Τρία χρηστικά βιβλία για την τέχνη με απλά λόγια και επεξηγηματικές εικόνες. «Η τέχνη και οι λέξεις της», του Άλκη Χαραλαμπίδη (εκδ. University Studio Press), «Μια μικρή ιστορία της τέχνης», του Άλκη Χαραλαμπίδη (εκδ. University Studio Press), «Το μικρό βιβλίο της τέχνης», της Susie Hodge (μτφρ. Ανδρέας Παππάς, εκδ. Ψυχογιός). Κεντρική εικόνα: © Federico Scarionati (Unsplash).
Γράφει η Ευλαλία Πάνου
Όποιος νομίζει ότι η τέχνη απευθύνεται μόνο σε όσους ασχολούνται με αυτή, μάλλον θα πρέπει να θυμηθεί τα λόγια του Σαίξπηρ στον Άμλετ: «Η Τέχνη δεν είναι για τους πολλούς, ούτε για τους λίγους. Είναι πάντα για τον καθένα χωριστά».
Ψάξαμε και βρήκαμε τρία βιβλία-οδηγούς για τις τέχνες, γραμμένα με απλά λόγια, που δεν απευθύνονται σε ιστορικούς ή θεωρητικούς τέχνης αλλά σε όλους όσοι ενδιαφέρονται να μάθουν περισσότερα για τα κινήματα, τα έργα, τις τεχνικές και τις πιο χαρακτηριστικές περιόδους της τέχνης.
Τα δύο πρώτα βιβλία είναι γραμμένα αμφότερα από τον Άλκη Χαραλαμπίδη, ομότιμο καθηγητή της Ιστορίας της Τέχνης στο Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας της Φιλοσοφικής Σχολής του Α.Π.Θ. Μπορείτε, αν θέλετε, να διαβάσετε και τη συνέντευξη που έχει δώσει στον Κ.Β. Κατσουλάρη.
Το τρίτο βιβλίο είναι της Σούζι Χοτζ. Η Σούζι Χοτζ είναι ιστορικός της τέχνης, ιστορικός και καλλιτέχνις. Έχει συγγράψει αρκετά ευπώλητα βιβλία, μεταξύ των οποίων τα: 50 Art Ideas, How to survive modern art, Why your five year old could not have done that: modern art explained.
Η τέχνη και οι λέξεις της, του Άλκη Χαραλαμπίδη (εκδ. University Studio Press)
Εσείς ξέρετε τι είναι ο αρύβαλλος; Ο κιλλίβαντας; Η τορευτική; Κι όμως, είναι όλες τους πραγματικές λέξεις και έχουν ένα κοινό σημείο: τις τέχνες.
Η Τέχνη και οι λέξεις της είναι ένα εικονογραφημένο λεξικό για τους όρους και τις έννοιες που συναντά κανείς στον χώρο των εικαστικών και των εφαρμοσμένων τεχνών, της αρχιτεκτονικής και της αρχαιολογίας, τόσο στην ελληνική όσο και στην ξενόγλωσση βιβλιογραφία.
Ο Άλκης Χαραλαμπίδης σημειώνει στον πρόλογο: «Το βιβλίο αυτό φιλοδοξεί να είναι ένα βοήθημα που έχει ως στόχο να εξοικειώσει τον αναγνώστη και ειδικότερα τον φοιτητή με όρους και έννοιες από τον χώρο των εικαστικών και εφαρμοσμένων τεχνών, της αρχιτεκτονικής και της αρχαιολογίας, τόσο στην ελληνική όσο και στην ξενόγλωσση βιβλιογραφία. Δεν έχει στόχο να συμπληρώσει το corpus των διαθέσιμων εξειδικευμένων λεξικών, αλλά να συνθέσει δημιουργικά και μέσα από πολυσυλλεκτική προσέγγιση, έναν πυρήνα λημμάτων που είναι απαραίτητα για τη συγκρότηση ενός βασικού λεξιλογίου. Ως παράλληλο ή συμπληρωματικό εγχειρίδιο, θα διευκόλυνε σημαντικά και τον διδάσκοντα, παρέχοντας μια σταθερή «βάση δεδομένων» την οποία θα μπορεί να συμβουλεύεται ο ίδιος αλλά κυρίως, στην οποία θα μπορεί να παραπέμπει τους φοιτητές του όχι όπως σε ένα απλό «γλωσσάρι» όρων, αλλά σε μια τράπεζα από ευσύνοπτα και ταυτόχρονα επαρκώς ανεπτυγμένα θέματα όπως «Θεωρία της Τέχνης», «Αρχαιολογία», «Ρεαλισμός», αρχιτεκτονικούς όρους όπως «αψίδα», «στυλοβάτης», «cubiculum», έννοιες όπως «Αισθητισμός», «Παλλαδιανισμός», «plein-air», και όλα αυτά με τη συνδρομή του αντιπροσωπευτικού και προσεκτικά επιλεγμένου οπτικού υλικού».
Τα λήμματα συνοδεύονται από μικρές εικόνες σε υψηλή ποιότητα που βοηθούν στην οπτικοποίηση των εννοιών.
Μια μικρή ιστορία της τέχνης, του Άλκη Χαραλαμπίδη (εκδ. University Studio Press)
Άλλο ένα βιβλίο του Άλκη Χαραλαμπίδη για την τέχνη, αλλά αυτή τη φορά ο διαχωρισμός γίνεται με βάση τις ιστορικές περιόδους αλλά και τους τομείς της τέχνης: ζωγραφική, γλυπτική, αρχιτεκτονική, κεραμική, φωτογραφία αλλά και σύγχρονες εκφάνσεις της τέχνης.
Το βιβλίο χωρίζεται στις εξής θεματικές: Προϊστορική εποχή, Ελληνική και Ρωμαϊκή αρχαιότητα, Παλαιοχριστιανική εποχή, τέχνη των μέσων χρόνων, Αναγέννηση, Μανιερισμός, τέχνη του 17ου και 18ου αιώνα, Fransisco de Goya, ο πληθωρικός 19ος αιώνας, διασχίζοντας τα σύνορα προς τον 20ό αιώνα, μεσοπόλεμος-ζωγράφοι-γλύπτες, το δεύτερο μισό του 20ού αιώνα, αρχιτεκτονική.
Ο Άλκης Χαραλαμπίδης ήρθε αντιμέτωπος με τη μεγάλη πρόκληση της επιλογής, καθώς κλήθηκε να επιλέξει τα πιο αντιπροσωπευτικά και πιο σπουδαία έργα της κάθε εποχής – πράγμα αρκετά δύσκολο. Αν και οι επιλογές είναι προσωπικές, δεν είναι αυθαίρετες και δεν υπολείπονται εγκυρότητας, αφού βασίζονται σε αντικειμενικά και σύνθετα κριτήρια.
Όπως διαβάζουμε και στο οπισθόφυλλο: «Στο βιβλίο εξετάζεται η τέχνη της Δύσης από το 30.000 π.Χ. περίπου ως τις μέρες μας. Η διάρθρωση είναι εργοκεντρική, το κλειδί δηλαδή για τη γνωριμία με την καλλιτεχνική δημιουργία και την κατανόησή της είναι τα ίδια τα έργα. Η ανάλυση, η σύγκριση και οι παραλληλισμοί τους γίνονται σε σχέση με τις υλικές και πνευματικές συνθήκες της εποχής τους, με την προσωπικότητα του δημιουργού τους και, όπου είναι δυνατόν, με το ρεύμα στο οποίο τα έχει εντάξει η έρευνα. Στόχος είναι, μέσα από την πολλαπλότητα των ερεθισμάτων που προσφέρει ο συνδυασμός λόγου και εικόνας, να μπορέσει ο αναγνώστης, ανεξάρτητα από την προηγούμενη επαφή του με το αντικείμενο, να προσεγγίσει σφαιρικά την ιστορία της δυτικής τέχνης, κατανοώντας τόσο τη διαδοχή των εποχών της όσο και τους τρόπους που αυτές επικοινωνούν μεταξύ τους».
Το μικρό βιβλίο της τέχνης, της Susie Hodge (μτφρ. Ανδρέας Παππάς, εκδ. Ψυχογιός)
Το βιβλίο της Σούζι Χοτζ είναι ένας σύντομος οδηγός για κινήματα, έργα, θέματα και τεχνικές. Ό,τι χρειάζεστε δηλαδή για να μάθετε τα βασικά για την τέχνη, χωρίς να χαθείτε σε έναν ωκεανό πληροφοριών.
«Το Μικρό βιβλίο της τέχνης είναι μια καινοτόμα εισαγωγή στην τέχνη. Γραμμένο σε απλή γλώσσα, το βιβλίο προσεγγίζει 50 έργα κομβικής σημασίας για την ιστορία της τέχνης: από τις βραχογραφίες του Λασκό έως τα εικαστικά χάπενινγκ της εποχής μας, συνδέοντάς τα με τα πιο σπουδαία θέματα και κινήματα, αλλά και με τις πιο σημαντικές περιόδους και τεχνικές.
Ευσύνοπτο, εύχρηστο, με πλούσια εικονογράφηση, το βιβλίο εξηγεί το πότε, το πώς και το γιατί των αλλαγών και εξελίξεων στην τέχνη, εστιάζοντας συγχρόνως στους πρωταγωνιστές, στο περιεχόμενο και στη σημασία αυτών των αλλαγών. Όροι σχετικοί με την ιστορία της τέχνης, είτε αυτοί συνδέονται με κινήματα είτε με τεχνικές, φωτίζονται με τρόπο που να επιτρέπει στον αναγνώστη να προσεγγίζει ευκολότερα τα έργα τέχνης όλων των εποχών, και κυρίως να τα απολαμβάνει».
Στα πολύ θετικά του βιβλίου είναι οι οδηγίες χρήσης που περιλαμβάνονται στις πρώτες σελίδες, οι οποίες εξηγούν πού αναγράφεται το χρονολογικό πλαίσιο, τα χαρακτηριστικά παραδείγματα καλλιτεχνών, οι έξτρα πληροφορίες, αλλά και οι παραπομπές σε σχετικά λήμματα.
