darwin

Για το βιβλίο του Νίκου Δήμου «Η αντίσταση στον Δαρβίνο και άλλα 13 ετερόδοξα κείμενα» (εκδ. Πατάκη). Kεντρική εικόνα: ο Δαρβίνος © gptstore.ai.

Γράφει ο Λεωνίδας Καλούσης 

Το βιβλίο H αντίσταση στον Δαρβίνο και άλλα 13 ετερόδοξα κείμενα (εκδ. Πατάκη) μοιάζει με σύνοψη των ιδεών του πολύπλευρου πνεύματος, της δύναμης της φύσεως που ονομάζεται Νίκος Δήμου.

Μετά από 64 βιβλία και σχεδόν 500.000 αντίτυπα, ο Νίκος Δήμου εξηγεί –για να θυμούνται οι παλιοί και να μαθαίνουν οι νεότεροι– γιατί στην Ελλάδα αντιστεκόμαστε στη θεωρία της εξέλιξης, πώς εξελίχθηκε το φαινόμενο του εγχώριου λαϊκισμού, γιατί οφείλουμε την ταυτότητά μας ως Νεοέλληνες στους Γερμανούς και ποια είναι τα 11 φιλοσοφικά ερωτήματα στα οποία δεν θα απαντήσουμε ποτέ.

Ωστόσο, μεταξύ των ερωτημάτων του βιβλίου, μερικά απαντώνται: όπως τα περί της δήθεν περίπλοκης σχέσης της Ελλάδας με τη Δύση, τα περί της διελκυστίνδας μεταξύ θεοκρατίας και εκκοσμίκευσης, τα περί της επιρροής του Νίτσε στη ζωή μας στον 20ό και τον 21ο αιώνα.

nikos dhmou

Ο Νίκος Δήμου γεννήθηκε στην Αθήνα το 1935. Αποφοίτησε από το Κολλέγιο Αθηνών το 1954. Αφού σπούδασε επί έξι χρόνια φιλοσοφία στο Πανεπιστήμιο του Μονάχου, ασχολήθηκε με τη δημοσιογραφία (έντυπη, ραδιοφωνική και τηλεοπτική), με τη διαφήμιση (την οποία προήγαγε σε τέχνη σε μια εποχή όπου βρισκόταν σε εμβρυϊκή κατάσταση), με τη φωτογραφία και προπάντων με τη συγγραφή· με όλα τα είδη του γραπτού λόγου: δοκίμια, πεζογραφία, ποίηση, σάτιρα, κριτική, αφορισμούς, επιφυλλίδες. Μερικοί αναγνώστες τον γνώρισαν από το «Βιβλίο των γάτων», άλλοι από τα άρθρα του για την αυτοκίνηση και την τεχνολογία ή από τις τηλεοπτικές εκπομπές του Διάλογοι που άφησαν εποχή διότι ήσαν αληθινοί διάλογοι.

Ο Νίκος Δήμου έχει αυτοβιογραφηθεί (στο βιβλίο Οι δρόμοι μου, εκδ. Πατάκη): εδώ σημειώνει μερικές όψεις της προσωπικής του ζωής· την αγάπη για την κλασική μουσική και την εμπειρία του ως συγγραφέα που είναι ταυτοχρόνως και «σύζυγος ιατρού».

Το βλέμμα είναι παιγνιώδες σαν εκείνο των αγαπημένων του γάτων, ενώ πάντοτε υποβόσκει η δυστυχία του να είναι Έλληνας.

Το βλέμμα είναι παιγνιώδες σαν εκείνο των αγαπημένων του γάτων, ενώ πάντοτε υποβόσκει η δυστυχία του να είναι Έλληνας.

Το βιβλίο συμπυκνώνει έναν αιώνα σκέψεων και παρατηρήσεων· έναν αιώνα απορίας –και ανυπομονησίας– μπροστά στα πολυσυζητημένα προβλήματα της ελληνικής παράδοσης και της ταυτότητας, καθώς και των μεγάλων βασανιστικών, ή μη, γεγονότων της ύπαρξης. Όπως και παλιότερα στο Ασκήσεις ελευθερίας (εκδ. Τυπωθήτω, Δαρδανός), η νηφάλια κριτική ματιά του Νίκου Δήμου αμφισβητεί τις κυρίαρχες φαντασιώσεις, υπερασπίζεται την ατομικότητα και στέκεται απέναντι στον εθνικισμό, στη θρησκοληψία και στον πουριτανισμό.

Aπόσπασμα από το βιβλίο:

patakis dhmou h antistash ston darvino«Δεν είναι η θρησκεία που αντιμάχεται τον Δαρβίνο — αλλά αυτό που γέννησε τη θρησκεία. Η ανάγκη του ανθρώπου για νόημα, η οποία τον οδήγησε στο να εφεύρει θεούς και σωτήρες, δημιουργούς και θαυματοποιούς. Ο άνθρωπος δεν αντέχει την τυχαιότητα. Δεν μπορεί να αποδεχθεί ότι είναι μια τυχαία μετάλλαξη μιας μακράς αλυσίδας από πλάσματα που εξελίχθηκαν σε έναν τυχαίο πλανήτη χαμένο μέσα σε δισεκατομμύρια άστρα που ανήκουν σε εκατομμύρια γαλαξίες. Θέλει νόημα, σχέδιο, σκοπό. Η ανάγκη αυτή είναι πρωταρχική — τόσο που, όπως θα γνωρίζετε καλύτερα από μένα, νευροεπιστήμονες έχουν εντοπίσει κέντρα του εγκεφάλου όπου λένε ότι εδράζεται η πίστη. Όπως για τις ναρκωτικές ουσίες υπάρχουν κέντρα υποδοχής — έτσι και για το «όπιο του λαού», όπως το είχε ονομάσει ο Μαρξ, υποθέτουν την ύπαρξη υποδοχέων. Αν αυτό αληθεύει, ο Δαρβίνος έχει έναν εχθρό πολύ πιο δυνατό από τον Θεό — τον ίδιο τον άνθρωπο, δημιουργό των Θεών.
Διαβάζοντας το βιβλίο του Λευτέρη Ζούρου Ας συμφιλιωθούμε με τον Δαρβίνο συνάντησα την επιστημονική ερμηνεία για τις εικασίες μου. Αυτό που αντιτίθεται στον Δαρβίνο δεν είναι άλλο παρά μια «Δαρβινική Πλάνη». Ο ορισμός αυτής της πλάνης περιλαμβάνει τέσσερις προ τάσεις: 1. Η διαδικασία της οποίας είμαστε το αποτέλεσμα δεν οδηγεί κατ’ ανάγκη στην αντικειμενική γνώση του κόσμου∙ 2. Μεταξύ μιας ορθής και μιας λανθασμένης άποψης θα επικρατήσει εκείνη που προκαλεί την ταχύτερη εξάπλωση του γονιδίου∙ και 3. Αν το γονίδιο που εξαπλώνεται γρηγορότερα επάγει τη λανθασμένη εντύπωση, τότε έχουμε «δαρβινική πλάνη». Οι δαρβινικές πλάνες απορρίπτονται μέσω της επιστήμης.
Στις δαρβινικές πλάνες συγκαταλέγει η επιστήμη την ιδιοκεντρική πλάνη, την τελεολογική, τις μεταφυσικές δοξασίες — και την αυταπάτη για την ελευθερία της βούλησης. Πρόκειται για πλάνες που μας βοηθάνε να αντεπεξέλθουμε στη μάχη της εξέλιξης — για μερικές μάλιστα, όπως οι μεταφυσικές δοξασίες, υπάρχει υπόνοια πως είναι καταγραμμένες και στο DNA μας. Δεν είναι λοιπόν τυχαίο που σε όλη του την ιστορία ο άνθρωπος δημιουργούσε Θεούς. Και καλά σε χρόνους πρωτόγονους, όπου ούτε τη βροντή και την αστραπή δεν μπορούσε να ερμηνεύσει — αλλά και σήμερα, με όλες τις επιστημονικές του γνώσεις, παραμένει ανοιχτός σε κάθε πίστη και κάθε δεισιδαιμονία. Κοινωνίες με υψηλό επίπεδο μόρφωσης και ζωής, όπως η αμερικανική, βρίθουν από προφήτες, τηλε-ευαγγελιστές, ψευδο- και παρα-θρησκείες. Εκεί άλλωστε ξεπήδησε και η σθεναρότερη αντίσταση στην εξελικτική θεωρία. Η ζωή του ανθρώπου είναι μια σειρά από γεγονότα που καταλήγουν στον θάνατο. Άραγε τα γεγονότα είναι τυχαία και ο θάνατος το οριστικό τέλος μιας ύπαρξης εξίσου ασήμαντης στην παρουσία της όσο ένα μυρμήγκι;
Αδιανόητο! Φαίνεται ότι είναι ζωτική ανάγκη: ο άνθρωπος θέλει μεταφυσικό νόημα στη ζωή και τον θάνατό του. Χρειάζεται δημιουργό, πατέρα παντοδύναμο και πανάγαθο. Απαιτεί να είναι το αποτέλεσμα μιας ξεχωριστής διαδικασίας — ένα ξεχωριστό ον. Να υπάρχει γι’ αυτόν επιβράβευση και ανταμοιβή και τώρα και μετά.
Η εξελικτική θεωρία τον αποστερεί από όλα αυτά τα μυθικά που ο ίδιος δημιούργησε. Τον καθιστά άκληρο, πλάνητα, ορφανό. Δεν είναι πια ο σταρ της αφήγησης, με του οποίου τις πράξεις και τις ανομίες ασχολείται ο ίδιος ο Θεός. Μέχρι που να στείλει τον γιο του για να σώσει το «αποκορύφωμα της δημιουργίας» από τις αμαρτίες του.»

politeia deite to vivlio 250X102

 

 

 

 

 

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Άγρια σιωπή» της Ρέινορ Γουίν (κριτική) – Η δύναμη της φύσης και της ανθρώπινης αντοχής

«Άγρια σιωπή» της Ρέινορ Γουίν (κριτική) – Η δύναμη της φύσης και της ανθρώπινης αντοχής

Για το νέο βιβλίο της συγγραφέα του πολυδιαβασμένου «Το μονοπάτι του αλατιού,   Ρέινορ Γουίν [Raynor Winn] «Άγρια σιωπή» (μτφρ. Γωγώ Αρβανίτη, εκδ. Κλειδάριθμος). Κεντρική εικόνα: H Ρέινορ Γουίν και ο σύζυγός της, Μοθ © BBC Radio 4. 

Γράφει ο ...

«Βασανιστήρια στην ΕΣΑ» του Δημήτρη Σερεμέτη (κριτική) – Το αναγκαίο «σκούντημα στη μνήμη»

«Βασανιστήρια στην ΕΣΑ» του Δημήτρη Σερεμέτη (κριτική) – Το αναγκαίο «σκούντημα στη μνήμη»

Για το βιβλίο του Δημήτρη Σερεμέτη «Βασανιστήρια στην ΕΣΑ. Ένα σενάριο (χωρίς πλατεϊτσα στην Κοκκινιά)» (εκδ. Πόλις). Κεντρική εικόνα: © Ert News/Nάσος Μπράτσος. 

Γράφει ο Γιώργος Σιακαντάρης 

Ο συγγραφέας, σ...

«Άθλημα ή αθλιότης» του Δημήτρη Κόκορη (κριτική) – Αρχίζει το ματς, στη λογοτεχνία

«Άθλημα ή αθλιότης» του Δημήτρη Κόκορη (κριτική) – Αρχίζει το ματς, στη λογοτεχνία

Για το βιβλίο του Δημήτρη Κόκορη «Άθλημα ή αθλιότης;» (εκδ. Πεδίο). Κεντρική εικόνα: από την ταινία του Παντελή Βούλγαρη «Φανέλα με το εννιά» που βασίστηκε στο ομώνυμο μυθιστόρημα του Μένη Κουμανταρέα.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος 

...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Καταθέσεις Πολιτισμού» – «Ιστορίες από μάρμαρο και ξερολιθιά στα αλώνια του χρόνου» με τον Μανόλη Κορρέ

«Καταθέσεις Πολιτισμού» – «Ιστορίες από μάρμαρο και ξερολιθιά στα αλώνια του χρόνου» με τον Μανόλη Κορρέ

Συνεχίζεται ο επιτυχημένος φετινός κύκλος εκδηλώσεων «Καταθέσεις Πολιτισμού» με συζητήσεις για σύγχρονη τέχνη, ιστορία και αρχαιολογία, από το Κέντρο Πολιτισμού, Έρευνας και Τεκμηρίωσης της Τράπεζας της Ελλάδος. Επόμενη εκδήλωση στις 24 Απριλίου με καλέσμένο τον ομότιμο καθηγητή Αρχιτεκτονικής ΕΜΠ Μανόλη Κορρέ....

Μεγάλη εκδήλωση για τον Κ.Π. Καβάφη στη Σορβόννη

Μεγάλη εκδήλωση για τον Κ.Π. Καβάφη στη Σορβόννη

Εκδήλωση με θέμα τη ζωή και το έργο του Κ.Π. Καβάφη, διοργάνωσε το Ελληνικό Ίδρυμα Πολιτισμού (ΕΙΠ) στο Παρίσι. Φωτογραφίες © Polyvios Anemoyannis / Hans Lucas.

Επιμέλεια: Book Press

Κατάμεστο το Αμφιθέατρο Richelieu του πανεπιστημίου της Σορβόννη...

«Η κασέτα» της Λούλας Αναγνωστάκη και «PAVLOV, ή δύο δευτερόλεπτα πριν από το έγκλημα», του Γουστάβο Οτ (κριτική) – Δύο σημαντικές παραστάσεις στο θέατρο «Σταθμός»

«Η κασέτα» της Λούλας Αναγνωστάκη και «PAVLOV, ή δύο δευτερόλεπτα πριν από το έγκλημα», του Γουστάβο Οτ (κριτική) – Δύο σημαντικές παραστάσεις στο θέατρο «Σταθμός»

Για τις παραστάσεις «Η κασέτα» της Λούλας Αναγνωστάκη σε σκηνοθεσία Μάνου Καρατζογιάννη και «PAVLOV, ή δύο δευτερόλεπτα πριν από το έγκλημα» του Γουστάβο Οτ σε σκηνοθεσία Δημήτρη Αποστολόπουλου, που ανεβαίνουν στη σκηνή του θεάτρου «Σταθμός». Κεντρική εικόνα: Από την παράσταση «Η κασέτα» © Αγγ. Παπαδόπουλος.&nb...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Μαργαρίτα Ιορδανίδη» του Μιχάλη Μακρόπουλου (προδημοσίευση)

«Μαργαρίτα Ιορδανίδη» του Μιχάλη Μακρόπουλου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη νουβέλα του Μιχάλη Μακρόπουλου «Μαργαρίτα Ιορδανίδη», η οποία θα κυκλοφορήσει στις 19 Απριλίου από τις εκδόσεις Κίχλη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Εἶχαν πιάσει γιὰ τὰ καλὰ οἱ ζέστες, καὶ τὴν ἑπόμενη Κυριακὴ κανόνισαν ν...

«Ο θάνατος έρχεται στάζοντας βροχή» του Αντρές Μοντέρο (προδημοσίευση)

«Ο θάνατος έρχεται στάζοντας βροχή» του Αντρές Μοντέρο (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Αντρές Μοντέρο [Andrés Montero] «Ο θάνατος έρχεται στάζοντας βροχή» (μτφρ. Μαρία Παλαιολόγου), το οποίο κυκλοφορεί στις 17 Απριλίου από τις εκδόσεις Διόπτρα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Η μονομαχ...

«Σχολείο για την αγάπη» της Ολίβια Μάνινγκ (προδημοσίευση)

«Σχολείο για την αγάπη» της Ολίβια Μάνινγκ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Ολίβια Μάνινγκ [Olivia Manning] «Σχολείο για την αγάπη» (μτφρ. Φωτεινή Πίπη), το οποίο κυκλοφορεί στις 23 Απριλίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Όταν έφτασαν στην κορυφή του λό...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Παγκόσμια Ημέρα Βιβλίου 2024: «Με ένα βιβλίο πετάω!» ξανά... – 12 βιβλία για το μεγάλο ταξίδι της ανάγνωσης

Παγκόσμια Ημέρα Βιβλίου 2024: «Με ένα βιβλίο πετάω!» ξανά... – 12 βιβλία για το μεγάλο ταξίδι της ανάγνωσης

Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Βιβλίου (23 Απριλίου) επιλέγουμε 12 βιβλία που μας βάζουν στα ενδότερα της λογοτεχνίας και μας συνοδεύουν στο ταξίδι της ανάγνωσης.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

Στις 23 Απριλίου γιορτάζουν τα βιβλ...

Δεν είναι «έγκλημα πάθους» είναι γυναικοκτονία: 5 μελέτες για την έμφυλη βία

Δεν είναι «έγκλημα πάθους» είναι γυναικοκτονία: 5 μελέτες για την έμφυλη βία

Πέντε μελέτες αναδεικνύουν τις νομικές και κοινωνικές διαστάσεις των γυναικοκτονιών και συμβάλλουν στην κατανόηση των αιτίων που προκαλούν την πιο ακραία μορφή έμφυλης βίας. Επειδή οι γυναικτοκτονίες δεν είναι «εγκλήματα πάθους» αλλά ανθρωποκτονίες με πολύ συγκεκριμένα χαρακτηριστικά.

Γράφει η Φανή Χ...

Επιστήμη, φιλοσοφία, τέχνες, βιογραφίες, λογοτεχνία: Οι εκδόσεις Ροπή μέσα από 5 βιβλία τους

Επιστήμη, φιλοσοφία, τέχνες, βιογραφίες, λογοτεχνία: Οι εκδόσεις Ροπή μέσα από 5 βιβλία τους

Με έδρα τη Θεσσαλονίκη, οι εκδόσεις Ροπή επιδιώκουν μέσω των βιβλίων τους την αλληλεπίδραση των θετικών επιστημών με άλλα γνωστικά πεδία, δίχως διάθεση να απευθύνονται μόνο σε ειδικούς και «γνώστες». 

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ