alt

Για το μυθιστόρημα του Τάκη Θεοδωρόπουλου «Σελάνα» (εκδ. Μεταίχμιο).

Του Γιώργου Ν. Περαντωνάκη

Πώς γράφεται η βιογραφία ενός μνημείου; Με ξερά επιστημονικά δεδομένα θα διαγραφόταν η εξέλιξη της ανοικοδόμησής του, από τα υλικά και τη σύλληψη της ιδέας ώς τα αρχιτεκτονικά σχέδια και τον γλυπτικό διάκοσμο. Με λογοτεχνικά δεδομένα, όπως αυτά που επιστρατεύει ο Τάκης Θεοδωρόπουλος, το βάρος θα έπεφτε στα πρόσωπα τα οποία πρωτοστάτησαν και στο κλίμα της Αθήνας που γέννησε τον ναό της Αθηνάς.

Ο Καλλικράτης είναι ένας εργασιομανής –και τίποτα περισσότερο– εργολάβος, ο Ικτίνος ένας αρχιτέκτονας που κοιμάται με τη γυναίκα του συνεργάτη του, ο Αριστείδης ένας γερασμένος ευπατρίδης, ο Θεμιστοκλής ένας λαϊκιστής δημοκρατικός, ο Φειδίας ένας υπερόπτης ελίτ.

Ο συγγραφέας γειώνει τους «ημίθεους» Αθηναίους του 5ου αιώνα στα ανθρώπινά τους όρια. Ο Καλλικράτης είναι ένας εργασιομανής –και τίποτα περισσότερο– εργολάβος, ο Ικτίνος ένας αρχιτέκτονας που κοιμάται με τη γυναίκα του συνεργάτη του, ο Αριστείδης ένας γερασμένος ευπατρίδης, ο Θεμιστοκλής ένας λαϊκιστής δημοκρατικός, ο Φειδίας ένας υπερόπτης ελίτ· όλοι αυτοί και άλλοι είναι άνθρωποι που καβάλησαν τη δημοκρατία, εκμεταλλεύτηκαν την ορμή των Περσικών Πολέμων κι οικοδόμησαν / όρθωσαν την Αθήνα και τον εαυτό τους, από τα αθηναϊκά Τείχη του 478 π.Χ. ώς την Ακρόπολη του 431 π.Χ.

Στο επίκεντρο είναι ο επικεφαλής του παρθενώνειου πλάνου, ο Ικτίνος, που ξεκίνησε αναζητώντας τη δημιουργική του πνοή στα φιλοσοφικογεωμετρικά σχέδια του Πωρινού, και η Σελάνα, αυλητρίδα που αγάπησε κι αγαπήθηκε από τον Ικτίνο. Η ανακάλυψη των νόμων του φωτός και της σκιάς, η φυγή στην Αίγυπτο, η καταφυγή στη Σύβαρη της Νότιας Ιταλίας και τα πρώτα κτίσματα που ανέλαβε ο Αρχιτέκτονας, η επιστροφή στην Αθήνα κι η γνωριμία με πρόσωπα-κλειδιά είναι τα βαθμιαία βήματα μέχρι το καλλιτεχνικό κεφαλόσκαλο του Παρθενώνα. 

Το σύγχρονο μυθιστόρημα, που δεν κρατά ούτε επικά πινέλα ούτε ρομαντικά γυαλιά, παρουσιάζει πολύ ανθρώπινους όλους εκείνους που δούλεψαν για την αθηναϊκή δημοκρατία του 5ου αι. π.Χ. Ο Φειδίας λ.χ. δεν είναι ο ημίθεος γλύπτης που υπέτασσε το μάρμαρο, κι ο Ικτίνος είναι γεμάτος αδυναμίες κι ανασφάλειες, που μέσω της δημιουργίας έψαχνε και συνάμα έφτιαχνε τον εαυτό του. Ο αρχιτέκτονας, «σελανιασμένος» και αθηνοκίνητος, οδηγείται χωρίς να το ξέρει, σχεδόν μοιραία, στην οικοδόμηση του Ναού της Αθηνάς (και της Αθήνας), ο οποίος και θα τον αφήσει στην αιωνιότητα.

Ο Παρθενώνας, μας λέει ο Τάκης Θεοδωρόπουλος, γεννήθηκε από τη δημοκρατία του 5ου αιώνα κι από τους ανθρώπους της, τους επώνυμους με όλα τα θετικά και τα αρνητικά τους στοιχεία αλλά κι από τον λαό, που δεν είναι πάντα τόσο σοφός όσο φαίνεται.

Ο Παρθενώνας, μας λέει ο Τάκης Θεοδωρόπουλος, γεννήθηκε από τη δημοκρατία του 5ου αιώνα κι από τους ανθρώπους της, τους επώνυμους με όλα τα θετικά και τα αρνητικά τους στοιχεία αλλά κι από τον λαό, που δεν είναι πάντα τόσο σοφός όσο φαίνεται. Η συνεχής αναφορά στην καλλιτεχνική εναλλαγή του φωτός και της σκιάς στα κτήρια, που παρελαύνουν στο μυθιστόρημα, αντικατοπτρίζει και τη μίξη φωτεινών και σκοτεινών σημείων στο πολίτευμα. Η δημοκρατία, ακόμα και στο αποκορύφωμά της, γέννησε διανοούμενους αλλά και τέρατα, θριάμβους αλλά και πανωλεθρίες. Κι είναι η επιλογή του κορυφαίου επιτεύγματος της εποχής, ανάμεσα σε κορυφαία έργα, του ναού δηλαδή της Παλλάδας, που κάνει την αθηναϊκή πολιτεία πεδίο προόδου αλλά και προγονοπληξίας, καινοτομίας αλλά και οχλοκρατίας. 

Τελικά, πού οφείλεται η έμπνευση κι η εκτέλεση του έργου; Έργου ανθρώπων ή θεών; Και ποια είναι η Σελάνα, ποιον συμβολισμό κρύβει ώστε να αποδώσει την έμπνευση, τον θεήλατο οίστρο και την εξωανθρώπινη σύλληψη ενός διαχρονικού έργου; Είναι ως δωρικός τύπος της Σελήνης η δημιουργική τρέλα που βατεύει τον άνθρωπο και τον ωθεί σε μια θεϊκή καλλιτεχνία; 

Ο Τάκης Θεοδωρόπουλος στηρίζει μεγάλο μέρος της μυθιστορηματικής παραγωγής του στην αρχαιότητα. Κι αυτό, ενώ έρχεται να δώσει νέα γυαλιά στην αντιμετώπιση του ηρωικού και αγλαού παρελθόντος, είναι συνάμα και μια ιδεολογική προσπάθεια να συνδέσουμε το σήμερα με το τότε. Αυτό δεν περνά απαρατήρητο τόσο στη θετική όσο και στην αρνητική χροιά του, ειδικά σε μια Ελλάδα που κρίνει τα πάντα στη λυδία λίθο της Ιστορίας. Αν δεν σταθεί κανείς σ’ αυτήν τη κολλημένη πυξίδα της λογοτεχνίας μας, θα διαβάσει τη «Σελάνα» στον δικό της κόσμο και θα αναθεωρήσει τη γνώμη που έχει για τον αρχαίο κόσμο.

* Ο ΓΙΩΡΓΟΣ Ν. ΠΕΡΑΝΤΩΝΑΚΗΣ είναι διδάκτορας Νεοελληνικής Φιλολογίας και κριτικός βιβλίου.
Τελευταίο του βιβλίο, η «Βιβλιογραφία για τον Νίκο Καζαντζάκη» (Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης).


altΣελάνα
Τάκης Θεοδωρόπουλος
Μεταίχμιο 2018
Σελ. 368, τιμή εκδότη €16,60

alt

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ ΤΑΚΗ ΘΕΟΔΩΡΟΠΟΥΛΟΥ

Ακολουθήστε την boopress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Να θυμηθώ να παραγγείλω» του Στέλιου Μάινα (κριτική)

«Να θυμηθώ να παραγγείλω» του Στέλιου Μάινα (κριτική)

Για το μυθιστόρημα του Στέλιου Μάινα «Να θυμηθώ να παραγγείλω» (εκδ. Μεταίχμιο).

Του Μάνου Κοντολέων

Γνωστός ηθοποιός ο Στέλιος Μάινας, πριν από δώδεκα χρόνια είχε κάνει μια πρώτη εμφάνιση και στο χώρο της πεζογραφίας με μια συλλογή διηγημάτων – ...

«Ο κήπος των ψυχών» του Βασίλη Τσιαμπούση (κριτική)

«Ο κήπος των ψυχών» του Βασίλη Τσιαμπούση (κριτική)

Για τη νουβέλα του Βασίλη Τσιαμπούση «Ο κήπος των ψυχών» (εκδ. Εστία).

Του Ευάγγελου Αυδίκου

Υπάρχουν πολλές επιστημονικές μελέτες για τον εμφύλιο πόλεμο Σ’ αυτή την κατεύθυνση είναι καθοριστική η συνδρομή της Προφορικής Ιστορίας, που γιγαντώθηκε ως πεδίο έρευνας, κινούμενη στη ορ...

«Τα πρωτοβρόχια» του Σπύρου Κιοσσέ (κριτική)

«Τα πρωτοβρόχια» του Σπύρου Κιοσσέ (κριτική)

Για τη νουβέλα του Σπύρου Κιοσσέ «Τα πρωτοβρόχια – Μικρή ιστορία ενηλικίωσης» (εκδ. Μεταίχμιο).

Του Παναγιώτη Χατζημωυσιάδη

Ποια στιγμή σηματοδοτεί την πορεία προς την ενηλικίωση; Μέσα από ποιες διαδικασίες δρομολογείται; Ποιες ενδότερες δυνάμεις ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Σε κάθε περίπτωση η ορθοδοξία θα νικήσει (διήγημα)

Σε κάθε περίπτωση η ορθοδοξία θα νικήσει (διήγημα)

Λάλησε ο κόκορας στο κινητό. Σηκώθηκα με ταραχή να κλείσω το ξυπνητήρι. Δεν ξέρω γιατί αλλά στο τρίτο χτύπημα νομίζω πως κυνηγάω το πετεινάρι και όλο μου ξεφεύγει. Θέλω να το πιάσω από το λαιμό και να το ταρακουνώ μέχρι να γίνει κόκκινο, όπως το λειρί του.

Του Δημήτρη Μαγριπλή

...
«Μπέρδεμα στο Χάρλεμ» του Κόλσον Γουάιτχεντ (κριτική)

«Μπέρδεμα στο Χάρλεμ» του Κόλσον Γουάιτχεντ (κριτική)

Για το μυθιστόρημα του Colson Whitehead «Μπέρδεμα στο Χάρλεμ» (μτφρ. Μυρσίνη Γκανά, εκδ. Ίκαρος).

Του Νίκου Ξένιου

“You move it to the left,
Yeah, and you go for yourself. ...

«Θέτις και Αηδών» της Φοίβης Γιαννίση (κριτική)

«Θέτις και Αηδών» της Φοίβης Γιαννίση (κριτική)

Για την ποιητική σύνθεση της Φοίβης Γιαννίση «Θέτις και Αηδών – Χιμαιρικό ποίημα» (εκδ. Καστανιώτη).

Του Διογένη Σακκά

Η ποιητική συλλογή ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Ο πατέρας δεν μιλούσε γι' αυτά» του Γιάννη Καρκανέβατου (προδημοσίευση)

«Ο πατέρας δεν μιλούσε γι' αυτά» του Γιάννη Καρκανέβατου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Γιάννη Καρκανέβατου «Ο πατέρας δεν μιλούσε γι' αυτά», που θα κυκλοφορήσει τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Εστία.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Μέχρι κάποια ηλικία η μνήμη θυμίζει πατάρι· στοιβάζεις ό,...

«Το γεγονός» της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

«Το γεγονός» της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το αυτοβιογραφικό μυθιστόρημα της Annie Ernaux «Το γεγονός» (μτφρ. Ρίτα Κολαΐτη), στο οποίο βασίστηκε η ομώνυμη –βραβευμένη με τον Χρυσό Λέοντα στο Φεστιβάλ της Βενετίας πέρσι– ταινία. Το βιβλίο θα κυκλοφορήσει στις 26 Μαΐου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας...

«Ονειρεύομαι πίνακες» του Σόλωνα Παπαγεωργίου (προδημοσίευση)

«Ονειρεύομαι πίνακες» του Σόλωνα Παπαγεωργίου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη συλλογή διηγημάτων του Σόλωνα Παπαγεωργίου «Ονειρεύομαι πίνακες», η οποία θα κυκλοφορήσει τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Στίξις.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ονειρεύομαι πίνακες

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

«Σταυροδρόμια», «Σάγκι Μπέιν», «Η υπόσχεση»: Τρία σπουδαία σύγχρονα μυθιστορήματα

«Σταυροδρόμια», «Σάγκι Μπέιν», «Η υπόσχεση»: Τρία σπουδαία σύγχρονα μυθιστορήματα

Το μυθιστόρημα, ακόμη και την τρίτη δεκαετία του 21ου αιώνα, παραμένει το μεγάλο χωνευτήρι της πεζογραφικής φόρμας, ένας αφηγηματικός κόσμος ευρύχωρος και δεκτικός, που έχει τη μοναδική δύναμη να κινεί μεγάλους όγκους αφηγηματικού υλικού και να τους κατανέμει ομαλά μέσα στη διάρκεια μίας ή και πολλών δεκαετιών. ...

Έξι αστυνομικά μυθιστορήματα και ένα δοκίμιο του Όργουελ

Έξι αστυνομικά μυθιστορήματα και ένα δοκίμιο του Όργουελ

Έξι προσφατα αστυνομικά μυθιστορήματα και ένα δοκίμιο του George Orwell. Κλασικό και σύγχρονο βρετανικό, σκανδιναβικό αλλά και μια αυτοέκδοση ελληνικού αστυνομικού μυθιστορήματος μεταξύ των προτάσεων. Κεντρική εικόνα: Εικονογράφηση του Λιθουανού © Karolis Strautniekas.

Της Χίλντας Παπαδημητρίου ...

Πόλεμος στην Ουκρανία: Οκτώ βιβλία για το «πώς φτάσαμε ως εδώ»

Πόλεμος στην Ουκρανία: Οκτώ βιβλία για το «πώς φτάσαμε ως εδώ»

Οκτώ βιβλία που μας βοηθούν να καταλάβουμε, ακόμη και σε καταστάσεις κρίσιμες και τραγικές όπως αυτές που ζούμε σήμερα, «Πώς φτάσαμε ως εδώ». Τα έξι είναι βιβλία ιστορίας, έρευνας και γεωπολιτικής και τα δύο είναι λογοτεχνικά έργα Ουκρανών συγγραφέων. Στην κεντρική εικόνα: Από διαδήλωση στο Βερολίνο την περασμένη Κυ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

14 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Τα βιβλία του χειμώνα: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται (ανανεωμένο)

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών και δοκιμίων από 34 εκδοτικούς οίκους. Επιμέλεια: Κώστας Αγορα

ΦΑΚΕΛΟΙ