Μέσα από τις τελετουργίες των εθνικών επετείων (παρελάσει, εορτασμούδ, δρώμενα κ.λπ.) εμπεδώνεται στην ελληνική κοινωνία η αίσθηση του κοινού παρελθόντος και τονώνεται η εθνική ταυτότητα και ενότητά της. Γι' αυτό οι εθνικές επέτειοι αναφέρονται στα πιο κρίσιμα από τα ηρωικά γεγονότα της ιστορίας, όπως η 25η Μαρτίου και η 28η Οκτωβρίου. Αντιθέτως, διαιρετικά επεισόδια, όπως ο εμφύλιος πόλεμος, έχουν ελάχιστες πιθανότητες να καθιερωθούν ως εθνικές εορτές. Ωστόσο, τις τελευταίες τρείς δεκαετίες, εκτός από τις ένδοξες σελίδες, θέση στο εθνικό εορτολόγιο βρίσκουν και ορισμένα συλλογικά τραύματα βίας και προσφυγιάς: στιγμές που αναδεικνύουν το έθνος ως θύμα βάρβαρων αλλοεθνών, όπως η 19η Μαΐου και η 14η Σεπτεμβρίου, ημέρες μνήμης «της γενοκτονίας των Ελλήνων του Πόντου» και της Μικρασιατικής Καταστροφής αντίστοιχα.
Οι εθνικές επέτειοι δίνουν επίσης την ευκαιρία στην κρατική εξουσία να ενισχύσει την εικόνα και τη νομιμοποίησή της. Η ιεραρχική σχέση ανάμεσα στην εξουσία και το πλήθος αναδύεται από την ίδια την αρχιτεκτονική και το τελετουργικό των εορτών, ενώ οι στρατιωτικές παρελάσεις είναι η επιτομή της επίδειξης πολεμικής ισχύος στη δημόσια σφαίρα. Εν κατακλείδι, οι καθιερωμένες τελετές συνθέτουν μια δημόσια εικονογραφία με υψηλή συμβολική αξία: επιδεικνύουν τη ζωτικότητα του έθνους, κινητοποιούν αισθήματα ταύτισης και υπερηφάνειας, προβάλλουν την κρατική ισχύ και καλούν σε συσπείρωση γύρω από την εξουσία.
Οι μελέτες αυτού του συλλογικού τόμου θέτουν υπό διερεύνηση τη διαχείριση της μνήμης και της ιστορίας, εστιάζοντας σε κρίσιμες πτυχές των δύο καθιερωμένων εθνικών επετείων (25η Μαρτίου και 28η Οκτωβρίου), αλλά και προεκτείνοντας τη συζήτηση στην εξέγερση του Πολυτεχνείου, την αποκατάσταση της δημοκρατίας το 1974, το Ολοκαύτωμα, την Απελευθέρωση του 1944 και τη μνήμη του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου.

Με επιφωνήματα «ζέστανε, πάτα, άναψε, κάψε», ο ναργιλές ετοιμάζεται. Ο οτζακτζής ετοιμάζει τον ναργιλέ ή καμπάκι (kabak) ρουφώντας επανειλημμένα από το μαρκούτσι· αφού τον κάψει καλά, τραβάει μια μεγάλη ρουφηξιά και στη συνέχεια τον προσφέρει σε όποιον τον παράγγειλε. Αφού ρουφήξει κι αυτός, ο οτζακτζής περιφέρει τον ναργιλέ με τη σειρά στους παρευρισκόμενους στην παρέα και αυτοί τραβούν διαδοχικά.

Το μικρό αυτό βιβλίο εκδόθηκε το 1915 στην Κωνσταντινούπολη από τον Χασάν Μπαχρή, συγγραφέα και διδάσκαλο γαλλικών, ο οποίος είχε εργαστεί και ως αστυνομικός επιθεωρητής στην Αίγυπτο. Ο Μπαχρή θέλησε να καταγράψει τις γνώσεις και εμπειρίες του γύρω από τον κόσμο των οθωμανών χασισοποτών της εποχής, με στόχο τόσο να δώσει λεπτομερείς πληροφορίες για το λεξιλόγιο και τις μεθόδους τους, όσο και να προειδοποιήσει για τους κινδύνους της χρήσης του χασίς. Μας προσφέρει έτσι μια πρώτηχ τάξης πηγή για τον λαϊκό πολιτισμό των οθωμανικών πόλεων λίγο πριν την πτώση της συτοκρατορίας. (Από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου)

"Καλοκαίρι του 2017: οι οθόνες των υπολογιστών σβήνουν σε 150 χώρες. Το βρετανικό Εθνικό Σύστημα Υγείας φρακάρει και τα ασθενοφόρα ακινητοποιούνται. Οι οθόνες ενεργοποιούνται ξαφνικά εμφανίζοντας απειλητικά μηνύματα. Οι χρήστες τραβάνε απελπισμένοι τα βύσματα, αλλά είναι πολύ αργά. Η επανεκκίνηση είναι μάταιη, οι υπολογιστές κλειδωμένοι. Οι επιτιθέμενοι ζητούν λύτρα από τα θύματα."
Αυτό το παράδειγμα δείχνει πόσο ευάλωτες είναι οι κοινωνίες που βασίζονται όλο και περισσότερο στην τεχνολογία, καθώς, μαζί με τα αμέτρητα πλεονεκτήματα (δουλεύουμε πιο γρήγορα, είμαστε προσβάσιμοι ανά πάσα στιγμή και οπουδήποτε στον κόσμο), νέοι κίνδυνοι αναδύονται. Ο βραβευμένος Ολλανδός δημοσιογράφος Χάουμπ Μόντερκολκ, που ερεύνησε απόρρητες επιχειρήσεις των ολλανδικών, αμερικανικών και ρωσικών μυστικών υπηρεσιών, φωτίζει εδώ τις κρυφές πτυχές του παγκοσμιοποιημένου ψηφιακού μας κόσμου: εκεί όπου συστήματα προορισμένα να διευκολύνουν την ελεύθερη επικοινωνία αξιοποιούνται για κατασκοπεία και χειραγώγηση.
Ο Έντουαρντ Σνόουντεν, οι Ρώσοι χάκερ Cosy Bear, ο Γεβγένι Μπογκάτσεφ ("ο Πάμπλο Εσκομπάρ της ψηφιακής εποχής"), κατάσκοποι, σαμποτέρ, τρολ και μυστικές υπηρεσίες διαφόρων χωρών, πρωταγωνιστούν σ' ένα ανεπανάληπτο ντοκουμέντο που διαβάζεται σαν θρίλερ. (Από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου)

"Για όποιον θέλει πραγματικά να ξέρει τι κάνει το Διαδίκτυο στις κοινωνίες μας ... Αυτό που αποκαλύπτεται εδώ είναι δίκτυα κατασκόπων και εγκληματιών μπλεγμένα σ' έναν αόρατο πόλεμο που μας αφορά όλους."
(Eliot Higgins, συγγραφέας του We Are Bellingcat)
"Ένα εξαιρετικό βιβλίο που δεν μπορείς ν' αφήσεις, από έναν από τους καλύτερους ερευνητικούς δημοσιογράφους της Ολλανδίας." (συγγραφέας του Humankind)

Απόκληρη από την Άνδρο, η αινιγματική Χρυσίς, είναι μια εταίρα σαγηνευτικής ομορφιάς και σωκρατικής σοφίας, μέντορας των νεαρών ανδρών στο νησί της Βρύνου, τους οποίους μυεί στην ελληνική λογοτεχνία και φιλοσοφία. Κοντά της, ο νεαρός Πάμφιλος, θαμώνας των συμποσίων της, ερωτευμένος με τη νεότερη αδερφή της και αντιμέτωπος με τα διλήμματα της κοινωνικής του θέσης, αναζητεί το νόημα της ύπαρξης - πώς ζει κανείς, πώς αγαπά και πώς πεθαίνει σ' έναν σκληρό κόσμο περασμένου μεγαλείου και παρακμής.
Τοποθετημένο σ' ένα μυθικό νησί του Αιγαίου, κάπου στις αρχές του 2ου αιώνα π.Χ., το διάσημο αυτό μυθιστόρημα του Θόρντον Ουάιλντερ καταπιάνεται με τα υπαρξιακά και κοινωνικά θέματα στα οποία θα επανέλθει οκτώ χρόνια αργότερα με τη θεατρική επιτυχία του "Η μικρή μας πόλη". (Από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου)

ΤΟ ΡΟΛΟΪ
"Ο χρόνος είναι ενιαίος και ατελεύτητος·
ποτέ δεν ξέρεις πότε σταματά μια ιστορία
και πότε αρχίζει μία άλλη διαφορετική.
Γιατί είναι δύσκολο να αποφύγεις τις συνέπειες
του παρελθόντος σου. Θα πρέπει, ωστόσο,
να υπάρχουν προμελετήμενες παύσεις.
Έστω κι αν είναι εντελώς συμβατικές.
Μονάχα όταν φτάνει κάτι στο τελείωμα,
μπορείς να στοχαστείς τη σημασία του.
Κάθε φορά που θέλω να τελειώσει κάτι
γυρίζω το ρολόι του χεριού μου προς τα κάτω.
Κάνε κι εσύ το ίδιο με αυτό που σου χαρίζω".
[...]
[Από την έκδοση]

Μια συλλογή από ιστορίες για τη νοσταλγία, τη μνήμη, την απώλεια, το θάνατο. Ιστορίες αληθινές, φανταστικές, ιστορίες θραύσματα, εξομολογήσεις. Προσπάθειες να κατευναστεί το Ανέκφραστο που πηγαινοέρχεται αγριεμένο στο κλουβί του.

«Να αποθηκευτούν οι αλλαγές; Ας αποθηκευτούν. Έστω να πάρω μια αναβολή. Πριν το θηρίο με κάνει μια μπουκιά.» (Από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου)

Τι είναι τα φράκταλ; Γιατί έχουν τόση πλάκα; Πώς μπορεί κανείς να φτιάξει ένα; Γιατί μια βρύση δεν στάζει τόσο τυχαία όσο δείχνει; Τι είναι το χάος; Είναι πράγματι το σύνολο Μάντελμπροτ το πιο περίπλοκο αντικείμενο στα μαθηματικά;
Ο κυνηγός των φράκταλ Όλιβερ Λίντον μας οδηγεί σε μια γοητευτική εικονογραφημένη περιήγηση στα μαθηματικά των φράκταλ και του χάους, διεισδύοντας σε κάθε είδους αυτοόμοιες δομές για να αναδείξει μερικά από τα πιο πρόσφατα ανακαλυφθέντα και ενδιαφέροντα μοτίβα στην επιστήμη και τη φύση. (Από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου)

«Είμαι ενθουσιωδώς Ευρωπαίος· κανένας ενήμερος άνθρωπος δεν θα ήθελε σοβαρά να επιστρέψει σ' αυτό τον φιλοπόλεμο, αμοιβαία ανταγωνιστικό κύκλο καχύποπτων και εσωστρεφών εθνών που αποτελούσε η ευρωπαϊκή ήπειρος στο αρκετά πρόσφατο παρελθόν. Οτιδήποτε μας ωθεί μακριά από εκείνη την Ευρώπη είναι καλό - και όσο μακρύτερα τόσο καλύτερα. Άλλο είναι όμως να θεωρεί κανείς μια έκβαση επιθυμητή και άλλο να υποθέτει ότι είναι εφικτή. Και η θέση μου σε αυτό το δοκίμιο είναι ότι μια αληθινά ενωμένη Ευρώπη είναι τόσο ελάχιστα πιθανή που θα ήταν απερίσκεπτο και αυτοκαταστροφικό να επιμείνει κανείς σ' αυτήν. Είμαι λοιπόν, καθώς φαίνεται, ένας ευρωπεσιμιστής.» (Τ. ΤΖ., από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου)

«Το λαμπρό δοκίμιο του Τόνυ Τζαντ είναι καλό σημείο για να ξεκινήσουμε τη συζήτηση για τα δύο αυτά μεγάλα μεταπολεμικά ζητήματα: Τι είναι η Ευρώπη; Και πού πηγαίνει;» (Michael Mandelbaum, Johns Hopkins University)
«Ένα από τα πιο προφητικά κείμενα για την Ευρωπαϊκή Ένωση... προδιαγράφει όλα όσα βλέπουμε να συμβαίνουν σήμερα, από την αποσάθρωση του κράτους πρόνοιας μέχρι την επιστροφή των εθνικισμών.» (Rachel Donadio, The New York Times)

... Αυτό που συντελείται στον ύπνο είναι μια νέα και πρωτόγνωρη προσοχή που απελευθερώνεται από τον κόρφο της συνήθειας. Βιώματα της καθημερινότητας, τετριμμένα λόγια, το κατακάθι που μας έμεινε στο βλέμμα, ο σφυγμός του αίματός μας - όλα αυτά τα απαρατήρητα πιο πριν συνιστούν, παραποιημένα και υπερτονισμένα, το υλικό των ονείρων. Στο όνειρο δεν υπάρχει απορία, ούτε στον πόνο λήθη, διότι και τα δύο φέρουν την αντίθεση ήδη μέσα τους, όπως η κορυφή και το κοίλο του κύματος τις ώρες της νηνεμίας διαχέονται το ένα στο άλλο.
...Έτσι η θάλασσα είναι σύμβολο της ανθρώπινης φύσης. Ως μεγάλος ύπνος -με τη βαθύτερη, μεταφορική σημασία- η φύση φέρει το πλοίο της ζωής με το ρεύμα της, που καθοδηγείται εξ αποστάσεως από τον άνεμο και τ' αστέρια· ως ελαφρός ύπνος, με την κυριολεκτική σημασία, ανεβαίνει τη νύχτα όπως η πλημμυρίδα προς την παραλία της ζωής, όπου αφήνει πίσω της τα όνειρα. (Από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου)

«Ένα όραμα για το μέλλον της Ευρωπαϊκής Ένωσης που βασίζεται σε μια διαυγή ανάλυση χωρίς παραχωρήσεις, και ταυτόχρονα διαπνέεται από ακλόνητη πίστη στο ευρωπαϊκό εγχείρημα. Αυτή είναι η προσέγγιση ενός από τους καλύτερους γνώστες των θεμάτων της ΕΕ, του Λουκά Τσούκαλη, ενός ενεργού θεατή. Ο πόλεμος και το κλίμα δημιουργούν έναν καινούργιο κόσμο. Πρέπει να δοθούν στην ΕΕ τα μέσα που θα της επιτρέψουν να διατηρήσει και να εμβαθύνει το μοναδικό στον κόσμο μοντέλο της. Σήμερα εξαρτιόμαστε τόσο πολύ από άλλους που δεν θα μπορέσουμε να διαδραματίσουμε έναν συγκροτημένο γεωπολιτικό ρόλο. Η ΕΕ πρέπει να προστατεύει τους πολίτες της καλύτερα και να τους κάνει πιο δυνατούς. Χρειαζόμαστε περισσότερη δημοκρατία και αποτελεσματικότερη ηγεσία. Συμφωνώ ολόψυχα με όλα αυτά τα μηνύματα.» (Χέρμαν βαν Ρομπέι, επίιιμος πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου)
«Υπάρχουν δυο λόγοι για τους οποίους το βιβλίο αυτό είναι ένα αριστούργημα. Ο πρώτος είναι ότι κανένας μελετητής δεν μπορεί, καλύτερα από τον Λουκά Τσούκαλη, να μας βοηθήσει να κατανοήσουμε το πολύπλοκο σύμπλεγμα ευρωπαϊκών και εθνικών διαλόγων. Ο δεύτερος είναι ότι η βαθιά κατανόηση αυτών των διαλόγων απαιτεί τόσο οικονομική όσο και πολιτική κουλτούρα. Απαιτεί εμπειρία και βάθος, και ο Τσούκαλης διαθέτει και τα δύο.» (Ζαν Πιζανί-Φερί, Sciences Po, Παρίσι / EUI, Φλωρεντία / Bruegel, ΒρυξέλλεΒ / PIIEE, Ουάσινγκτον)
«Το βιβλίο αυτό είναι η ιστορία μιας ερωτικής σχέσης ζωής. Ο Λουκάς Τσούκαλης δεν αγνοεί πόσο μακριά από την τελειότητα βρίσκεται το αντικείμενο του έρωτά του - η Ευρωπαϊκή Ένωση. Δείχνει όμως πώς και γιατί η δημιουργία της ΕΕ και η μετέπειτα ανάπτυξή της ήταν όχι μόνο απαραίτητες, αλλά και επιτυχημένες. Είναι κρίμα που πάρα πολλοί στο Ηνωμένο Βασίλειο αδυνατούν να κατανοήσουν αυτές τις μεγάλες αλήθειες.» (Μάρτιν Γουλφ, Financial Times)
«Ένας από τους καλύτερα ενημερωμένους μελετητές της Ευρωπαϊκής 'Ενωσης και ταυτόχρονα ένας από τους πιο κατανοητούς συγγραφείς επί ευρωπαϊκών θεμάτων εκθέτει, με τον χαρακτηριστικό ευθύ και εξαιρετικά ευανάγνωστο τρόπο του, τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει η Ένωση και το πώς θα μπορέσει να ανταποκριθεί καλύτερα σε αυτές. Πρέπει να διαβαστεί από όλους όσοι θέλουν να είναι καλά ενημερωμένοι για την ΕΕ.» (Άναντ Μένον, King's College, Λονδίνο, Πρόγραμμα «UK in a Changing Europe»)
(Από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου)