krymmenes istories kentriki

Για τα βιβλία του Τάσου Βαφειάδη «Οι κρυμμένες ιστορίες πίσω από τα τραγούδια – 101+1 πραγματικές αφηγήσεις για ό,τι δεν διακρίνεται με την ακρόαση» (εκδ. Ζήτη) και «Ιστορίες από τη μουσική πλευρά της ζωής, 102+2 αφηγήσεις για τραγούδια, άλμπουμ, συναυλίες και μουσικά γεγονότα από το 1893 ως σήμερα» (εκδ. Ζήτη).

Της Χίλντας Παπαδημητρίου

Οι κρυμμένες ιστορίες πίσω από τα τραγούδια

Τα μουσικά βιβλία είναι μια πονεμένη ιστορία στην Ελλάδα. Έχουν αποκτήσει κακή φήμη (και δικαίως) λόγω της αρπακολλατζίδικης συλλογής πληροφοριών σε απαράδεκτες μεταφράσεις που χαρακτήριζαν πολλές εκδόσεις της δεκαετίας του ’80 και του ’90, αλλά και της γενικότερης αδιαφορίας που υπάρχει στους κύκλους των φανατικών μουσικόφιλων: έλα μωρέ, τι θα μου πει εμένα που δεν το ξέρω ήδη (έλεγαν παλιότερα) ή που δεν μπορώ να το βρω στο ίντερνετ (λένε σήμερα). Οι εκδοτικοί οίκοι είναι διστακτικοί ίσως λόγω του δισταγμού του αναγνωστικού κοινού, με σπάνιες εξαιρέσεις τα βιβλία για τον Bob Dylan και τον Leonard Cohen. Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα να λείπουν τα πιο θεωρητικά βιβλία για το ροκ εν ευρεία έννοια μουσική, την εξέλιξή της από μια χορευτική εφηβική μόδα σε κάτι περίτεχνο και πολύπλοκο που αρνείται να ενταχθεί και να χωρέσει σ’ έναν ορισμό.

Όλα αυτά δίνουν ακόμα μεγαλύτερη βαρύτητα στην προσπάθεια του Τάσου Βαφειάδη, ενός χημικού που αγαπάει τη μουσική και συγκέντρωσε σε έναν μικρό τόμο 330 σελίδων ιστορίες για γνωστά και άγνωστα τραγούδια. Στο πρώτο βιβλίο του συντελείται κι ένα είδος ιστορικού συμβιβασμού, αφού συνυπάρχουν ο Ray Charles με τον David Bowie και οι Chic με τον Woody Guthrie, ενώ χρονικά ξεκινάει με το περίφημο «Which Side are You On?» (1931) και καταλήγει στο «Black Man in a White World» του Michael Kiwanuka (2016).

Απευθύνεται περισσότερο σε όσους αγαπούν τη μουσική χωρίς εμμονές, σ’ αυτούς που την απολαμβάνουν χωρίς να γνωρίζουν απέξω κι ανακατωτά όλη τη δισκογραφία του αγαπημένου τους συγκροτήματος.

Γράφει στον πρόλογό του ο συγγραφέας:

«Εκτός από γάλα μεγάλωσα και με τραγούδια. Όμορφα, άσχημα, γλυκανάλατα, θολά, αυτά άκουγα, αυτά μου έλαχαν, αυτά με σημάδεψαν… Το τι σκεπτόμαστε όμως εμείς όταν ακούμε μια σύνθεση, δεν έχει καμία σχέση με αυτό που είχε στο μυαλό του ο δημιουργός. […] Η ιδέα για το βιβλίο γεννήθηκε όταν κατά τύχη διάβασα την ιστορία του “Dance me to the end of love”. Ξαφνιάστηκε με το πόσο απείχε η πηγή έμπνευσης του Leonard Cohen απ’ αυτό που είχα στο μυαλό μου. Άρχισα να ψάχνω κι άλλες κρυμμένες ιστορίες. Εντυπωσιασμένος από τα ευρήματα, αποφάσισα να τις συλλέξω και να τις καταγράψω. Στο βιβλίο που προέκυψε δεν περιέλαβα τα καλύτερα, ούτε τα πιο αντιπροσωπευτικά ή τα πιο επιδραστικά τραγούδια της σύγχρονης μουσικής. Επίσης δεν περιέλαβα αποκλειστικά τα αγαπημένα μου (κάποια προφανώς είναι). Στις σελίδες του βρίσκονται τραγούδια που οι ιστορίες τους έχουν (μικρό ή μεγάλο) ενδιαφέρον και που (σχεδόν όλα) κάποια στιγμή βρέθηκαν στις αντιγραμμένες TDK κασέτες μου, στα χιλιοπαιγμένα βινύλιά μου, στα αστραφτερά CD και στα –πιο πρόσφατα– άυλα mp3 μου».

vafiadis ex1


Ανοίγω στην τύχη το βιβλίο και πέφτω πάνω στην ιστορία του «Riders on the Storm», των Doors, το οποίο μουσικά ξεκίνησε από αυτοσχεδιασμούς πάνω στο «(Ghost) Riders in the Sky» του Stan Jones, ένα παλιό κάντρι τραγούδι. Ο Morrison πρόσθεσε διαφορετικούς στίχους, με θέμα έναν μανιακό δολοφόνο που κάνει οτοστόπ, ο Manzarek την αξέχαστη εισαγωγή με το ηλεκτρικό του πιάνο και… the rest is history.

Το βιβλίο είναι ένας θησαυρός αυτών των χρήσιμων και άχρηστων πληροφοριών, των trivia, που λατρεύουν οι λάτρεις της μουσικής, αλλά δεν απευθύνεται στους επαΐοντες μόνο. Απευθύνεται περισσότερο σε όσους αγαπούν τη μουσική χωρίς εμμονές, σ’ αυτούς που την απολαμβάνουν χωρίς να γνωρίζουν απέξω κι ανακατωτά όλη τη δισκογραφία του αγαπημένου τους συγκροτήματος. Όπως πάντοτε, ο ίδιος ο συγγραφέας τα λέει καλύτερα: «Με το βιβλίο που κρατάτε στα χέρια σας δεν σκοπεύω μόνο να φωτίσω τις ιστορίες που κρύβονται πίσω από τα τραγούδια. Ευελπιστώ να αποτελέσει έναυσμα ώστε ο αναγνώστης να ακούσει αγαπημένα του κομμάτια σαν να είναι η πρώτη φορά, ή να εκτιμήσει αυτά που μέχρι εχτές του ήταν άγνωστα ή αδιάφορα. Ακόμα όμως και να μη συμβεί αυτό, διαβάζοντάς το, ελπίζω να κάνει 101+1 μικρά ταξίδια σε μακρινές πόλεις, σε κάποιες άλλες εποχές, σε ένα άλλο ηχοτρόπιο».

Ιστορίες από τη μουσική πλευρά της ζωής

Όταν πιστεύεις σ’ αυτό που θέλεις να κάνεις κι όταν το κάνεις με μεράκι, ξεπερνάς όλα τα κλισέ της αγοράς. Ναι, τα μουσικά βιβλία μπορούν να είναι εμπορικά και να επανεκδίδονται, όπως μας απέδειξε ο Τάσος Βαφειάδης. Ο συγγραφέας, στο δεύτερο βιβλίο του, έβαλε πιο ψηλά τον πήχη. Συγκέντρωσε αφηγήσεις που αφορούν όχι μόνο τραγούδια, αλλά άλμπουμ, ορχηστρικά κομμάτια, συναυλίες, βίντεο κλπ, μέσα από τις αφηγήσεις των δημιουργών τους. Και γράφει: «Για κάποιες ιστορίες που ήθελα να αποτυπώσω και δεν βρήκα πληροφορίες, απευθύνθηκα στους ίδιους τους δημιουργούς και είχα τη μεγάλη χαρά να μου απαντήσουν. Έτσι, στο βιβλίο περιλαμβάνονται αποκλειστικές αφηγήσεις των Calexico, Chris & Carla, Annie Clark, Madrugada, Tuxedomoon, κλπ».

Η ιστορία της πρώτης ροκ συναυλίας που έγινε στην Αθήνα τον Μάρτιο του 1980, όταν οι Police έπαιξαν στο γήπεδο του Σπόρτινγκ. Για όσους δεν ήταν εκεί, να πούμε ότι έγινε πανζουρλισμός, έπεσε ξύλο με την αστυνομία, ο ήχος ήταν κακός – αλλά άνοιξε τον δρόμο για να ακολουθήσουν πολλές ακόμα συναυλίες, με ή χωρίς κλοτσοπατινάδα.

Ξεκινάει ο συγγραφέας από το Happy Birthday (1893), (το γνωστό τραγουδάκι που ως το 2016 έπρεπε να πληρώνει κανείς δικαιώματα για τη δημόσια αναπαραγωγή ή χρήση του), περνάει από τα ραγκτάιμ και την τζαζ και εξαπλώνεται σε κάθε είδος μουσικής του 20ού αιώνα (κάντρι, μπλουζ, ροκ, χιπ χοπ, κλπ), μεταφέροντας τις αφηγήσεις των δημιουργών ή όσων βρέθηκαν εκεί την κατάλληλη στιγμή, από βιογραφίες, αυτοβιογραφίες, βιβλία ιστορίας και θεωρίας της μουσικής, και προσωπικές αφηγήσεις. Στο τέλος του επίσης μικρού τόμου των 360 σελίδων ο Βαφειάδης αναφέρει λεπτομερώς τις πηγές του, που είναι πράγματι εντυπωσιακές.

vafiadis ex2

Αλλά και οι ιστορίες είναι ενδιαφέρουσες, απίστευτες, συναρπαστικές. Παραθέτω μερικούς τίτλους: Από τη Νέα Υόρκη στο Πακιστάν και ξανά πίσω. Οι πειρατές των ραδιοκυμάτων. Τη νύχτα που σώθηκε η Βοστώνη. Πόσοι οργασμοί χωράνε σε ένα τραγούδι. Το μουσικό (κόλπο) του αιώνα. Η τεράστια δύναμη των βιντεοκλίπ. Ποιος μπορεί να τα βάλει με τον πρόεδρο των ΗΠΑ. Το φετίχ του βινυλίου. (Για να μη σας μείνει η απορία: το περιοδικό Time έχει αποφανθεί ότι το «Love to love you, baby», με τη Donna Summer, περιέχει 22 οργασμούς).

Ανοίγω πάλι στην τύχη το βιβλίο και πέφτω Στο Τέλος της Ξηρασίας, την ιστορία της πρώτης ροκ συναυλίας που έγινε στην Αθήνα τον Μάρτιο του 1980, όταν οι Police έπαιξαν στο γήπεδο του Σπόρτινγκ. Για όσους δεν ήταν εκεί, να πούμε ότι έγινε πανζουρλισμός, έπεσε ξύλο με την αστυνομία, ο ήχος ήταν κακός – αλλά άνοιξε τον δρόμο για να ακολουθήσουν πολλές ακόμα συναυλίες, με ή χωρίς κλοτσοπατινάδα. Επιλέγω την ιστορία Η Μεγαλύτερη Συναυλιακή Απάτη που Έγινε Ποτέ, κυρίως για το δεύτερο μέρος της, τη συναυλία που υποτίθεται ότι θα έδιναν οι Clash σε ένα πλοίο, στα ανοιχτά της Θεσσαλονίκης. Το Clash on Boat, που ήταν προγραμματισμένο για τις 9 Σεπτεμβρίου 1989, δεν έγινε ποτέ φυσικά αλλά διαβάζοντας την ιστορία, δεν μπορείς να μη γελάσεις (ή τουλάχιστον εμείς που δεν είχαμε δώσει 1.500 δραχμές για εισιτήριο με ποτό).

Η ποπ κουλτούρα είναι η ιστορία του 20ού αιώνα, κατά την άποψή μου, και οι ιστορίες και των δύο βιβλίων του Τάσου Βαφειάδη μάς προσφέρουν μια χορταστική φέτα αυτής της ιστορίας.

* Η ΧΙΛΝΤΑ ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ είναι μεταφράστρια και συγγραφέας. Το επόμενο διάστημα κυκλοφορεί το καινούργιο της αστυνομικό μυθιστόρημα «Ένοχος μέχρι αποδείξεως του εναντίου» (εκδ. Μεταίχμιο).
 

Ακολουθήστε την boopress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Για την ποιητική γραφή» του Γιώργου Βέη (κριτική)

«Για την ποιητική γραφή» του Γιώργου Βέη (κριτική)

Για τον τόμο του Γιώργου Βέη με δοκίμια ποιητικής και κείμενα για την ποίηση «Για την ποιητική γραφή – Δοκιμίων σύνοψις» (εκδ. Ύψιλον).

Του Χρίστου Λάνδρου

Σχεδόν όλοι οι ποιητές επιχειρούν να δώσουν έναν ορισμό ποίησης ή να εξηγήσουν τον δικό τους δρό...

«Σκακιστικές Ολυμπιάδες στα χρόνια του Ψυχρού Πολέμου και μετά» των Λ. Ζαχείλα & Κ. Κέφαλου

«Σκακιστικές Ολυμπιάδες στα χρόνια του Ψυχρού Πολέμου και μετά» των Λ. Ζαχείλα & Κ. Κέφαλου

Για το βιβλίο των Λουκά Ζαχείλα και Κοσμά Κέφαλου «Σκακιστικές Ολυμπιάδες στα χρόνια του Ψυχρού Πολέμου και μετά (1950-2000) – Ο συναρπαστικός κόσμος του σκακιού μέσα από την κορυφαία διεθνή διοργάνωση» (εκδ. Σοφία). Κεντρική εικόνα: Ο αμερικανός Reshevsky απέναντι στον γιουγκοσλάβο Gligorić, ο ο...

«Ομηρικές εκλογές» του Βασίλη Μπουκουβάλα (κριτική)

«Ομηρικές εκλογές» του Βασίλη Μπουκουβάλα (κριτική)

Για το βιβλίο του Βασίλη Μπουκουβάλα «Ομηρικές εκλογές» (εκδ. Το Ροδακιό). Κεντρική εικόνα: Σχέδιο του ζωγράφου Κώστα Παπατριανταφυλλόπουλου.

Της Μαρίας Μαυρικάκη

«Δοκιμαστικές μεταγραφές» αποκαλεί ο ίδιος ο συγγραφέας στον πρόλογό του την κο...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Μάνος Κοντολέων: «Η καθαρή λογοτεχνία δεν έχει ηλικιακά όρια, μήτε δημιουργίας μήτε πρόσληψης»

Μάνος Κοντολέων: «Η καθαρή λογοτεχνία δεν έχει ηλικιακά όρια, μήτε δημιουργίας μήτε πρόσληψης»

Συνέντευξη εφ' όλης της ύλης με τον βραβευμένο συγγραφέα Μάνο Κοντολέων.

Του Κ.Β. Κατσουλάρη

Πάνε κιόλας, Μάνο, τρία χρόνια απ’ όταν έκλεισες 40 χρόνια δημιουργικής πορείας στον χώρο της λογοτεχνίας, κι έγινε μάλιστα μια ημερίδα προς τιμήν...

Στην Ινδή Γκιτάντζαλι Σρι το Διεθνές Βραβείο Μπούκερ

Στην Ινδή Γκιτάντζαλι Σρι το Διεθνές Βραβείο Μπούκερ

Η συγγραφέας Γκιτάντζαλι Σρι (Geetanjali Shree) και η μεταφράστρια Daisy Rockwell θα μοιραστούν το χρηματικό έπαθλο των 50,000 λιρών για το «εξαιρετικά διασκεδαστικό και αστείο» βιβλίο «Tomb of Sand» (Τάφος από άμμο). Θα κυκλοφορήσει στα ελληνικά από τις εκδόσεις Καστανιώτη.

Επιμέλεια: Book Press ...

«Προσκόμματα και ποιμαντικές λύσεις για την κατάβαση της αγέλης στον κάμπο σε περίπτωση αντάρας» του Αλέξιου Μάινα (κριτική)

«Προσκόμματα και ποιμαντικές λύσεις για την κατάβαση της αγέλης στον κάμπο σε περίπτωση αντάρας» του Αλέξιου Μάινα (κριτική)

Για την ποιητική συλλογή του Αλέξιου Μάινα «Προσκόμματα και ποιμαντικές λύσεις για την κατάβαση της αγέλης στον κάμπο σε περίπτωση αντάρας» (εκδ. Μικρή Άρκτος). Κεντρική εικόνα: Ο πίνακας του Jean-Michel Basquiat «Εκπεπτωκός άγγελος» (1981).

Της Χλόης Κουτσουμπέλη

...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Πίσω από τον ήχο του νερού» της Γεωργίας Τάτση (προδημοσίευση)

«Πίσω από τον ήχο του νερού» της Γεωργίας Τάτση (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη νουβέλα της Γεωργίας Τάτση «Πίσω από τον ήχο του νερού», που θα κυκλοφορήσει στις 6 Ιουνίου από τις εκδόσεις Βακχικόν.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

«Μην ανησυχείς. Μην αισθάνεσαι θλίψη. Έλα, χαμογέλα. Για σένα δεν πέθαν...

«Σπίτια και τάφοι» του Μπερνάρντο Ατσάγα (προδημοσίευση)

«Σπίτια και τάφοι» του Μπερνάρντο Ατσάγα (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Μπερνάρντο Ατσάγα (Bernardo Atzaga) «Σπίτια και τάφοι» (μτφρ. Κώστας Αθανασίου), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 3 Ιουνίου από τις εκδόσεις Εκκρεμές. 

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός ...

«Ο πατέρας δεν μιλούσε γι' αυτά» του Γιάννη Καρκανέβατου (προδημοσίευση)

«Ο πατέρας δεν μιλούσε γι' αυτά» του Γιάννη Καρκανέβατου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Γιάννη Καρκανέβατου «Ο πατέρας δεν μιλούσε γι' αυτά», που θα κυκλοφορήσει τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Εστία.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Μέχρι κάποια ηλικία η μνήμη θυμίζει πατάρι· στοιβάζεις ό,...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

«Σταυροδρόμια», «Σάγκι Μπέιν», «Η υπόσχεση»: Τρία σπουδαία σύγχρονα μυθιστορήματα

«Σταυροδρόμια», «Σάγκι Μπέιν», «Η υπόσχεση»: Τρία σπουδαία σύγχρονα μυθιστορήματα

Το μυθιστόρημα, ακόμη και την τρίτη δεκαετία του 21ου αιώνα, παραμένει το μεγάλο χωνευτήρι της πεζογραφικής φόρμας, ένας αφηγηματικός κόσμος ευρύχωρος και δεκτικός, που έχει τη μοναδική δύναμη να κινεί μεγάλους όγκους αφηγηματικού υλικού και να τους κατανέμει ομαλά μέσα στη διάρκεια μίας ή και πολλών δεκαετιών. ...

Έξι αστυνομικά μυθιστορήματα και ένα δοκίμιο του Όργουελ

Έξι αστυνομικά μυθιστορήματα και ένα δοκίμιο του Όργουελ

Έξι προσφατα αστυνομικά μυθιστορήματα και ένα δοκίμιο του George Orwell. Κλασικό και σύγχρονο βρετανικό, σκανδιναβικό αλλά και μια αυτοέκδοση ελληνικού αστυνομικού μυθιστορήματος μεταξύ των προτάσεων. Κεντρική εικόνα: Εικονογράφηση του Λιθουανού © Karolis Strautniekas.

Της Χίλντας Παπαδημητρίου ...

Πόλεμος στην Ουκρανία: Οκτώ βιβλία για το «πώς φτάσαμε ως εδώ»

Πόλεμος στην Ουκρανία: Οκτώ βιβλία για το «πώς φτάσαμε ως εδώ»

Οκτώ βιβλία που μας βοηθούν να καταλάβουμε, ακόμη και σε καταστάσεις κρίσιμες και τραγικές όπως αυτές που ζούμε σήμερα, «Πώς φτάσαμε ως εδώ». Τα έξι είναι βιβλία ιστορίας, έρευνας και γεωπολιτικής και τα δύο είναι λογοτεχνικά έργα Ουκρανών συγγραφέων. Στην κεντρική εικόνα: Από διαδήλωση στο Βερολίνο την περασμένη Κυ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

14 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Τα βιβλία του χειμώνα: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται (ανανεωμένο)

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών και δοκιμίων από 34 εκδοτικούς οίκους. Επιμέλεια: Κώστας Αγορα

ΦΑΚΕΛΟΙ