Πέντε ελληνικά αστυνομικά μυθιστορήματα από την πρόσφατη εκδοτική παραγωγή που ξεχωρίζουν.
Της Χίλντας Παπαδημητρίου
 |
 |
Ο φόνος είναι χρήμα του Πέτρου Μάρκαρη (εκδ. Κείμενα)
«Στην Αθήνα του 2019, ο γνωστός μας αστυνόμος Κώστας Χαρίτος έχει να αντιμετωπίσει δύο πονοκεφάλους: τους φόνους επίδοξων αλλοδαπών επενδυτών και το “κίνημα των φτωχών”, μια σειρά δημοσίων διαμαρτυριών που οργανώνει ο παλιός φίλος του, Λάμπρος Ζήσης. Και αν για τη διαλεύκανση των φόνων έχει τη βοήθεια των έμπειρων συναδέρφων του, πώς θα καταφέρει να προφυλάξει τα μέλη του ειρηνικού κινήματος από τους ακροδεξιούς και τα ΜΑΤ – για να μην κινδυνεύσει όχι μόνο ο φίλος του ο Λάμπρος, αλλά και ο εγγονός του, που έχει βαφτιστεί Λάμπρος προς τιμή του φίλου; Διότι εκτός των άλλων προβλημάτων του, ο Χαρίτος πρέπει να αντιμετωπίσει τη “στρατολόγηση” της Ανδριανής και της Κατερίνας (της συζύγου και της κόρης του, αντιστοίχως) στο “κίνημα των φτωχών”, οι οποίες συμμετέχουν στις διαμαρτυρίες μαζί με τον ολίγων μηνών εγγονό του».
Στο 13ο μυθιστόρημα του Μάρκαρη συναντούμε όλους τους γνωστούς μας ήρωες, μαθαίνουμε όσα έχουν αλλάξει στη ζωή τους και παράλληλα πώς η ζωή αυτή έχει επηρεαστεί από τις κοινωνικές και οικονομικές συνθήκες. Το βιβλίο ξεκινάει με τη συμβολική ταφή της αριστεράς από τον παλαιοκομμουνιστή Λάμπρο Ζήση και μια χούφτα συνοδοιπόρους του, να αναλύει τα διαφορετικά είδη φτώχειας που υπάρχουν πια στις κοινωνίες – άλλη φτώχεια των Ελλήνων, άλλη των μεταναστών, άλλη των άστεγων, διαφορετική των νεόπτωχων. Παρότι ο Λάμπρος Ζήσης για πρώτη φορά μοιράζεται την αφήγηση με τον φίλο του, τον Χαρίτο, η αστυνομική πλοκή περιστρέφεται κυρίως γύρω από τους φόνους αλλοδαπών επενδυτών. Σαουδάραβας ο πρώτος δολοφονημένος, επικεφαλής μιας ομάδας Αράβων επιχειρηματιών που θέλουν να μετατρέψουν τον Σκαραμαγκά (ναι, σωστά διαβάσατε) σε δεύτερη Αθηναϊκή Ριβιέρα. Το δεύτερο θύμα είναι ένας Κινέζος εκπρόσωπος αγνώστων κεφαλαίων της πατρίδας του, ο οποίος αγοράζει σε υψηλές τιμές όσα διαμερίσματα πουλιούνται στα Εξάρχεια. Η πίεση πάνω στον Χαρίτο γίνεται ασφυκτική, διότι η κυβέρνηση φοβάται ότι οι φόνοι θα διώξουν όλους τους μελλοντικούς επενδυτές. Μέχρι που δολοφονείται κι ένας τρίτος άντρας, ένας Έλληνας σύμβουλος επενδύσεων. Στο τέλος όλα θα δέσουν λογικά, και ο Χαρίτος θα επιστρέψει στη γλυκιά ρουτίνα του παππού – μέχρι το επόμενο έγκλημα, να υποθέσουμε.
Ο Πέτρος Μάρκαρης έχει την εμπειρία και την οξυδέρκεια να σχολιάζει τις πολιτικές εξελίξεις της χώρας μας όσο είναι φρέσκιες ακόμα.
Ο Πέτρος Μάρκαρης έχει την εμπειρία και την οξυδέρκεια να σχολιάζει τις πολιτικές εξελίξεις της χώρας μας όσο είναι φρέσκιες ακόμα. Στο συγκεκριμένο μυθιστόρημα, η ματιά του φτάνει ως την Ιταλία και τις Σαρδέλες της και στη Γαλλία των Κίτρινων Γιλέκων. Μένει να δούμε αν θα υλοποιηθεί όντως ένα «κίνημα των φτωχών», και αν υπάρχει κάποια πιθανότητα να νεκραναστηθεί η αριστερά.
 |
|
Μεσακτή του Μάκη Μαλαφέκα (εκδ. Μελάνι)
«Ιούλιος 2018. Ο Μιχάλης Κρόκος προσπαθεί να εκδώσει το παλπ μυθιστόρημα που έγραψε για την Documenta της Αθήνας, ενώ ταυτόχρονα παλεύει να επιβιώσει στο καυτό καλοκαίρι του υπερτουρισμού και του Airbnb. Ένας παλιός φίλος, εκδότης περιοδικού, τον στέλνει στην Ικαρία, από όπου ο Κρόκος έχει μακρινή καταγωγή, για να του γράψει μια ελαφριά ιστορία με σέρφερ και παραλιακά μπαρ. Εκεί, ο συγγραφέας θα έρθει αντιμέτωπος με όλες τις φυλές του ελληνικού καλοκαιριού, θα ερωτευτεί την εθιστική φωτογραφία μιας άγνωστης γυναίκας στο εξοχικό όπου φιλοξενείται και θα γίνει ο αυτόπτης μάρτυρας του ανεξήγητου πνιγμού της. Σύντομα θα ανακαλύψει ότι βρίσκεται στο νησί για έναν συγκεκριμένο λόγο και θα μπει στα πυκνά δάση της ενδοχώρας αναζητώντας εμμονικά το φινάλε της ιστορίας ενός ακόμη βιβλίου που δεν πρέπει να γράψει».
Ο Μιχάλης Κρόκος είναι γνωστός μας από το Δε Λες Κουβέντα, το προηγούμενο αστυνομικό μυθιστόρημα του Μαλαφέκα. Λίγο alter ego του συγγραφέα και λίγο τρολαρισμένος χαρακτήρας, μας δημιουργεί τη λαχτάρα να παρακολουθήσουμε τις νέες του περιπέτειες στο νησί των γκρούβαλων και των φασαίων, την Ικαρία. Ο συγγραφέας δεν χαρίζεται σε κανέναν, ούτε στον ήρωά του, και συγχρόνως τα βλέπει όλα με την αγάπη του πονεμένου συγγενούς: δεν τον χωνεύω τον αδερφό μου αλλά τον αγαπάω (όπως λέμε ενίοτε). Τις απίστευτα διασκεδαστικές περιγραφές των σέρφερ και των αλλοπαρμένων γυναικών που συναντάει ο Κρόκος διαδέχονται οι ανατριχιαστικές χαμηλές πτήσεις των τουρκικών F16 που αποκρούονται από τα αντίστοιχα ελληνικά πολεμικά, κάθε μεσημέρι στη 1:00 ακριβώς, ένας πνιγμός που αποδεικνύεται φόνος, ενώ η αυλαία της ιστορίας θα πέσει στη Μύκονο. Στο νησί που αποτελεί τον αντίποδα της Ικαρίας και το οποίο εμπεριέχει ό,τι σιχαίνεται ο Κρόκος – αλλά και τη λύση του μυστηρίου.
Ο συγγραφέας δεν χαρίζεται σε κανέναν, ούτε στον ήρωά του, και συγχρόνως τα βλέπει όλα με την αγάπη του πονεμένου συγγενούς.
Το διάβασμα της Μεσακτής ενδείκνυται να γίνει με συνοδεία καλού αλκοόλ και bebop/hardbop jazz, αν και σκόπιμο θα είναι να μην προσπαθήσετε να ανταγωνιστείτε τον Κρόκο – σε τίποτα από τα δύο. Περιμένουμε το επόμενο νησί που θα επισκεφτεί ο Κρόκος, για να το μελετήσει με τον εσωτερικό μεγεθυντικό φακό του και να το σατιρίσει ανελέητα και απολαυστικά.
 |
|
Ο γιος μας του Βαγγέλη Μπέκα (εκδ. Ψυχογιός)
«Στο μικρό ακριτικό χωριό όλα μοιάζουν ειρηνικά, ώσπου ο επτάχρονος γιος του Νίκου εξαφανίζεται κοντά στα σύνορα. Ο Νίκος τον αναζητεί απεγνωσμένα, η γυναίκα του συμπεριφέρεται περίεργα κι ο αδελφός του έχει ανοιχτούς λογαριασμούς με τον υπόκοσμο της Θεσσαλονίκης. Όμως, όταν μαθεύεται πως στο γειτονικό μουσουλμανικό χωριό, που βρίσκεται στην άλλη πλευρά των συνόρων, ένας τζιχαντιστής έχει μόλις επιστρέψει από τη Συρία, τα πράγματα γίνονται ακόμα πιο περίπλοκα. Οι φήμες οργιάζουν: ατύχημα, φόνος, απαγωγή ή νέο παιδομάζωμα; Ο Νίκος ψάχνει κίνητρα και υπόπτους, ενώ μια παράξενη ομίχλη θολώνει τα μυαλά των ανθρώπων. Μια ομίχλη που θα αποκόψει τους ακρίτες από τον υπόλοιπο κόσμο και τον πολιτισμό, φέρνοντας στην επιφάνεια θαμμένα μυστικά».
Ο Βαγγέλης Μπέκας χαρακτηρίζει το καινούργιο του βιβλίο ως «κοινωνικό μυθιστόρημα μυστηρίου… με αστυνομική πλοκή». Ακριβέστατος χαρακτηρισμός αφού Ο γιος μας ξεπερνάει τον αστυνομικό γρίφο και απλώνεται σε πεδία αχαρτογράφητα από τον κύριο όγκο της σύγχρονης λογοτεχνίας. Περιγράφει την άχαρη και κλειστοφοβική ζωή στα χωριά που βρίσκονται στα βορειοανατολικά σύνορα, τις τεταμένες σχέσεις των μουσουλμανικών κοινοτήτων με τις χριστιανικές, αλλά και των μουσουλμάνων μεταξύ τους (αφού άλλοι είναι μπεκτασήδες –λιγότερο φανατικοί– ενώ οι νεότεροι ρέπουν προς τις ακραίες τάσεις του τζιχαντισμού), τις μνήμες του πολέμου και των καταστροφών του. Μιλάει εν ολίγοις για τα Βαλκάνια που μισούμε και υποκρινόμαστε ότι δεν μας αφορούν, και τις αντιφάσεις τους. Σε ένα δεύτερο επίπεδο, το βιβλίο αναλύει τις οικογενειακές σχέσεις, την πατρική φιγούρα που κυριαρχεί σε κάθε οικογένεια –έστω κι αν αυτή είναι ο μεγάλος αδερφός– την υποκρισία της επαρχιακής ηθικής, τα παιδιά-θύματα, είτε πρόκειται για τον 7χρονο Γιωργάκη, είτε για τον 30χρονο τρελο-Πάνο. Η διαφθορά της τοπικής αστυνομίας, το βρόμικο χρήμα που αλλάζει χέρια πίσω από το συρματόπλεγμα των συνόρων, η βία κατά των γυναικών, το αδιέξοδο της ζωής στη ρημαγμένη οικονομικά επαρχία είναι μερικά ακόμα από τα θέματα της αφήγησης.
Η ασταμάτητη βροχή και ο άνεμος που φυσάει δαιμονισμένα στα άγρια κι έρημα βουνά και στις χαράδρες δημιουργεί μια ανατριχιαστική goth ατμόσφαιρα που παγώνει το αίμα – των ηρώων και του αναγνώστη.
Πίσω από το μυθιστόρημα κρύβεται τεράστιος όγκος δουλειάς, μελέτη της τοπικής ιστορίας, αλλά και της ιστορίας των συγκρούσεων στα Βαλκάνια, των διαφορών που χωρίζουν τις γειτονικές κοινότητες. Στην αφήγηση εναλλάσσεται η πρωτοπρόσωπη αφήγηση του κεντρικού ήρωα, του Νίκου, με τις τριτοπρόσωπες αφηγήσεις των σκέψεων και πράξεων των άλλων ηρώων: του μικρότερου αδερφού του Νίκου, του Δημήτρη, και της γυναίκας του, της Άρτεμης, αλλά και του τζιχαντιστή Ισμαήλ ή του τρελο-Πάνου. Η ασταμάτητη βροχή και ο άνεμος που φυσάει δαιμονισμένα στα άγρια κι έρημα βουνά και στις χαράδρες δημιουργεί μια ανατριχιαστική goth ατμόσφαιρα που παγώνει το αίμα – των ηρώων και του αναγνώστη.
 |
|
Επάνω: Βαγγέλης Μπέκας, Γιάννης Σκαραγκάς
|
 |
|
Οι μπάτσοι δεν μπορούν να χορέψουν του Φώτη Γ. (Eκδόσεις των Άλλων)
«Βρισκόμαστε στο 2017. Ο Χ. έχει σπουδάσει κοινωνιολογία, εργάζεται στο Γραφείο Μειονοτικών Υποθέσεων επειδή έχει γυναίκα και παιδί να ζήσει, και αποστέλλεται στο Α.Τ. Μενιδίου για να ελέγξει την αποτελεσματικότητα της αστυνομίας στο πρόσφατο ξέσπασμα ταραχών στην περιοχή, να μιλήσει με τις εμπλεκόμενες πλευρές προσπαθώντας να εξομαλύνει την κατάσταση και να συντάξει μια έκθεση περί του πρακτέου. Το Μενίδι είναι “μπουρδέλο”, όπως λέει στη γυναίκα του μετά την πρώτη μέρα στην περιοχή. Ταραχές έχουν ξεσπάσει μετά από τη δολοφονία δύο νεαρών παιδιών, μια ακόμα αφορμή ώστε να στραφούν οι πάντες εναντίον πάντων: ντόπιοι, Ρωσοπόντιοι, Ρομά, αστυνομικοί, χρυσαυγίτες, διακινητές και χρήστες ναρκωτικών διεξάγουν έναν πόλεμο με καλάσνικοφ και πέτρες, καίνε σπίτια, καταστρέφουν αυτοκίνητα. Σύντομα, ο Χ. θα βρεθεί μπλεγμένος ως τον λαιμό στο χάος που τον ξεπερνά – που ξεπερνά κάθε ρεαλιστική προσπάθεια ομαλοποίησης της κατάστασης. Το βιβλίο τελειώνει με μια σκηνή που θυμίζει το φινάλε της “Άγριας Συμμορίας”, του Σαμ Πέκινπα».
Ένα φρέσκο και αληθοφανές αστυνομικό αφήγημα, γραμμένο από έναν άγνωστο συγγραφέα ο οποίος υπογράφει ως Φώτης Γ. και φαίνεται να γνωρίζει άριστα τις απώτατες δυτικές εσχατιές του λεκανοπεδίου.
Ένα φρέσκο και αληθοφανές αστυνομικό αφήγημα, γραμμένο από έναν άγνωστο συγγραφέα ο οποίος υπογράφει ως Φώτης Γ. και φαίνεται να γνωρίζει άριστα τις απώτατες δυτικές εσχατιές του λεκανοπεδίου. Η ατμόσφαιρά του θυμίζει τα καταιγιστικά νεοπολάρ του Φρεντερίκ Φαζαρντί, με λίγο από τον σουρεαλισμό του Ζαν-Μπερνάρ Πουί.
 |
|
Πριν κοιμηθείς με τον διάβολο του Γιάννη Σκαραγκά (εκδ. Κριτική)
«Αθήνα 1930. Μέσα στη δίνη του αμερικανικού κραχ και της οικονομικής κρίσης στην Ευρώπη, η Ελλάδα αναζητά ένα νέο δάνειο. Η πόλη προσπαθεί ακόμα να αφομοιώσει τα κύματα των προσφύγων και να αντιμετωπίσει το καινούργιο έγκλημα. Ο Φιλότιμος Βάκχος, ως κοσμικογράφος στα Αθηναϊκά Νέα, ξέρει πολύ καλά πώς να φυλάει μυστικά αλλά και πώς να τα ξετρυπώνει. Όταν ο Αμερικανός επιχειρηματίας και σύζυγος της αδελφικής του φίλης ζητά τις υπηρεσίες του, ο Βάκχος δεν υποπτεύεται τον κίνδυνο. Μια ομάδα επιχειρηματιών έχει βάλει στόχο τον υποδιοικητή της Αστυνομικής Διεύθυνσης και αναθέτει στον Βάκχο να συγκεντρώσει ενοχοποιητικά στοιχεία για την παράνομη δράση του. Η έρευνά του θα τον φέρει σε επαφή με τον μεθυστικό κόσμο της νεοσύστατης κινηματογραφικής παραγωγής στην Ελλάδα και τον χώρο του ρεμπέτικου και του περιθωρίου. Όταν ανακαλύπτει όμως ένα δίκτυο ανδρικής πορνογραφίας που απειλεί τις υπολήψεις ισχυρών ανδρών του πολιτικού και οικονομικού βίου, είναι αργά για να ξεφύγει. Μέσα από μια σειρά καταιγιστικών ανατροπών, ο Βάκχος έρχεται αντιμέτωπος με τα δικά του μυστικά και βρίσκει τον μοναδικό σύμμαχο στο πιο τρομακτικό πρόσωπο από το σκοτεινό του παρελθόν».
Ο μυθιστοριογράφος, θεατρικός συγγραφέας και σεναριογράφος Γιάννης Σκαραγκάς, όπως είχε πει σε συνέντευξή του στον Κώστα Αγοραστό, στη bookpress: «με κάθε καινούργιο μου έργο συστήνομαι ξανά στον κόσμο και στον εαυτό μου». Και στο τελευταίο του βιβλίο μάς συστήνει μια Αθήνα της δεκαετίας του ’30 τελείως διαφορετική απ’ ό,τι τη φανταζόμαστε. Η πρωτεύουσα της χρεοκοπημένης Ελλάδας είναι μια πόλη που προσποιείται την κοσμική αλλά ο ακραίος συντηρητισμός της εκδηλώνεται όταν προβάλλεται η πρώτη ελληνική ρεαλιστική ταινία «Δάφνις και Χλόη», λόγω των γυμνών σκηνών της. Μια πόλη που έχει ανάγκη από κοσμικογράφους αλλά αντιδρά στην ενσωμάτωση των προσφύγων της Μικράς Ασίας, ενώ συγχρόνως ανέχεται την ύπαρξη κυκλωμάτων ανδρικής πορνείας.
Ο Τίμος είναι «ανοιχτόμυαλος από άμυνα και εκκεντρικός από αποτυχία να ενταχτεί», ένας ιδιόρρυθμος τυχοδιώκτης που εξελίσσεται σε ιδιωτικό ερευνητή. Και ένας εντελώς πρωτότυπος κεντρικός ήρωας στην αστυνομική μυθοπλασία.
Ο Τίμος Βάκχος και ο αντίπαλός του, ο υποδιοικητής της Αστυνομικής Διεύθυνσης Γρηγόρης Ζάρμπας, είναι οι δύο όψεις ενός νομίσματος, δύο άντρες που τους ενώνουν πολύ περισσότερα απ’ όσα τους χωρίζουν. «Κανείς δεν ξεφεύγει από τον Πειραιά», λέει ο Τίμος σ’ ένα συνάδελφό του δημοσιογράφο μιλώντας για τον Ζάρμπα. Από τα λαμπερά σαλόνια της αθηναϊκής κοινωνίας ο αναγνώστης θα προσγειωθεί σε παράνομους αγώνες πυγμαχίας που διοργανώνουν σωματέμποροι, στον υπόκοσμο του ρεμπέτικου και της πορνείας, αλλά και στα στούντιο της εκκολαπτόμενης κινηματογραφικής βιομηχανίας. Ο Τίμος είναι «ανοιχτόμυαλος από άμυνα και εκκεντρικός από αποτυχία να ενταχτεί», ένας ιδιόρρυθμος τυχοδιώκτης που εξελίσσεται σε ιδιωτικό ερευνητή. Και ένας εντελώς πρωτότυπος κεντρικός ήρωας στην αστυνομική μυθοπλασία.
* Η ΧΙΛΝΤΑ ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ είναι μεταφράστρια και συγγραφέας. Τελευταίο βιβλίο της, το αστυνομικό μυθιστόρημα «Η συχνότητα του θανάτου» (εκδ. Μεταίχμιο).
