before i go to sleep nicole kidman

Ο ανθρώπινος νους και τα αχαρτογράφητα μονοπάτια του, η μνήμη και η λειτουργία της, από τα σπουδαιότερα μυστήρια της ανθρώπινης ύπαρξης, διερευνώνται τόσο από την επιστήμη όσο και από τη λογοτεχνία. Μια επιλογή λογοτεχνικών βιβλίων με θέμα την αμνησία ή διάφορες διαταραχές της μνήμης, στην πλειονότητά τους μυθιστορήματα. Στην κεντρική εικόνα, η Νικόλ Κίντμαν στην κινηματογραφική μεταφορά του μυθιστορήματος Before I Go to Sleep (στα ελληνικά «Αμνησία»).

Επιμέλεια: Λεωνίδας Καλούσης

PSYCHOGIOS AMNISIAΤο λογοτεχνικό ντεμπούτο του Στιβ Γουάτσον, Αμνησία (μτφρ. Γιώργος Μπαρουξής, εκδ. Ψυχογιός) είναι ένα ψυχολογικό θρίλερ με πρωταγωνίστρια την Κριστίν, οι αναμνήσεις της οποίας απαλείφονται κάθε φορά που πέφτει για ύπνο. Ο σύζυγός της, ο Μπεν, την τροφοδοτεί με πληροφορίες για το παρελθόν της. Αντί για αναμνήσεις, η Κριστίν έχει κάποιες φωτογραφίες, έναν πίνακα σημειώσεων στην κουζίνα κι ένα ημερολόγιο κρυμμένο σε μια ντουλάπα.

Γνωρίζει την ύπαρξη του ημερολογίου, γιατί της το θυμίζει κάθε μέρα ο δόκτωρ Νας, ένας νευρολόγος που ισχυρίζεται ότι την παρακολουθεί χωρίς να το ξέρει ο Μπεν. Στην προσπάθειά της να θυμηθεί, η Κριστίν θα ανακαλύψει μια τρομακτική αλήθεια.

Τρία παιδιά χάνονται Στο δάσος (μτφρ. Ειρήνη Παιδούση, εκδ. Μεταίχμιο) της Τάνα Φρεντς. Μόνο ένα από αυτά επιστρέφει, με ξεραμένο αίμα στα αθλητικά του, αδυνατώντας να ανακαλέσει την οποιαδήποτε λεπτομέρεια από όσα συνέβησαν.

metaixmio french to dasosΕίκοσι χρόνια αργότερα, το αγόρι, ενήλικας πια και μέλος του τμήματος Ανθρωποκτονιών του Δουβλίνου, αναλαμβάνει να εξιχνιάσει τη δολοφονία ενός κοριτσιού. Το πτώμα του κοριτσιού βρέθηκε στο ίδιο δάσος στο οποίο είχαν χαθεί παλαιότερα οι φίλοι του. Έχει αλλάξει τ' όνομά του. Κανείς δεν ξέρει για το παρελθόν του. Ούτε και ο ίδιος έχει την παραμικρή ανάμνηση απ' όσα συνέβησαν εκείνη τη μέρα. Και τότε ανακαλύπτεται το πτώμα ενός μικρού κοριτσιού στο σημείο της παλιάς τραγωδίας, και ο Ρομπ μπλέκεται ξανά στο μυστήριο. Για τον ίδιο, αλλά και για τη συνεργάτιδά του την Κάσι, κάθε στοιχείο κρύβει δυσοίωνα μυστικά. Οι ιδιωτικές έρευνές του δοκιμάζουν την πνευματική του αντοχή. Και τα ίχνη, το ένα μετά το άλλο, οδηγούν ανελέητα πίσω... στο δάσος. 

metaixmio amnisiaΤο Αμνησία, του Φεντερίκο Αξάτ (μτφρ. Αγγελική Βασιλάκου, εκδ. Μεταίχμιο) είναι ένα θρίλερ που κόβει την ανάσα, με την απώλεια της μνήμης να είναι κι εδώ τα βασικό εύρημα που πυροδοτεί την ιστορία. «Τι θα έκανες αν ξυπνούσες με ένα πτώμα στο σαλόνι σου χωρίς καμία ανάμνηση από τις τελευταίες ώρες της ζωής σου;» Ο πρωταγωνιστής της ιστορίας, ονόματι Τζον Μπρένερ, βιώνει τον απόλυτο προσωπικό τρόμο. Η υπόθεση σε κάθε βήμα περιπλέκεται, καθώς την εμφάνισή τους κάνουν ολοένα νέα στοιχεία, αρχής γενομένης από την εξαφάνιση του πτώματος. Ή μήπως τελικά πτώμα δεν υπήρξε ποτέ; 

Στο βραβευμένο με Μπούκερ μυθιστόρημα του Τζούλιαν Μπαρνς, Ένα κάποιο τέλος (μτφρ. Θωμάς Σκάσσης, εκδ, Μεταίχμιο), ο εξηντάρης Τόνι αναπολεί τις ημέρες που περνούσε με τους αγαπημένους εφηβικούς του φίλους και συνειδητοποιεί μια σκοτεινή αλήθεια για το μακρινό παρελθόν, αλλά και για τον ίδιο του τον εαυτό. Ένα βιβλίο αυτογνωστίας όπου η μνήμη παιζει παιχνίδια καθώς το παρελθόν ανακατασκευάζεται διαρκώς. 

METAICHMIO BARNS«Οφείλω ωστόσο να υπογραμμίσω ξανά ότι αυτή είναι η ερμηνεία που δίνω τώρα σε κάτι που συνέβη τότε. Ή μάλλον ό,τι θυμάμαι σήμερα από τον τρόπο με τον οποίο είχα ερμηνεύσει αυτά που είχαν συμβεί εκείνον τον καιρό […] αντιλαμβάνομαι ξαφνικά πως αυτή είναι ίσως μία από τις διαφορές ανάμεσα στη νιότη και την προχωρημένη ηλικία: όταν είμαστε νέοι, εφευρίσκουμε ένα διαφορετικό μέλλον για τον εαυτό μας ∙ όταν γεράσουμε, εφευρίσκουμε κάποιο διαφορετικό παρελθόν για τους άλλους […] Ο χρόνος… ας μας δοθεί αρκετός χρόνος, και τότε οι πιο γερά θεμελιωμένες αποφάσεις μας θα φαντάζουν σαθρές και οι βεβαιότητες μας, καπρίτσια». (βλ. σελίδες 64, 116 και 134, αντιστοίχως).

patakis ogawa mnimiΗ αστυνομία της μνήμης, της Yoko Ogawa (μτφρ. Χίλντα Παπαδημητρίου, εκδ. Πατάκη. «Ακόμα κι αν εξαφανιστεί το χαρτί, οι λέξεις θα παραμείνουν». Σ' ένα νησί χωρίς όνομα, διάφορα πράγματα χάνονται το ένα μετά το άλλο· αποφασίζεται να εξαφανιστούν από τη ζωή των ανθρώπων και όλοι οφείλουν να τα ξεχάσουν για πάντα. Όσοι δεν συμμορφώνονται κινδυνεύουν να συλληφθούν από την αστυνομία της μνήμης. Όταν μία νεαρή συγγραφέας ανακαλύπτει ότι ο επιμελητής της κινδυνεύει να συλληφθεί -επειδή εκείνος δεν ξεχνά και του είναι πολύ δύσκολο να κρύβει τις αναμνήσεις του-, θα κάνει τα πάντα για να τον σώσει. Μαζί, καθώς ο φόβος και η απώλεια σχηματίζουν ασφυκτικό κλοιό γύρω τους, θα προσκολληθούν στη λογοτεχνία ως τον τελευταίο τρόπο διατήρησης του παρελθόντος. Τι θα γίνει όμως όταν αρχίσουν να εξαφανίζονται και τα βιβλία; 

Η Αστυνομία της μνήμης είναι ένα βιβλίο για τη δύναμη της μνήμης και το τραύμα της απώλειας, μια αλληγορική ιστορία, ένα αιχμηρό σχόλιο για τους σκοτεινούς κρατικούς μηχανισμούς παρακολούθησης και επιτήρησης.AGRA SACKS

Το συγκλονιστικό και βαθιά ανθρώπινο βιβλίο του νευρολόγου Όλιβερ Σακς Ο άνθρωπος που μπέρδεψε τη γυναίκα του με ένα καπέλο (μτφρ. Κώστας Πόταγας, εκδ. Άγρα) δεν είναι βέβαια μυθιστόρημα, αλλά διαβάζεσαι σαν σπονδυλωτό μυθιστόρημα. Μας αφηγείται τις ιστορίες ασθενών που, λόγω κάποιου ατυχήματος συνήθως, αδυνατούν να θυμηθούν την πρότερη ζωή τους, όμως παραμένουν ταλαντούχοι και δημιουργικοί, χάρη στον δικό τους, ξεχωριστό τρόπο.

Το βιβλίο κυκλοφόρησε το 1985, ενώ το 1986 μεταφέρθηκε σε όπερα από τον Michael Nyman. Αποτελείται από 24 κεφάλαια, και δεν έχουν όλα να κάνουμε με κάποια μορφής «αμνησία», αλλά διάφορες διαταραχές της εγκεφαλικής λειτουργίας τις οποίες ο Σακς συνδέει αριστοτεχνικά με έννοιες της ψυχανάλυσης και γενικότερα της ψυχολογίας τους βάθους. Ένα μοναδικό βιβλίο. 

 

Μυθιστορήματα που δεν έχουν (ακόμη) μεταφραστεί στη χώρα μας

Από μυθιστορήματα τελευταίας εσοδείας με θέμα την αμνησία ή διαταραχές της μνήμης, που δεν έχουν ακόμη κυκλοφορήσει στη χώρα μας, ξεχωρίζουν τα εξής:

what alice forgot flight attendant mti1 book of memory
     

Τι ξέχασε η Αλίκη, της Λίαν Μοριάρτι. Η συγγραφέας του Μυστικά και ψέματα (Big Little Lies) υπογράφει ένα μυθιστόρημα με κεντρική ηρωίδα την Αλίκη, η οποία ξυπνάει ξαφνικά στο πάτωμα ενός γυμναστηρίου και ανακαλύπτει πως έχει τρία παιδιά και πως πρόκειται να πάρει διαζύγιο από έναν άνδρα που όμως δεν θυμάται να έχει παντρευτεί.

Η αεροσυνοδός, του Κρις Μποτζάλιαν. Η Κασσάνδρα μεθάει και χάνει τις αισθήσεις της - το επόμενο πρωί ξυπνάει στο δωμάτιο κάποιου ξενοδοχείου, πλάι σε έναν νεκρό άνδρα και καλείται να λογοδοτήσει στο FBI.

Το βιβλίο της μνήμης, της Πετίνα Γκαππάχ. Η αποκαλούμενη «Μνήμη» είναι μια Αφρικανή γυναίκα που πάσχει από αλφισμό. Είναι, επίσης, κρατούμενη στις φυλακές υψίστης ασφαλείας της Ζιμπάμπουε· από εκεί, αφηγείται τις περιστάσεις που την οδήγησαν στη στυγερή δολοφονία ενός λευκού.

last words Under My Skin Mass Market yesterday
     

Οι τελευταίες λέξεις, του Μάικλ Κορίτα. Ένας άνδρας ξεπροβάλει από μια σπηλιά, κρατώντας το άψυχο κορμί ενός έφηβου κοριτσιού. Εφόσον αμφισβητεί τον ίδιο του τον εαυτό, αβέβαιος για το εάν πράγματι σκότωσε τη μικρή Σάρα, ο άνδρας προσλαμβάνει έναν ιδιωτικό ντεντέκτιβ για να διαλευκάνει το μυστήριο.

Κάτω από το δέρμα μου, της Λίζα Άνγκερ. Έναν χρόνο μετά από τον χαμό του άνδρα της, η Πόπυ καταφεύγει στις καταχρήσεις, που έχουν ως επακόλουθο επώδυνους εφιάλτες και βασανιστικά κενά μνήμης. Αποφασισμένη να μάθει περισσότερα για τις συνθήκες του θανάτου του συζύγου της, η Πόπυ θα συναντήσει έναν μυστηριώδη ξένο.

Χθες, της Φελίσια Γιαπ. Το πρώτο βιβλίο της Φελίσια Γιαπ περιγράφει έναν κόσμο στον οποίο οι κοινωνικές διακρίσεις δεν υφίστανται με βάση το εισόδημα ή το χρώμα του δέρματος, αλλά με βάση τη μνημονική ικανότητα των ανθρώπων.

Ακολουθήστε την boopress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Σταυροδρόμια», «Σάγκι Μπέιν», «Η υπόσχεση»: Τρία σπουδαία σύγχρονα μυθιστορήματα

«Σταυροδρόμια», «Σάγκι Μπέιν», «Η υπόσχεση»: Τρία σπουδαία σύγχρονα μυθιστορήματα

Το μυθιστόρημα, ακόμη και την τρίτη δεκαετία του 21ου αιώνα, παραμένει το μεγάλο χωνευτήρι της πεζογραφικής φόρμας, ένας αφηγηματικός κόσμος ευρύχωρος και δεκτικός, που έχει τη μοναδική δύναμη να κινεί μεγάλους όγκους αφηγηματικού υλικού και να τους κατανέμει ομαλά μέσα στη διάρκεια μίας ή και πολλών δεκαετιών. ...

Έξι αστυνομικά μυθιστορήματα και ένα δοκίμιο του Όργουελ

Έξι αστυνομικά μυθιστορήματα και ένα δοκίμιο του Όργουελ

Έξι προσφατα αστυνομικά μυθιστορήματα και ένα δοκίμιο του George Orwell. Κλασικό και σύγχρονο βρετανικό, σκανδιναβικό αλλά και μια αυτοέκδοση ελληνικού αστυνομικού μυθιστορήματος μεταξύ των προτάσεων. Κεντρική εικόνα: Εικονογράφηση του Λιθουανού © Karolis Strautniekas.

Της Χίλντας Παπαδημητρίου ...

Πόλεμος στην Ουκρανία: Οκτώ βιβλία για το «πώς φτάσαμε ως εδώ»

Πόλεμος στην Ουκρανία: Οκτώ βιβλία για το «πώς φτάσαμε ως εδώ»

Οκτώ βιβλία που μας βοηθούν να καταλάβουμε, ακόμη και σε καταστάσεις κρίσιμες και τραγικές όπως αυτές που ζούμε σήμερα, «Πώς φτάσαμε ως εδώ». Τα έξι είναι βιβλία ιστορίας, έρευνας και γεωπολιτικής και τα δύο είναι λογοτεχνικά έργα Ουκρανών συγγραφέων. Στην κεντρική εικόνα: Από διαδήλωση στο Βερολίνο την περασμένη Κυ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Πάντα βρέχει στο κεφάλι του σκύλου» του Δημήτρη Αγγελή (κριτική)

«Πάντα βρέχει στο κεφάλι του σκύλου» του Δημήτρη Αγγελή (κριτική)

Για την ποιητική συλλογή του Δημήτρη Αγγελή «Πάντα βρέχει στο κεφάλι του σκύλου» (εκδ. Πόλις). Κεντρική φωτογραφία © Karsten Winegeart / Unsplash.

Του Γιώργου Βέη

«Η αλήθεια είναι απεχθής: έχουμε την τέχνη ...

Σε κάθε περίπτωση η ορθοδοξία θα νικήσει (διήγημα)

Σε κάθε περίπτωση η ορθοδοξία θα νικήσει (διήγημα)

Λάλησε ο κόκορας στο κινητό. Σηκώθηκα με ταραχή να κλείσω το ξυπνητήρι. Δεν ξέρω γιατί αλλά στο τρίτο χτύπημα νομίζω πως κυνηγάω το πετεινάρι και όλο μου ξεφεύγει. Θέλω να το πιάσω από το λαιμό και να το ταρακουνώ μέχρι να γίνει κόκκινο, όπως το λειρί του.

Του Δημήτρη Μαγριπλή

...
«Μπέρδεμα στο Χάρλεμ» του Κόλσον Γουάιτχεντ (κριτική)

«Μπέρδεμα στο Χάρλεμ» του Κόλσον Γουάιτχεντ (κριτική)

Για το μυθιστόρημα του Colson Whitehead «Μπέρδεμα στο Χάρλεμ» (μτφρ. Μυρσίνη Γκανά, εκδ. Ίκαρος).

Του Νίκου Ξένιου

“You move it to the left,
Yeah, and you go for yourself. ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Ο πατέρας δεν μιλούσε γι' αυτά» του Γιάννη Καρκανέβατου (προδημοσίευση)

«Ο πατέρας δεν μιλούσε γι' αυτά» του Γιάννη Καρκανέβατου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Γιάννη Καρκανέβατου «Ο πατέρας δεν μιλούσε γι' αυτά», που θα κυκλοφορήσει τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Εστία.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Μέχρι κάποια ηλικία η μνήμη θυμίζει πατάρι· στοιβάζεις ό,...

«Το γεγονός» της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

«Το γεγονός» της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το αυτοβιογραφικό μυθιστόρημα της Annie Ernaux «Το γεγονός» (μτφρ. Ρίτα Κολαΐτη), στο οποίο βασίστηκε η ομώνυμη –βραβευμένη με τον Χρυσό Λέοντα στο Φεστιβάλ της Βενετίας πέρσι– ταινία. Το βιβλίο θα κυκλοφορήσει στις 26 Μαΐου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας...

«Ονειρεύομαι πίνακες» του Σόλωνα Παπαγεωργίου (προδημοσίευση)

«Ονειρεύομαι πίνακες» του Σόλωνα Παπαγεωργίου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη συλλογή διηγημάτων του Σόλωνα Παπαγεωργίου «Ονειρεύομαι πίνακες», η οποία θα κυκλοφορήσει τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Στίξις.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ονειρεύομαι πίνακες

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

«Σταυροδρόμια», «Σάγκι Μπέιν», «Η υπόσχεση»: Τρία σπουδαία σύγχρονα μυθιστορήματα

«Σταυροδρόμια», «Σάγκι Μπέιν», «Η υπόσχεση»: Τρία σπουδαία σύγχρονα μυθιστορήματα

Το μυθιστόρημα, ακόμη και την τρίτη δεκαετία του 21ου αιώνα, παραμένει το μεγάλο χωνευτήρι της πεζογραφικής φόρμας, ένας αφηγηματικός κόσμος ευρύχωρος και δεκτικός, που έχει τη μοναδική δύναμη να κινεί μεγάλους όγκους αφηγηματικού υλικού και να τους κατανέμει ομαλά μέσα στη διάρκεια μίας ή και πολλών δεκαετιών. ...

Έξι αστυνομικά μυθιστορήματα και ένα δοκίμιο του Όργουελ

Έξι αστυνομικά μυθιστορήματα και ένα δοκίμιο του Όργουελ

Έξι προσφατα αστυνομικά μυθιστορήματα και ένα δοκίμιο του George Orwell. Κλασικό και σύγχρονο βρετανικό, σκανδιναβικό αλλά και μια αυτοέκδοση ελληνικού αστυνομικού μυθιστορήματος μεταξύ των προτάσεων. Κεντρική εικόνα: Εικονογράφηση του Λιθουανού © Karolis Strautniekas.

Της Χίλντας Παπαδημητρίου ...

Πόλεμος στην Ουκρανία: Οκτώ βιβλία για το «πώς φτάσαμε ως εδώ»

Πόλεμος στην Ουκρανία: Οκτώ βιβλία για το «πώς φτάσαμε ως εδώ»

Οκτώ βιβλία που μας βοηθούν να καταλάβουμε, ακόμη και σε καταστάσεις κρίσιμες και τραγικές όπως αυτές που ζούμε σήμερα, «Πώς φτάσαμε ως εδώ». Τα έξι είναι βιβλία ιστορίας, έρευνας και γεωπολιτικής και τα δύο είναι λογοτεχνικά έργα Ουκρανών συγγραφέων. Στην κεντρική εικόνα: Από διαδήλωση στο Βερολίνο την περασμένη Κυ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

14 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Τα βιβλία του χειμώνα: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται (ανανεωμένο)

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών και δοκιμίων από 34 εκδοτικούς οίκους. Επιμέλεια: Κώστας Αγορα

ΦΑΚΕΛΟΙ