El Greco jesus

Για τα βιβλία «Ανθοδέσμη για τη Μεγάλη Εβδομάδα» (εκδ. Άρτος Ζωής) του Σταύρου Ζουμπουλάκη, «Tα θεαματικά δρώμενα του τελετουργικού της Μεγάλης Εβδομάδας» (εκδ. Univesity Studio Press) του Κωνσταντίνου Δ. Καλοκύρη, «Πριν και μετά το Πάσχα» (εκδ. Αρμός) του π. Φιλόθεου Φάρου και «Πάντες υμείς υιοί φωτός εστέ», του Αγίου Αυγουστίνου (εκδ. Παρρησία). Κεντρική εικόνα: πίνακας του Ελ Γκρέκο © Wikipedia.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

H Mεγάλη Εβδομάδα είναι μια ευκαιρία να στοχαστούμε για τα ανθρώπινα. Δηλαδή για την έννοια της φθοράς, την πνευματικότητα που κουβαλάμε μέσα μας, τη σχέση μας με κάποια δύναμη που μας υπερβαίνει (και την οποία ο καθένας μπορεί να ονομάσει όπως θέλει). Είναι, επίσης, ευκαιρία να σκύψουμε σε βιβλία που ξεφεύγουν από το προφανές των εορτασμών και μας δίνουν μια άλλη, πρωτότυπη διάσταση. Υπό αυτό το πρίσμα προτείνουμε τέσσερα βιβλία που ενώ μιλούν για τη Μεγάλη Εβδομάδα, το κάνουν με έναν τρόπο ιδιαίτερο και αναπάντεχο.

Ανθοδέσμη για τη Μεγάλη Εβδομάδα, Σταύρος Ζουμπουλάκης (εκδ. Άρτος Ζωής)

Παιδί ιερέα, αλλά ταυτόχρονα και ανήσυχο πνεύμα, ο Σταύρος Ζουμπουλάκης έγραψε το 2021 το βιβλίο Ανθοδέσμη για τη Μεγάλη Εβδομάδα (εκδ. Άρτος Ζωής), το οποίο όμως δεν απευθύνεται μόνο στους πιστούς.

Με διάθεση ερευνητική, ενίοτε τολμηρή, αλλά σίγουρα συναισθηματική, ο συγγραφέας μάς προσφέρει μια διαφορετική θέαση (μακριά από τα στερεότυπα) της Εβδομάδας των Παθών.

artos zois zoumpoulakis anthodesmi gia thmegalh evdomada

Είναι σε θέση να ανακαλέσει κάποιες παιδικές μνήμες, όπως τη στεντόρεια φωνή του πατέρα του όταν έψελνε το «Σήμερον κρεμάται επί ξύλου», αλλά και να επικρίνει τον έντονο αντιιουδαϊσμό των τροπαρίων της Μ. Εβδομάδας.

Ο Σταύρος Ζουμπουλάκης έχει οργανώσει με τέτοιο τρόπο το υλικό του βιβλίου έτσι ώστε τα κεφάλαιά του να ακολουθούν τη σειρά των ημερών της Μεγάλης Εβδομάδας,

Γράφει στον πρόλογό του:

«Η Μεγάλη Εβδομάδα είναι ανεξάντλητη. Συμπυκνώνει όλο σχεδόν τον χριστιανισμό. Συγκλονιστικά γεγονότα, πρόσωπα και κείμενα συνωστίζονται στις μέρες της. Τούτο το μικρό βιβλίο δεν φιλοδοξεί προφανώς να την εξηγήσει συνολικά, δεν έχει καμία συστηματικότητα. Διαλέγω απλώς να σχολιάσω κάποια ελάχιστα από τον πλούτο της.

Δεν διεκδικώ καμία πρωτοτυπία, η οποία εξάλλου είναι αδύνατη για κείμενα και ζητήματα που σχολιάζονται και συζητιούνται αδιάκοπα αιώνες και αιώνες. Μια μικρή ανθοδέσμη αείναι το βιβλίο, με ανθύλλια, fioretti. Πολλοί θα βρουν δικαιολογημένα πως τούτα τα χαμολούλουδα δεν είναι όσο θα άρμοζε όμορφα και εύοσμα· εγώ όμως δεν έχω άλλα, αυτά μόνο μπόρεσα να μαζέψω».

Στο βιβλίο έχει θέση και η λογοτεχνία, πέραν των κειμένων των αποστόλων, των ευαγγελιστών ή των προφητών. Γίνεται εκτενής αναφορά στον Σεφέρη (στο κεφάλαιο για το «Άσμα Ασμάτων»), αλλά και στον Μπορίς Πάστερνακ και το μυθιστόρημά του Δόκτωρ Ζιβάγκο σε αντίστιξη με τη Μαρία Μαγδαληνή, στο κεφάλαιο «Μεγάλη Τρίτη εσπέρας, η ακρότητα της μετάνοιας», με θέμα την πόρνη που άλειψε με μύρο τον Χριστό.

Η «ανθοδέσμη» του Σταύρου Ζουμπουκλάκη περιλαμβάνει το «Μοιρολόι της Παναγιάς», ένα από τα γνωστότερα άσματα της δημώδους λογοτεχνίας. Στο σημείο αυτό, δε, ο λόγος του συγγραφέα γίνεται έντονα συναισθηματικός καθώς αναθυμάται την αδελφή του.

Ενδιαφέρουσα είναι η επισήμανση του Σταύρου Ζουμπουκλάκη ότι ενώ τα εγκώμια της Μεγάλης Παρασκευής αποτελούν τον επίσημο θρήνο της Εκκλησίας για τον θάνατο του Χριστού, δεν σου δίνουν την αίσθηση ενός γεγονότος καταθληπτικού, αλλά την αύρα της Ανάστασης. Μάλιστα χαρακτηρίζει τα εγκώμια «εκκλησιαστικά χαϊκού». Αν και συμπληρώνει με νόημα ότι πολλά από αυτά είναι άτεχνα, και πρόχειρα. Δίχως αυτό, όμως, να μειώνει την επίδραση που έχουν στους θρησκευόμενους.

Στο τελευταίο κεφάλαιο «Μεγάλο Σάββατο τη νύχτα» ο Σταύρος Ζουμπουλάκης γράφει για το ηχηρό παράδοξο της Ανάστασης. Στα Ευαγγέλια το αναστάσιμο γεγονός ιστορείται χωρίς περιττές θριαμβολογίες ή μεγαλοσύνη. Θα έλεγε, κανείς, πως καταγράφεται αθόρυβα. Την ίδια στιγμή που στους ναούς γίνεται ο κακός χαμός με βαρελότα, βεγγαλικά και πλουμιστά πυροτεχνήματα. Η ιδιαίτερη αυτή έκδοση κοσμείται από δύο πρωτότυπες ζωγραφιές του Γιώργου Ρόρρη.

Tα θεαματικά δρώμενα του τελετουργικού της Μεγάλης Εβδομάδας, Κωνσταντίνος Δ. Καλοκύρης (εκδ. Univesity Studio Press)

Το βιβλίο του Κωνσταντίνου Δ. Καλοκύρη Tα θεαματικά δρώμενα του τελετουργικού της Μεγάλης Εβδομάδας/δεκτά και απράδεκτα (εκδ. Univesity Studio Press) είναι μια επιστημονική παρουσίαση των τελετουργικών δρώμενων της Μεγάλης Εβδομάδας στην Ορθόδοξη λατρεία.

univesity studio press kaliris ta theamatika dromena ths megalhs evdomadas

Ο συγγραφέας τα παρακολουθεί στην ιστορική τους εξέλιξη από τα βυζαντινά χρόνια, με βάση τα κείμενα και τα μνημεία που συσχετίζονται με λατρευτικά στοιχεία της αρχαίας Ελλάδας. Το ενδιαφέρον στη συγκεκριμένη μελέτη είναι οι συσχετίσεις που γίνονται ανάμεσα στο αρχαίο θέατρο με τη θεία λειτουργία και του βυζαντινού θεάτρου με την ορθόδοξη λατρεία.

Λατρευτικά στοιχεία της Αρχαίας Ελλάδας έρχονται σε συνδτασμό με δρώμενα της Μεγάλης Εβδομάδας, ενώ γνώμες μεγάλων Πατέρων, βυζαντινών συγγραφέων, παλιές τυπικές διατάξεις και απεικονίσεις (μικρογραφίες, εικόνες, κεντήματα κ.λπ.), στηρίζουν όσα αναλύονται στο βιβλίο.

Στην έκδοση περιέχονται επιλεγμένες εικόνες που βοηθούν στην πλήρη κατανόηση των όσων αναλύονται από τον συγγραφέα.

Πριν και μετά το Πάσχα, π. Φιλόθεος Φάρος (εκδ. Αρμός)

Ο πατέρας Φιλόθεος Φάρος είναι από τους πλέον προβεβλημένους ανθρώπους που διαθέτει αυτή τη στιγμή η Εκκλησία. Οι απόψεις του, δε, πολλές φορές μπορούν να χαρακτηριστούν έως και αντισυμβατικές. Στο βιβλίο του Πριν και μετά το Πάσχα (εκδ. Αρμός) εστιάζει στην άμεση προσωπική συνάντηση κάθε ανθρώπου με τον αναστημένο Χριστό. Ένα συναπάντημα που θα τον οδηγήσει στο δρόμο της πνευματικής ζωής.

armos faros prin kai meta to pasxa

Οπως σημειώνει ο π. Φιλόθεος Φάρος, επειδή η συνάντηση του ανθρώπου με τον αναστημένο Χριστό έχει τόση σημασία, η Εκκλησία ανέπτυξε και προσφέρει έναν τρόπο, μια πορεία (τη λειτουργική) που κάνει δυνατή αυτή τη συνάντηση για όποιον την ακολουθήσει. Ωστόσο, ξεκαθαρίζει πως η λειτουργική ζωή της Εκκλησίας δεν είναι ούτε ευκαιρία για αποδραστικές μεταρσιώσεις, ούτε μία μαγική και άλογη διαδικασία, αλλά είναι ένας τρόπος με τον οποίο η Χάρη του Θεού, πού εκπηγάζει από το λυτρωτικό έργο του Ιησού Χριστού, προσλαμβάνει και μεταμορφώνει.

Στο βιβλίο του ο π. Φιλόθεος Φάρος αναζητεί, αναλύει και ερμηνεύει τα μηνύματα της πνευματικής πανδαισίας των ημερών αυτών.

Πάντες υμείς υιοί φωτός εστέ, Άγιος Αυγουστίνος (εκδ. Παρρησία)

Ο Αυγουστίνος Ιππώνος, γνωστός και ως Άγιος Αυγουστίνος, ήταν Χριστιανός θεολόγος και φιλόσοφος, του οποίου τα συγγράμματα επηρέασαν στην ανάπτυξη του Δυτικού Χριστιανισμού και της Δυτικής φιλοσοφίας. Επίσης ήταν ένας από τους πολυγραφότερους συγγραφείς της Λατινικής Πατρολογίας.

Στο βιβλίο Πάντες υμείς υιοί φωτός εστέ (εκδ. Παρρησία) είναι συγκεντρωμένες κάποιες από τις σημαντικότερες ομιλίες του, οι οποίες δείχνουν το βαθύ πνεύμα σοφίας που τον διακατείχε, αλλά και τη σαφήνεια των απόψεών του.

parissia agios augoustinos omilies

Δεν είναι τυχαίο ότι για την Καθολική Εκκλησία θεωρείται δάσκαλος, καθώς και προστάτης άγιος του Τάγματος των Αυγουστίνων.

Λέει μεταξύ άλλων στο βιβλίο:

«Ας νηστέψουμε, ταπεινώνοντας την ψυχή μας καθώς προσεγγίζουμε την ημέρα στην οποία ο Διδάσκαλος της Ταπεινώσεως εταπείνωσε τον εαυτό Του, "γενόμενος υπήκοος μέχρι θανάτου, θανάτου δε σταυρού" (Φιλ. 2:8). Ας μιμηθούμε τον σταυρό Του καρφώνοντας πάνω του τα πάθη μας με τα καρφιά της εγκράτειας. Ας σωφρονίσουμε το σώμα μας, υποβάλλοντάς το σε άσκηση, και με τον φόβο μήπως με την απειθάρχητη σάρκα μας διολισθήσουμε σε παράνομες ηδονές, ας το χαλιναγωγήσουμε απέχοντας και από τις νόμιμες». (Ομιλία 207)

Σε άλλη ομιλία του αναφέρει:

«Το γνωρίζουμε, αδελφοί μου, και το πιστεύουμε ακράδαντα ότι ο Χριστός απέθανε υπέρ ημών άπαξ: ο Δίκαιος για τους αμαρτωλούς, ο Κύριος για τους δούλους, ο Ελεύθερος για τους αιχμαλώτους, ο Μακάριος για τους άθλιους, ο Πλούσιος για τους αναγκεμένους, ο Ιχνευτής για τους χαμένους, ο Λυτρωτής για τους πουλημένους, ο Ποιμήν για το ποίμνιο και, το θαυμασιότερο όλων, ο Δημιουργός για το πλάσμα χωρίς να αφήσει αυτό που ήταν πάντα, συγκαλύπτοντας την θεότητα, εμφανίστηκε ως Άνθρωπος ζωοδότης ως εκ της δυνάμεώς Του, πέθανε εν αδυναμία άτρεπτος ως Θεός, ωστόσο έπαθε κατά σάρκα. Και όπως λέει ο Απόστολος, "παρεδόθη διά τα παραπτώματα ημών και ηγέρθη δια την δικαίωσιν ημών" (Ρωμ. 4:25)». (Ομιλία 220)

*Ο ΔΙΟΝΥΣΗΣ ΜΑΡΙΝΟΣ είναι δημοσιογράφος και συγγραφέας.

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Υπάρχουν βιβλία που τυχαίνει να συμπίπτουν με πολυαναμενόμενες εκδόσεις, δεν μπαίνουν στο οπτικό πεδίο του κοινού ή πολλές φορές μένουν στη σκιά πολύ δημοφιλών τίτλων με παρόμοια θεματική. Το ίδιο συμβαίνει και με τα κουίρ βιβλία. Κάποια ακούγονται και διαβάζονται περισσότερο από άλλα. Σήμερα, λοιπόν, ημέρα εορτασμο...

Πατέρας και γιος: 5 σπουδαία μυθιστορήματα για μια δύσκολη σχέση

Πατέρας και γιος: 5 σπουδαία μυθιστορήματα για μια δύσκολη σχέση

Σύμμαχοι, ενίοτε κι αντίπαλοι. Αγαπημένοι, μα κάποιες φορές σε άλλο μήκος κύματος. Με αφορμή την Ημέρα του Πατέρα (16 Ιουνίου) επιλέξαμε πέντε βιβλία που βρίσκονται σε κυκλοφορία και αναδεικνύουν την πολυπλοκότητα και την ουσιαστική δύναμη που φέρει ο πατέρας ως ρόλος και ως υπόσταση. Κεντρική εικόνα: ο Φίλιπ Ροθ με...

10 κλασικά λογοτεχνικά έργα που έφεραν στο φως τη ΛΟΑΤΚΙ+ εμπειρία

10 κλασικά λογοτεχνικά έργα που έφεραν στο φως τη ΛΟΑΤΚΙ+ εμπειρία

Τα τελευταία χρόνια, η κουίρ λογοτεχνία έχει ανανεωθεί με σύγχρονους εκπροσώπους όπως ο Όσεαν Βουόνγκ ή η Κάρμεν Μαρία Ματσάδο. Εάν αναζητούσαμε, όμως, τις βάσεις ενός κουίρ λογοτεχνικού Κανόνα θα έπρεπε να πάμε πιο πίσω, σε κάποια βιβλία καθοριστικά για την ομοερωτική λογοτεχνία αλλά και για τη λογοτεχνία γενικότερ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Παρουσίαση βιβλίου-εκδήλωση: «Τι δημοκρατίες θα υπάρχουν το 2050;» του Γιώργου Σιακαντάρη

Παρουσίαση βιβλίου-εκδήλωση: «Τι δημοκρατίες θα υπάρχουν το 2050;» του Γιώργου Σιακαντάρη

Την Τετάρτη 19 Ιουνίου παρουσιάζεται το νεο βιβλίο του Γιώργου Σιακαντάρη «Τι δημοκρατίες θα υπάρχουν το 2050; – Μεταδημοκρατία, μεταπολιτική, μετακόμματα» (εκδ. Αλεξάνδρεια) στην Τεχνόπολη Δήμου Αθηναίων.

Επιμέλεια: Book Press

Οι εκδόσεις Αλεξάνδρεια σας προσκαλούν στην παρο...

«Lacrima: το υφαντό των δακρύων» της Καρολίν Γκιγελά Ενγκιγέν (κριτική) – Ένα νυφικό ως κοινωνικό σχόλιο σε μια έξοχη παράσταση

«Lacrima: το υφαντό των δακρύων» της Καρολίν Γκιγελά Ενγκιγέν (κριτική) – Ένα νυφικό ως κοινωνικό σχόλιο σε μια έξοχη παράσταση

Για την παράσταση της Καρολίν Γκιγελά Ενγκιγέν [Caroline Guiela Nguyen] «Lacrima: το υφαντό των δακρύων» που παρουσιάστηκε στο φετινό Φεστιβάλ Αθηνών/Επιδαύρου. Κεντρική εικόνα: © Jean-Louis-Fernandez.

Γράφει ο Νίκος Ξένιος 

...
Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Υπάρχουν βιβλία που τυχαίνει να συμπίπτουν με πολυαναμενόμενες εκδόσεις, δεν μπαίνουν στο οπτικό πεδίο του κοινού ή πολλές φορές μένουν στη σκιά πολύ δημοφιλών τίτλων με παρόμοια θεματική. Το ίδιο συμβαίνει και με τα κουίρ βιβλία. Κάποια ακούγονται και διαβάζονται περισσότερο από άλλα. Σήμερα, λοιπόν, ημέρα εορτασμο...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Συμπληγάδες αξιών» του Μηνά Στραβοπόδη (προδημοσίευση)

«Συμπληγάδες αξιών» του Μηνά Στραβοπόδη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Μηνά Στραβοπόδη «Συμπληγάδες αξιών» το οποίο κυκλοφορεί στις 21 Ιουνίου από τις εκδόσεις Αρμός.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ναι, το ξέρω! Δεν έπρεπε να σκοτώσω. Μα έπρεπε να σκοτώσω. Ξέρω, δεν είνα...

«Μικρές δοκιμές» του Αντώνη Μακρυδημήτρη (προδημοσίευση)

«Μικρές δοκιμές» του Αντώνη Μακρυδημήτρη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του ομότιμου καθηγητή ΕΚΠΑ Αντώνη Μακρυδημήτρη «Μικρές δοκιμές», το οποίο θα κυκλοφορήσει το επόμενο διάστημα από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Το μείζον πρόβλημα στην εποχή μας έχει ...

«Αποστολή στο Βερολίνο» του Λεν Ντέιτον (προδημοσίευση)

«Αποστολή στο Βερολίνο» του Λεν Ντέιτον (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το κατασκοπικό μυθιστόρημα του Λεν Ντέιτον [Len Deighton] «Αποστολή στο Βερολίνο» (μτφρ. Αντώνης Καλοκύρης), το οποίο κυκλοφορεί αυτές τις μέρες από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

«Μάλλον φέρνουν κ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Υπάρχουν βιβλία που τυχαίνει να συμπίπτουν με πολυαναμενόμενες εκδόσεις, δεν μπαίνουν στο οπτικό πεδίο του κοινού ή πολλές φορές μένουν στη σκιά πολύ δημοφιλών τίτλων με παρόμοια θεματική. Το ίδιο συμβαίνει και με τα κουίρ βιβλία. Κάποια ακούγονται και διαβάζονται περισσότερο από άλλα. Σήμερα, λοιπόν, ημέρα εορτασμο...

Πατέρας και γιος: 5 σπουδαία μυθιστορήματα για μια δύσκολη σχέση

Πατέρας και γιος: 5 σπουδαία μυθιστορήματα για μια δύσκολη σχέση

Σύμμαχοι, ενίοτε κι αντίπαλοι. Αγαπημένοι, μα κάποιες φορές σε άλλο μήκος κύματος. Με αφορμή την Ημέρα του Πατέρα (16 Ιουνίου) επιλέξαμε πέντε βιβλία που βρίσκονται σε κυκλοφορία και αναδεικνύουν την πολυπλοκότητα και την ουσιαστική δύναμη που φέρει ο πατέρας ως ρόλος και ως υπόσταση. Κεντρική εικόνα: ο Φίλιπ Ροθ με...

10 κλασικά λογοτεχνικά έργα που έφεραν στο φως τη ΛΟΑΤΚΙ+ εμπειρία

10 κλασικά λογοτεχνικά έργα που έφεραν στο φως τη ΛΟΑΤΚΙ+ εμπειρία

Τα τελευταία χρόνια, η κουίρ λογοτεχνία έχει ανανεωθεί με σύγχρονους εκπροσώπους όπως ο Όσεαν Βουόνγκ ή η Κάρμεν Μαρία Ματσάδο. Εάν αναζητούσαμε, όμως, τις βάσεις ενός κουίρ λογοτεχνικού Κανόνα θα έπρεπε να πάμε πιο πίσω, σε κάποια βιβλία καθοριστικά για την ομοερωτική λογοτεχνία αλλά και για τη λογοτεχνία γενικότερ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ