alt

Για το μυθιστόρημα του Τάκη Θεοδωρόπουλου «Σελάνα» (εκδ. Μεταίχμιο).

Του Γιώργου Ν. Περαντωνάκη

Πώς γράφεται η βιογραφία ενός μνημείου; Με ξερά επιστημονικά δεδομένα θα διαγραφόταν η εξέλιξη της ανοικοδόμησής του, από τα υλικά και τη σύλληψη της ιδέας ώς τα αρχιτεκτονικά σχέδια και τον γλυπτικό διάκοσμο. Με λογοτεχνικά δεδομένα, όπως αυτά που επιστρατεύει ο Τάκης Θεοδωρόπουλος, το βάρος θα έπεφτε στα πρόσωπα τα οποία πρωτοστάτησαν και στο κλίμα της Αθήνας που γέννησε τον ναό της Αθηνάς.

Ο Καλλικράτης είναι ένας εργασιομανής –και τίποτα περισσότερο– εργολάβος, ο Ικτίνος ένας αρχιτέκτονας που κοιμάται με τη γυναίκα του συνεργάτη του, ο Αριστείδης ένας γερασμένος ευπατρίδης, ο Θεμιστοκλής ένας λαϊκιστής δημοκρατικός, ο Φειδίας ένας υπερόπτης ελίτ.

Ο συγγραφέας γειώνει τους «ημίθεους» Αθηναίους του 5ου αιώνα στα ανθρώπινά τους όρια. Ο Καλλικράτης είναι ένας εργασιομανής –και τίποτα περισσότερο– εργολάβος, ο Ικτίνος ένας αρχιτέκτονας που κοιμάται με τη γυναίκα του συνεργάτη του, ο Αριστείδης ένας γερασμένος ευπατρίδης, ο Θεμιστοκλής ένας λαϊκιστής δημοκρατικός, ο Φειδίας ένας υπερόπτης ελίτ· όλοι αυτοί και άλλοι είναι άνθρωποι που καβάλησαν τη δημοκρατία, εκμεταλλεύτηκαν την ορμή των Περσικών Πολέμων κι οικοδόμησαν / όρθωσαν την Αθήνα και τον εαυτό τους, από τα αθηναϊκά Τείχη του 478 π.Χ. ώς την Ακρόπολη του 431 π.Χ.

Στο επίκεντρο είναι ο επικεφαλής του παρθενώνειου πλάνου, ο Ικτίνος, που ξεκίνησε αναζητώντας τη δημιουργική του πνοή στα φιλοσοφικογεωμετρικά σχέδια του Πωρινού, και η Σελάνα, αυλητρίδα που αγάπησε κι αγαπήθηκε από τον Ικτίνο. Η ανακάλυψη των νόμων του φωτός και της σκιάς, η φυγή στην Αίγυπτο, η καταφυγή στη Σύβαρη της Νότιας Ιταλίας και τα πρώτα κτίσματα που ανέλαβε ο Αρχιτέκτονας, η επιστροφή στην Αθήνα κι η γνωριμία με πρόσωπα-κλειδιά είναι τα βαθμιαία βήματα μέχρι το καλλιτεχνικό κεφαλόσκαλο του Παρθενώνα. 

Το σύγχρονο μυθιστόρημα, που δεν κρατά ούτε επικά πινέλα ούτε ρομαντικά γυαλιά, παρουσιάζει πολύ ανθρώπινους όλους εκείνους που δούλεψαν για την αθηναϊκή δημοκρατία του 5ου αι. π.Χ. Ο Φειδίας λ.χ. δεν είναι ο ημίθεος γλύπτης που υπέτασσε το μάρμαρο, κι ο Ικτίνος είναι γεμάτος αδυναμίες κι ανασφάλειες, που μέσω της δημιουργίας έψαχνε και συνάμα έφτιαχνε τον εαυτό του. Ο αρχιτέκτονας, «σελανιασμένος» και αθηνοκίνητος, οδηγείται χωρίς να το ξέρει, σχεδόν μοιραία, στην οικοδόμηση του Ναού της Αθηνάς (και της Αθήνας), ο οποίος και θα τον αφήσει στην αιωνιότητα.

Ο Παρθενώνας, μας λέει ο Τάκης Θεοδωρόπουλος, γεννήθηκε από τη δημοκρατία του 5ου αιώνα κι από τους ανθρώπους της, τους επώνυμους με όλα τα θετικά και τα αρνητικά τους στοιχεία αλλά κι από τον λαό, που δεν είναι πάντα τόσο σοφός όσο φαίνεται.

Ο Παρθενώνας, μας λέει ο Τάκης Θεοδωρόπουλος, γεννήθηκε από τη δημοκρατία του 5ου αιώνα κι από τους ανθρώπους της, τους επώνυμους με όλα τα θετικά και τα αρνητικά τους στοιχεία αλλά κι από τον λαό, που δεν είναι πάντα τόσο σοφός όσο φαίνεται. Η συνεχής αναφορά στην καλλιτεχνική εναλλαγή του φωτός και της σκιάς στα κτήρια, που παρελαύνουν στο μυθιστόρημα, αντικατοπτρίζει και τη μίξη φωτεινών και σκοτεινών σημείων στο πολίτευμα. Η δημοκρατία, ακόμα και στο αποκορύφωμά της, γέννησε διανοούμενους αλλά και τέρατα, θριάμβους αλλά και πανωλεθρίες. Κι είναι η επιλογή του κορυφαίου επιτεύγματος της εποχής, ανάμεσα σε κορυφαία έργα, του ναού δηλαδή της Παλλάδας, που κάνει την αθηναϊκή πολιτεία πεδίο προόδου αλλά και προγονοπληξίας, καινοτομίας αλλά και οχλοκρατίας. 

Τελικά, πού οφείλεται η έμπνευση κι η εκτέλεση του έργου; Έργου ανθρώπων ή θεών; Και ποια είναι η Σελάνα, ποιον συμβολισμό κρύβει ώστε να αποδώσει την έμπνευση, τον θεήλατο οίστρο και την εξωανθρώπινη σύλληψη ενός διαχρονικού έργου; Είναι ως δωρικός τύπος της Σελήνης η δημιουργική τρέλα που βατεύει τον άνθρωπο και τον ωθεί σε μια θεϊκή καλλιτεχνία; 

Ο Τάκης Θεοδωρόπουλος στηρίζει μεγάλο μέρος της μυθιστορηματικής παραγωγής του στην αρχαιότητα. Κι αυτό, ενώ έρχεται να δώσει νέα γυαλιά στην αντιμετώπιση του ηρωικού και αγλαού παρελθόντος, είναι συνάμα και μια ιδεολογική προσπάθεια να συνδέσουμε το σήμερα με το τότε. Αυτό δεν περνά απαρατήρητο τόσο στη θετική όσο και στην αρνητική χροιά του, ειδικά σε μια Ελλάδα που κρίνει τα πάντα στη λυδία λίθο της Ιστορίας. Αν δεν σταθεί κανείς σ’ αυτήν τη κολλημένη πυξίδα της λογοτεχνίας μας, θα διαβάσει τη «Σελάνα» στον δικό της κόσμο και θα αναθεωρήσει τη γνώμη που έχει για τον αρχαίο κόσμο.

* Ο ΓΙΩΡΓΟΣ Ν. ΠΕΡΑΝΤΩΝΑΚΗΣ είναι διδάκτορας Νεοελληνικής Φιλολογίας και κριτικός βιβλίου.
Τελευταίο του βιβλίο, η «Βιβλιογραφία για τον Νίκο Καζαντζάκη» (Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης).


altΣελάνα
Τάκης Θεοδωρόπουλος
Μεταίχμιο 2018
Σελ. 368, τιμή εκδότη €16,60

alt

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ ΤΑΚΗ ΘΕΟΔΩΡΟΠΟΥΛΟΥ

Ακολουθήστε την boopress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Ο μπόγος» της Λίλας Κονομάρα – Ένας άγγελος που τον έλεγαν Μανόλη

«Ο μπόγος» της Λίλας Κονομάρα – Ένας άγγελος που τον έλεγαν Μανόλη

Στο μυθιστόρημα της Λίλας Κονομάρα «Ο μπόγος», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Καστανιώτη, πρωταγωνιστεί η ίδια η Ιστορία, με τα πολλαπλά της πρόσωπα και προσωπεία. 

Του Κ.Β. Κατσουλάρη

«Υπάρχει ένας πίνακας του Paul K...

«Ο πατέρας δεν μιλούσε γι’ αυτά» του Γιάννη Καρκανέβατου – Η σιωπή της Ιστορίας

«Ο πατέρας δεν μιλούσε γι’ αυτά» του Γιάννη Καρκανέβατου – Η σιωπή της Ιστορίας

Για το μυθιστόρημα του Γιάννη Καρκανέβατου «Ο πατέρας δεν μιλούσε γι’ αυτά» (εκδ. Εστία). Φωτογραφία © Pablò / Unsplash.

Του Γιώργου Ν. Περαντωνάκη

Αυτό το πρώτο μυθιστόρημα του Γιάννη Καρκανέβατου μιλά για την Ιστορία μέσω των προσωπικών ιστ...

«Αυτοκίνητο σισπασιόν» του Στυλιανού Σκαρλάτου (κριτική) – Μια νουβέλα με πρωταγωνιστή το σύνδρομο Άσπεργκερ

«Αυτοκίνητο σισπασιόν» του Στυλιανού Σκαρλάτου (κριτική) – Μια νουβέλα με πρωταγωνιστή το σύνδρομο Άσπεργκερ

Για τη νουβέλα «Αυτοκίνητο σισπασιόν» του Στυλιανού Σκαρλάτου (εκδ. Ενύπνιο), αλλά και για άλλα βιβλία με θέμα το σύνδρομο Άσπεργκερ.

Του Κώστα Προμπονά

Μια νουβέλα για ένα όχι σπάνιο σύνδρομο: Κοιτάζοντας προς το μέλλον.

...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Δεν έχει νόημα να γράφεις χωρίς κέφι»: 8 συγγραφικές συμβουλές της Αν Ράις

«Δεν έχει νόημα να γράφεις χωρίς κέφι»: 8 συγγραφικές συμβουλές της Αν Ράις

Η Αν Ράις (Anne Rice) ήταν Αμερικανίδα συγγραφέας που ασχολήθηκε κυρίως με το είδος του γοτθικού τρόμου. Το πλέον γνωστό της έργο είναι το μυθιστόρημα «Συνέντευξη με έναν βρικόλακα», που την καθιέρωσε ως μία από τις σημαντικότερες συγγραφείς τρόμου της γενιάς της, και ενέπνευσε την ομότιτλη κινηματογραφική διασκευή ...

«Πλατωνικοί διάλογοι» του Χάρη Βλαβιανού (προδημοσίευση)

«Πλατωνικοί διάλογοι» του Χάρη Βλαβιανού (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το πεζογράφημα του Χάρη Βλαβιανού «Πλατωνικοί διάλογοι ή γιατί στο σπήλαιο κάνουν όλοι πάρτι», που θα κυκλοφορήσει μέσα Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Πατάκη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΤΕΛΟΣ ΚΑΛΟ ΟΛΑ ΚΑΛΥΤΕΡΑ

...
Απονέμεται το 2ο Βραβείο Λογοτεχνικής Μετάφρασης ΛΕΑ: Αυτή είναι η βραχεία λίστα

Απονέμεται το 2ο Βραβείο Λογοτεχνικής Μετάφρασης ΛΕΑ: Αυτή είναι η βραχεία λίστα

Υπό την Αιγίδα της Α.Ε. της Προέδρου της Δημοκρατίας, Κατερίνας Σακελλαροπούλου, απονέμεται το 2ο Βραβείο Λογοτεχνικής Μετάφρασης ΛΕΑ, στις 30 Σεπτεμβρίου, στο Αμφιθέατρο του Μουσείου Μπενάκη, ανήμερα της Παγκόσμιας Ημέρας Μετάφρασης. Ανακοινώθηκαν σήμερα τα ονόματα των μεταφραστών που βρίσκονται στη βραχε...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Πλατωνικοί διάλογοι» του Χάρη Βλαβιανού (προδημοσίευση)

«Πλατωνικοί διάλογοι» του Χάρη Βλαβιανού (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το πεζογράφημα του Χάρη Βλαβιανού «Πλατωνικοί διάλογοι ή γιατί στο σπήλαιο κάνουν όλοι πάρτι», που θα κυκλοφορήσει μέσα Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Πατάκη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΤΕΛΟΣ ΚΑΛΟ ΟΛΑ ΚΑΛΥΤΕΡΑ

...
«Μεταξύ μυθοπλασίας και πραγματικότητας» του Κώστα Καβανόζη (προδημοσίευση)

«Μεταξύ μυθοπλασίας και πραγματικότητας» του Κώστα Καβανόζη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη μελέτη του Κώστα Καβανόζη «Μεταξύ μυθοπλασίας και πραγματικότητας – Το μυθιστόρημα τεκμηρίων και η λογοτεχνικότητα του αναφορικού λόγου», που θα κυκλοφορήσει από τις εκδόσεις Πατάκη, τέλη Σεπτεμβρίου.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...
«Άλμπατρος» της Αν Κλιβς (προδημοσίευση)

«Άλμπατρος» της Αν Κλιβς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Ann Cleeves «Άλμπατρος» (μτφρ. Παλμύρα Ισμυρίδου), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 4 Ιουλίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Κεφάλαιο 3

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

 Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών, δοκιμίων και μελετών. 

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Τρεις «γεμάτοι» μήνες μένουν μέχρι και το τέλος αυτής της χρονιάς και οι εκδοτικοί οίκοι β...

100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή: 15 βιβλία που ξεχωρίζουν

100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή: 15 βιβλία που ξεχωρίζουν

100 χρόνια συμπληρώνονται αυτές τις μέρες από τη Μικρασιατική Καταστροφή. Πολλές και ενδιαφέρουσες εκδόσεις έχουν εμπλουτίσει φέτος τη σχετική βιβλιογραφία. Επιλέξαμε 15 πρόσφατες ή και παλιότερες, που αφορούν βιβλία μη μυθοπλαστικά. Καλύπτουν, πιστεύουμε, μια σφαιρική θέαση των όσων προηγήθηκαν, των γεγονότων του Σ...

Δέκα κλασικά βιβλία που λογοκρίνονται ξανά και ξανά

Δέκα κλασικά βιβλία που λογοκρίνονται ξανά και ξανά

Πολλοί πιστεύουν πως η εποχή που τα λογοτεχνικά βιβλία απαγορεύονταν και καίγονταν στην πυρά έχει παρέλθει. Στην πραγματικότητα, μέχρι και σήμερα, πολλές συντηρητικές ομάδες σε πολλές χώρες του κόσμου επιχειρούν να λογοκρίνουν και να καταστρέψουν ακόμα και έργα που θεωρούνται πλέον κλασικά, με διάφορες δικαιολογίες....

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

07 Ιανουαρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2021

Φέτος περιμέναμε την εκπνοή της χρονιάς πριν συντάξουμε την καθιερωμένη μας πια λίστα με τα καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία της χρονιάς. Ο λόγος είναι ότι τούτες τις Γιορτέ

ΦΑΚΕΛΟΙ