Gisdakis Gatsos Dimitrouka Hatzidakis

Για το εικονογραφημένο βιβλίο της Αγαθής Δημητρούκα «Αν» (εικ. Tàssies, εκδ. Καλειδοσκόπιο).

Της Άντας Κατσίκη-Γκίβαλου

Οι στίχοι του βιβλίου αυτού είχαν γραφτεί για να μελοποιηθούν από τον Μάνο Χατζιδάκι το 1982. Ήταν οι «Διφωνίες», που, όπως γράφει η ίδια η Αγαθή Δημητρούκα στο επίμετρο του βιβλίου, «μουσικά δεν ολοκληρώθηκαν ποτέ. Οι στίχοι τους, όμως, ποιητικοί και με πολλές εικόνες, δίνουν αφορμή για την εικαστική ανάγνωσή τους».

Ένα εικονοβιβλίο-έκπληξη είναι το Αν της Αγαθής Δημητρούκα σε εξαιρετική εικονογράφηση του Καταλανού δημοσιογράφου και εικονογράφου Tàssies, μια έκδοση ιδιαίτερα επιμελημένη από τις εκδόσεις Καλειδοσκόπιο. Οι στίχοι του βιβλίου αυτού είχαν γραφτεί για να μελοποιηθούν από τον Μάνο Χατζιδάκι το 1982. Ήταν οι «Διφωνίες», που, όπως γράφει η ίδια η Αγαθή Δημητρούκα στο επίμετρο του βιβλίου, «μουσικά δεν ολοκληρώθηκαν ποτέ. Οι στίχοι τους, όμως, ποιητικοί και με πολλές εικόνες, δίνουν αφορμή για την εικαστική ανάγνωσή τους». Με κύριο χαρακτηριστικό τον υπερρεαλιστικό χαρακτήρα τους, που τροφοδοτεί τη φαντασία μέσα από την όσμωση εννοιών λογικά απομακρυσμένων μεταξύ τους και που οδηγεί τον αναγνώστη μικρό ή μεγάλο στην απόλαυση ανοίκειων εικόνων, η Αγαθή Δημητρούκα απαντά στις υποθέσεις που η ίδια θέτει με στίχους που οδηγούν τον αναγνώστη να σκεφτεί, να θαυμάσει και ενδεχομένως να αποδεχτεί, αν συμφωνεί, στάσεις ή ιδανικά ζωής.

Οι τρεις ποιητικές ιστορίες εξαρτώνται από τρεις υποθέσεις που εμπεριέχουν όλες το ρήμα δίνω (αν μου δίναν), προσδιορίζοντας διαφορετικό, κάθε φορά, στόχο που εκτείνεται από την προσωπική πορεία (Το δρόμο μου να βρω), ως τη συγκρότηση των πόλεων (και μου λέγαν να χτίσω μια πόλη) και τα παγκόσμια ιδανικά (και μου λέγαν τον κόσμο να ντύσω). Η επανάληψη των λέξεων προσδίδει μουσικότητα στο στίχο και εγγράφει με έντεχνο τρόπο τις διαφορές των υποθέσεων. Το τέλος των αφηγήσεων είναι ανοικτό, παρωθώντας τη φαντασία του αναγνώστη να δημιουργήσει τα δικά του «αν» που μπορούν να του προσφέρουν πολλά.

Τα παιχνίδια του «αν» και του «όταν», συνηθισμένα στους κύκλους των υπερρεαλιστών, Ελλήνων και ξένων, άνοιγαν νέους δρόμους στη σκέψη, καθώς οι απαντήσεις τους, αγνοούσαν το περιεχόμενο της υπόθεσης. Το «Αν» της Αγαθής Δημητρούκα ξαφνιάζει το παιδί αναγνώστη, του γεννά την περιέργεια για το τι θα «συμβεί», ενώ παράλληλα διευρύνει τους ορίζοντές του, πηγαίνοντάς το πέρα από το αναμενόμενο. Η συνύπαρξη αντιθέτων συναισθημάτων και καταστάσεων συμβάλλει στην ανάπτυξη της δημιουργικής φαντασίας του, ενώ ανάλογα με την ωριμότητα και την ηλικία του μπορεί να το προβληματίσει και να το κάνει να σκεφτεί για πράγματα που συμβαίνουν γύρω του.

Αν μου δίναν τις πίκρες τους όλοι
Και μου λέγαν να χτίσω μια πόλη
Θα ζωγράφιζα πράσινα σπίτια
Και στον ήλιο τις πόρτες τους θ’ άνοιγα.

Η ποιητική γραφή με τον έμμετρο στίχο και τη φανερή ή κρυφή εσωτερική αρμονία δημιουργεί ένα ευχάριστο συναίσθημα στον μικρό αναγνώστη. Ωστόσο, το βιβλίο αυτό δεν μας εκπλήσσει μόνο με τον λόγο του. Είναι η ευφάνταστη, αποκαλυπτική ανάγνωση του κειμένου από τον Tàssies που προσφέρει όχι μόνο την εικαστική απόλαυση αλλά τις πολλαπλές αναγνώσεις του κειμένου. Τα χρώματα, οι στάσεις των προσώπων ή των άλλων όντων των ποιημάτων αποδίδουν την κίνηση των λέξεων, την πολυσημία τους και αναδεικνύουν τη μυθοπλαστική ηρωίδα αποτυπώνοντας τα συναισθήματά της.

Είναι ένα υποδειγματικό εικονοβιβλίο, σπάνιο για την ελληνική βιβλιοπαραγωγή του είδους αυτού.

* Η ΆΝΤΑ ΚΑΤΣΙΚΗ-ΓΚΙΒΑΛΟΥ είναι Ομότιμη Καθηγήτρια του Πανεπιστημίου Αθηνών.

 

** Στην κεντρική εικόνα, η Αγαθή Δημητρούκα με τους Γιώργο Χατζιδάκι, Νίκο Γκάτσο και Μάνο Χατζιδάκι. 

altΑν
Αγαθή Δημητρούκα
Εικονογρ. Tàssies
Καλειδοσκόπιο 2018
Σελ. 36, τιμή εκδότη €15,90

alt

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΗΣ ΑΓΑΘΗΣ ΔΗΜΗΤΡΟΥΚΑ

 


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Όθων και Αμαλία, της Αργυρώς Πιπίνη

Όθων και Αμαλία, της Αργυρώς Πιπίνη

Για το βιβλίο για παιδιά της Αργυρώς Πιπίνη, «Όθων και Αμαλία» (σειρά: Μικρά Γατικά, #4, εικονογράφηση Ιφιγένεια Καμπέρη, εκδ. Πατάκη). Ένα σχόλιο και μία συνέντευξη με τη γνωστή συγγραφέα και μεταφράστρια: για την αφήγηση του παρελθόντος, για την παιδική λογοτεχνία – και τις γάτες. 

...
«Ο Φοίβος και η φάλαινα», της Άννας Κουππάνου

«Ο Φοίβος και η φάλαινα», της Άννας Κουππάνου

Για το βιβλίο της Άννας Κουππάνου «Ο Φοίβος και η Φάλαινα» σε εικονογράφηση Κέλλυς Ματαθία-Κόβο που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Πατάκη. 

Της Άντας Κατσίκη-Γκίβαλου

Το βιβλίο της Άννας Κουπάννου ...

Σαν άνεμος - Λόρδος Μπάιρον, της Μαρίας Σκιαδαρέση

Σαν άνεμος - Λόρδος Μπάιρον, της Μαρίας Σκιαδαρέση

Για το βιβλίο «Σαν άνεμος - Λόρδος Μπάιρον», της Μαρίας Σκιαδαρέση που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Πατάκη. 

Του Γιάννη Σ. Παπαδάτου

Η Μαρία Σκιαδαρέση, ιστορικός και δόκιμη πεζογράφος, στη σειρά «Προσωπογραφίες» έχει προσφέρει βιβλία με ιστορικές ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Μεταφραστικές στιχομυθίες

Μεταφραστικές στιχομυθίες

Ερωταποκρίσεις από παλαιότερες συνομιλίες και συνεντεύξεις με ποιητές και μεταφραστές.

Του Κώστα Κουτσουρέλη

Πώς επιλέγουμε τα κείμενα που μεταφράζουμε;

Με ποικίλους τρόπους και για όλους τους δυνατ...

Η βιογραφία της Άνγκελα Μέρκελ κυκλοφορεί στα ελληνικά

Η βιογραφία της Άνγκελα Μέρκελ κυκλοφορεί στα ελληνικά

«Η Καγκελάριος» είναι μια καθηλωτική πολιτική βιογραφία και ταυτόχρονα μια προσωπική ανθρώπινη ιστορία ενός αουτσάιντερ: μιας χημικού, κόρης πάστορα, η οποία μεγάλωσε στην Ανατολική Γερμανία και κατάφερε να γίνει η άτυπη ηγέτιδα της Δύσης. Στα ελληνικά θα κυκλοφορήσει από τις Εκδόσεις Ψυχογιός στις 21 Οκτωβρίου...

Προσωπικότητες στο Ελληνικό Ίδρυμα Πολιτισμού: Στέλιος Ράμφος

Προσωπικότητες στο Ελληνικό Ίδρυμα Πολιτισμού: Στέλιος Ράμφος

Το Ελληνικό Ίδρυμα Πολιτισμού στις «Προσωπικότητες» Σεπτεμβρίου 2021 παρουσιάζει τον Στέλιο Ράμφο.

Επιμέλεια: Book Press

Στέλιος Ράμφος: κορυφαίος στοχαστής, πολυγραφότατος συγγραφέας και από τους πλέον επιδραστικούς σύγχρονους φιλοσόφους.

...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

Γιοζεφίνε η αοιδός, του Φραντς Κάφκα (προδημοσίευση)

Γιοζεφίνε η αοιδός, του Φραντς Κάφκα (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση ενός διηγήματος από την ανθολογία του Franz Kafka «Γιοζεφίνε η αοιδός και άλλα διηγήματα» (μτφρ. Μαργαρίτα Ζαχαριάδου, επίμετρο: Κατερίνα Καρακάση) που κυκλοφορεί στις 6 Αυγούστου από τις εκδόσεις Κίχλη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Στὴ συναγωγή μας... ...

Σάγκι Μπέιν, του Ντάγκλας Στιούαρτ (προδημοσίευση)

Σάγκι Μπέιν, του Ντάγκλας Στιούαρτ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βραβευμένο με Booker 2020 μυθιστόρημα του Douglas Stuart «Σάγκι Μπέιν» (μτφρ. Σταυρούλα Αργυροπούλου), που κυκλοφορεί στις 30 Ιουνίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Η Άγκνες αναδύθηκε έγκαιρα α...

Χίλιοι διάβολοι, του Φρανκ Γκολντάμερ (προδημοσίευση)

Χίλιοι διάβολοι, του Φρανκ Γκολντάμερ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Frank Goldammer «Χίλιοι διάβολοι» (μτφρ. Γιώτα Λαγουδάκου), που κυκλοφορεί την 1 Ιουλίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ο Χέλερ μπήκε στο εστιατόριο από την ανοιχτή πόρτα στη...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

Είκοσι χρόνια συμπληρώνονται σήμερα από τα γεγονότα που μας εισήγαγαν στον 21ο αιώνα. Ήταν η μεγαλύτερη και πιο σοκαριστική αλληλουχία τρομοκρατικών ενεργειών που έγινε ποτέ, με μερικά λεπτά διαφορά: οι επιθέσεις στους Δίδυμους Πύργους στη Νέα Υόρκη, και στο Πεντάγωνο στην Ουάσιγκτον, την 11η Σεπτεμβρίου του 2001. Α...

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Οι περισσότεροι από τα τίτλους που παρουσιάζονται εδώ έφτασαν στα χέρια μας πολύ πρόσφατα. Πρόκειται για ενδιαφέροντα βιβλία που στην πλειονότητά τους πέρασαν «κάτω από τα ραντάρ» των βιβλιοπροτάσεων για το καλοκαίρι. Ιδού μερικά από τα καλύτερα. 

Ε...

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα βιβλία ιστορίας, εθνολογίας, σύγχρονων οικονομικών και κοινωνικών ζητημάτων για τους εναπομείναντες στην πόλη αλλά και για όσους ακόμη αναζητούν βιβλία για τις διακοπές τους που να αξίζουν το βάρος τους.

Του Γιώργου Σιακαντάρη

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

14 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Τα βιβλία του χειμώνα: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται (ανανεωμένο)

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών και δοκιμίων από 34 εκδοτικούς οίκους. Επιμέλεια: Κώστας Αγορα

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

11 Δεκεμβρίου 2020 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2020

Να επιλέξεις τα «καλύτερα» λογοτεχνικά βιβλία από μια χρονιά τόσο πλούσια σε καλούς τίτλους όπως η χρονιά που κλείνει δεν είναι εύκολη υπόθεση. Το αποτολμήσαμε, όπως άλ

ΦΑΚΕΛΟΙ