power_of_books
Της Σώτης Τριανταφύλλου
«Δεν ανησυχώ για το μέλλον της ανάγνωσης: απλούστατα, στο κοντινό μέλλον –αύριο, ίσως λίγο αργότερα απόψε– θα διαβάζουμε (και) βιβλία που δεν θα μυρίζουν χαρτί, που δεν θα τα ξεφυλλίζουμε με τον παραδοσιακό τρόπο και που δεν θα τα τοποθετούμε με τη ράχη στο εξωτερικό μέρος, σε ράφια βιβλιοθηκών. Αναρωτιέμαι όμως αν θα συνεχίσουμε να διαβάζουμε Πλάτωνα, Σπινόζα ή Δάντη – αν υποθέσουμε ότι ο αναγνώστης του παλιού κόσμου διαβάζει Πλάτωνα και Σπινόζα και Δάντη.
Η ψηφιακή εποχή  –και όλα όσα φέρνει μαζί της– δεν αποκλείει την ανάγνωση και τη γραφή, αντιθέτως τις ενθαρρύνει, με τον τρόπο της. Αλλά, καθώς από τα μέσα του 20ού αιώνα οι αναγνώστες λιγοστεύουν αναλογικά με τον πληθυσμό, (μαζί με την υπομονή, μαζί με την αποδοχή της βραδύτητας) διαφαίνεται, ως ενδεχόμενο, το να διαβάζουμε σκόρπιες σελίδες ιστολογίων: κι αυτό μολονότι ο Πλάτωνας, ο Σπινόζα και ο Δάντης βρίσκονται στο Διαδίκτυο εδώ και πάνω από δεκαπέντε χρόνια. Είναι “το μέσο το μήνυμα”, όπως ισχυριζόταν ο λησμονημένος Mάρσαλ Μακλιούαν; Ορίζει, σ' αυτή την περίπτωση, η μορφή το περιεχόμενο;
Δεν ξέρω.

Αυτό που ξέρω είναι ότι η ψηφιακή τεχνολογία διευκολύνει τη διαθεσιμότητα όλων των κειμένων, καθιστά τη γνώση φορητή κι απέραντη: μια μικροσκοπική οθόνη είναι το μεγάλο, φωτεινό παράθυρο στη λογοτεχνία και στην επιστήμη. Ζούμε, αναπνέουμε, μπροστά σε μια ονειρεμένη τράπεζα δεδομένων, σ' ένα λεκτικό και εικονικό πανόραμα. Αλλά πάλι αναρωτιέμαι: ποιος θα διαβάσει το Ταλμούδ σε ψηφιακή μορφή; Όχι ότι είναι απαραίτητο, δεν είναι καθόλου απαραίτητο – το χρησιμοποιώ σαν παράδειγμα• ποιος θα διαβάσει το “Αναζητώντας τον χαμένο χρόνο”; Μήπως επιδοθούμε σ’ ένα όργιο αστόχαστων πληροφοριών;

Ούτε αυτό το ξέρω. Η ψηφιακή τεχνολογία είναι πιο έξυπνη από μένα. Και τρέχει υπερβολικά γρήγορα για τους ρυθμούς του παλιού αναγνώστη. Συνειδητοποιώ ότι πέρασαν οριστικά οι μέρες του CD Rom, όταν είχα ενθουσιαστεί γιατί σ' έναν δίσκο υπήρχαν όλα τα κλασικά κείμενα. Όλα; Σχεδόν όλα... Το CD Rom ήταν μια εκδοχή του βιβλίου, ένα αντικείμενο που το τοποθετούσες κάπου, μαζί με τα χάρτινα βιβλία ή μαζί με τα μουσικά CD. Tώρα μοιάζει να έχει συμβεί ένα θαύμα: τα βιβλία βρίσκονται δυο κλικ μακριά, τρία κλικ μακριά. Το Διαδίκτυο και όλα τα προϊόντα που προέκυψαν απ' αυτό είναι η έκφραση μιας πρωτόγνωρης ελευθερίας. Κι όπως κάθε θεσπέσιο βήμα του ανθρώπου πάνω στη γη, παρουσιάζει μια περιοχή αμφιβολίας: οι σκεπτικιστές δεν λείπουν• δεν λείπουν ούτε οι καταστροφολόγοι. Η νοσταλγία του παλιού συνοδεύει την πρόοδο και τις ρήξεις: βρισκόμαστε άραγε μπροστά σε μια καινούργια μορφή αναλφαβητισμού; Μήπως ο αναγνώστης μεταλλαχθεί σε κάτι φρικτό;

Είναι σχεδόν σίγουρο ότι όσο ο άνθρωπος έχει χέρια και δάκτυλα (ειδικά εκείνον τον τόσο ευκίνητο αντίχειρα) θα κάνει τα κλικ που χρειάζονται αναζητώντας λέξεις και ιδέες. Η ανθρώπινη περιέργεια δεν γνωρίζει όρια και η ανάγνωση είναι, για τους περισσότερους πολιτισμούς, ένας τρόπος για να ζεις τη  ζωή σου.»

Σώτη Τριανταφύλλου


Για την αντιγραφή,

Κώστας Κατσουλάρης

ΥΓ. 1) Τις τελευταίες εβδομάδες, κι ενώ προσπαθούσαμε να «στήσουμε» αυτό το αφιέρωμα σχετικά με το «μέλλον της ανάγνωσης», ένας στίχος του Νίκου Καρούζου τριβέλιζε το μυαλό μου, χωρίς να μου είναι ξεκάθαρη η σχέση του με το θέμα. Τον παραθέτω: «Το μέλλον είναι μάτι / το παρελθόν αυτί / Ισχύει για τον χωριάτη / και για τον ποιητή / το μέλλον είναι κάτι / μα όχι κάτι που νομίζουμε.»
2) Στην φωτογραφία, το έργο του Mladen Penev, "The Power of Books".

Ακολουθήστε την boopress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Η καρδιά κυνηγάει μονάχη» της Κάρσον ΜακΚάλερς: το αξεπέραστο ντεμπούτο μιας εικοσάχρονης

«Η καρδιά κυνηγάει μονάχη» της Κάρσον ΜακΚάλερς: το αξεπέραστο ντεμπούτο μιας εικοσάχρονης

Δυο λόγια για το πρώτο κι ωστόσο ώριμο μυθιστόρημα της Carson McCullers (1917 - 1967) «Η καρδιά κυνηγάει μονάχη», σε μετάφραση του Μιχάλη Μακρόπουλου (εκδ. Διόπτρα). 

Του Κ.Β. Κατσουλάρη

Πώς γεννιέται ένα σπουδαίο μυθιστόρημα όπως το ...

Οι «Επικίνδυνες σχέσεις» του Πιερ Σοντερλό ντε Λακλό συνεχίζουν να μας προκαλούν να τις διαβάσουμε

Οι «Επικίνδυνες σχέσεις» του Πιερ Σοντερλό ντε Λακλό συνεχίζουν να μας προκαλούν να τις διαβάσουμε

Οι «Επικίνδυνες Σχέσεις» είναι αναντίρρητα ένα από τα επιτεύγματα της γαλλικής λογοτεχνίας, μα ταυτόχρονα κι ένα από τα πιο επιδραστικά κείμενα της παγκόσμιας γραμματείας. Στο κείμενο που ακολουθεί προσπαθώ να διερευνήσω το γιατί.*

Του Κ.Β. Κατσουλάρη

...

Extraterrestrial, του Άβι Λεμπ: μια πολύ τολμηρή υπόθεση

Extraterrestrial, του Άβι Λεμπ: μια πολύ τολμηρή υπόθεση

Τούτο το βιβλίο του αστροφυσικού Avi Loeb με τον προκλητικό τίτλο Extraterrestrial, και υπότιτλο «Η πρώτη ένδειξη νοήμονος εξωγήινης ζωής» (μτφρ. Νίκος Αποστολόπουλος, εκδ. Utopia), κυκλοφόρησε τέλος Ιουλίου, κι έχει για την ώρα μάλλον περάσει απαρατήρητο. Κι όμως! Είναι ένα από τα πιο ε...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Μπέρδεμα στο Χάρλεμ» του Κόλσον Γουάιτχεντ (κριτική)

«Μπέρδεμα στο Χάρλεμ» του Κόλσον Γουάιτχεντ (κριτική)

Για το μυθιστόρημα του Colson Whitehead «Μπέρδεμα στο Χάρλεμ» (μτφρ. Μυρσίνη Γκανά, εκδ. Ίκαρος).

Του Νίκου Ξένιου

“You move it to the left,
Yeah, and you go for yourself. ...

«Θέτις και Αηδών» της Φοίβης Γιαννίση (κριτική)

«Θέτις και Αηδών» της Φοίβης Γιαννίση (κριτική)

Για την ποιητική σύνθεση της Φοίβης Γιαννίση «Θέτις και Αηδών – Χιμαιρικό ποίημα» (εκδ. Καστανιώτη).

Του Διογένη Σακκά

Η ποιητική συλλογή ...

Αλεξάνδρα Δεληγιώργη: «Την τύχη των βιβλίων σήμερα την επικαθορίζει η δύναμη των εκδοτών»

Αλεξάνδρα Δεληγιώργη: «Την τύχη των βιβλίων σήμερα την επικαθορίζει η δύναμη των εκδοτών»

Μια συζήτηση με την Αλεξάνδρα Δεληγιώργη με αφορμή την επανακυκλοφορία του βιβλίου της «Το κόκκινο της φωτιάς – Μικρό εγχειρίδιο λογοτεχνίας» (εκδ. Αρμός).

Του Κ.Β. Κατσουλάρη

«Μικρό εγχειρίδιο λογοτεχνίας», είναι ο υπότιτλος του βιβλ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Ο πατέρας δεν μιλούσε γι' αυτά» του Γιάννη Καρκανέβατου (προδημοσίευση)

«Ο πατέρας δεν μιλούσε γι' αυτά» του Γιάννη Καρκανέβατου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Γιάννη Καρκανέβατου «Ο πατέρας δεν μιλούσε γι' αυτά», που θα κυκλοφορήσει τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Εστία.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Μέχρι κάποια ηλικία η μνήμη θυμίζει πατάρι· στοιβάζεις ό,...

«Το γεγονός» της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

«Το γεγονός» της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το αυτοβιογραφικό μυθιστόρημα της Annie Ernaux «Το γεγονός» (μτφρ. Ρίτα Κολαΐτη), στο οποίο βασίστηκε η ομώνυμη –βραβευμένη με τον Χρυσό Λέοντα στο Φεστιβάλ της Βενετίας πέρσι– ταινία. Το βιβλίο θα κυκλοφορήσει στις 26 Μαΐου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας...

«Ονειρεύομαι πίνακες» του Σόλωνα Παπαγεωργίου (προδημοσίευση)

«Ονειρεύομαι πίνακες» του Σόλωνα Παπαγεωργίου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη συλλογή διηγημάτων του Σόλωνα Παπαγεωργίου «Ονειρεύομαι πίνακες», η οποία θα κυκλοφορήσει τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Στίξις.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ονειρεύομαι πίνακες

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

«Σταυροδρόμια», «Σάγκι Μπέιν», «Η υπόσχεση»: Τρία σπουδαία σύγχρονα μυθιστορήματα

«Σταυροδρόμια», «Σάγκι Μπέιν», «Η υπόσχεση»: Τρία σπουδαία σύγχρονα μυθιστορήματα

Το μυθιστόρημα, ακόμη και την τρίτη δεκαετία του 21ου αιώνα, παραμένει το μεγάλο χωνευτήρι της πεζογραφικής φόρμας, ένας αφηγηματικός κόσμος ευρύχωρος και δεκτικός, που έχει τη μοναδική δύναμη να κινεί μεγάλους όγκους αφηγηματικού υλικού και να τους κατανέμει ομαλά μέσα στη διάρκεια μίας ή και πολλών δεκαετιών. ...

Έξι αστυνομικά μυθιστορήματα και ένα δοκίμιο του Όργουελ

Έξι αστυνομικά μυθιστορήματα και ένα δοκίμιο του Όργουελ

Έξι προσφατα αστυνομικά μυθιστορήματα και ένα δοκίμιο του George Orwell. Κλασικό και σύγχρονο βρετανικό, σκανδιναβικό αλλά και μια αυτοέκδοση ελληνικού αστυνομικού μυθιστορήματος μεταξύ των προτάσεων. Κεντρική εικόνα: Εικονογράφηση του Λιθουανού © Karolis Strautniekas.

Της Χίλντας Παπαδημητρίου ...

Πόλεμος στην Ουκρανία: Οκτώ βιβλία για το «πώς φτάσαμε ως εδώ»

Πόλεμος στην Ουκρανία: Οκτώ βιβλία για το «πώς φτάσαμε ως εδώ»

Οκτώ βιβλία που μας βοηθούν να καταλάβουμε, ακόμη και σε καταστάσεις κρίσιμες και τραγικές όπως αυτές που ζούμε σήμερα, «Πώς φτάσαμε ως εδώ». Τα έξι είναι βιβλία ιστορίας, έρευνας και γεωπολιτικής και τα δύο είναι λογοτεχνικά έργα Ουκρανών συγγραφέων. Στην κεντρική εικόνα: Από διαδήλωση στο Βερολίνο την περασμένη Κυ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

14 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Τα βιβλία του χειμώνα: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται (ανανεωμένο)

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών και δοκιμίων από 34 εκδοτικούς οίκους. Επιμέλεια: Κώστας Αγορα

ΦΑΚΕΛΟΙ