Πέντε νέα βιβλία αρχιτεκτονικής για την Αθήνα, για τις εθνικές υποδομές αλλά και για τη συμβολή των Ελλήνων στην αρχιτεκτονική της Σμύρνης. Επίσης, δυο ιδιαίτερα βιβλία, ένα κείμενο του Le Corbusier απευθυνόμενο σε φοιτητές του, και μια μελέτη για το πώς είναι να ζεις σε έναν χώρο έκτακτης ανάγκης.
Γράφει η Ελεάνα Κολοβού
Τους καλοκαιρινούς μήνες που διανύουμε πέντε νέα βιβλία και λευκώματα θα μας οδηγήσουν σε ξεχωριστές αρχιτεκτονικές περιπλανήσεις. Η αρχιτεκτονική του σπουδαίου και του καθημερινού, απότοκος της σκέψης κορυφαίου αρχιτέκτονα ή εκείνου που αναγκάστηκε να δημιουργήσει κατοικία εκ του μηδενός. Κτίρια της Αθήνας, που την κοσμούν εδώ και δύο αιώνες και ήρθε η ώρα να εκτιμήσουμε τους δημιουργούς τους και τη συμβολή τους στη διαμόρφωση της εικόνας της πόλης, αλλά και παραγνωρισμένα δημόσια έργα και υποδομές, νευραλγικά για τη λειτουργία του κράτους. Πλάι σε αυτά, και κτίρια μιας πόλης που γνώρισε αρχιτεκτονική άνθηση χάρη στο ελληνικό στοιχείο, λίγο πριν χαθεί, της Σμύρνης πριν το ‘22.
Ακολουθούν οι πέντε νέες εκδόσεις που επιλέξαμε.
Η αρχιτεκτονική της Αθήνας – 200 επιλεγμένα κτίρια, επιμ. Μανώλης Αναστασάκης, εκδ. Grad Review
Ποια είναι τα χαρακτηριστικά της αθηναϊκής αρχιτεκτονικής; Μπορεί να αλλάξει η αρχιτεκτονική φυσιογνωμία μιας πόλης μέσα σε δύο αιώνες και πώς;
Το νέο λεύκωμα που επιμελήθηκε ο αρχιτέκτονας Μανώλης Αναστασάκης μάς αποκαλύπτει την πρωτεύουσα μέσα από τα κτίριά της, κόντρα στην κοινή αντίληψη περί ασχήμιας των κτιρίων της Αθήνας. Τοπόσημα και εμβληματικά κτίρια, αξιόλογες πολυκατοικίες και δημόσια κτίρια, που χτίστηκαν από τη σύσταση του νεοελληνικού κράτους έως και τις μέρες μας, έχουν βρει τη θέση τους στις σελίδες της καλαίσθητης έκδοσης.
Με χρονολογική σειρά, ξεκινώντας από το 1821 και φθάνοντας ως το 2023, παρουσιάζεται ένα κτίριο ανά σελίδα, ευσύνοπτα, με όλες τις σημαντικές πληροφορίες που το αφορούν. Το Πανεπιστήμιο, το κτίριο του Εθνικού Θεάτρου, αλλά και η Αμερικανική Πρεσβεία είναι ανάμεσα σε αυτά που ανακαλύπτουμε.
200 χρόνια Ελλάδα – 200 χρόνια εθνικές υποδομές, Συλλογικό, εκδ. Καπόν
Ένα δίγλωσσο, φροντισμένο λεύκωμα έρχεται για να φέρει στο προσκήνιο ένα συχνά παραγνωρισμένο πεδίο της αρχιτεκτονικής, αυτό των εθνικών υποδομών και έργων. Μέσα από τις σελίδες της έκδοσης της Πανελλήνιας Ένωσης Συνδέσμων Εργοληπτών Δημοσίων Έργων (ΠΕΣΕΔΕ) γνωρίζουμε τα σπουδαιότερα δημόσια κτίρια που κατασκευάστηκαν από την ίδρυση του νεοελληνικού κράτους ως τις μέρες μας.
Με χαρακτηριστική εικονογράφηση, βλέπουμε βήμα– βήμα την εξέλιξή τους, από την κατασκευή ως την ανανέωση και τον εκσυγχρονισμό, ενώ σημαντικοί αρχιτέκτονες και καθηγητές έχουν αναλάβει να μας αναλύσουν την αξία τους (ανάμεσά τους οι Μάρω Καρδαμίτση- Αδάμη, Λύντια Τρίχα, Πανταλέων Δ. Σκάγιαννης).
Σμύρνη 1870 – 1922. Πόλη και αρχιτεκτονική. Η συμβολή των Ελλήνων, Βασίλης Κολώνας, εκδ. University Studio Press
Η Σμύρνη πριν την καταστροφή της το 1922 μας αποκαλύπτεται αρχιτεκτονικά μέσα από αυτή την έκδοση του αναπληρωτή καθηγητή στο Τμήμα Αρχιτεκτόνων του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, Βασίλη Κολώνα. Με τις συνθήκες να έχουν ωριμάσει, όλο και περισσότεροι Έλληνες αρχίζουν να ζουν στην πόλη κατά το διάστημα αυτό, και οι Έλληνες αρχιτέκτονες και μηχανικοί συμμετέχουν πλέον ενεργά στην διαμόρφωση των κτιρίων της Σμύρνης με τις ιδέες και τις γνώσεις τους και συντελούν στην ανανέωσή της, κατά το πέρασμα από τον 19ο στον 20ο αιώνα.
Από μεγάλα έργα ως μικρότερα, από δημόσια έργα και ναούς ως ξενοδοχεία, θέατρα και ιδιωτικές κατοικίες, η ελληνική σφραγίδα κοσμεί το αστικό περιβάλλον της πολυπολιτισμικής κοινωνίας της Σμύρνης. Χαρακτηριστική η ελληνική συμβολή στα κτίρια στην Προκυμαία, η οποία κατασκευάστηκε το 1876. Την προσοχή μας αξίζει, επίσης, και το επίμετρο, το οποίο είναι αφιερωμένο στην προσφυγική κατοικία και την αρχιτεκτονική της, στην νέα πατρίδα πια, την Ελλάδα μετά το 1923.
Συζήτηση με τους φοιτητές της αρχιτεκτονικής (μτφρ. Σουζάνα Αντωνακακη), Le Corbusier, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης
Τι πιο γόνιμο από τον λόγο που έχει να απευθύνει ένας υποδειγματικός δάσκαλος προς τους φοιτητές, αν μάλιστα ο δάσκαλος είναι ο κορυφαίος αρχιτέκτονας Le Corbusier (1887- 1965). Το κείμενο αυτό πρωτοδημοσιεύθηκε το 1943, εν μέσω πολέμου και κυκλοφόρησε στα ελληνικά το 1971, εν μέσω δικτατορίας. Αν και ο Ελβετός πρωτοπόρος του μοντερνισμού είχε αρνηθεί επανειλημμένα να διδάξει σε πανεπιστήμιο, η ανάγκη του να μεταλαμπαδεύσει το πάθος του, στην ουσία, για την αρχιτεκτονική και τα κτίρια, είναι έκδηλη σε αυτές τις 88 σελίδες.
Τονίζει τη σημασία της ηθικής στάσης και της συνείδησης του αρχιτέκτονα και του πολεοδόμου απέναντι «στον αδελφό άνθρωπο», μιλώντας για την κοινωνική αποστολή της αρχιτεκτονικής. Το κείμενο χαίρει μάλιστα– από την πρώτη του έκδοση– μετάφρασης από κορυφαία Ελληνίδα ομότιμή του, τη Σουζάνα Αντωνακάκη. Το εισαγωγικό σημείωμα υπογράφει ο Δημήτρης Αντωνακάκης, ενώ έχει διατηρηθεί και το αντίστοιχο που είχε επιμεληθεί ο Δημήτρης Φατούρος στην έκδοση του ΄71.
Κατοικώντας την εξαίρεση, Συλλογικό, Επιμέλεια: Σταύρος Σταυρίδης, Στελίνα Πορτέση, εκδ. Futura
Πώς είναι να ζεις σε έναν χώρο κατάστασης έκτακτης ανάγκης; Ποιες είναι οι συνθήκες υπό τις οποίες ζει κάποιος που έχει υποχρεωθεί να κατοικεί την εξαίρεση; Στην έκδοση που επιμελήθηκαν η Στελίνα Πορτέση και ο Σταύρος Σταυρίδης μπαίνουμε μέσα στον προσφυγικό καταυλισμό του Σκαραμαγκά, στις φαβέλες των μεγαλουπόλεων της Βραζίλίας, στα στρατόπεδα εξορίας της Γυάρου και του Τρικερίου.
Λόγος γίνεται και για τις κατά τα άλλα εντός του κανόνα κοινωνίες, που πόρρω απέχουν από την εξαίρεση, αλλά η πανδημία του covid της μεταμόρφωσε εν μία νυκτί, με ορισμένα από τα χαρακτηριστικά της αίσθησης του επείγοντος να μην έχουν εξαλειφθεί εντελώς. Αυτή η πρωτότυπη ματιά στην κατοικία των απανταχού αποκλεισμένων και γκετοποιημένων– ηθελημένα και μη– πληθυσμών προχωρά ένα βήμα παραπέρα, εστιάζοντας και στις σχέσεις και στους κανόνες που δημιουργούνται ανάμεσα στα άτομα σε αυτό το πλαίσιο.
