Μέχρι πριν από λίγα χρόνια η δυτική κοινή γνώμη ήταν εξοικειωμένη με τη βεβαιότητα της προόδου: ο παγκόσμιος θρίαμβος της δημοκρατίας και της οικονομίας της αγοράς έδειχνε αμετάκλητος, η φιλελευθεροποίηση και η χειραφέτηση, η κοινωνία της γνώσης και ο πλουραλισμός των τρόπων ζωής φαίνονταν να αποτελούν τις κατευθυντήριες γραμμές του μέλλοντος. Ωστόσο, μετά τις απροσδόκητες και αλλεπάλληλες κρίσεις των τελευταίων δεκαετιών, η εποχή της αισιοδοξίας που εγκαινιάστηκε με το τέλος του Ψυχρού Πολέμου αποτελεί πλέον μακρινή ανάμνηση και η ιδέα ότι η ανθρωπότητα βαίνει προοδευτικά προς ένα καλύτερο αύριο μοιάζει με ψευδαίσθηση.
Στην πραγματικότητα, μόλις τώρα γίνεται ορατή η έκταση της διαρθρωτικής αλλαγής που έχει υποστεί η κοινωνία: η παλιά βιομηχανική νεωτερικότητα έχει αντικατασταθεί από μια ύστερη νεωτερικότητα που χαρακτηρίζεται από νέες πολώσεις και παράδοξα - μεταξύ προόδου και δυσφορίας δεν υπάρχει πλέον μεγάλη απόσταση. Σε πέντε κεφάλαια που μπορούν να διαβαστούν και αυτοτελώς, ο Αντρέας Ρέκβιτς επεξεργάζεται με διεισδυτικό τρόπο τα κεντρικά δομικά χαρακτηριστικά του παρόντος: τη νέα ταξική κοινωνία, τα γνωρίσματα της μεταβιομηχανικής οικονομίας, τη σύγκρουση γύρω από τις κουλτούρες και τις ταυτότητες, την εξουθένωση που προκαλεί το επιτακτικό καθήκον της αυτοπραγμάτωσης και την κρίση του φιλελευθερισμού. (Από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου)

Αντικρούοντας τις απαισιόδοξες προβλέψεις για υποχώρηση και αποδυνάμωση του κράτους και έκλειψη της κυριαρχίας του, ο συγγραφέας του παρόντος δοκιμίου υποστηρίζει ότι και τα δύο είναι παρόντα και ισχυρά, μεταμορφωμένα, όμως, με νέους ρόλους και νέες λειτουργίες, προσαρμοσμένες στις απαιτήσεις ενός κόσμου που συνεχώς αλλάζει, ραγδαία και απρόβλεπτα.
Στη μεταβατική αυτή περίοδο, το κράτος μετασχηματίζεται σε τοπικό ή περιφερειακό παράγοντα μιας απρόσωπης, αόρατης, πολυδαίδαλης παγκόσμιας δικτύωσης διεθνών -τεταμένων και ενίοτε εμπόλεμων- σχέσεων κυριαρχίας κρατών, διεθνών οργανισμών και αγορών. Το μέλλον του μπορεί μεν να φαντάζει, ακόμη, αβέβαιο, όλα τα σημάδια όμως δείχνουν ότι, προς το παρόν, καλά κρατεί, ζει και βασιλεύει και τον κόσμο κυριεύει, όντας, ταυτόχρονα, θύμα και συντελεστής της παγκοσμιοποίησης. (Από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου)

"Οι άνθρωποι έχουν υποστεί τόσες φορές τρομερές συλλογικές καταστροφές -από σεισμούς και πολέμους μέχρι λοιμούς- που θα περίμενε κανείς να έχουμε αναπτύξει καλύτερους τρόπους να τις αντιμετωπίζουμε, κοινωνικά, οικονομικά και πολιτικά. Όμως φαίνεται ότι ο κύριος τρόπος που έχουμε είναι ψυχολογικός: προτιμούμε να παρατηρούμε τα δεινά από απόσταση ασφαλείας. Σ' αυτό το περιεκτικό, συνθετικό και θελκτικό Βιβλίο, ο κορυφαίος ιστορικός Νάιαλ Φέργκιουσον εξηγεί γιατί και δείχνει έναν δρόμο προς τα εμπρός για καλύτερες, ασφαλέστερες και υγιέστερες αντιδράσεις την επόμενη φορά." (Νικόλας Χρηστάκης, καθηγητής Κοινωνικών και Φυσικών Επιστημών, Πανεπιστήμιο Γέιλ)

"Μια σημαντική συνεισφορά σε μια στιγμή κρίσιμη για όλους μας. Κάτι πολύ περισσότερο από μια εξαιρετικά ευανάγνωστη ιστορία των καταστροφών. Η διεισδυτική διεπιστημονική προσέγγιση παρέχει κρίσιμες γνώσεις για τα χαρακτηριστικά των καταστροφών, ενώ μέσα από την οξυδερκή ανάλυση των γραφειοκρατικών και πολιτικών δομών, της έλλειψης φαντασίας στην πολιτική, των κοινωνικών δικτύων και των επιρροών μέσω του διαδικτύου υποδεικνύονται εφαρμόσιμα μέτρα για την αντιμετώπιση των καταστροφών. Ένα βιβλίο που πρέπει να διαβαστεί αν θέλουμε να αναπτύξουμε πολιτικές και κοινωνικές δομές πιο ανθεκτικές στις αναπόφευκτες και δύσκολα προβλέψιμες καταστροφές που μας απειλούν με συμφορές και δεινά σε μεγάλη κλίμακα." (Mohamed A. El-Erian, πρόεδροε στο Queens' College, Πανεπιστήμιο του Καίμπριτζ, συγγραφέας των When Markets Collide και The Only Game in Town)

"Η πανδημία δημιούργησε ένα είδος μυωπίας στον σύγχρονο κόσμο, αφού έχουμε παγιδευτεί στον οικιακό και πνευματικό μας χώρο και αδυνατούμε να δούμε τα πρόσφατα γεγονότα στο ευρύτερο πλαίσιό τους. Το βιβλίο του Φέργκιουσον είναι το τέλειο αντίδοτο: προσφέρει ένα ισχυρό, ελκυστικό και εμπεριστατωμένο πλαίσιο ανάγνωσης των τωρινών γεγονότων, θα πρέπει να το διαβάσουν οι διαμορφωτές της πολιτικής, οι επενδυτές, οι φιλομαθείς πολίτες, όχι μόνο για να κατανοήσουν τι συνέβη αλλά και -κάτι πολύ πιο κρίσιμο- για να κατανοήσουν τις προκλήσεις του μέλλοντος. Η αφήγηση είναι συναρπαστική και επιτρέπει μια πανοραμική εικόνα των συναφών ιστορικών γεγονότων, από την έκρηξη του Βεζούβιου, τους σεισμούς, τις εποχές των παγετώνων ή τον Μαύρο θάνατο έως την ισπανική γρίπη... Ωστόσο, τα σημαντικότερα διδάγματα αφορούν το μέλλον. Η Covid-19 αποκάλυψε τις αδυναμίες των συστημάτων διακυβέρνησης τον 21ο αιώνα, υποστηρίζει ο Φέργκιουσον, και το επόμενο σοκ θα μπορούσε να είναι ακόμα πιο φονικό αν δεν είμαστε προετοιμασμένοι." (Gillian Tett, πρόεδρος της συντακτικής επιτροπής, Financial Times)

"Διορατικό, δημιουργικά προκλητικό και εξαιρετικά ευφυές." (New York Times)

Παλιότερα όλοι οι δρόμοι οδηγούσαν στη Ρώμη.
Σήμερα οδηγούν στο Πεκίνο.

"Ο Φράνκοπαν προσφέρει την πιο προφητική σύγχρονη ιστορία που θα μπορούσε να γραφτεί... Έχει την ικανότητα να στέκεται λίγα βήματα πίσω από τους περισσότερους σύγχρονους παρατηρητές ώστε να βλέπει όλο το χάρτη της υδρογείου και τα παγκόσμια γεγονότα, ενώ μας ενθαρρύνει να χρησιμοποιούμε την ιστορία σαν ένα τρόπο να κοιτάμε μπροστά αντί να οπισθοχωρούμε στο παρελθόν." (Joseph Wilkins, TOTAL POLITICS)

"Δεν εκπλήσσει πολλούς αναγνώστες η διαπίστωση ότι η ισορροπία της οικονομικής ισχύος σήμερα κλίνει προς την Ανατολή - ή ότι η σχετική αποδυνάμωση έχει διαλυτικές επιπτώσεις στη Δύση... Αυτό που συνεισφέρουν Οι νέοι Δρόμοι του Μεταξιού είναι μια περιεκτική απεικόνιση αυτής της μετατόπισης από μια πλεονεκτική ευρασιατική οπτική γωνία." (Maya Jasanoff, THE GUARDIAN)

"Μια δυναμική, φοβερά ενημερωμένη ανταπόκριση στο ερώτημα πώς το εμπορικό και πολιτικό βάρος της Κίνας αλλάζει τη λειτουργία του κόσμου." (James Kynge, FINANCIAL TIMES)

"Ο Φράνκοπαν έγραψε άλλο ένα πολύτιμο και ιδιοσυγκρασιακό βιβλίο. Έχει το χάρισμα της προοπτικής -την ικανότητα να βλέπει τα δέντρα χωρίς να χάνει το δάσος- το οποίο συνδυάζει με το τολστοϊκό ταλέντο να υφαίνει μικρές λεπτομέρειες μέσα στη μεγάλη ροή των ανθρώπινων πραγμάτων." (Jamie Susskind, THE DAILY TELEGRAPH)

"Η θέση του ότι η Ευρασία αποκτά μια αίσθηση συνοχής, που τροφοδοτείται κατά πολύ από την ακατάβλητη φιλοδοξία της Κίνας, είναι έγκυρη." (Roger Boyes, THE TIMES)

Μεσογειακό Βραβείο για τον Πολιτισμό 2019 FONDAZIONE CARICAL

Το βιβλίο της Μάχης Ξενάκη είναι διπλά σημαντικό. Πρώτον, επειδή είναι φυσικά ένα βιβλίο που μόνο η ίδια θα μπορούσε να έχει γράψει: το βιβλίο μιας κόρης για τον πατέρα της, τον διεθνώς καταξιωμένο συνθέτη, αρχιτέκτονα και πολύμεσο καλλιτέχνη Ιάννη Ξενάκη. Δεύτερον, επειδή είναι το βιβλίο μιας καλλιτέχνιδας, που ενδιαφέρεται για τη δημιουργική διαδικασία εκ των έσω. Όχι μόνο παρέχει ανεκτίμητες πληροφορίες για τα μουσικά και αρχιτεκτονικά έργα του Ξενάκη, μελετώντας τα σχέδιά τους, αλλά και τα συσχετίζει απροσδόκητα με βιογραφικές ή άλλες λεπτομέρειες, δείχνοντας έτσι την προέλευση των δημιουργικών διαδικασιών.
Ένα μεγάλο μέρος του αρχείου Ξενάκη βρίσκεται σήμερα στο σπίτι της Μάχης, η οποία το φροντίζει και το μοιράζεται με την κοινότητα των ερευνητών της ζωής και του έργου του. Από την κατάδυση σε αυτό προκύπτουν πολύτιμα έγγραφα, φωτογραφίες, σημειωματάρια εργασίας, παρτιτούρες, και σχέδια, που παρατίθενται εδώ και συμπληρώνονται με τα λόγια του δημιουργού μέσα από αποσπάσματα επιστολών και συνεντεύξεών του. Ξεπερνώντας τα όρια μιας απλής βιογραφίας, αυτή η ιδιαίτερη, «εσωτερική» ματιά, που ακολουθεί τον Ξενάκη στο ταξίδι της ζωής του, ρίχνει φως τόσο σε οικογενειακά βιώματα και δράματα όσο και σε γεγονότα και τραύματα της ιστορίας, που διαμόρφωσαν την προσωπικότητα και θεμελίωσαν το όραμα του μοναδικού αυτού δημιουργού. (Από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου)

Ο 20ός αιώνας σημαδεύτηκε από την εμφάνιση ορισμένων ατόμων που έφτασαν να διευθύνουν ένα τεράστιο φάσμα μηχανισμών διοίκησης, ελέγχου, πειθούς και θανάτου. Ολόκληροι πόλεμοι ξέσπασαν και κοινωνίες αναμορφώθηκαν, συχνά με περιφρόνηση για τα πιο στοιχειώδη ανθρώπινα δεδομένα. Στις κορυφές αυτών των κοινωνιών στάθηκαν ηγετικές προσωπικότητες που έδρασαν ως ένα σημείο κατά βούληση, ανεξαρτήτως συνεπειών, πρωταγωνιστώντας είτε στην παγκόσμια είτε σε μια πιο περιορισμένη εθνική σκηνή. Τι είχαν αυτοί οι ηγέτες και οι καιροί στους οποίους έζησαν που τους επέτρεψε να ασκήσουν μια τέτοια εξουσία; Και τι οδήγησε στο τέλος αυτής της εποχής;
Γραμμένο από έναν κορυφαίο ιστορικό της Ευρώπης του 20ού αιώνα και συγγραφέα της βιογραφίας του Χίτλερ, το βιβλίο δείχνει πώς ο ανθρώπινος χαρακτήρας, συνωμοτώντας με την ευκαιρία και την τύχη, δημιούργησε τις δεσπόζουσες φυσιογνωμίες του σύγχροου κόσμου. (Από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου)

"Πίσω μου ξεσπάει μια θύελλα, ξακρίζω και πηδώντας μέσα στο χαντάκι στηρίζω την πλάτη μου στα βράχια -το φεγγάρι στάθηκε, με κοιτάζει κατάματα και περιμένει απέναντι-, ένα πελώριο κύμα από προβολείς έρχεται καταπάνω μου, παίρνω μια βαθιά ανάσα βουτιάς, κλείνω τα μάτια και σηκώνω το χέρι, ο αγέρας άγριας αγέλης ξέφρενων αυτοκινήτων με ταρακουνάει με μια λάμψη στα μάτια, και -ουφ- φαίνεται πως κι αυτή τη φορά τη γλύτωσα και δεν συνθλίβομαι σαν νεαρή πεταλούδα, φρέσκια απ' το κουκούλι, κατευθείαν στο κρύο πρόσωπο των βράχων".
Μια τζαζ ορχήστρα από κινητήρες αυτοκινήτων, τα βήματα του ήρωα και ριπές αέρα. Ο αγώνας ενάντια στην επικράτηση των πιθανοτήτων, το ρίσκο του ήρωα-συγγραφέα για τη μυθική εκπλήρωση, το δρόμο, τη συγγραφή, την ίδια τη ζωή. Ένα οδοιπορικό στη σκληρότητα και το λυρισμό της νύχτας, στο συναπάντημα με το θάνατο, στη νοσταλγική φύση της μνήμης, στην υπέρβασή της από μια καινούργια δυνατή εμπειρία και τη μεθύστερη ποιητική της αναπαραγωγή. (Από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου)

Τι είναι αυτό που μας γοητεύει τόσο στα προδρομικά κείμενα της ανθρωπολογίας; Είναι άραγε η φρεσκάδα του βλέμματος μιας επιστήμης ουσιαστικά νεογέννητης, που έχει ακόμα την αίσθηση του άπειρου ορίζοντα μπροστά της; Ή μήπως η νοσταλγία μιας ατμόσφαιρας μπελ-επόκ χρωματισμένης από ανυποψίαστο εξωτισμό και όνειρα διαφυγής από μια Ευρώπη όπου υψώνονταν ήδη απειλητικοί ίσκιοι; Είναι οπωσδήποτε όλ' αυτά, αλλά είναι επίσης η πυκνότητα και η σφαιρικότητα των ερωτημάτων που τίθενται, πριν η σκέψη κατακερματιστεί από την εξειδίκευση. Η εμπειρική γνώση έχει βέβαια αυξηθεί πάρα πολύ από τότε, ωστόσο δεν παύουν να μας εκπλήσσουν σπερματικές ενοράσεις που μας οδηγούν να ξανασκεφτούμε τι είναι πραγματικά «σύγχρονο» και από ποιες διάδρομές έρχεται.
Ο Ουίλιαμ Ρίβερς υπήρξε μία από τις διαμορφωτικές φυσιογνωμίες του πεδίου, ανάλογη με τον Φραντζ Μπόας και τον Μαρσέλ Μως, κι ένας από τους πρωτεργάτες της βρετανικής ανθρωπολογίας: ο Μαλινόφσκι κάποτε τον αποκάλεσε «άγιο-προστάτη της επιτόπιας έρευνας», και σε ορισμένους κύκλους στην εποχή του είχε τη φήμη του «άγγλου Φρόυντ». Την τελευταία περίοδο της ζωής του, η αυξανόμενη ενασχόλησή του με την ψυχολογία και την ψυχανάλυση σε συσχετισμό με τα μόνιμα ανθρωπολογικά του ενδιαφέροντα τον οδήγησε σ' έναν πλούσιο στοχασμό γύρω από τις σχέσεις των δύο επιστημονικών πεδίων, ο οποίος φαίνεται σήμερα προδρομικός για τους κλάδους που ονομάζουμε ιατρική ανθρωπολογία ή εθνοϊατρική, εθνοψυχιατρική κι εθνοψυχανάλυση. Αυτή την πλευρά της σκέψης του τεκμηριώνουν τα κείμενα του τόμου. (Από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου)

«Οι απαρχές της θρησκείας και της ιατρικής έχουν μια κοινή μήτρα, της οποίας η μαγεία ήταν απλώς ένα ιδιαίτερο τμήμα.» (Elliot Smith)

Μέσα από τις τελετουργίες των εθνικών επετείων (παρελάσει, εορτασμούδ, δρώμενα κ.λπ.) εμπεδώνεται στην ελληνική κοινωνία η αίσθηση του κοινού παρελθόντος και τονώνεται η εθνική ταυτότητα και ενότητά της. Γι' αυτό οι εθνικές επέτειοι αναφέρονται στα πιο κρίσιμα από τα ηρωικά γεγονότα της ιστορίας, όπως η 25η Μαρτίου και η 28η Οκτωβρίου. Αντιθέτως, διαιρετικά επεισόδια, όπως ο εμφύλιος πόλεμος, έχουν ελάχιστες πιθανότητες να καθιερωθούν ως εθνικές εορτές. Ωστόσο, τις τελευταίες τρείς δεκαετίες, εκτός από τις ένδοξες σελίδες, θέση στο εθνικό εορτολόγιο βρίσκουν και ορισμένα συλλογικά τραύματα βίας και προσφυγιάς: στιγμές που αναδεικνύουν το έθνος ως θύμα βάρβαρων αλλοεθνών, όπως η 19η Μαΐου και η 14η Σεπτεμβρίου, ημέρες μνήμης «της γενοκτονίας των Ελλήνων του Πόντου» και της Μικρασιατικής Καταστροφής αντίστοιχα.
Οι εθνικές επέτειοι δίνουν επίσης την ευκαιρία στην κρατική εξουσία να ενισχύσει την εικόνα και τη νομιμοποίησή της. Η ιεραρχική σχέση ανάμεσα στην εξουσία και το πλήθος αναδύεται από την ίδια την αρχιτεκτονική και το τελετουργικό των εορτών, ενώ οι στρατιωτικές παρελάσεις είναι η επιτομή της επίδειξης πολεμικής ισχύος στη δημόσια σφαίρα. Εν κατακλείδι, οι καθιερωμένες τελετές συνθέτουν μια δημόσια εικονογραφία με υψηλή συμβολική αξία: επιδεικνύουν τη ζωτικότητα του έθνους, κινητοποιούν αισθήματα ταύτισης και υπερηφάνειας, προβάλλουν την κρατική ισχύ και καλούν σε συσπείρωση γύρω από την εξουσία.
Οι μελέτες αυτού του συλλογικού τόμου θέτουν υπό διερεύνηση τη διαχείριση της μνήμης και της ιστορίας, εστιάζοντας σε κρίσιμες πτυχές των δύο καθιερωμένων εθνικών επετείων (25η Μαρτίου και 28η Οκτωβρίου), αλλά και προεκτείνοντας τη συζήτηση στην εξέγερση του Πολυτεχνείου, την αποκατάσταση της δημοκρατίας το 1974, το Ολοκαύτωμα, την Απελευθέρωση του 1944 και τη μνήμη του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου.