alt

Για τη συλλογή διηγημάτων του Σιδέρη Ντιούδη «Σχεδόν καθημερινές ιστορίες» (εκδ. Αιώρα).

Του Παναγιώτη Χατζημωυσιάδη

Της κατηγορίας των μικρών πεζών κι αυτά, που για κάποιους λόγους ανθούν τελευταία – ίσως απ’ την ανάγκη να εκφραστεί το αποσπασματικό της ανθρώπινης εμπειρίας ή απ’ την οικονομία του νοήματος που επιβάλλουν οι γρήγοροι ρυθμοί ζωής ή, τέλος, απ’ τους αέναους πειραματισμούς πάνω σε νέους πεζογραφικούς τρόπους. Είναι δε η ποίηση που στην προκειμένη προεκτείνει με την αφαιρετικότητα το νόημα και με τον ρυθμό την πρόζα. Που σημαίνει ότι στην σταθερή διαπάλη μεταξύ μορφής και περιεχομένου που διεξάγεται στην ιστορία του πεζογραφικού λόγου, το πού δηλαδή πρέπει να δοθεί η συγγραφική προτεραιότητα, τούτα τα μικρά παίρνουν ξεκάθαρη θέση: ούτε μια λέξη δεν πρέπει να περισσεύει, ούτε ένα κόμμα δεν πρέπει να κλοτσάει, ούτε μια συλλαβή δεν πρέπει να φαλτσάρει.

Το μη ρεαλιστικό, το εξωλογικό, το ανατρεπτικό του τέλους είναι πάντα μια διέξοδος σε μια πιεστική κατάσταση. Το αφηγηματικό σύμπαν του Ντιούδη κατοικείται από αγχωμένους, ανασφαλείς, νευρωτικούς και μονήρεις τύπους, ίδιους ακριβώς με αυτούς που μας πλαισιώνουν ή και μας υποστασιοποιούν. Είναι περιχαρακωμένο, μπετοναρισμένο, φοβικό. Η μόνη διαφυγή είναι το όνειρο, η φαντασία και η ποίηση.

Αυτή ακριβώς η οικονομία του λόγου, μαζί με την ευρυθμία και την ποιητικότητά του, χαρακτηρίζει τα μικρά πεζά του Σιδέρη Ντιούδη. Λόγος λαξεμένος στη λεπτομέρειά του, χωρίς να αποποιείται τη φυσική του απλότητα, πεζός στην εκφορά αλλά ποιητικός στην έμπνευσή του, μικροπερίοδος στη σύνταξη αλλά απλόχωρος στο νόημά του, συμβατικός στην πλοκή αλλά ανατρεπτικός στη λύση του.

Θέλω να επιμείνω λίγο παραπάνω στην τελευταία παρατήρηση για το ανατρεπτικό της λύσης. Από άποψη θεματικής επιλογής και αφηγηματικής εκκίνησης, όλα αποπνέουν μια αίσθηση κανονικότητας. Εκ πρώτης όψεως τίποτα το αξιοπερίεργο δεν φαίνεται να υπάρχει. Η αφηγηματική ματιά εστιάζει στο ήσσον, το εξιστορεί με απόλυτη φυσικότητα αλλά στη λύση πάντα κάτι γίνεται, μια ρωγμή ανοίγει κι η πραγματικότητα αναποδογυρίζεται. Στο τέλος κάθε αφήγησης ο έσω κόσμος επιβάλλεται με τις φοβίες, τις εμμονές, τη φαντασία του στον έξω, δημιουργώντας μια άλλη πραγματικότητα. Πρόκειται για μια διαδικασία που, διαμεσολαβημένη από τη γραφή του συγγραφέα, αφενός εξιστορεί τη μεταμόρφωση και αφετέρου επαληθεύει δια της μεταμόρφωσης τη μαγική ιδιότητα της γραφής – κάτι σαν την επιτελεστική λειτουργία του λόγου, που κατασκευάζει την πραγματικότητα που ονομάζει.

Είναι δε αυτή ακριβώς η ιδιότητα που λειτουργεί σαν καταφυγή. Το μη ρεαλιστικό, το εξωλογικό, το ανατρεπτικό του τέλους είναι πάντα μια διέξοδος σε μια πιεστική κατάσταση. Το αφηγηματικό σύμπαν του Ντιούδη κατοικείται από αγχωμένους, ανασφαλείς, νευρωτικούς και μονήρεις τύπους, ίδιους ακριβώς με αυτούς που μας πλαισιώνουν ή και μας υποστασιοποιούν. Είναι περιχαρακωμένο, μπετοναρισμένο, φοβικό. Η μόνη διαφυγή είναι το όνειρο, η φαντασία και η ποίηση. Αυτήν ακριβώς τη λειτουργία επιτελεί η γραφή του Ντιούδη, ανοίγοντας στο τέλος της αφήγησης μια πόρτα ασφαλείας για όλους εγκλωβισμένους στην αφηγηματική πραγματικότητά του – με μία και μόνη επιφύλαξη που πρέπει σε αυτό το σημείο να επισημανθεί, ότι δια της συχνής επανάληψης το αναμενόμενο πλέον ξάφνιασμα αρχίζει να ξεθωριάζει.

Η γραφή του Σιδέρη στέκεται με διάθεση κατανόησης απέναντι στο καθημερινό δράμα, αλλά δίχως κραυγές, μελοδραματισμούς και συναισθηματισμούς. Δεν τα αγαπά τα επίθετα, αποστρέφεται τις συγκινησιακά φορτισμένες λέξεις, αποφεύγει τις συναισθηματικές εκρήξεις. Πού και πού αντηχεί ο σιγανός ήχος μιας τσαγέρας που βράζει, αλλά ο τόνος είναι πάντα σταθερός με μια μικρή μόνο, σχεδόν ανεπαίσθητη, άνοδο στη λύση.

Αλλά και η αφηγηματική επεξεργασία των θεμάτων δεν τρέχει, δεν εντυπωσιοθηρεί, δεν εκβιάζει το αναγνωστικό ενδιαφέρον. Η έτσι κι αλλιώς περιορισμένη δυνατότητα αφηγηματικών δολοπλοκιών στις μικρής έκτασης ιστορίες φαίνεται εδώ να είναι συνειδητά επιλεγμένη από τον συγγραφέα. Υπάρχει μια στοχαστική νηφαλιότητα στη μεθόδευση της αφήγησης, που αφήνει πάντα χώρο στον αναγνώστη να αναπνεύσει, να κρίνει και να σκεφτεί αχειραγώγητος.

Κλείνω. Μικρό στην έκταση και το βιβλίο και οι ιστορίες του. Αλλά όσα θίγονται φέρνουν στο προσκήνιο τα μεγάλα που απασχολούν και τη γραφή και τη ζωή, αλλά με τον αποδραματοποιημένο εκείνον τρόπο που μας επιτρέπει να τα δούμε στην πιο απλή εκδοχή τους: σαν μικρές καθημερινές ιστορίες – με ένα σχεδόν απόσταση πάντα, δεδομένης της αφηγηματικής μυθοπλασίας και της ανατρεπτικής λύσης. Ιδού η πιο σημαντική αρετή αυτού του βιβλίου.

* Ο ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΧΑΤΖΗΜΩΥΣΙΑΔΗΣ είναι εκπαιδευτικός και συγγραφέας.
Τελευταίο του βιβλίο, η συλλογή πεζών «Η ιδιωτική μου αντωνυμία» (εκδ. Κίχλη).
 
altΣχεδόν καθημερινές ιστορίες
Σιδέρης Ντιούδης
Αιώρα 2018
Σελ. 62, τιμή εκδότη €7,70

alt

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ ΣΙΔΕΡΗ ΝΤΙΟΥΔΗ

 


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Κλέφτες και αστυνόμοι, της Ευσταθίας Δήμου

Κλέφτες και αστυνόμοι, της Ευσταθίας Δήμου

Για τη συλλογή διηγηματων της Ευσταθίας Δήμου «Κλέφτες και αστυνόμοι» (εκδ. Γκοβόστη).

Του Μάριου Μιχαηλίδη

Η παρουσία της φιλολόγου και συγγραφέα Έφης Δήμου στα λογοτεχνικά πράγματα του τόπου αριθμεί μέχρι σήμερα τρεις ποι...

Γυμνός, του Χρήστου Χρηστίδη

Γυμνός, του Χρήστου Χρηστίδη

Για τη νουβέλα του Χρήστου Χρηστίδη «Γυμνός» (Εκδ. Εντευκτήριο) - ένα αφήγημα με επιρροές από το θέατρο του Παραλόγου. 

Του Γιώργου Ν. Περαντωνάκη

Στις πρώτες μεταπολεμικές δεκαετίες άνθισε στη Γαλλία, σε πρώτη φάση, το «Θέατρο του παραλόγου»...

Όσο κρατάει ένα φιλί, του Χρήστου Χαρτοματσίδη

Όσο κρατάει ένα φιλί, του Χρήστου Χαρτοματσίδη

Για τη νουβέλα του Χρήστου Χαρτοματσίδη «Όσο κρατάει ένα φιλί» (εκδ. Μανδραγόρας).

Της Χλόης Κουτσουμπέλη

Όσο κρατάει ένα φιλί. Όσο κρατάει μια ζωή. Όσο κρατάει μια ολόκληρη εποχή αιματοχυσίας και άγριων συγκρούσεων, ένα αδελφοφάγωμα. Όλη η νουβέλα απο...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Φυλή και φύλο κυριαρχούν στα Εθνικά Βραβεία Λογοτεχνίας των ΗΠΑ

Φυλή και φύλο κυριαρχούν στα Εθνικά Βραβεία Λογοτεχνίας των ΗΠΑ

Η μεγάλη λίστα του Εθνικού Βραβείου Λογοτεχνίας στις ΗΠΑ, στην κατηγορία της μυθοπλασίας, δόθηκε αυτήν την εβδομάδα στη δημοσιότητα. Στη θεματολογία των περισσότερων κυριαρχούν φυλετικά ή έμφυλα ζητήματα, κάτι που ήταν αναμενόμενο μετά τα εκρητικά γεγονότα των τελευταίων μηνών στις ΗΠΑ. 

Της Ελέ...

Σχολείο χωρίς τέχνη δεν είναι σχολείο

Σχολείο χωρίς τέχνη δεν είναι σχολείο

Την εβδομάδα 25-31 Μαΐου 2020 γιορτάστηκε η Παγκόσμια Εβδομάδα Τεχνών στην Εκπαίδευση, μια πρωτοβουλία της Unesco και του World Alliance for Arts Education. Στο διαφημιστικό βίντεο Why Arts Education matters έγραφε χαρακτηριστικά: We all have an artistic soul. Ώστε, λοιπόν, «όλοι έχουμε μια κα...

Marilynne Robinson: «Στο σπίτι»

Marilynne Robinson: «Στο σπίτι»

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Marilynne Robinson «Στο σπίτι» (μτφρ. Κατερίνα Σχινά), που κυκλοφορεί στις 24 Σεπτεμβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Η Γκλόρι πήρε τον Τζακ επάνω στο δωμάτιο που είχε ετοιμά...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

Marilynne Robinson: «Στο σπίτι»

Marilynne Robinson: «Στο σπίτι»

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Marilynne Robinson «Στο σπίτι» (μτφρ. Κατερίνα Σχινά), που κυκλοφορεί στις 24 Σεπτεμβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Η Γκλόρι πήρε τον Τζακ επάνω στο δωμάτιο που είχε ετοιμά...

Βάσια Τζανακάρη: «Αδελφικό»

Βάσια Τζανακάρη: «Αδελφικό»

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Βάσιας Τζανακάρη «Αδελφικό», που κυκλοφορεί στις 24 Σεπτεμβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΜΑΡΩ

Το μωρό γκρίνιαζε σε όλη τη διαδρομή. Τόσο που το μι...

Emmanuel Levinas: «Πάουλ Τσέλαν: Από το Είναι στο Άλλο»

Emmanuel Levinas: «Πάουλ Τσέλαν: Από το Είναι στο Άλλο»

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Emmanuel Levinas «Πάουλ Τσέλαν: Από το Είναι στο Άλλο» σε μετάφραση και επίμετρο του Θωμά Συμεωνίδη, το οποίο κυκλοφορεί το επόμενο διάστημα από τις εκδόσεις Σαιξπηρικόν.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Εννέα συγγραφείς, εννέα αγαπημένα βιβλία

Εννέα συγγραφείς, εννέα αγαπημένα βιβλία

Ιάκωβος Ανυφαντάκης, Δήμητρα Λουκά, Μάκης Μαλαφέκας, Βαγγέλης Μπέκας, Ιωάννα Ντούμπρου, Κατερίνα Παπαντωνίου, Γιώργος Παυλόπουλος, Γιώργος Πετράκης, Βάσια Τζανακάρη. Εννέα νέοι συγγραφείς μοιράζονται μαζί μας σκέψεις τους για ένα βιβλίο που διάβασαν τον Αύγουστο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός ...

Τα καλύτερα μυθιστορήματα της δεκαετίας στην αγγλόφωνη πεζογραφία

Τα καλύτερα μυθιστορήματα της δεκαετίας στην αγγλόφωνη πεζογραφία

Αυτά είναι τα είκοσι (20) καλύτερα μυθιστορήματα που γράφτηκαν και εκδόθηκαν στα αγγλικά την τελευταία δεκαετία (2010-2019), σύμφωνα με τη συντακτική ομάδα του έγκριτου αμερικανικού ιστότοπου για τα βιβλία και τον πολιτισμό Literary Hub. 

Επιμέλεια: Book Press

...
13 μυθιστορήματα τρόμου και φαντασίας για γερά νεύρα

13 μυθιστορήματα τρόμου και φαντασίας για γερά νεύρα

Μυθιστορήματα που δοκιμάζουν τη φαντασία μας, που δεν μπορούμε να τα αφήσουμε από τα χέρια μας, που μας κάνουν να ξενυχτάμε από την αγωνία ή να καθυστερούμε λίγο ακόμη την επόμενη βουτιά.

Του Λεωνίδα Καλούση

Ενώ είναι αλήθεια ότι πολλά από τα μυθι...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

11 Σεπτεμβρίου 2020 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Εννέα συγγραφείς, εννέα αγαπημένα βιβλία

Ιάκωβος Ανυφαντάκης, Δήμητρα Λουκά, Μάκης Μαλαφέκας, Βαγγέλης Μπέκας, Ιωάννα Ντούμπρου, Κατερίνα Παπαντωνίου, Γιώργος Παυλόπουλος, Γιώργος Πετράκης, Βάσια Τζανακάρη. Εν

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

17 Ιουλίου 2020 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

50 καλά βιβλία για το καλοκαίρι και για πάντα

Πενήντα καλά βιβλία από την πρόσφατη εκδοτική παραγωγή τα οποία ξεχωρίσαμε ανάμεσα σε πολλά ακόμη καλά βιβλία. Ελληνική και μεταφρασμένη πεζογραφία, ποίηση, δοκίμια ιστ

ΦΑΚΕΛΟΙ