Το τέρας έρχεται, του Πάτρικ Νες - Ένα εφηβικό μυθιστόρημα

…για να συμφιλιωθούμε με τους φόβους μας και να επουλώσουμε τις πληγές μας. Ήρθε για να χαραχτεί στη μνήμη μας και να μας διηγηθεί μια βαθιά ανθρώπινη και συγκλονιστική ιστορία. Ας αφήσουμε όμως τις κωδικοποιημένες κουβέντες, κι ας ξεφυλλίσουμε ένα βιβλίο που κέρδισε αναγνώστες και βραβεία...

Ο Πάτρικ Νες, συγγραφέας του μυθιστορήματος, δεν είχε γνωριστεί ποτέ με τη Siobhan Dowd, παρόλο που είχαν τον ίδιο επιμελητή. Μετά τον θάνατό της από καρκίνο, το 2007, του ζητήθηκε να πάρει την ιδέα που επεξεργαζόταν για το πέμπτο της μυθιστόρημα και να τη γράψει εκείνος. «Κανονικά, δε θα δεχόμουν να κάνω βιβλίο την ιδέα κάποιου άλλου», παραδέχεται ο Ness, «αλλά αυτή η ιδέα είχε τέτοια δύναμη και ζωντάνια, που σε καμία περίπτωση δεν ένιωσα πως επινοούσα κάτι που δεν θα ήθελε εκείνη. Το υλικό ήταν τόσο όσο ακριβώς χρειαζόταν για να πάρω μπρος, είχα την ελευθερία να αφήσω την ιστορία να ζήσει και να ανασάνει, αναδεικνύοντας ταυτόχρονα την ιδέα της». Το αποτέλεσμα ήταν Το τέρας έρχεται, που εξιστορεί με μεγάλη μαεστρία τις δύσκολες στιγμές που βιώνει ο δεκατριάχρονος Κόνορ, στην προσπάθειά του να αποδεχτεί τη μάχη της μητέρας του με τον καρκίνο. 

Η ιστορία κινείται λοιπόν γύρω από έναν κύριο άξονα: το πώς βιώνει ένας έφηβος την ανίατη ασθένεια της μητέρας του. Ένας έφηβος, που αδυνατεί να συμβιώσει με τους δαίμονές του, και γνωρίζεται με ένα τέρας (ένα παμπάλαιο ήμερο έλατο), το οποίο, σύμφωνα με τα λεγόμενα του Κόνορ, δεν είναι διόλου τρομακτικό σε σύγκριση με τον εφιάλτη που δηλητηριάζει τον ύπνο του, κρύβοντας την πιο βαθιά του «αλήθεια», δηλαδή τους φόβους, τη μοναξιά, τον πόνο, τις τύψεις, την αγάπη, τις σκοτεινές σκέψεις του. Μια αλήθεια που καλείται να αποδεχτεί με τη βοήθεια του τέρατος και των παραμυθιών του. 

Το σκοτεινό στοιχείο διατρέχει τις περισσότερες σελίδες του Τέρατος. Όσο τις γυρίζεις, άλλο τόσο βυθίζεσαι σε ένα ατμοσφαιρικό σκηνικό που σε υποδουλώνει χωρίς όμως να σε σφίγγει ο κλοιός του φόβου. Δεν θέλεις να δραπετεύσεις από τον μυστηριακό αυτό κόσμο, αντιθέτως θέλεις να εισχωρήσεις όσο πιο βαθιά γίνεται γιατί νιώθεις ότι μόνο έτσι θα βγεις από αυτόν με λάβαρο τη λύτρωσή σου. 

Διαβάζοντας το Τέρας, έρχεσαι αντιμέτωπος με την σκληρή πραγματικότητα, την ρεαλιστική σκοπιά της ζωής και των συναισθημάτων ενός αγοριού που έχει να αντιμετωπίσει όχι μόνο την ασθένεια της μητέρας του, αλλά την απουσία του πατέρα του, την καταδυναστευτική γιαγιά του, τους ενοχλητικούς συμμαθητές του. Αλλά καθότι τόσο η κειμενική όσο κι η εικονογραφική περιγραφή του ήρωα είναι εσκεμμένα σκιώδης, σου δίνει την ευκαιρία να δανειστείς τον μανδύα του Κόνορ και να εξοικειωθείς κι εσύ με τις δικές σου σκοτεινές σκέψεις. 

Με άλλα λόγια, πρόκειται για ένα ανάγνωσμα που σε διαπερνά και γίνεσαι αυτόπτης μάρτυρας μιας μάχης και μιας συμφιλίωσης με τα συναισθήματα. Ταυτίζεσαι με τον ήρωα. Και πιστεύω πως όποιος έφηβος τον συναντήσει στις σελίδες του Τέρατος, θα συμφωνήσει ότι τα άλλοτε σκοτεινά κι άλλοτε φωτεινά συναισθήματα που αποτυπώνονται με τόση λεκτική ευκρίνεια από τον Patrick Ness και απεικονίζονται με τόσο δυναμικές στάμπες και γραμμικό σχέδιο από τον Jim Kay, του είναι πολύ οικεία. 

Άλλωστε, όπως υποστηρίζει πολύ σωστά κι ο συγγραφέας, «όταν λες την αλήθεια για το σκοτάδι των πραγμάτων (το οποίο οι έφηβοι ήδη γνωρίζουν) και για το φως, την αγάπη, την ελπίδα, το δέσιμο με άλλους ανθρώπους, τη δυνατότητα της λύτρωσης και της επούλωσης των πληγών, τότε όλα αυτά έχουν πιο αληθινή αίσθηση, διότι δεν έχεις πει ψέματα για το σκοτάδι. Όταν δεν γράφεις για το σκοτάδι και για θέματα σοβαρά, είναι, κατά κάποιον τρόπο, σαν να εγκαταλείπεις τον έφηβο αναγνώστη μόνο του μπροστά στο σκοτάδι»…

Το τέρας έρχεται
Patrick Ness (βασισμένο σε μια ιδέα της Siobhan Dowd)
Εικονογράφηση: Jim Kay
Μτφρ: Μαργαρίτα Ζαχαριάδου
Εκδόσεις Πατάκη, 2012