vivlio_kalopragma

Του Κώστα Κατσουλάρη

Αν ο διάβολος κρύβεται, όπως λέγεται, στις λεπτομέρειες, τότε σίγουρα κάποιος τεμπέλης και πλαδαρός θεός αναπαύεται μακάριος στα στερεότυπα. Ένα από αυτά, η ευρύτατα διαδεδομένη πεποίθηση ότι το βιβλίο είναι, ασχέτως κριτηρίων, «καλό πράγμα».

Τι σημαίνει ωστόσο «καλό»; Στην περίπτωση του βιβλίου αφηνόταν κάποτε να εννοηθεί ότι το «καλό» ήταν, καταρχήν, «χρήσιμο», χωρίς να αποκλειόταν η σύνδεση αυτής της «χρησιμότητας» με κάποιου τύπου «απόλαυση». Στην πορεία, κι ενόσω η αγορά βιβλίου μεγάλωνε, βάθαινε, σκλήραινε, ωρίμαζε –πείτε το όπως θέλετε–, η πλάστιγγα έγερνε όλο και περισσότερο προς το δεύτερο. Ακόμη και στα συνθήματα προώθησης του βιβλίου που χρησιμοποιεί τα τελευταία χρόνια το Εθνικό Κέντρο Βιβλίου αποτυπώνεται αυτή η μετατόπιση προς την πλευρά της... ικανοποίησης.

«Ο αναγνώστης δίνει το νόημα», ήταν το παλιό, ελαφρώς κουλτουριάρικο μα εύστοχο μήνυμα που δέσποζε στις αφίσες του Κέντρου, φορτώνοντας ωστόσο τον οκνηρό και ηδονιστή σύγχρονο αναγνώστη με περισσότερες ευθύνες απ’ όσες ήταν διατεθειμένος να αναλάβει. «Με ένα βιβλίο πετάω», απάντησε εκείνος, κάνοντας ευθεία «διακειμενική» αναφορά στο κλασικό «Με ένα Άρλεκιν ξεχνιέμαι». Έτσι, και με επίσημη βούλα –ακολούθησαν μετά βαΐων και κλάδων τα βραβεία Αναγνωστών, ώστε να μην έχουμε την παραμικρή αμφιβολία– η ανάγνωση πέρασε από το άχθος της νοηματοδότησης του κόσμου στην απενοχοποιημένη ατομική απόλαυση. Στο εξής, ουδείς θα εγκαλείται –αναγνώστης ή συγγραφέας– γι’ αυτή την έλλειψη. Η ίδια η έλλειψη –η έλλειψη νοήματος– γίνεται μάλιστα η συνθήκη για όλο και μεγαλύτερη απόλαυση. Η απόλαυση δεν έχει τέλος. Μπορώ να απολαμβάνω, ακόμη κι αν δεν παράγεται κανένα απολύτως νόημα, αυτή μοιάζει να είναι η θεμελιώδης αρχή του σύγχρονου αναγνώστη-ηδονοθήρα.

Είναι, λοιπόν, το βιβλίο «καλό πράγμα»; Η απάντηση δεν είναι πια αυτονόητη. Αν το «καλό» ήταν συνώνυμο του «απολαυστικού», τότε η απάντηση θα ήταν ναι. Για ποιον άλλο λόγο θα έδινε ο καταναλωτής χρήματα από το περίσσευμά του για να αγοράσει βιβλία, αν η ανάγνωσή τους –ό,τι κι αν σημαίνει πια αυτό– δεν του χάριζε κάποια απόλαυση; Αν ωστόσο το «καλό» εξακολουθεί να έχει κάποια σχέση με το «χρήσιμο» –έννοια, ομολογουμένως, δυσκολότερο να οριστεί–, μια βόλτα στα βιβλιοπωλεία αρκεί για να μας κάνει πιο δύσπιστους. Εξαρτάται, σκεφτόμαστε. Εξαρτάται...

* Ο ΚΩΣΤΑΣ ΚΑΤΣΟΥΛΑΡΗΣ είναι συγγραφέας. 


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Γυναίκες που τρέχουν με τους λύκους: σκέψεις και αφηγήσεις για την τετράποδη σκιά μας

Γυναίκες που τρέχουν με τους λύκους: σκέψεις και αφηγήσεις για την τετράποδη σκιά μας

«Όπου κι αν είμαστε, η σκιά που καλπάζει πίσω μας είναι τετράποδη» μας λέει η Αμερικανίδα ψυχαναλύτρια, ποιήτρια και κανταδόρα Κλαρίσα Πίνκολα Εστές, καθώς εξιστορεί εμπειρίες που την έκαναν να δει αλλιώς το σώμα της και τη ζωή της.

Του Κ.Β. Κατσουλάρη

...
Η λέσχη φόνων της Πέμπτης: ένα πανέξυπνο whodunit

Η λέσχη φόνων της Πέμπτης: ένα πανέξυπνο whodunit

Η συνταγή είναι παλιά και δοκιμασμένη, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι είναι εύκολη. Μα αν σου πετύχει, όλοι θέλουν να διαβάσουν, τη μια στιγμή ή την άλλη, ένα αστείο και πνευματώδες whodunit αστυνομικό. 

Του Κ.Β. Κατσουλάρη

Η Λέσχη ...

1984, του Τζορτζ Όργουελ: το opus magnum ενός σπουδαίου συγγραφέα και ανθρωπιστή

1984, του Τζορτζ Όργουελ: το opus magnum ενός σπουδαίου συγγραφέα και ανθρωπιστή

Το τελευταίο βιβλίο που έγραψε ο Τζορτζ Όργουελ, το μυθιστόρημα 1984, κυκλοφόρησε για πρώτη φορά σαν σήμερα, στις 8 Ιουνίου του 1949 επτά μήνες πριν από τον θάνατό του. Πρόκειται, όπω...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Γυναικοκτονίες & δεοντολογία: Πρωτοβουλία της Ένωσης Συντακτών

Γυναικοκτονίες & δεοντολογία: Πρωτοβουλία της Ένωσης Συντακτών

Η Ένωση Συντακτών Ημερήσιων Εφημεδίδων Αθηνών - ΕΣΗΕΑ αναλαμβάνει σειρά πρωτοβουλιών με σκοπό την κατανόηση και εμπέδωση των αρχών της δημοσιογραφικής δεοντολογίας. Μια πρωτοβουλία που έρχεται σε μια στιγμή κρίσιμη καθώς πληθαίνουν τα περιστατικά γυναικοκτονιών στην Ελλάδα όπως και οι περιπτώσεις κακοποίησης και εκμ...

Διαβάζοντας με τον Νίκο Χατζηελευθερίου

Διαβάζοντας με τον Νίκο Χατζηελευθερίου

Πρόσωπα από το χώρο των τεχνών, των ιδεών και του πολιτισμού, αποκαλύπτουν το δικό τους αναγνωστικό χαρακτήρα, τη μύχια σχέση τους με το βιβλίο και την ανάγνωση. Ο κιθαριστής του μουσικού συνόλου Guitarte  και καθηγητής μουσικής Νίκος Χατζηελευθερίου απαντά σε 18 κλασικές ή αναπάντεχες βιβλιοφιλικές ερωτήσεις. ...

Κρατικά Βραβεία Παιδικού Βιβλίου 2020: Βραβευθέντες και σκεπτικό

Κρατικά Βραβεία Παιδικού Βιβλίου 2020: Βραβευθέντες και σκεπτικό

Η Επιτροπή Απονομής Κρατικών Βραβείων Παιδικού Βιβλίου 2020 (εκδόσεις 2019) ανακοίνωσε τα βιβλία που διακρίθηκαν και το σκεπτικό βράβευσής τους ανά κατηγορία. Παιδικό λογοτεχνικό βιβλίο, εικονογραφημένο παιδικό βιβλίο, νεανικό-εφηβικό βιβλίο, βιβλίο γνώσεων. Δείτε τους βραβευθέντες και διαβάστε το σκεπτικό της Επιτρ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

Σάγκι Μπέιν, του Ντάγκλας Στιούαρτ (προδημοσίευση)

Σάγκι Μπέιν, του Ντάγκλας Στιούαρτ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βραβευμένο με Booker 2020 μυθιστόρημα του Douglas Stuart «Σάγκι Μπέιν» (μτφρ. Σταυρούλα Αργυροπούλου), που κυκλοφορεί στις 30 Ιουνίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Η Άγκνες αναδύθηκε έγκαιρα α...

Χίλιοι διάβολοι, του Φρανκ Γκολντάμερ (προδημοσίευση)

Χίλιοι διάβολοι, του Φρανκ Γκολντάμερ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Frank Goldammer «Χίλιοι διάβολοι» (μτφρ. Γιώτα Λαγουδάκου), που κυκλοφορεί την 1 Ιουλίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ο Χέλερ μπήκε στο εστιατόριο από την ανοιχτή πόρτα στη...

Ο θάνατος του Οδυσσέα, του Δημήτρη Σίμου (προδημοσίευση)

Ο θάνατος του Οδυσσέα, του Δημήτρη Σίμου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το αστυνομικό μυθιστόρημα του Δημήτρη Σίμου «Ο θάνατος του Οδυσσέα – Μια Περιπέτεια του Αστυνόμου Καπετάνου», το οποίο κυκλοφορεί στις 10 Ιουνίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

20...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

30 συν 1 διαλεχτά βιβλία για το καλοκαίρι

30 συν 1 διαλεχτά βιβλία για το καλοκαίρι

Όταν σκεφτόμαστε «βιβλία για το καλοκαίρι», δεν περιοριζόμαστε βέβαια στα λεγόμενα «βιβλία της παραλίας». Το καλοκαίρι είναι η εποχή που συνήθως διαθέτουμε περισσότερο χρόνο για ανάγνωση, ίσως και περισσότερη περιέργεια για κάτι αλλιώτικο. Έτσι, στον κατάλογο με τις προτάσεις μας, αν και δεσπόζουν τα μεταφρασμένα μυ...

Αστυνομική λογοτεχνία: 18 καλά μυθιστορήματα για καλοκαιρινές ανατριχίλες

Αστυνομική λογοτεχνία: 18 καλά μυθιστορήματα για καλοκαιρινές ανατριχίλες

Επιλογές 18 ελληνικών και μεταφρασμένων αστυνομικών βιβλίων που κυκλοφόρησαν πρόσφατα. Και για τους «σκληροπυρηνικούς» του είδους προτείνεται ενθέρμως μια μελέτη για το «Latin Noir».

Της Χίλντας Παπαδημητρίου

...

Καλοκαίρι 2021: 20 +1 βιβλία για τη βαλίτσα μεγάλων παιδιών & εφήβων

Καλοκαίρι 2021: 20 +1 βιβλία για τη βαλίτσα μεγάλων παιδιών & εφήβων

Καθώς οι βαλίτσες των καλοκαιρινών διακοπών ετοιμάζονται, ορισμένες προτάσεις για απολαυστική ανάγνωση ανάμεσα στις βουτιές και τα παγωτά. Επιλογές βιβλίων που κυκλοφορούν σε αγαπημένες σειρές ή νέες που θα αγαπηθούν και χορταστικά μυθιστορήματα για μεγάλα παιδιά και μικρούς εφήβους. Δέκα μεταφρασμένα βιβλία, δέκα β...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

19 Ιουλίου 2021 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

30 συν 1 διαλεχτά βιβλία για το καλοκαίρι

Όταν σκεφτόμαστε «βιβλία για το καλοκαίρι», δεν περιοριζόμαστε βέβαια στα λεγόμενα «βιβλία της παραλίας». Το καλοκαίρι είναι η εποχή που συνήθως διαθέτουμε περισσότερο

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

11 Δεκεμβρίου 2020 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2020

Να επιλέξεις τα «καλύτερα» λογοτεχνικά βιβλία από μια χρονιά τόσο πλούσια σε καλούς τίτλους όπως η χρονιά που κλείνει δεν είναι εύκολη υπόθεση. Το αποτολμήσαμε, όπως άλ

ΦΑΚΕΛΟΙ