«Τι κρύβουν οι αριθμοί» του Τιμ Χάρφορντ (κριτική) – Ένας οδηγός για την εγκυρότητα των στατιστικών

Για το βιβλίο του Τιμ Χάρφορντ «Τι κρύβουν οι αριθμοί» (μτφρ. Δέσποινα Αλεξανδρή, εκδ. Κλειδάριθμος). Κεντρική εικόνα: © Ryoji Iwata / Unsplash.

Γράφει η Λεύκη Σαραντινού

Ένα ιδιαίτερα χρήσιμο βιβλίο σχετικά με την ερμηνεία και την κατανόηση των στατιστικών υπογράφει ο Τιμ Χάρφορντ, οικονομολόγος, δημοσιογράφος, παρουσιαστής και αρθρογράφος της Financial Times.

Πώς να ελέγχουμε την εγκυρότητα των στατιστικών

Στη σημερινή εποχή οι στατιστικές και οι αριθμοί παίζουν μεγάλο ρόλο στις ζωές μας. Σε εφημερίδες, ηλεκτρονικά ενημερωτικά σάιτ κατακλυζόμαστε διαρκώς από τα αποτελέσματα νέων στατιστικών ερευνών σχετικά με επιστημονικά, πολιτικά, οικολογικά, ιατρικά, κοινωνικά και πολλά άλλα θέματα. Είναι άραγε τα αποτελέσματα όλων αυτών των στατιστικών έγκυρα;  Υπάρχει τρόπος να μάθουμε να ξεχωρίζουμε τις έγκυρες έρευνες από την πληθώρα των fake news που μας κατακλύζει;

«Αν θέλουμε να μάθουμε τι κρύβουν οι αριθμοί και να βγάλουμε άκρη με τον κόσμο, πρέπει να θέτουμε τα σωστά ερωτήματα-σωστές ερωτήσεις, με ανοιχτό μυαλό. Και μόλις αρχίσουμε να τα θέτουμε, ίσως διαπιστώσουμε ότι είναι απολαυστικά δύσκολο να σταματήσουμε».

Η στατιστική δεν είναι αντίπαλός μας, αλλά σύμμαχός μας στην πληροφόρηση, φτάνει να μάθουμε να αναγνωρίζουμε τις σωστές από τις λανθασμένες στατιστικές.

Ο Tim Harford βρίσκεται εδώ προκειμένου να μας διδάξει τον τρόπο με τον οποίο μπορούμε να διαβάζουμε ορθά τις στατιστικές και μάλιστα μονάχα μέσω δέκα μόνο απλών βημάτων. Αφιερώνει από ένα κεφάλαιο για κάθε μία από τις δέκα συμβουλές που μας παρέχει γραπτώς και χρησιμοποιεί πάμπολλα παραδείγματα από έρευνες που έχουν γίνει κατά καιρούς προκειμένου να τεκμηριώσει τα λεγόμενά του. Οι έρευνες που αναφέρουν αφορούν όλα τα θέματα του δημοσίου βίου, όπως αποτελέσματα πολιτικών ερευνών στις ΗΠΑ, έρευνες για την υπερθέρμανση του πλανήτη, ιατρικές έρευνες σχετικά με τις επιπτώσεις του καπνίσματος και άλλα.

Στην εισαγωγή ο συγγραφέας αποστασιοποιείται από τη θέση του γνωστού βιβλίου του Ντάρελ Χαφ «Η απάτη της στατιστικής». Οι στατιστικές μπορεί να είναι μεν παραπλανητικές, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι ισχύει πάντα. Η στατιστική δεν είναι αντίπαλός μας, αλλά σύμμαχός μας στην πληροφόρηση, φτάνει να μάθουμε να αναγνωρίζουμε τις σωστές από τις λανθασμένες στατιστικές. Επομένως, πώς μπορούμε να το κάνουμε αυτό;

Τα σωστά βήματα

Πρώτ' απ' όλα οφείλουμε να ελέγχουμε τις συναισθηματικές μας αντιδράσεις όταν διαβάζουμε μία στατιστική. Διότι τα συναισθήματά μας και οι προσωπικές μας πεποιθήσεις συχνά ενδέχεται να μας παραπλανήσουν και να επηρεάσουν την κρίση μας. Έχουμε δηλαδή την τάση να απορρίπτουμε ή να δεχόμαστε μία στατιστική ανάλογα με το αν μας αρέσουν ή όχι τα αποτελέσματά της.

Πρέπει επίσης να καταλαβαίνουμε πότε οφείλουμε να αποστασιοποιηθούμε από τη δική μας εμπειρία, η οποία κάποιες φορές δεν συνάδει με τις στατιστικές. Ακόμη, είναι θεμιτό να δίνουμε σημασία στις περιγραφές των δεδομένων που μας παρέχονται κάθε φορά – άραγε είναι σωστές ή όχι;

Έπειτα οφείλουμε να προβαίνουμε σε συγκρίσεις και να εντάσσουμε τις πληροφορίες που μας παρέχονται σε συγκεκριμένο πλαίσιο, αλλά και να ελέγχουμε πάντα την πηγή προέλευσης της στατιστικής μας – είναι έγκυρη και αξιόπιστη; Πολλές φορές κάποιοι άνθρωποι –ένα μέρος του δείγματος– απουσιάζουν από τη στατιστική.

Τι κρύβουν οι αριθμοίΟφείλουμε να γνωρίζουμε πόσο πολύ μπορεί να επηρεάσει το αποτέλεσμα της στατιστικής μία τέτοια «ανωμαλία» στη δειγματοληψία. Ακόμη, δεν μπορούμε πάντοτε να εμπιστευόμαστε όλους τους αλγόριθμους που μας δίνουν διότι δεν είναι πάντα σωστοί. Ομοίως πρέπει να προσέχουμε περισσότερο το υπόβαθρο των στατιστικών στοιχείων που μας παρέχεται και να μπορούμε να βλέπουμε τι κρύβεται και «κάτω από την επιφάνεια». Τέλος, οφείλουμε να διαβάζουμε τις στατιστικές με ανοιχτό μυαλό και όχι με παρωπίδες και να διατηρούμε την περιέργειά μας σε υψηλά επίπεδα. Διότι ας μην ξεχνάμε ότι η περιέργεια είναι ο προθάλαμος της γνώσης.

«Μαγικές» συνταγές, βέβαια δεν υπάρχουν, σύμφωνα με τον συγγραφέα, καθώς πάντα καραδοκεί μία λανθασμένη κρίση από μέρους μας. Στον κόσμο των στατιστικών ποτέ τίποτε δεν είναι απολύτως σίγουρο. Όσο όμως εξασκούμαστε στην ορθή ανάγνωση των στατιστικών, τόσο περισσότερο θα περιορίσουμε τον κίνδυνο να πέσουμε θύματα παρερμηνείας ή παραπλάνησης. Διότι, ας μη γελιόμαστε, ψεύτικες και παραπλανητικές στατιστικές φυσικά και υπάρχουν. Το θέμα όμως είναι εμείς να μάθουμε να τις ξεχωρίζουμε και να μην εγκλωβιζόμαστε μονάχα στη δική μας οπτική για τα γεγονότα – ή αυτή την οποία θέλουμε να πιστεύουμε.

«Με ανησυχεί ένας κόσμος όπου πολλοί άνθρωποι θα πιστεύουν οτιδήποτε, αλλά με ανησυχεί πολύ περισσότερο ένας κόσμος όπου οι άνθρωποι δεν θα πιστεύουν τίποτα πέρα από τις δικές τους προκαθορισμένες αντιλήψεις».


 *Η ΛΕΥΚΗ ΣΑΡΑΝΤΙΝΟΥ είναι συγγραφέας, ιστορικός και καθηγήτρια μουσικής. Τελευταίο της βιβλίο, ο τόμος «Γραφο... σκιάσεις: Ασκήσεις δημιουργικής γραφής για εφήβους και ενήλικες» (εκδ. 24 Γράμματα).

politeia link more

 

 

 

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Βασανιστήρια στην ΕΣΑ» του Δημήτρη Σερεμέτη (κριτική) – Το αναγκαίο «σκούντημα στη μνήμη»

«Βασανιστήρια στην ΕΣΑ» του Δημήτρη Σερεμέτη (κριτική) – Το αναγκαίο «σκούντημα στη μνήμη»

Για το βιβλίο του Δημήτρη Σερεμέτη «Βασανιστήρια στην ΕΣΑ. Ένα σενάριο (χωρίς πλατεϊτσα στην Κοκκινιά)» (εκδ. Πόλις). Κεντρική εικόνα: © Ert News/Nάσος Μπράτσος. 

Γράφει ο Γιώργος Σιακαντάρης 

Ο συγγραφέας, σ...

«Άθλημα ή αθλιότης» του Δημήτρη Κόκορη (κριτική) – Αρχίζει το ματς, στη λογοτεχνία

«Άθλημα ή αθλιότης» του Δημήτρη Κόκορη (κριτική) – Αρχίζει το ματς, στη λογοτεχνία

Για το βιβλίο του Δημήτρη Κόκορη «Άθλημα ή αθλιότης;» (εκδ. Πεδίο). Κεντρική εικόνα: από την ταινία του Παντελή Βούλγαρη «Φανέλα με το εννιά» που βασίστηκε στο ομώνυμο μυθιστόρημα του Μένη Κουμανταρέα.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος 

...
«H αντίσταση στον Δαρβίνο και άλλα 13 ετερόδοξα κείμενα» του Νίκου Δήμου (κριτική) – Τι είναι η πατρίδα μας κι άλλες πνευματώδεις απαντήσεις

«H αντίσταση στον Δαρβίνο και άλλα 13 ετερόδοξα κείμενα» του Νίκου Δήμου (κριτική) – Τι είναι η πατρίδα μας κι άλλες πνευματώδεις απαντήσεις

Για το βιβλίο του Νίκου Δήμου «Η αντίσταση στον Δαρβίνο και άλλα 13 ετερόδοξα κείμενα» (εκδ. Πατάκη). Kεντρική εικόνα: ο Δαρβίνος © gptstore.ai.

Γράφει ο Λεωνίδας Καλούσης 

Το βιβλίο ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Επιστήμη, φιλοσοφία, τέχνες, βιογραφίες, λογοτεχνία: Οι εκδόσεις Ροπή μέσα από 5 βιβλία τους

Επιστήμη, φιλοσοφία, τέχνες, βιογραφίες, λογοτεχνία: Οι εκδόσεις Ροπή μέσα από 5 βιβλία τους

Με έδρα τη Θεσσαλονίκη, οι εκδόσεις Ροπή επιδιώκουν μέσω των βιβλίων τους την αλληλεπίδραση των θετικών επιστημών με άλλα γνωστικά πεδία, δίχως διάθεση να απευθύνονται μόνο σε ειδικούς και «γνώστες». 

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

...
«Σχολείο για την αγάπη» της Ολίβια Μάνινγκ (προδημοσίευση)

«Σχολείο για την αγάπη» της Ολίβια Μάνινγκ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Ολίβια Μάνινγκ [Olivia Manning] «Σχολείο για την αγάπη» (μτφρ. Φωτεινή Πίπη), το οποίο κυκλοφορεί στις 23 Απριλίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Όταν έφτασαν στην κορυφή του λό...

Μαριάννα Σκυλακάκη – Στέλλα Κάσδαγλη: «Τα σημερινά κορίτσια είναι πιο ''δουλεμένα'', εξερευνούν την ταυτότητα και τα θέλω τους»

Μαριάννα Σκυλακάκη – Στέλλα Κάσδαγλη: «Τα σημερινά κορίτσια είναι πιο ''δουλεμένα'', εξερευνούν την ταυτότητα και τα θέλω τους»

Τι ζητούν τα σημερινά κορίτσια; Ποιοι είναι οι μεγαλύτεροι φόβοι τους και πώς τοποθετούνται απέναντι στα αιτήματα του φεμινισμού, αλλά και την έμφυλη βία; Με αφορμή το βιβλίο «Μικρές επικίνδυνες - 100 ιστορίες από 100 γενναία κορίτσια» (εκδ. Key Books) συνομιλήσαμε με τις Μαριάννα Σκυλακάκη και Στέλλα Κάσδαγλη που μ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Σχολείο για την αγάπη» της Ολίβια Μάνινγκ (προδημοσίευση)

«Σχολείο για την αγάπη» της Ολίβια Μάνινγκ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Ολίβια Μάνινγκ [Olivia Manning] «Σχολείο για την αγάπη» (μτφρ. Φωτεινή Πίπη), το οποίο κυκλοφορεί στις 23 Απριλίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Όταν έφτασαν στην κορυφή του λό...

«Κάτι σαν αγάπη» του Πολυχρόνη Κουτσάκη (προδημοσίευση)

«Κάτι σαν αγάπη» του Πολυχρόνη Κουτσάκη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το νέο αστυνομικό μυθιστόρημα του Πολυχρόνη Κουτσάκη «Κάτι σαν αγάπη – Μια υπόθεση για τον Γιώργο Δάντη», το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 22 Απριλίου από τις εκδόσεις Πατάκη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ιφιγένει...

«Επίνοια» του Κωνσταντίνου Γεωργάτου (προδημοσίευση)

«Επίνοια» του Κωνσταντίνου Γεωργάτου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Κωνσταντίνου Γεωργάτου «Επίνοια – Φιλοσοφικοί στοχασμοί», η οποία κυκλοφορεί τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Αν Έχεις

Αν έχεις υγεία, ζεις σε ε...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Επιστήμη, φιλοσοφία, τέχνες, βιογραφίες, λογοτεχνία: Οι εκδόσεις Ροπή μέσα από 5 βιβλία τους

Επιστήμη, φιλοσοφία, τέχνες, βιογραφίες, λογοτεχνία: Οι εκδόσεις Ροπή μέσα από 5 βιβλία τους

Με έδρα τη Θεσσαλονίκη, οι εκδόσεις Ροπή επιδιώκουν μέσω των βιβλίων τους την αλληλεπίδραση των θετικών επιστημών με άλλα γνωστικά πεδία, δίχως διάθεση να απευθύνονται μόνο σε ειδικούς και «γνώστες». 

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

...
Aπό τον Γκάμπορ Μάτε έως τον Όσσο: 5 βιβλία για μια πιο υγιή και ισορροπημένη ζωή

Aπό τον Γκάμπορ Μάτε έως τον Όσσο: 5 βιβλία για μια πιο υγιή και ισορροπημένη ζωή

Πέντε βιβλία που κυκλοφόρησαν πρόσφατα μάς δείχνουν τον δρόμο για μια πιο υγιή και ισορροπημένη ζωή, μέσα από δεδομένα που προέκυψαν από σημαντικές επιστημονικές έρευνες των τελευταίων ετών και από πολύτιμα αποστάγματα πνευματικής εμβάθυνσης. 

Γράφει η Ελεάνα Κολοβού 

...
Πέντε αριστουργήματα κλασικής πεζογραφίας που αναμένονται τις επόμενες μέρες

Πέντε αριστουργήματα κλασικής πεζογραφίας που αναμένονται τις επόμενες μέρες

Και τα πέντε έχουν χαρακτηριστεί αριστουργήματα τόσο στην εποχή τους και στις συνθήκες που γράφτηκαν όσο και με σημερινά κριτήρια. Θα βρίσκονται στα ράφια των βιβλιοπωλείων τις επόμενες μέρες.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Marquis De Sade «Οι Εκα...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ