mystika tou surtariou 2

Για το βιβλίο της Κατερίνας Σχινά «Μυστικά του συρταριού - Η τέχνη και οι τεχνίτες της ημερολογιακής γραφής» (εκδ. Πατάκη).

Του Νίκου Ξένιου

Τα θρησκευτικά Απολογητικά κείμενα του Μεσαίωνα, το Pillow Book (枕草子Makura no Sōshi) της Σέι Σοναγκόν της ιαπωνικής δυναστείας Χε Γιαν του τέλους του 10ου αιώνα, που διακρινόταν για το δοκιμιακό ύφος κάποιων αποσπασμάτων του και για το ανεκδοτολογικό ή απλά περιγραφικό ύφος κάποιων άλλων[1], τα Οικογενειακά Χρονικά και τα cahiers de pensées του 15ου και του 16ου αιώνα, τα απολογητικά κείμενα του Ευσεβισμού του 18ου αιώνα, τα ερμητικά προσωπικά ημερολόγια του 19ου αιώνα, η εναλλαγή κίβδηλου και αυθεντικού στο Ημερολόγιο των Κιβδηλοποιών του Αντρέ Ζιντ[2], τα Ημερολόγια από τις Ακυβέρνητες Πολιτείες του Στρατή Τσίρκα, το Journal Intime του Αμιέλ ή του Σταντάλ[3], οι Εξομολογήσεις μοναχικού περιπατητού του Ζαν Ζακ Ρουσώ, έως και το πολύτομο βιβλίο του σκανδιναβού Κνάουσγκορντ Ο αγών μου που πρόσφατα μεταφράζεται στη χώρα μας, ανήκουν στο ημερολόγιο: στο είδος αυτό αποσπασματικής γραφής που αγνοεί, αρνείται ή επινοεί τον αποδέκτη της, και της οποίας η αφηγηματική ειλικρίνεια είναι αμφισβητήσιμη.

Το εντυπωσιακό και εξωφρενικά κοπιώδες αυτής της ανθολογίας είναι η δραστηριότητα της μετάφρασης, που είναι αποκλειστικά έργο της Σχινά.

Η Σούζαν Σόνταγκ δεν μπορούσε για χρόνια να κρατήσει ημερολόγιο γιατί «αδυνατούσε να φανταστεί έναν αναγνώστη», μας πληροφορεί η Κατερίνα Σχινά στην «κολασμένη» και, εν μέρει, ηδονοβλεπτική –πλην, όμως, πρωτότυπη, γλαφυρότατη και εκδοτικά καινοφανή στη χώρα μας– ανθολόγηση κατά θέματα αντιπροσωπευτικών αποσπασμάτων ημερολογίων 132 διαφορετικών προσωπικοτήτων από όλον τον κόσμο, που ξεκινούν από το 1660 και φτάνουν ως τα τέλη του 20ού αιώνα, που τιτλοφορείται Μυστικά του συρταριού - Η τέχνη και οι τεχνίτες της ημερολογιακής γραφής (εκδ. Πατάκη). Το εντυπωσιακό και εξωφρενικά κοπιώδες αυτής της ανθολογίας είναι η δραστηριότητα της μετάφρασης, που είναι αποκλειστικά έργο της Σχινά.

Πιθανά κίνητρα ενός τέτοιας φύσεως απανθίσματος

Είμαι βέβαιος πως η φίλτατη Κατερίνα Σχινά οδηγήθηκε σε αυτό το σπάνιο florilège από μια πλειάδα κινήτρων: ίσως από την απουσία αποδέκτη και την απεύθυνση στον εαυτό «ωσάν» να είναι «κάποιος άλλος». Ίσως από την απόσχιση από τον εαυτό ή η απογύμνωση του εαυτού. Τη μαρτυρία της αυτοσυγκρότησης, τη βιοσοφική αποτίμηση του κόσμου, την υπόδυση του ρόλου του ειλικρινώς εκμυστηρευόμενου, ή, αντίθετα, τον ερμητισμό, τη συνειδησιακή ροή, την πηγαιότητα. Δεν αποκλείεται να δελεάστηκε από τον ατομοκεντρισμό, τον ναρκισσισμό και την εφηβική αμεσότητα, από τη φρεσκάδα της στιγμής άμεσης καταγραφής, από την κατάθεση ψυχής και την έκφραση της ιδιαιτερότητας. Πραγματολογικά σίγουρα την προσείλκυσαν η κριτική διάθεση και το κοινωνικό σχόλιο, η διασταύρωση με εξέχουσες προσωπικότητες. Τα πιο δελεαστικά χαρακτηριστικά της ημερολογιακής γραφής είναι η εξέλιξη του συναισθήματος μέσα στον πραγματικό χρόνο, η αποτίμηση κάθε ξεχωριστής ημέρας ως αυτόνομης χρονικά, η ειλικρινής ενδοσκόπηση, η αφθονία ποιητικών μεταφορών, το άφθονο υλικό που προσφέρεται για συγγραφή και το «σταμάτημα» του χρόνου[4].

Η διάκριση ανάμεσα στο λογοτεχνικό και στο εξωλογοτεχνικό κείμενο θα πάψει να υπαγορεύεται από την οπτική γωνία της εποχής και μόνον, ενώ στα κριτήρια λογοτεχνικότητας θα προσμετράται, στο εξής, και ο «ορίζοντας προσδοκιών» αυτού που το γράφει, καθώς και ο λογοτεχνικός «κανόνας» της εποχής όπου το γράφει.

Τα ημερολόγια, μας λέει η συγγραφέας, κατάγουν την προέλευσή τους στα εμπορικά κατάστιχα, στα βιβλία εσόδων-εξόδων και στα Diaries («ημερολόγια καταστρώματος») της Ευρώπης του 16ου αιώνα. Αρχικά δειλά, αργότερα με μεγαλύτερη παρρησία, πάντως με κύριο γνώρισμα τη μυστικότητα και τη διακριτική εχεμύθεια του «συρταριού», θα ακμάσουν στον 20όν αιώνα, όταν θα απενοχοποιηθεί η στροφή στο Εγώ και θα ανθήσει η συνειδησιακή ροή στη λογοτεχνία (στον Προυστ αυτό θα γίνει σήμα κατατεθέν). Από ένα σημείο και μετά τα ημερολόγια θα ενταχθούν στον κύριο κορμό της λογοτεχνίας, για χίλιους δυο λόγους[5]. Η διάκριση ανάμεσα στο λογοτεχνικό και στο εξωλογοτεχνικό κείμενο θα πάψει να υπαγορεύεται από την οπτική γωνία της εποχής και μόνον, ενώ στα κριτήρια λογοτεχνικότητας θα προσμετράται, στο εξής, και ο «ορίζοντας προσδοκιών» αυτού που το γράφει, καθώς και ο λογοτεχνικός «κανόνας» της εποχής όπου το γράφει[6]. 

alt

Το περιβάλλον ενός Εαυτού ως λογοτεχνικό περιβάλλον

«Το Ημερολόγιο κάνει την κίνηση της γραφής να ριζώνει στον χρόνο, στην ταπεινότητα της καθημερινότητας που είναι χρονολογημένη και διαφυλάσσεται με τη χρονολόγησή της» γράφει ο Μωρίς Μπλανσό.

Το «Εγώ» της ημερολογιακής καταγραφής δεν μπορεί να είναι κάτοπτρο του συγγραφικού Εγώ, παρά μόνο μια κατασκευή: το Εγώ, δηλαδή, όπως αποτυπώνεται στην ίδια την ενέργεια της ημερολογιακής καταγραφής της ζωής του υποκειμένου. Το ζήτημα αυτομάτως μετατίθεται στην πλασματικότητα ενός διπλού Εγώ, που είναι αφηγητής και, ταυτόχρονα, πρόσωπο ή θέμα της αφήγησης. «Το Ημερολόγιο κάνει την κίνηση της γραφής να ριζώνει στον χρόνο, στην ταπεινότητα της καθημερινότητας που είναι χρονολογημένη και διαφυλάσσεται με τη χρονολόγησή της» γράφει ο Μωρίς Μπλανσό[7]. Είναι συγκλονιστική η αποκάλυψη που κάνει ο Πέτερ Χάντκε για τη μεταμόρφωση που επιφέρει στην πραγματικότητα η πράξη της γραφής, για την απώλεια της πρωτογενούς μορφής δηλαδή στη μορφοποιημένη εκδοχή ενός κειμένου[8]. Σε αυτό προσυπογράφει και ο Κίργκεγκωρ: «Παραδόξως, στις κατ’ ιδίαν συνομιλίες με τον εαυτό μου, είμαι πολύ πιο συγκεκριμένος και καθαρός σχετικά με το τι είμαι. Όμως, αμέσως μόλις καταγράψω μια διαπίστωση σχετικά με ένα, διαπιστώνω ότι έχει προσλάβει τον χαρακτήρα της κατασκευής». Στην ίδια διαπίστωση αποδίδονται και κάποιες μετανοημένες ανασυγκροτήσεις της προσωπικής ηθικής που παραθέτει η Κατερίνα Σχινά, όπως του Eugène Dabit[9]: «Αν μπορούσα να έρθω ενώπιος ενωπίω με τον εαυτό μου, να είμαι αληθινός μαζί του, τότε θα είχε στ’ αλήθεια νόημα αυτό το ημερολόγιο και δεν θα ήταν πια μια ανώδυνη άσκηση ενός “ανθρώπου των γραμμάτων”».

Συχνά δε –και ασχέτως του αν ο ημερολογιογράφος υπηρετεί ή όχι εξ επαγγέλματος την τέχνη του λόγου– φέρει και τα εχέγγυα λογοτεχνήματος υψηλής ποιότητας.

Σούζαν Σόνταγκ, Ελίζαμπεθ Μπράουνινγκ, Τσβετάγιεβα, Αναΐς Νίν, Τζέιν Μάνσφιλντ, Σύλβια Πλαθ, Λουίζα Μέι Αλκοτ, Μπεατρίξ Πότερ, Χάνα Κάλγουικ, Βιρτζίνια Γουλφ, ωραία ανθολογούμενα γυναικεία ημερολόγια. Κάφκα, Τολστόι, Βύρων, Ντάρελ, Ζιντ, Ράιχ, Γκομπρόβιτς, Φρις, Γκονκούρ, Γουέντσγορθ, Μοριάκ, Ουώου, Γκαίτε, Ράσκιν, Χένρι Τζέιμς, Ντοστογιέφσκι, Κίρκεγκωρ, Τουρνιέ, Γουόρχολ, Μουζίλ, Κάουαρντ, Κονστάν, Σταντάλ, Σπέντερ, Κενό, Παβέζε, αλλά και Σεφέρης και Καβάφης: είναι κάποιοι μόνο από τους άνδρες ημερολογιογράφους της συλλογής. Στη λυρική Εισαγωγή της η Κατερίνα Σχινά εξηγεί με πειστικό τρόπο πώς προέβη στη θεματική ανθολόγηση, εξαρχής εκλαμβάνοντας το ημερολόγιο ως μέρος ενός «αυτοποιητικού συστήματος», ως «μια από τις διεργασίες που παρασκευάζουν τα θεμελιώδη συστατικά» δόμησης του Εαυτού, ως συστήματος που διατηρεί τη θετική του εντροπία[10]. Σε μιαν ημερολογιακή αφήγηση μπορούν να συνυπάρχουν και να συνδυάζονται το παρελθόν (παρόν στη μνήμη), το παρόν (παρόν στην αντίληψη) και το μέλλον (παρόν στην προσμονή και την προμελέτη), όπως ταξινομεί ο Άγιος Αυγουστίνος. Το ημερολόγιο που διατήρησε για μια δεκαετία ο Σάμιουελ Πέπυς, άγγλος βουλευτής και αρχιναύαρχος «εν ξηρά» του Καρόλου του Δεύτερου και του Ιάκωβου του Δεύτερου (17ος αι.), είναι πηγή πληροφοριών για την περίοδο της «Παλινόρθρωσης» (Restoration) και πηγή «ιστορικού ρίγους» για τη Μεγάλη Πανούκλα, τη Μεγάλη Πυρκαγιά του Λονδίνου ή τον δεύτερο πόλεμο με την Ολλανδία. Ο ημερολογιογράφος ιδιοποιείται τον χρόνο της προσωπικής του ιστορίας και ανακαλύπτει, έτσι, τον βαθμό της ίδιας του της αυθεντικότητας. Το περιβάλλον που δομεί είναι, πέρα από προσωπικό του περιβάλλον, και κειμενικό περιβάλλον που δικαιωματικά φέρει τον χαρακτηρισμό του λογοτεχνικού. Συχνά δε –και ασχέτως του αν ο ημερολογιογράφος υπηρετεί ή όχι εξ επαγγέλματος την τέχνη του λόγου– φέρει και τα εχέγγυα λογοτεχνήματος υψηλής ποιότητας.

* Ο ΝΙΚΟΣ ΞΕΝΙΟΣ είναι εκπαιδευτικός και συγγραφέας.


[1] Η Κατερίνα Σχινά χρησιμοποιεί το βιβλίο της Σέι Σοναγκόν ως εφαλτήριο για μια όμορφη γενίκευση του εξομολογητικού χαρακτήρα του λογοτεχνικού αυτού είδους (Μυστικά του συρταριού, σελ. 12).
[2] Και αυτό το αναφέρει χαρακτηριστικά στην Εισαγωγή της η Κατερίνα Σχινά (op. cit, σελ. 19).
[3] Βλέπε, σχετικά: Lejeune, Philippe, Stendhal et les problemes de I' autobiographie, Πρακτικά Διαπανεπιστημιακού Συνεδρίου 1974, επιμέλεια: Βικτόρ ντε Λίτο, Γκρενόμπλ, 1976.
[4] Ένα ημερολόγιο μπορεί να προσλάβει και διαλογική μορφή, απευθυνόμενο σε υπαρκτό ή ανύπαρκτο αποδέκτη, μπορεί να έχει και μορφή πολυφωνική (βλ. Σνίτσλερ). Όταν το Εγώ του γράφοντος αυτολογοκρίνεται, μπορεί κανείς να συναντήσει και εισαγωγικά: έτσι ο γράφων αποπειράται μιαν επανασύνδεση με την εξωτερική πραγματικότητα. Στον αντίποδα βρίσκεται η χρήση ψευδωνύμων ή αντωνύμων, που παραπέμπει στην περίπτωση ημερολογιακού ύφους στο έργο του Πεσσόα. Μπορεί να έχει και τη μορφή λευκώματος, με άφθονο φωτογραφικό ή άλλο εικαστικό υλικό, όπως το Ημερολόγιο 1836-2011 του Θανάση Βαλτινού. Τα Ταξιδεύοντας του Καζαντζάκη υποδύονται τα ημερολόγια, όμως είναι αναμφίβολα προϊόντα επεξεργασίας ημερολογίων. Τα ερωτικά, τα πολιτικά, τα ταξιδιωτικά ημερολόγια, τα ημερολόγια εργασίας, ως αποδέκτες της ιδιωτικότητας ενός εσμού ανθρώπων της δράσης, των μεταπρατικών δραστηριοτήτων, της πιάτσας, αλλά και των γραμμάτων και τεχνών, των λογοτεχνικών ομηγύρεων και των βικτωριανών σαλονιών, θα συμβάλουν στη δημιουργία ενός ξεχωριστού είδους μυθιστορήματος, του ημερολογιακού μυθιστορήματος: το Ημερολόγιο ενός Τρελού του Γκόγκολ, τα Αποσπάσματα από το Ημερολόγιο του Αδάμ του Μαρκ Τουαίν, οι Έξι νύχτες στην Ακρόπολη του Σεφέρη.
[5] Βλέπε, σχετικά με αυτό το ζήτημα, το βιβλίο του Trevor Field, Form and Fiction in the Diary Novel, το βιβλίο της Χαρίκλειας Μαρκογιαννάκη Το ημερολογιακό στοιχείο στο έργο του Γιώργου Σεφέρη και το βιβλίο της Αλεξάνδρας Σαμουήλ Ο Βυθός του Καθρέφτη.
[6] Βελουδής, 1994: 183-191, όπου παραπέμπει η Ιωάννα Μυλωνάκη στο άρθρο της: «Το ημερολόγιο ως αυτοβιογραφικό κείμενο», περιοδικό Γράμματα και Τέχνες, τεύχος 85, Οκτώβριος-Φεβρουάριος 1999, σελ. 12-14.
[7] Maurice Blanchot, 36:7, όπου παραπέμπει η Μαρία Σακοράφα στη μεταπτυχιακή της εργασία: «Το ημερολογιακό ύφος ως ηθική του προσώπου», Θεσσαλονίκη, Αύγουστος 2007, σελ. 9.
[8] Εισαγωγή στα Μυστικά του συρταριού, σελ. 23.
[9] op. cit,, σελ. 44.
[10] op. cit., σελ. 17.

 

altΜυστικά του συρταριού
Η τέχνη και οι τεχνίτες της ημερολογιακής γραφής
Κατερίνα Σχινά
Εκδ. Πατάκη 2017
Σελ. 544, τιμή εκδότη €19,90

alt

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΗΣ ΚΑΤΕΡΙΝΑΣ ΣΧΙΝΑ


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Τα νόστιμα σπιτικά φαγητά της οικογένειας ή αν η μαμά ήταν βίγκαν

Τα νόστιμα σπιτικά φαγητά της οικογένειας ή αν η μαμά ήταν βίγκαν

Κρατώντας στα χέρια το βιβλίο «Τα Νόστιμα – Σπιτικά Φαγητά της Οικογένειας» (εκδ. Mind Power) που συνυπογράφουν οι Όλγα Γ. Γεριτσίδου και Τάνυα-Μαρία Γεριτσίδου αρκεί η προσεκτική ανάγνωση του λιτού και καλοσχεδιασμένου εξωφύλλου του για να μπούμε στο νόημα. Δεν είναι άλλο ένα βιβλίο συνταγών βγαλμένων από την «κουζ...

Οι κρυμμένες ιστορίες πίσω από τα τραγούδια και τα μουσικά γεγονότα, του Τάσου Βαφειάδη

Οι κρυμμένες ιστορίες πίσω από τα τραγούδια και τα μουσικά γεγονότα, του Τάσου Βαφειάδη

Για τα βιβλία του Τάσου Βαφειάδη «Οι κρυμμένες ιστορίες πίσω από τα τραγούδια – 101+1 πραγματικές αφηγήσεις για ό,τι δεν διακρίνεται με την ακρόαση» (εκδ. Ζήτη) και «Ιστορίες από τη μουσική πλευρά της ζωής, 102+2 αφηγήσεις για τραγούδια, άλμπουμ, συναυλίες και μουσικά γεγονότα από το 1893 ως σήμερα» (εκδ. Ζήτη)...

Τρεις χάριτες στον τοίχο & 199 σκαλοπάτια, της Πόλυς Χατζημανωλάκη

Τρεις χάριτες στον τοίχο & 199 σκαλοπάτια, της Πόλυς Χατζημανωλάκη

Για τον τόμο με τα ταξιδιωτικά αφηγήματα της Πόλυς Χατζημανωλάκη «Τρεις χάριτες στον τοίχο» & «199 σκαλοπάτια» (πρόλογος για την κάθε ενότητα: Νίκος Βατόπουλος, εκδ. Εύμαρος).

Της Κούλας Αδαλόγλου

Ίσως να ΄ναι το δικό μου μέτρημα βημάτων, ένας στόχ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Ένα σκοτεινό δωμάτιο 1967-1974, το νέο βιβλίο του Αλέξη Παπαχελά

Ένα σκοτεινό δωμάτιο 1967-1974, το νέο βιβλίο του Αλέξη Παπαχελά

Είκοσι πέντε χρόνια έρευνας χρειάστηκε ο δημοσιογράφος και διευθυντής της εφημερίδας «Η Καθημερινή» Αλέξης Παπαχελάς για να καταλήξει στο αδημοσίευτο και σπάνιο υλικό που περιλαμβάνεται στο βιβλίο του «Ένα σκοτεινό δωμάτιο 1967-1974», το οποίο αφορά την επταετία που καθόρισε την ιστορική πορεία της χώρας μας και ανα...

Πέντε παραστάσεις που ξεχώρισαν

Πέντε παραστάσεις που ξεχώρισαν

Τάσεις, στάσεις και το γυμνό μετέωρο σώμα του χορευτή. Πέντε παραστάσεις που ξεχώρισαν.

Του Νίκου Ξένιου

Η σύγχρονη περφόρμανς αρνείται τον παραδοσιακό δυϊσμό σώματος και μυαλού και αναζητά τη συνείδηση που εδράζει στο γυμνό σώμα. Η εκτός πλαισίου χρήσ...

Οδοντόκρεμα με χλωροφύλλη, του Η.Χ. Παπαδημητρακόπουλου: Η λεπτουργία της αφήγησης

Οδοντόκρεμα με χλωροφύλλη, του Η.Χ. Παπαδημητρακόπουλου: Η λεπτουργία της αφήγησης

Για την επανέκδοση της πρώτης συλλογής διηγημάτων του Η.Χ. Παπαδημητρακόπουλου «Οδοντόκρεμα με χλωροφύλλη» (εκδ. Κίχλη).

Της Διώνης Δημητριάδου

Έχουν περάσει πολλά χρόνια από τότε που πρωτοεμφανίστηκαν (Τραμ, 1973) τα έντεκα μικρά διηγήματα (γραμμ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

Μπλε ήλιος, του Διονύση Μαρίνου (προδημοσίευση)

Μπλε ήλιος, του Διονύση Μαρίνου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Διονύση Μαρίνου «Μπλε ήλιος», το οποίο κυκλοφορεί στις 14 Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

[Μαριάννα]

Μία φλοίδα φως, σαν κάτι ζωντανό που ανασα...

Γιοζεφίνε η αοιδός, του Φραντς Κάφκα (προδημοσίευση)

Γιοζεφίνε η αοιδός, του Φραντς Κάφκα (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση ενός διηγήματος από την ανθολογία του Franz Kafka «Γιοζεφίνε η αοιδός και άλλα διηγήματα» (μτφρ. Μαργαρίτα Ζαχαριάδου, επίμετρο: Κατερίνα Καρακάση) που κυκλοφορεί στις 6 Αυγούστου από τις εκδόσεις Κίχλη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Στὴ συναγωγή μας... ...

Σάγκι Μπέιν, του Ντάγκλας Στιούαρτ (προδημοσίευση)

Σάγκι Μπέιν, του Ντάγκλας Στιούαρτ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βραβευμένο με Booker 2020 μυθιστόρημα του Douglas Stuart «Σάγκι Μπέιν» (μτφρ. Σταυρούλα Αργυροπούλου), που κυκλοφορεί στις 30 Ιουνίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Η Άγκνες αναδύθηκε έγκαιρα α...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

Είκοσι χρόνια συμπληρώνονται σήμερα από τα γεγονότα που μας εισήγαγαν στον 21ο αιώνα. Ήταν η μεγαλύτερη και πιο σοκαριστική αλληλουχία τρομοκρατικών ενεργειών που έγινε ποτέ, με μερικά λεπτά διαφορά: οι επιθέσεις στους Δίδυμους Πύργους στη Νέα Υόρκη, και στο Πεντάγωνο στην Ουάσιγκτον, την 11η Σεπτεμβρίου του 2001. Α...

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Οι περισσότεροι από τα τίτλους που παρουσιάζονται εδώ έφτασαν στα χέρια μας πολύ πρόσφατα. Πρόκειται για ενδιαφέροντα βιβλία που στην πλειονότητά τους πέρασαν «κάτω από τα ραντάρ» των βιβλιοπροτάσεων για το καλοκαίρι. Ιδού μερικά από τα καλύτερα. 

Ε...

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα βιβλία ιστορίας, εθνολογίας, σύγχρονων οικονομικών και κοινωνικών ζητημάτων για τους εναπομείναντες στην πόλη αλλά και για όσους ακόμη αναζητούν βιβλία για τις διακοπές τους που να αξίζουν το βάρος τους.

Του Γιώργου Σιακαντάρη

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

14 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Τα βιβλία του χειμώνα: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται (ανανεωμένο)

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών και δοκιμίων από 34 εκδοτικούς οίκους. Επιμέλεια: Κώστας Αγορα

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

11 Δεκεμβρίου 2020 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2020

Να επιλέξεις τα «καλύτερα» λογοτεχνικά βιβλία από μια χρονιά τόσο πλούσια σε καλούς τίτλους όπως η χρονιά που κλείνει δεν είναι εύκολη υπόθεση. Το αποτολμήσαμε, όπως άλ

ΦΑΚΕΛΟΙ