fleurs_du_mal

Του Κώστα Κατσουλάρη

Πάνω από ενάμιση αιώνας έχει περάσει απ’ όταν γαλλικό δικαστήριο καταδίκασε τον Σαρλ Μπωντλαίρ σε χρηματικό πρόστιμο 300 φράγκων για προσβολή της δημοσίας αιδούς, εξαιτίας ορισμένων «τολμηρών» ποιημάτων του που περιλαμβάνονταν στην περίφημη πλέον συλλογή «Τα άνθη του κακού». 

Ο ίδιος ο ποιητής απάντησε στους δικαστές του με ένα ωραιότατα σαρκαστικό ποίημα, που έβαλε αντί προλόγου στην έκδοση που ακολούθησε, με τον τίτλο «Επιγραφή σ’ ένα βιβλίο καταδικασμένο»:

«Ειρηνικέ αναγνώστη, φυσιολάτρη / αυτό το βέβηλο, πικρό βιβλίο / το λέω της μελαγχολίας μνημείο. / Άνθρωπε του καλού, άσ’ το στην άκρη». (μτφρ. Ερρίκος Σοφράς)

Έκτοτε, η δημόσια αιδώς τείνει να εκλείψει ως συναίσθημα· κανείς δεν φαίνεται πια να αισχύνεται, ή να σοκάρεται. Εμφανίζεται πού και πού, συνήθως μεταμεσονύχτιες ώρες, κι όπως και στα χρόνια του Μπωντλαίρ είναι επιλεκτική: Απεχθάνεται τους ομοφυλόφιλους και την ελευθεριότητα. Πτώματα και ζωντανές εκτελέσεις, παιδιά που κακοποιούνται, σκηνές ωμής βίας που μας σερβίρονται την ώρα του φαγητού, συνήθως περνάνε στο ντούκου. Προβάλλονται κάτω από τον εξαγνιστικό τίτλο «Ειδήσεις».

Κι όμως κάποιοι αγρυπνούν. Μια χούφτα γενναίων Ελλήνων, «άνθρωποι του καλού», που συνήθως κατοικοεδρεύουν και πολιτεύονται στα βόρεια της χώρας, αλλά οι σφριγηλά ελληνοπρεπείς ιδέες τους απαντούν σε όλα τα μήκη και τα πλάτη της, δεν έχουν καταθέσει τα όπλα. Έτσι, απ’ όλα όσα συμβαίνουν το τελευταίο διάστημα, που μας έχουν καταστήσει περίγελο ανά την υφήλιο, αλλά κυρίως μπροστά στον καθρέφτη μας, εκείνοι επέλεξαν να ενοχληθούν από την απόφαση να δοθεί φέτος στις εξετάσεις Νεοελληνικής Λογοτεχνίας κείμενο του Γιώργου Ιωάννου με τον «βέβηλο» τίτλο «Στο σπίτι του Κεμάλ».

«Ο Ερντογάν μας υπαγορεύει τώρα και τα θέματα των Εξετάσεων» ήταν ο τίτλος περισπούδαστου άρθρου, με την υπογραφή επαγγελματία «ευαίσθητου» περί τα εθνικά ζητήματα πολιτικού ανδρός.

Για δεύτερη φορά μέσα στον ίδιο χρόνο η Κική Δημουλά μας έκανε περήφανους. Μαζί με το «Ευρωπαϊκό βραβείο λογοτεχνίας» τον Μάρτιο, ήρθε και η έκδοση έργων της στην ποιητική σειρά κύρους των γαλλικών εκδόσεων Gallimard. Κι όσο κι αν αυτό το «μας» ορισμένοι το λοιδορούν («δεν είμαστε όλοι ένα, εργάτες και βιομήχανοι», λένε όσοι ονειρεύονται νέους εμφύλιους διχασμούς) και άλλοι το καπηλεύονται, πρέπει σήμερα να καταφέρουμε να του δώσουμε νέο περιεχόμενο. Να το φορτίσουμε θετικά. Η Ελλάδα που επινόησε η γενιά του ΄30 έχει προ πολλού παραδώσει πνεύμα.

Από τη νέα ποιητική συλλογή της Κικής Δημουλά «Τα εύρετα», που μόλις κυκλοφόρησε από τον Ίκαρο, αντιγράφω ένα απόσπασμα από το ποίημα "Στόχος":

«Στις καταιγίδες / καμώνομαι τη γενναία. / Αλλά στους κεραυνούς παραδίδομαι / τρέμω.
Κι ενώ λένε πως ο φόβος / είναι η μόνη ίσως / ασφαλής μας κρυψώνα
εγώ πάω και κρύβομαι / όπου πετύχω ασάφεια / κι όπου μοιρολατρία
στο γείσο των ημερολογίων
στην κουφάλα ενός μύθου
κάτω από τη φτερούγα μιας σφαίρας
μέσα στο χειμωνιάτικο
οικογενειακό τάφο ενός γιασεμιού. […]»

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Αυτό που κάνει η Μαρία Λαϊνά με τις λέξεις

Αυτό που κάνει η Μαρία Λαϊνά με τις λέξεις

Οι λέξεις δεν είναι πράγματα, αλλά κάνουν πράγματα. Τι μπέρδεμα... Αλλά και πάλι, πώς μπορεί κανείς να είναι σίγουρος; Σκέψεις και ερωτήματα με αφορμή το αφήγημα της Μαρίας Λαϊνά «Τι όμορφη που είναι η ζωή» (εκδ. Πατάκη)

Του Κ.Β. Κατσουλάρη

...

Tenet, του Κρίστοφερ Νόλαν – στην εποχή του placebo

Tenet, του Κρίστοφερ Νόλαν – στην εποχή του placebo

Πώς ο Christopher Nolan πέτυχε να φτιάξει μια περίπλοκη και υπερφιλόδοξη περιπέτεια που δεν προκαλεί κανένα συναίσθημα στον θεατή.

Του Κ.Β. Κατσουλάρη

Αν κάθε φιλόδοξη ταινία προϋποθέτει (κατασκευάζει ή επινοεί) τον θεατή της, με τον ίδιο τρόπο πο...

Λοξές ματιές στο αντιλεξικό του Δημοσθένη Κούρτοβικ

Λοξές ματιές στο αντιλεξικό του Δημοσθένη Κούρτοβικ

Πώς μπορούν οι εκ φύσεως απόλυτοι αφορισμοί να σχετικοποιούν τις βεβαιότητές μας; Σκέψεις με αφορμή «Το νέο αντιλεξικό νεοελληνικής χρηστομάθειας» (εκδ. Εστία) του Δημοσθένη Κούρτοβικ, μια αντισυμβατική θεώρηση των πολιτισμικών σημείων των καιρών, με εστίαση στην ελληνική πραγματικότητα.

Του Κ.Β...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Τα λόγια μας τα βρήκαμε μέσα στους άλλους»

«Τα λόγια μας τα βρήκαμε μέσα στους άλλους»

Η Κορίνα Καλούδη με την πρώτη της ποιητική συλλογή «Και βέβαια τους φοβάμαι» (εκδ. Περισπωμένη) ξεχωρίζει για την ισορροπία που κρατάει ανάμεσα στην ενδοσκόπιση και τον κοινωνικό προβληματισμό. Χαμηλόφωνη, ευθύβολη και αληθινή.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Τι απαντάτε σε όσ...

Έξι περίπατοι, του Αλέξανδρου Ίσαρη

Έξι περίπατοι, του Αλέξανδρου Ίσαρη

Για τα αφηγήματα του Αλέξανδρου Ίσαρη «Έξι περίπατοι - Προσκέφαλο με φύλλα λεμονιάς» (εκδ. Κίχλη).

Του Γιώργου Ν. Περαντωνάκη

Πώς παράγεται η συγκίνηση; Πώς γεννιέται η νοσταλγία; Πώς μια βόλτα γίνεται πίνακας ζωγραφικής που ζωντανεύει τόπους και χτίζε...

Η 17η Διεθνής Έκθεση Βιβλίου Θεσσαλονίκης εκπέμπει ψηφιακά

Η 17η Διεθνής Έκθεση Βιβλίου Θεσσαλονίκης εκπέμπει ψηφιακά

Λαμβάνοντας υπόψη τα δεδομένα της πανδημίας του COVID-19, η διοργάνωση επικεντρώνεται σε ένα εξ ολοκλήρου διαδικτυακό πρόγραμμα διάρκειας έντεκα ημερών (19-29 Νοεμβρίου) με αιχμή τη συμμετοχή σημαντικών συγγραφέων και την ψηφιακή διοργάνωση των προγραμματιζόμενων φεστιβάλ, εκδηλώσεων και δράσεων, καθώς και των επαγγ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

Μητέρες, της Σάρα Νοττ (προδημοσίευση)

Μητέρες, της Σάρα Νοττ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο της Sarah Knott «Μητέρες – Μια αντισυμβατική ιστορία» (μτφρ. Στέλλα Κάσδαγλη), που κυκλοφορεί στις 29 Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΤΟ ΑΚΟΥΣΜΑ

...
Νο 13, του Βάλτερ Μπένγιαμιν (προδημοσίευση)

Νο 13, του Βάλτερ Μπένγιαμιν (προδημοσίευση)

Απόσπασμα μιας ενότητας και μέρος των επιλεγομένων από την ανθολογία του Walter Benjamin «Νο 13 – Εξήντα πέντε θέσεις για τα βιβλία και τις πόρνες, το γράψιμο, την κριτική, τους σνομπ και την επιτυχία», σε μετάφραση και επιλεγόμενα του Κώστα Κουτσουρέλη. Το βιβλίο θα κυκλοφορήσει στις 27 Οκτωβρίου από τις εκδόσ...

Ανακαινίζω τη ζωή μου με αρχιτέκτονα τον Αριστοτέλη, της Φένιας Τσανάκα (προδημοσίευση)

Ανακαινίζω τη ζωή μου με αρχιτέκτονα τον Αριστοτέλη, της Φένιας Τσανάκα (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο της Φένιας Τσανάκα «Ανακαινίζω τη ζωή μου με αρχιτέκτονα τον Αριστοτέλη» το οποίο κυκλοφορεί στις 23 Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Αρμός.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΠΕΡΙΠΑΤΟΣ ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Για τη Χρυσή Αυγή, την άκρα δεξιά, τον ελληνικό εθνικισμό: 20 βιβλία που έπρεπε να διαβάσουν

Για τη Χρυσή Αυγή, την άκρα δεξιά, τον ελληνικό εθνικισμό: 20 βιβλία που έπρεπε να διαβάσουν

Μια σχεδόν εξαντλητική περιήγηση στα βιβλία που αφορούν την ελληνική ακροδεξιά και τη Χρυσή Αυγή και κυκλοφόρησαν την τελευταία 10ετία στη χώρα μας. Ένα αξιανάγνωστο «σώμα» κειμένων που καλύπτει όλες τις όψεις του σύνθετου πολιτικού και κοινωνικού φαινομένου.

Του Κ.Β. Κατσουλάρη

...
Βιβλία του φθινοπώρου ή τι θα διαβάσουμε τις μέρες που έρχονται

Βιβλία του φθινοπώρου ή τι θα διαβάσουμε τις μέρες που έρχονται

Επιλογή από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, δοκιμίων και βιογραφιών.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Με σκεπτικισμό αλλα και συγκρατημένη αισιοδοξία κινούνται οι περισσότεροι από τους εκδοτικούς οίκους ενόψει ενός χ...

Εννέα συγγραφείς, εννέα αγαπημένα βιβλία

Εννέα συγγραφείς, εννέα αγαπημένα βιβλία

Ιάκωβος Ανυφαντάκης, Δήμητρα Λουκά, Μάκης Μαλαφέκας, Βαγγέλης Μπέκας, Ιωάννα Ντούμπρου, Κατερίνα Παπαντωνίου, Γιώργος Παυλόπουλος, Γιώργος Πετράκης, Βάσια Τζανακάρη. Εννέα νέοι συγγραφείς μοιράζονται μαζί μας σκέψεις τους για ένα βιβλίο που διάβασαν τον Αύγουστο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

17 Ιουλίου 2020 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

50 καλά βιβλία για το καλοκαίρι και για πάντα

Πενήντα καλά βιβλία από την πρόσφατη εκδοτική παραγωγή τα οποία ξεχωρίσαμε ανάμεσα σε πολλά ακόμη καλά βιβλία. Ελληνική και μεταφρασμένη πεζογραφία, ποίηση, δοκίμια ιστ

ΦΑΚΕΛΟΙ

ΞΕΧΩΡΙΣΑΜΕ

ΝΑ ΑΛΛΟ ΕΝΑ