alt

Για το βιβλίο του Erik Larson «Βουβό Κύμα» (μτφρ. Κατερίνα Σχινά, εκδ. Ίκαρος).

Του Νίκου Ξένιου

Το βιβλίο, προϊόν πολυετούς και κοπιώδους έρευνας του ευπώλητου συγγραφέα, πραγματεύεται με λογοτεχνικές αξιώσεις τις τελευταίες ώρες του βρετανικού υπερωκεάνειου «Lusitania», το οποίο τορπιλίσθηκε αύτανδρο την τελευταία ημέρα της επιστροφής του από το λιμάνι της Νέας Υόρκης και λίγο πριν ελλιμενισθεί στο Λίβερπουλ. Πρόκειται για μιαν αφήγηση που μπορεί να χαρακτηρισθεί από εμμονική έως μακάβρια, γι’ αυτό άλλωστε είναι και συναρπαστική. Ο τορπιλισμός του «Λουζιτάνια» στάθηκε καθοριστικός για τη μεταστροφή της αμερικανικής κοινής γνώμης κατά της Γερμανίας και την εμπλοκή των Ηνωμένων Πολιτειών στον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο, στο πλευρό της Entente.

Το γοητευτικό καράβι

Το ήρεμο απόγευμα εκείνης της ηλιόλουστης ημέρας το προσωπικό του “Λουζιτάνια” και οι επιβάτες εντόπισαν με τρόμο το «βουβό κύμα» που διέγραφε η τορπίλη καθώς διέσχιζε την ήρεμη θάλασσα και κατευθυνόταν καταπάνω τους, σαν γραμμή που διαγράφεται από την κιμωλία πάνω στον μαυροπίνακα.

Το «Λουζιτάνια» ήταν το καμάρι της ναυπηγικής βιομηχανίας. Ναυπηγήθηκε από τους John Brown & Co. της Clydebank το 1906, ανήκε στην εταιρία Cunard και ήταν το πιο γρήγορο ατμόπλοιο της κλάσης του, εκτοπίσματος 32.000 τόννων και υψίστης ταχύτητας 26 κόμβων. Το παρθενικό του ταξίδι στις ΗΠΑ έγινε ανάμεσα στις 7 και τις 13 Σεπτεμβρίου του 1907, ενώ πραγματοποίησε 101 ταξίδια στη σύντομη ζωή του.

Από την αρχή του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου[1] και σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο η επίθεση υποβρυχίων εναντίον εμπορικών και επιβατικών πλοίων απαγορευόταν. Παρά ταύτα, οι Γερμανοί χρησιμοποίησαν τα υποβρύχια εναντίον πλοίων αγγλικών συμφερόντων κι έπειτα εναντίον κάθε πλοίου που δεν ανήκε στο μπλοκ των κεντρικών αυτοκρατοριών. Για να φθάσει ένα πλοίο σε βρετανικό λιμάνι ή να φύγει από αυτό, έπρεπε να ξεγλιστρήσει ανάμεσα στα υποβρύχια που παραμόνευαν να βυθίσουν κάθε πλεούμενο και να στερήσουν έτσι τα βρετανικά νησιά από τον ανεφοδιασμό τους. Στη διάρκεια του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου, μέσα σε τρεις μήνες (15 Φεβρουαρίου – 15 Μαΐου 1915), βυθίστηκαν 111 εμπορικά και επιβατηγά πλοία, παρασέρνοντας στον θάνατο πληρώματα και επιβάτες.

Στις 7 Μαΐου του 1915, το βρετανικό ναυαρχείο ειδοποίησε ότι την ημέρα εκείνη είχε παρατηρηθεί δραστηριότητα γερμανικών υποβρυχίων στην περιοχή της Νότιας Ιρλανδίας και εντός του πλοός του υπερωκεάνειου. Συνιστούσε πορεία ζιγκ ζαγκ ώστε το πλοίο να μην αποτελέσει στόχο. Η δε Γερμανική Πρεσβεία είχε διευκρινίσει με ανακοινώσεις της ότι το πλοίο συνιστούσε πιθανό στόχο. Ο κυβερνήτης του «Λουζιτάνια» William Thomas Turner αγνόησε τα τηλεγραφήματα, θεωρώντας το απίθανο να χτυπήσουν επιβατηγό οι Γερμανοί. Οι μυστικές υπηρεσίες της Βρετανίας είχαν εντοπίσει το U-20 στα χωρικά ύδατα δυτικά της Ιρλανδίας, όμως δεν προέβησαν σε ανακοινώσεις.

Το ήρεμο απόγευμα εκείνης της ηλιόλουστης ημέρας το προσωπικό του «Λουζιτάνια» και οι επιβάτες εντόπισαν με τρόμο το «βουβό κύμα» που διέγραφε η τορπίλη καθώς διέσχιζε την ήρεμη θάλασσα και κατευθυνόταν καταπάνω τους, σαν γραμμή που διαγράφεται από την κιμωλία πάνω στον μαυροπίνακα. Η τραγική συνέχεια στις σελίδες του βιβλίου...

Η εποχή και οι χαρακτήρες

Ο Λάρσον με πολύ εναργή τρόπο περιγράφει τη ζωή των πληρωμάτων των πρώτων υποβρυχίων. Κεντρικός χαρακτήρας του βιβλίου είναι ο κυβερνήτης του γερμανικού υποβρυχίου Walther Schwieger, γνωστός για τις τορπιλιστικές επιδόσεις του σκάφους του, τύπου Unterseeboot-20. Τόσο η γερμανική όσο και η αγγλοσαξονική «πλευρά» αποδίδονται επί ίσοις όροις: χωρίς κάποια προκατάληψη να σκιάζει την αντικειμενικότητα της έρευνας του συγγραφέα. Το σκηνικό του βιβλίου μάς μεταφέρει, εκτός από τα ύδατα της διαδρομής του μοιραίου πλοίου, τη Νέα Υόρκη, την Ουάσιγκτον, το Βερολίνο και το Λονδίνο, αναπλασμένα από πηγές που παρατίθενται από τον συγγραφέα.

Η παρουσίαση των “μίνι” ιστοριών τους προσδίδει στο βιβλίο ένα ενδιαφέροντα χαρακτήρα “ντοκιμαντέρ”, δραματοποιεί τις στιγμές καθυστερώντας σκόπιμα την κλιμάκωση της τραγωδίας.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες διέρχονταν τότε τη λεγόμενη «Progressive Era»[2], κύρια γνωρίσματα της οποίας ήταν η νεοπλουτική χλιδή και η αναζήτηση της περιπέτειας και του μυστηρίου, εν πολλοίς τα γνωρίσματα ρηχότητας που χαρακτηρίζουν και τον μέσο σύγχρονο Αμερικανό. Δεν είναι τυχαία η εμπορική επιτυχία του βιβλίου, που ζωντανεύει με μυθιστορηματικό τρόπο πολλές διαφορετικές προσωπικότητες της εποχής: τον διάσημο βιβλιοπώλη της Βοστόνης Charles Lauriat, την πρωτοποριακή αρχιτέκτονα Theodate Pope Riddle, τον ίδιο τον πρόεδρο Woodrow Wilson και την κοσμηματοπώλη Edith Galt που απέρριψε την πρόταση γάμου του, τον εκατομμυριούχο Vanderbilt, το ζεύγος Shineman, τους Καναδούς επιβάτες, που ο συγγραφέας τους αντιμετωπίζει ως «πέραν του Ατλαντικού Βρετανούς», τον Βρετανό σχεδιαστή «Αρ Ντεκό» Oliver Bernard, τη σουφραζέτα υποκόμισσα Margaret Mackworth που είχε αποκλεισθεί με σεξιστικό τρόπο από το βρετανικό κοινοβούλιο και ένα σωρό άλλους, γλαφυρές ψηφίδες της όψιμης βικτωριανής εποχής.

Η –παράλληλη με το δράμα του «Λουζιτάνια»– παρουσίαση των «μίνι» ιστοριών τους προσδίδει στο βιβλίο ένα ενδιαφέροντα χαρακτήρα «ντοκιμαντέρ», δραματοποιεί τις στιγμές καθυστερώντας σκόπιμα την κλιμάκωση της τραγωδίας, αντιπαραθέτει κατά ειρωνικό τρόπο τις μάταιες προσδοκίες των ηρώων προς την καλπάζουσα, μακάβρια έκβαση του πεπρωμένου τους και εξάπτει ένα, κατά την άποψή μου, κουτσομπολικό ενδιαφέρον, που κατά τα φαινόμενα δεν παρακωλύει την απρόσκοπτη ανάγνωση του βιβλίου: αντιθέτως, προσωπικά με καθήλωσε, αποδίδω όμως εξόχως το γεγονός στην όμορφη μετάφραση της Κατερίνας Σχινά.

alt
Ο Erik Larson  

Η μαζική δολοφονία

Είσαι ο μόνος Γερμανός ναυτικός που κατανοεί τον νόμο του Πολέμου: σκότωσε τον εχθρό σου χωρίς να σκοτωθείς ο ίδιος! Δεν σε κατηγορώ για την υπόθεση του υποβρυχίου. Το ίδιο θα έκανα κι εγώ στη θέση σου, μόνο οι ηλίθιοι στην Αγγλία δεν θέλησαν να το πιστέψουν όταν τους το είπα.

Από τους επιβαίνοντες του «Λουζιτάνια» πνίγηκαν 1.197 και σώθηκαν 763, κάποιοι εκ των οποίων αποτέλεσαν ζωντανές μαρτυρίες για την κάλυψη του γεγονότος. Το κοινό πείσθηκε αρχικά από τη δημοσιογραφική/πολιτική προβολή του πως το υπέροχο και άτυχο υπερωκεάνειο είχε τορπιλισθεί μόνο μια φορά. Ωστόσο σήμερα ο διπλός τορπιλισμός του καταγράφεται στα πρώτα περιστατικά «ολοκληρωτικού πολέμου» του Πρώτου Παγκοσμίου, διότι τα θύματά του ήταν άμαχος πληθυσμός και πολλά μικρά παιδιά και βρέφη. Κατόπιν η Γερμανία ισχυρίσθηκε ότι το «Λουζιτάνια» μετέφερε όπλα που προορίζονταν για τη Βρετανία, γεγονός που η αγγλική κυβέρνηση αρνήθηκε κατηγορηματικά. Χρόνια αργότερα αποκαλύφθηκε πως όντως μετέφερε φορτίο φυσιγγίων και οβίδων (συνολικά περί τους 173 τόννους), εν αγνοία των επιβαινόντων.

Η διεθνής κοινή γνώμη μπορεί να εξεμάνη, όμως οι αρχιτέκτονες του πολέμου φάνηκαν αμετανόητοι. Άξια σχολιασμού είναι η επιστολή που ο ναύαρχος Lord Fisher απηύθυνε στον Γερμανό ομόλογό του von Tirpitz το 1916, ένα γράμμα όπου δικαιολογούσε απόλυτα την ειδεχθή ενέργεια με τις εξής λέξεις: «Είσαι ο μόνος Γερμανός ναυτικός που κατανοεί τον νόμο του Πολέμου: σκότωσε τον εχθρό σου χωρίς να σκοτωθείς ο ίδιος! Δεν σε κατηγορώ για την υπόθεση του υποβρυχίου. Το ίδιο θα έκανα κι εγώ στη θέση σου, μόνο οι ηλίθιοι στην Αγγλία δεν θέλησαν να το πιστέψουν όταν τους το είπα».

Ο συγγραφέας Erik Larson (γεν. στο Μπρούκλιν στις 3 Ιανουαρίου του 1954) σπούδασε Ρωσική Ιστορία στο Πανεπιστήμιο της Πενσυλβανίας, είναι κατ’ επάγγελμα ρεπόρτερ εγκλήματος, έγραψε το μπεστσέλερ The Devil in the White City (2003), ενώ κατά καιρούς δημοσίευσε κείμενά του στα περιοδικά «The New Yorker», «The Atlantic Monthly» και «Harper’s». Δίδαξε Δημοσιογραφία στο Δημόσιο Πανεπιστήμιο του Σαν Φρανσίσκο, στο Πανεπιστήμιο του Όρεγκον και στα Σεμινάρια Γραφής του Johns Hopkins. Το Bουβό κύμα του απέσπασε τα βραβεία Goodreads Choice Award (2015) και World Magazine Book of the Year (2015), στην κατηγορία «Ιστορία/Βιογραφίες».

* Ο ΝΙΚΟΣ ΞΕΝΙΟΣ είναι εκπαιδευτικός και συγγραφέας.


[1] Η Συνθήκη του Λονδίνου ήταν μυστική συμφωνία μεταξύ της Τριπλής Entente και της Ιταλίας, που υπογράφηκε στο Λονδίνο στις 26 Απριλίου 1915 από το Ηνωμένο Βασίλειο, τη Γαλλία, τη Ρωσική Αυτοκρατορία και το Βασίλειο της Ιταλίας. Παρά την αντίθεση της πλειοψηφίας των Ιταλών που επιθυμούσαν την ουδετερότητα, η Ιταλία βάσει της συνθήκης ένωσε τις δυνάμεις της με τους συμμάχους κατά της Αυστροουγγαρίας τον Μάιο του ίδιου έτους. Έτσι οι συμμαχικές δυνάμεις εκχώρησαν στην Ιταλία, ανάμεσα στα άλλα, πλήρη κυριαρχία επί της Λιβύης και επί των Δωδεκανήσων, καθώς και μια ζώνη επιρροής στη Μικρά Ασία. Η Ιταλία όφειλε να κηρύξει πόλεμο εναντίον της Γερμανίας και της Αυστροουγγαρίας σε έναν μήνα (τούτο συνέβη κατά της Αυστροουγγαρίας έναν μήνα μετά, αλλά μόλις το 1916 εναντίον της Γερμανίας). Θεωρώντας βέβαιη τη νίκη κατά της Γερμανίας και των συμμάχων της, η Τριπλή Entente υποσχέθηκε στην Ιταλία την προσάρτηση εδαφών στο τέλος του πολέμου. Βάσει της συνθήκης οι συμμαχικές δυνάμεις εκχώρησαν στην Ιταλία την πλήρη κυριαρχία επί της Λιβύης και επί των Δωδεκανήσων καθώς και ζώνη επιρροής στη Μικρά Ασία.
[2] «Προοδευτική Εποχή».

altΒουβό Κύμα
Το τελευταίο πέρασμα του Λουζιτάνια
Erik Larson
Μτφρ. Κατερίνα Σχινά
Ίκαρος 2017
Σελ. 508, τιμή εκδότη €17,90

alt

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ ERIK LARSON

 


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Λίγη ιστορία της νεοελληνικής λογοτεχνίας», του Βαγγέλη Ραπτόπουλου

«Λίγη ιστορία της νεοελληνικής λογοτεχνίας», του Βαγγέλη Ραπτόπουλου

Για το βιβλίο του Βαγγέλη Ραπτόπουλου «Λίγη ιστορία της νεοελληνικής λογοτεχνίας» (εκδ. Κέδρος).

Του Σόλωνα Παπαγεωργίου

Το βιβλίο του Βαγγέλη Ραπτόπουλου τιτλοφο...

Αναζητώντας την Άνδρο: Κείμενα και εικόνες από τη Συλλογή Ευστάθιου Ι. Φινόπουλου

Αναζητώντας την Άνδρο: Κείμενα και εικόνες από τη Συλλογή Ευστάθιου Ι. Φινόπουλου

Για την έκδοση «Αναζητώντας την Άνδρο: Κείμενα και εικόνες 15ου – 19ου αι. από τη Συλλογή Ευστάθιου Ι. Φινόπουλου» (εκδ. Μουσείο Μπενάκη και Καΐρειος Βιβλιοθήκη). 

Της Ιφιγένειας Μποτουροπούλου

Πριν από λίγες ημέρες έλαβα μια έκδοση του Μουσε...

Τα νόστιμα σπιτικά φαγητά της οικογένειας ή αν η μαμά ήταν βίγκαν

Τα νόστιμα σπιτικά φαγητά της οικογένειας ή αν η μαμά ήταν βίγκαν

Κρατώντας στα χέρια το βιβλίο «Τα Νόστιμα – Σπιτικά Φαγητά της Οικογένειας» (εκδ. Mind Power) που συνυπογράφουν οι Όλγα Γ. Γεριτσίδου και Τάνυα-Μαρία Γεριτσίδου αρκεί η προσεκτική ανάγνωση του λιτού και καλοσχεδιασμένου εξωφύλλου του για να μπούμε στο νόημα. Δεν είναι άλλο ένα βιβλίο συνταγών βγαλμένων από την «κουζ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Η Στέγη τιμά τον Γιαννούλη Χαλεπά με παράσταση, ταινία μικρού μήκους, έκθεση και βιβλίο

Η Στέγη τιμά τον Γιαννούλη Χαλεπά με παράσταση, ταινία μικρού μήκους, έκθεση και βιβλίο

Ο Γιανούλης Χαλεπάς, η ασκητική μορφή της ελληνικής γλυπτικής που κάποιοι τον αποκάλεσαν «Ροντέν της Ελλάδας» και κάποιοι άλλοι «άγιο, τρελό και καταραμένο καλλιτέχνη», συναντά το σκηνοθετικό βλέμμα της Αργυρώς Χιώτη και τη γραφή του The Boy από τις 10 μέχρι και τις 27 Φεβρουαρίου στην Κεντρική Σκηνή της Στέγης...

5 λεπτά με τον Λουκά Αναγνωστόπουλο

5 λεπτά με τον Λουκά Αναγνωστόπουλο

Πέντε λεπτά με έναν συγγραφέα. Σήμερα, ο Λουκάς Αναγνωστόπουλος με αφορμή το βιβλίο του «Οι μύθοι του χθες και οι άνθρωποι του σήμερα» που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Γράφημα. 

Επιμέλεια: Book Press

«Οι αρχαίοι μύθοι είναι συναρπαστικοί και διαχρο...

«Εγκάρσιος προσανατολισμός» του Δημήτρη Παπαϊωάννου / «Αναφορά για μιαν Ακαδημία», του Σάββα Στρούμπου – Ανθρώπινες και ζωικές μεταμορφώσεις σε δυο παραστάσεις

«Εγκάρσιος προσανατολισμός» του Δημήτρη Παπαϊωάννου / «Αναφορά για μιαν Ακαδημία», του Σάββα Στρούμπου – Ανθρώπινες και ζωικές μεταμορφώσεις σε δυο παραστάσεις

Για την παράσταση του Δημήτρη Παπαϊωάννου «Εγκάρσιος προσανατολισμός», η οποία παρουσιάστηκε στη Στέγη Ιδρύματος Ωνάση και την παράσταση του Σάββα Στρούμπου «Αναφορά για μιαν Ακαδημία», με το κείμενο του Φραντς Κάφκα, η οποία παρουσιάστηκε στο θέατρο Άττις.

Του Νίκου Ξένιου

...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Το αντίδωρο», της Μαίρης Σπυριδογιαννάκη (προδημοσίευση)

«Το αντίδωρο», της Μαίρης Σπυριδογιαννάκη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Μαίρης Σπυριδογιαννάκη «Το αντίδωρο – Αφού σκέφτομαι θετικά, γιατί μου πάνε όλα στραβά;» το οποίο κυκλοφορεί αυτές τις μέρες από τις εκδόσεις «Η Τέχνη της Ζωής».

Επιμέλεια: Book Press

01 ...

«Η εξαφάνιση του δόκτορος Μίε», του Όλιβερ Χίλµες (προδημοσίευση)

«Η εξαφάνιση του δόκτορος Μίε», του Όλιβερ Χίλµες (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Oliver Hilmes «Η εξαφάνιση του δόκτορος Μίε» (μτφρ. Βασίλης Τσαλής), που κυκλοφορεί στις 19 Ιανουαρίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΔΡ ΒΙΚΤΟΡ ΜΙΛΕΡ-ΧΕΣ,
ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΤΟΥ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟΥ ...

«Τις Κυριακές που πετούν τα αεροπλάνα», του Γιώργου Πετράκη (προδημοσίευση)

«Τις Κυριακές που πετούν τα αεροπλάνα», του Γιώργου Πετράκη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση ενός αποσπάσματος από τη συλλογή τριών ιστοριών του Γιώργου Πετράκη «Τις Κυριακές που πετούν τα αεροπλάνα», η οποία θα κυκλοφορήσει τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Πληθώρα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ο Μάρκου στέκεται πίσω απ’ τ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2021 σύμφωνα με τον Guardian

Τα καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2021 σύμφωνα με τον Guardian

H λίστα του Guardian με τα καλύτερα βιβλία του 2021 περιλαμβάνει πολλά γνώριμα και αγαπητά ονόματα, όπως η Όλγκα Τοκάρτσουκ, ο Καζούο Ισιγκούρο, ο Τζόναθαν Φράνζεν και η Σάλι Ρούνεϊ, μεταξύ άλλων. Με ικανοποίηση διαπιστώσαμε ότι πολλοί από τους συγγραφείς που ξεχώρισαν έχουν ήδη ένα ή περισσότερα βιβλία τους μεταφρα...

Τζορτζ Όργουελ, ένας συγγραφέας του 21ου αιώνα – 35 βιβλία του στα ελληνικά

Τζορτζ Όργουελ, ένας συγγραφέας του 21ου αιώνα – 35 βιβλία του στα ελληνικά

Το 2021 ήταν αναμφίβολα η χρονιά του George Orwell. Ο λόγος; Η απελευθέρωση των δικαιωμάτων του, αφού στα τέλη του 2020 συμπληρώθηκαν 70 χρόνια από τον θάνατό του, που επήλθε, σαν σήμερα, στις 20 Ιανουαρίου του 1950. 

Επιμέλεια: Book Press

Από τις πρώτες μέ...

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2021

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2021

Φέτος περιμέναμε την εκπνοή της χρονιάς πριν συντάξουμε την καθιερωμένη μας πια λίστα με τα καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία της χρονιάς. Ο λόγος είναι ότι τούτες τις Γιορτές, εντονότερα από άλλες χρονιές, έφταναν βιβλία στο γραφείο μας ακόμη και παραμονές Πρωτοχρονιάς. Ακόμη και σημαντικά μυθιστορήματα διεθνώς αναγνωρισ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

07 Ιανουαρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2021

Φέτος περιμέναμε την εκπνοή της χρονιάς πριν συντάξουμε την καθιερωμένη μας πια λίστα με τα καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία της χρονιάς. Ο λόγος είναι ότι τούτες τις Γιορτέ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

14 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Τα βιβλία του χειμώνα: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται (ανανεωμένο)

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών και δοκιμίων από 34 εκδοτικούς οίκους. Επιμέλεια: Κώστας Αγορα

ΦΑΚΕΛΟΙ