alt

Ο Νικόλας Σεβαστάκης για «κλασικά» που επανέρχονται ξανά και ξανά διεκδικώντας τον ελάχιστο χρόνο μας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Οι αποτυχημένες γνωριμίες με βιβλία τα οποία θεωρούνται σπουδαία ή «ορόσημα» και υποχρεωτικά μυητικά περάσματα, είναι αναπόσπαστο τίμημα κάθε αναγνωστικής ζωής· εκτός αν μιλάμε για εκείνο το στιλ πρωταθλητισμού που βάζει στοίχημα να υπερπηδά όλα τα εμπόδια για να κατακτήσει ένα βιβλίο ή έναν συγγραφέα ως τρόπαια.

Από τη μια με κούραζε ο φλύαρος νατουραλισμός και από την άλλη με πάγωνε και εκείνος ο μοντερνισμός που αποθέωνε την εμπρόθετα περίπλοκη κατασκευή και το παιχνίδι του σημαίνοντος.

Νομίζω ότι οι ματαιωμένες, ημιτελείς ή απρόθυμες αναγνώσεις κατέχουν πολύ σημαντική θέση στη βιογραφία μας. Για μένα, πάντως, τα πράγματα ξεκαθάρισαν σχετικά νωρίς. Σε κάθε είδος, σε κάθε περιοχή της λογοτεχνίας ή του στοχαστικού δοκιμίου –των δυο επικρατέστερων αναφορών μου– βρέθηκα μπροστά σε θηρία που δεν κατάφερα να τα εξημερώσω ή δεν το προσπάθησα καν. Εκ των υστέρων πιστεύω ότι καταλαβαίνω έναν από τους λόγους: από τη μια με κούραζε ο φλύαρος νατουραλισμός και από την άλλη με πάγωνε και εκείνος ο μοντερνισμός που αποθέωνε την εμπρόθετα περίπλοκη κατασκευή και το παιχνίδι του σημαίνοντος. Εγώ ήμουν με το σοφό μίγμα ρομαντισμού και ρεαλισμού του Φλομπέρ της Αισθηματικής Αγωγής ή έστω με το ήπιο μοντέρνο των ιστοριών του Τσβάιχ ή του Γιόζεφ Ροτ. Όχι με τον ακραίο περιγραφισμό του Ζολά ούτε όμως με τους πειραματιστές της φόρμας. Τον Ζολά, για παράδειγμα, τον διάβασα περισσότερο στα κριτικά του κείμενα παρά ως μυθιστοριογράφο (αν και προσπάθησα και παλιότερα και πρόσφατα). Με τον Προυστ ξεκίνησα μάλλον καχύποπτα και ύστερα δεν μπορούσα να ξεφύγω από το μαγικό αφηγηματικό του δίχτυ. Με τον Τζόϋς, πάλι, δεν μπόρεσα να προχωρήσω πέρα απ τους Δουβλινέζους. Ούτε και στην Βιρτζίνια Γουλφ που έκανα προσπάθειες να τη διαβάσω στα είκοσι όπως και πριν λίγα χρόνια. Παρόλα αυτά, θυμάμαι πως εντυπωσιάστηκα βαθιά από το USA του Ντος Πάσσος, παράδειγμα της μοντερνιστικής τεχνικής.

Στην ποίηση έμειναν για μένα εντέλει ξένα τα Κάντος του Πάουντ και δεν με άγγιξε καθόλου ο μαχητικός φουτουρισμός του Μαγιακόφσκι. Στη δική μας ελληνική εμπειρία, η ρητορική στάθηκε εμπόδιο για να προχωρήσω στον Παλαμά, ενώ δεν συνέβη το ίδιο με τις λεγόμενες χαμηλές φωνές του ΄20 (άρα δεν είναι μόνο θέμα «πεπαλαιωμένων» γλωσσικών τρόπων).

Παραδόξως, η γλώσσα του Καζαντζάκη δεν με απώθησε, τουλάχιστον σε ένα βιβλίο όπως ο Καπετάν Μιχάλης. Μιλώ όμως ξανά για την εφηβεία. Ακόμα και τότε όμως δεν άντεξα ούτε λίγες σελίδες από τα φιλοσοφικά του στην Ασκητική. Αν και από κλασικό αριστερό σπίτι δεν θυμάμαι να διάβασα Λουντέμη ούτε το Πώς δενότανε το Ατσάλι του Οστρόφσκι, ενώ ξεκοκάλισα ό,τι είχε η βιβλιοθήκη μας από διηγήματα του Τσέχωφ και του Γκόγκολ.

Όποιος όμως μιλήσει για «απόλαυση της ανάγνωσης» του Καντ ή του Χέγκελ, μάλλον μας κοροϊδεύει.

Και στα άλλα μου διαβάσματα, στη φιλοσοφία ή στον πολιτικό στοχασμό, ισχύει κάτι παρόμοιο. Εδώ όμως υπεισέρχεται από χρόνια το επαγγελματικό, ακαδημαϊκό διάβασμα, με το κράτημα σημειώσεων και τις μέριμνες του δασκάλου. Παρόλα αυτά, ακόμα και στη μη μυθοπλαστική γραφή υπάρχει για μένα η απόλαυση της ανάγνωσης: στον νεαρό Μαρξ, στον Τοκβίλ, στον Νίτσε, στον Γιανκιέλεβιτς και άλλους. Όποιος όμως μιλήσει για «απόλαυση της ανάγνωσης» του Καντ ή του Χέγκελ, μάλλον μας κοροϊδεύει.

Όσο περνούν τα χρόνια χάνω την υπομονή μου και σπάνια δίνω δεύτερη ευκαιρία στα βιβλία. Ευτυχώς όμως δεν ήταν έτσι και πριν από λίγα χρόνια και έτσι μπόρεσα να αγαπήσω, με καθυστέρηση, κάποια παραπεταμένα του παρελθόντος: το Μαγικό βουνό του Τόμας Μαν ή τα διηγήματα του Βιζυηνού που τα διάβασα στα σαράντα μου.

Είπαμε όμως: «κλασικό» δεν είναι άραγε αυτό που επανέρχεται ξανά και ξανά διεκδικώντας τον ελάχιστο χρόνο μας και τους άλλους περισπασμούς μας;

ΝΙΚΟΛΑΣ ΣΕΒΑΣΤΑΚΗΣ είναι συγγραφέας και πανεπιστημιακός.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Θοδωρής Ρακόπουλος: «Δεν με ενδιαφέρει ο Γκίνσμπεργκ (πια)»

Θοδωρής Ρακόπουλος: «Δεν με ενδιαφέρει ο Γκίνσμπεργκ (πια)»

Ο ποιητής Θοδωρής Ρακόπουλος, για τον αδίκως μνημονευόμενο και υπερεκτιμημένο Άλλεν Γκίνσμπεργκ.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ο Καλβίνο είχε δίκιο όταν έλεγε πως τους κλασσικούς δεν τους διαβάζουμε αλλά τους ξαναδιαβάζουμε. Ενίοτε, βέβαια ορισμένους δεν...

Μένης Κουμανταρέας: «Ζούμε μέσα σε αντιθέσεις και μέσα απ’ αυτές ολοκληρωνόμαστε»

Μένης Κουμανταρέας: «Ζούμε μέσα σε αντιθέσεις και μέσα απ’ αυτές ολοκληρωνόμαστε»

Περί σπουδαιότητας και αρεσκείας γράφει ο Μένης Κουμανταρέας ισορροπώντας ανάμεσα στην εξομολογητική διάθεση και το παιχνίδι με τα βιβλία.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Είναι ψέμα πως έχω διαβάσει κάποιο σπου...

Χρήστος Αστερίου: «Ερωτογράφημα γεμάτο λεκτικές πιρουέτες»

Χρήστος Αστερίου: «Ερωτογράφημα γεμάτο λεκτικές πιρουέτες»

Ο Χρήστος Αστερίου για το μυθιστόρημα "Laura" του Cristóbal Garrido, με αφορμή την όψιμη ανακάλυψή του από την ισπανική κριτική.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Σ’ ένα από τα πρώτα μου ταξίδια στη Σαλαμάνκα, πριν ακριβώς είκοσι τρία χρόνια, ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Έλγκαρ», του Αχιλλέα Κυριακίδη (κριτική)

«Έλγκαρ», του Αχιλλέα Κυριακίδη (κριτική)

Για το βιβλίο του Αχιλλέα Κυριακίδη «Έλγκαρ» (εκδ. Πατάκη).

Της Τιτίκας Δημητρούλια

Πιστός όπως πάντα στη μικρή φόρμα σε κάθε έκφανση της δημιουργίας του, ο Αχιλλέας Κυριακίδης προσδιορίζει, στη νέα του συλλογή, ειδολογικά τα κείμενά του με όρους μουσι...

«Γενικά συμπτώματα», του Τάκη Καμπύλη (κριτική)

«Γενικά συμπτώματα», του Τάκη Καμπύλη (κριτική)

Για τη νουβέλα του Τάκη Καμπύλη «Γενικά συμπτώματα» (εκδ. Καστανιώτη).

Του Γιώργου Ν. Περαντωνάκη

Το βιβλίο κακώς ονομάζεται «νουβέλα». Όχι μόνο επειδή οι 179 σελίδες του ξεπερνούν κατά πολύ το όριο πάνω από το οποίο αρχίζει η επικράτεια του μυθισ...

Βραβεία Εταιρείας Συγγραφέων 2021: Απονεμήθηκαν στους Σπ. Γούλα και Γ. Μπαλαμπανίδη

Βραβεία Εταιρείας Συγγραφέων 2021: Απονεμήθηκαν στους Σπ. Γούλα και Γ. Μπαλαμπανίδη

Απονεμήθηκαν τα Βραβεία της Εταιρείας Συγγραφέων 2021 για βιβλία πρωτοεμφανιζόμενων στην ποίηση και την πεζογραφία που εκδόθηκαν το 2020. Η τελετή έγινε στο Μέγαρο Μουσικής. 

Επιμέλεια: Book Press

...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Στο σπίτι: Μια περιδιάβαση στην Ιστορία από δωμάτιο σε δωμάτιο», του Μπιλ Μπράισον (προδημοσίευση)

«Στο σπίτι: Μια περιδιάβαση στην Ιστορία από δωμάτιο σε δωμάτιο», του Μπιλ Μπράισον (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Bill Bryson «Στο σπίτι: Μια περιδιάβαση στην Ιστορία από δωμάτιο σε δωμάτιο» (μτφρ. Κωστής Πανσέληνος), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 8 Δεκεμβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ο ΠΙΝΑΚΑΣ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡ...

«Ξενοδοχείο Metropol», του Όιγκεν Ρούγκε (προδημοσίευση)

«Ξενοδοχείο Metropol», του Όιγκεν Ρούγκε (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Eugen Ruge «Ξενοδοχείο Metropol» (μτφρ. Γιώτα Λαγουδάκου), το οποίο κυκλοφορεί στις 6 Δεκεμβρίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Συζήτηση στον πέμπτο όροφο

...
«Τα πουλιά που ήθελαν να τραγουδήσουν», της Τσάρλι Τζέιν Άντερς (προδημοσίευση)

«Τα πουλιά που ήθελαν να τραγουδήσουν», της Τσάρλι Τζέιν Άντερς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο της Charlie Jane Anders «Τα πουλιά που ήθελαν να τραγουδήσουν» (μτφρ. Πόλυ Μοσχοπούλου), το οποίο κυκλοφορεί στις 30 Νοεμβρίου από τις εκδόσεις Φουρφούρι.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Το Δέντρο δεν μιλούσε. ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Παγκόσμια Ημέρα κατά του AIDS: Δυο πολύ χρήσιμα βιβλία

Παγκόσμια Ημέρα κατά του AIDS: Δυο πολύ χρήσιμα βιβλία

Η επιδημία του AIDS επηρεάζει με πολλούς τρόπους τη ζωή χιλιάδων οροθετικών στη χώρα μας ενώ οι νέες μολύνσεις κάθε χρόνο είναι εκατοντάδες. Το 1988 ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας καθιέρωσε την 1η Δεκεμβρίου ως Παγκόσμια Ημέρα κατά του AIDS. Προσεγγίζουμε το θέμα με οδηγούς δύο καλά βιβλία, πολύ διακριτά μεταξύ τους...

Εδώ Πολυτεχνείο: Όλα όσα πρέπει να γνωρίζουν τα παιδιά σε δυο βιβλία

Εδώ Πολυτεχνείο: Όλα όσα πρέπει να γνωρίζουν τα παιδιά σε δυο βιβλία

Καθώς η χρονική απόσταση που μας χωρίζει από την εξέγερση του Πολυτεχνείου πλησιάζει τον μισό αιώνα, τίθεται το ερώτημα πώς να μιλήσουμε στα σημερινά παιδιά για ένα από τα κομβικότερα γεγονότα της σύγχρονης Ιστορίας της Ελλάδας που για τα ίδια δεν είναι παρά μια αργία μεταξύ 28ης Οκτωβρίου και Χριστουγέννων.

...
11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

Είκοσι χρόνια συμπληρώνονται σήμερα από τα γεγονότα που μας εισήγαγαν στον 21ο αιώνα. Ήταν η μεγαλύτερη και πιο σοκαριστική αλληλουχία τρομοκρατικών ενεργειών που έγινε ποτέ, με μερικά λεπτά διαφορά: οι επιθέσεις στους Δίδυμους Πύργους στη Νέα Υόρκη, και στο Πεντάγωνο στην Ουάσιγκτον, την 11η Σεπτεμβρίου του 2001. Α...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

11 Δεκεμβρίου 2020 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2020

Να επιλέξεις τα «καλύτερα» λογοτεχνικά βιβλία από μια χρονιά τόσο πλούσια σε καλούς τίτλους όπως η χρονιά που κλείνει δεν είναι εύκολη υπόθεση. Το αποτολμήσαμε, όπως άλ

ΦΑΚΕΛΟΙ

ΞΕΧΩΡΙΣΑΜΕ

ΝΑ ΑΛΛΟ ΕΝΑ