alt

Η σχέση των λογοτεχνών με την πυγμαχία με αφορμή τον θάνατο του Μοχάμεντ Άλι. (Μέρος Ι)

Του Γιώργου-Ίκαρου Μπαμπασάκη

Όταν ήμασταν μικροί, εκεί γύρω στα τέλη της δεκαετίας του εξήντα και τις αρχές της δεκαετίας του εβδομήντα είχαμε δύο ινδάλματα: τον σκακιστή Ρόμπερτ Φίσερ και τον πυγμάχο Μοχάμεντ Άλι, που τότε λεγόταν Κάσιους Κλέι. Μετά, μπήκαν οι ποιητές και οι συγγραφείς στη Σάλα των Ινδαλμάτων από την πίσω πόρτα, και η ζωή μας έγινε μια τεθλασμένη τζαζ. Και ακόμη είναι. Μπλέξαμε για τα καλά με κάτι μυστήριους (τότε, τώρα ξέρουμε σχεδόν τα πάντα γι᾽ αυτούς) τύπους που άκουγαν σε ονόματα όπως Νόρμαν Μέιλερ, Έρνεστ Χέμινγουεϊ, Τσαρλς Μπουκόβσκι, Όσκαρ Ουάιλντ, Νίκος Καρούζος, Τζακ Λόντον, Αρθούρος Κραβάν, Γκυ Ντεμπόρ. Έμελλε να ανακαλύψουμε ότι όλοι αυτοί, παρά τις πολύ μεγάλες τους διαφορές, είχαν ορισμένα κοινά χαρακτηριστικά, πολύ έντονα και πολύ ιδιαίτερα. Ανακαλύψαμε επίσης ότι είχαν και κάποια κοινά χαρακτηριστικά με τα δύο πρώτα ινδάλματα της άδολης εφηβείας μας: όλοι τους διατήρησαν μια αδιάκοπη σχέση με το σκάκι και τη στρατηγική, και όλοι τους συνδέθηκαν, έμμεσα ή άμεσα, με το box, την πυγμαχία. 

Διαβόητη είναι η (άνιση) πυγμαχία του με τον λεπταίσθητο Γκορ Βιντάλ. Ο Μέιλερ παρέπεμψε στην πυγμαχία όταν του ζητήθηκε να αφαιρέσει έξι, όλες κι όλες, αράδες από το μυθιστόρημά του Deer Park (Το Πάρκο των Ελαφιών). Είπε ότι εκείνες οι έξι αράδες ήταν η αφορμή για να δώσει έναν σφοδρό αγώνα πυγμαχίας με το εκδοτικό κατεστημένο της εποχής του, αγώνα ζωής ή θανάτου μάλιστα.

altΟ πολύς Νόρμαν Μέιλερ (1923-2007) όχι μόνο έβαζε τα γάντια και ανέβαινε στα ρίνγκ κάθε τόσο, όχι μόνο θα μπορούσε να γίνει ένας γερός πυγμάχος, αλλά και συνέβη μερικές φορές σε τηλεοπτικές συνεντεύξεις να προκαλέσει σε γρονθοπατινάδα ορισμένους κατά τα άλλα μεγάλους συγγραφείς που ο ίδιος θεωρούσε υποδεέστερους ή/και ανάξιους να καταπιάνονται με τη συγγραφή [βλ στην κεντρική φωτογραφία, το μπρα-ντε-φερ με τον Μοχάμεντ Άλι]. Διαβόητη είναι η (άνιση) πυγμαχία του με τον λεπταίσθητο Γκορ Βιντάλ. Ο Μέιλερ παρέπεμψε στην πυγμαχία όταν του ζητήθηκε να αφαιρέσει έξι, όλες κι όλες, αράδες από το μυθιστόρημά του Deer Park (Το Πάρκο των Ελαφιών). Είπε ότι εκείνες οι έξι αράδες ήταν η αφορμή για να δώσει έναν σφοδρό αγώνα πυγμαχίας με το εκδοτικό κατεστημένο της εποχής του, αγώνα ζωής ή θανάτου μάλιστα.

b106603Ένα από τα πιο δυνατά βιβλία του Μέιλερ είναι το The Fight (Ο Αγώνας, μτφρ. Ιλάειρα Διονυσοπούλου, εκδ. Καστανιώτη). Περιγράφει, σε τριτοπρόσωπη αφήγηση, και με τον γνώριμο τρόπο του μυθοπλαστικού ντοκουμέντου που λάνσαρε και επέβαλε ο Μέιλερ με τα αριστουργήματά του Οι στρατιές της νύχτας και Μια φωτιά στο φεγγάρι, τον αγώνα του μακαρίτη Μοχάμεντ Άλι κατά του Τζορτζ Φόρμαν, στην Κινσάσα του Ζαΐρ, το 1975, για τον τίτλο του Παγκόσμιου Πρωταθλητή Βαρέων Βαρών. Διακόσιες πενήντα σελίδες, χωρισμένες σε δύο μέρη (1. Οι Νεκροί πεθαίνουν από Δίψα, και 2. Ν᾽Γκόλο), με εννέα κεφάλαια το πρώτο και δέκα το δεύτερο, όπου εκθειάζεται η δύναμη της βουλήσεως, η πειθαρχία του αθλητή, η βάναυση χορογραφία της πυγμαχίας, οι αντοχές των υλικών από τα οποία είναι καμωμένοι οι πρωταθλητές. «Είναι σαν να πέρασαν οχτώ γύροι, ενώ έχουν τελειώσει μόλις δύο», γράφει ο Μέιλερ. «Μήπως προσπαθούμε να παρακολουθήσουμε την αίσθηση χρόνου των πυγμάχων; Προτού η εξάντληση οδηγήσει τους μποξέρ στα καζάνια των καταραμένων, εκείνοι ζουν στα ύψη της συναίσθησης και ζουν με μια αίσθηση της λεπτομέρειας που δεν την βρίσκουν πουθενά αλλού. Πουθενά αλλού δεν είναι η ευφυΐα τους τόσο πλήρης ούτε η αίσθηση του χρόνου τους τόσο ικανή να αυτοπεριορίζεται όσο στη μακρόσυρτη μύχια προσπάθεια του ρινγκ. Τα τριάντα λεπτά μοιάζουν τρεις ώρες».

Είναι πασίγνωστη η ιστορία του αυτοσχέδιου αγώνα πυγμαχίας ανάμεσα στον Χέμινγουεϊ και στον Καναδό συυγραφέα Μόρλι Κάλλαχαν (1903-1990), με διαιτητή/χρονομετρητή τον συγγραφέα του Μεγάλου Γκάτσμπυ, τον Φράνσις Σκοτ Φιτζέραλντ (1896-1940), μια ιστορία που όπως όλες οι καλές ιστορίες κυκλοφορεί σε πέντε έξι διαφορετικές εκδοχές.

Αξεπέραστο πρότυπο του Μέιλερ ήταν ο Έρνεστ "Πάπα" Χέμινγουει (1899-1961), αυτός ο κολοσσός, o απόλυτος ορισμός του bigger-than-life. Ο "Πάπα" έζησε ανάμεσα στο box και στα books. Όλη του η ζωή ήταν ένας αγώνας πυγμαχίας κατά του Κακού, της Δειλίας, της Προδοσίας, του Άδικου, της Ευτέλειας. Το εγώ του Έρνεστ ατσαλώθηκε σαν το εγώ ενός υπεραθλητή και τσαλακώθηκε επίσης σαν τέτοιο. Η διελκυστίνδα ανάμεσα στην κατάφαση, στο ναι στη ζωή, και στην κατάθλιψη, στο θα και στο να του θανάτου, ήταν κεντρικό γνώρισμα της προσωπικότητας του "Πάπα". Είναι πασίγνωστη η ιστορία του αυτοσχέδιου αγώνα πυγμαχίας ανάμεσα στον Χέμινγουεϊ και στον Καναδό συυγραφέα Μόρλι Κάλλαχαν (1903-1990), με διαιτητή/χρονομετρητή τον συγγραφέα του Μεγάλου Γκάτσμπυ, τον Φράνσις Σκοτ Φιτζέραλντ (1896-1940), μια ιστορία που όπως όλες οι καλές ιστορίες κυκλοφορεί σε πέντε έξι διαφορετικές εκδοχές.

b85191Στο σαγηνευτικό βιβλίο του, που εκδόθηκε μετά τον θάνατό του, Μια κινητή γιορτή (μτφρ. Σταύρος Παπασταύρου, εκδ. Καστανιώτη), ο "Πάπα" θυμίζει ότι παρέδιδε μαθήματα πυγμαχίας στον ποιητή των ποιητών, τον miglior fabbro Έζρα Πάουντ (1885-1972). «Ο Έζρα ήθελε να του μάθω μποξ, κι έτσι, ενώ προπονούμασταν στο εργαστήριό του κάποιο απόγευμα, έτυχε να γνωρίσω τον Γουίνταμ Λιούις. Ο Έζρα δεν είχε πολύ καιρό που ασχολείτο με το μποξ, κι ένιωθα αμηχανία βάζοντάς τον να εξασκείται μπροστά σε οποιονδήποτε γνωστό του, γι᾽ αυτό προσπαθούσα να τον κάνω να φαίνεται όσο το δυνατόν καλύτερος. Δεν τα πολυκατάφερνα, ωστόσο, γιατί ήταν καλός στην άμυνα, κι εγώ πάσχιζα διαρκώς να δυναμώσω το αριστερό του χέρι στην επίθεση, να τον μάθω να κινεί πάντα το αριστερό του πόδι μπροστά φέρνοντας το δεξί σε παράλληλη θέση. Αυτές ήταν οι βασικές κινήσεις. Ποτέ δεν κατάφερα να τον μάθω να χρησιμοποιεί το αριστερό του χέρι για πλάγια χτυπήματα και για να τον μάθω να μαζεύει το δεξί χρειάζονταν πολλά μαθήματα ακόμα», γράφει με την ακρίβεια έμπειρου αθλητικογράφου ή coach, ο "Πάπα".

Σε ένα από τα λιγότερο σκληρά βιβλία του, στο Χόλλυγουντ (μτφρ. Γιώργος-Ίκαρος Μπαμπασάκης, υπό έκδοση από τις εκδ. Μεταίχμιο), ο Μπουκόβσκι θα προβεί σε ένα εγκώμιο της πυγμαχίας και της σχέσης της με τη λογοτεχνία και τη συγγραφή.

Ένας άλλος λάτρης του Χέμινγουεϊ και λάτρης της διαλεκτικής box & books, ήταν ο μέγας Τσαρλς Μπουκόβσκι (1920-1994). Μιλάει για την πυγμαχία και στα ποιήματα και στα πεζά του, και μάλιστα ο ίδιος συνήθιζε να χρησιμοποιεί τις γροθιές του σε μεθυσμένες αναμετρήσεις στα σοκάκια και τους ακάλυπτους χώρους πίσω από τα καταγώγια όπου σύχναζε. Σε ένα από τα λιγότερο σκληρά βιβλία του, στο Χόλλυγουντ (μτφρ. Γιώργος-Ίκαρος Μπαμπασάκης, υπό έκδοση από τις εκδ. Μεταίχμιο), ο Μπουκ θα προβεί σε ένα εγκώμιο της πυγμαχίας και της σχέσης της με τη λογοτεχνία και τη συγγραφή.

«Άνοιξα μια μπίρα και άναψα την τηλεόραση», γράφει. «Είχε έναν αγώνα πυγμαχίας στο ESPN. Βάραγαν για τα καλά. Οι πυγμάχοι ήταν σε πολύ καλύτερη κατάσταση απ᾽ ό,τι εγώ στα νιάτα μου. Θαύμασα την ενέργεια που ξόδευαν ενόσω αγωνίζονταν για τα καλά και μ᾽ όλο τους το σφρίγος. Η προπόνησή τους στους δρόμους και στα γυμναστήρια που έπρεπε να υπομείνουν εμένα μου φαινόταν τώρα αβάσταχτη. Και εκείνες οι δύο, τρεις μέρες, οι τόσο τίγκα στην ένταση, πριν από έναν μεγάλο αγώνα. Η φυσική κατάσταση ήταν το κλειδί. Το ταλέντο και τα κότσια είναι η ικανή και αναγκαία συνθήκη, αλλά χωρίς καλή φυσική κατάσταση δεν πιάνουν μία. Μου άρεσε να βλέπω τους αγώνες πυγμαχίας. Μου θύμιζαν, από μιαν άποψη, το γράψιμο. Χρειαζόσουν τα ίδια πράγματα, ταλέντο, κότσια, και φυσική κατάσταση. Μόνο που η φυσική κατάσταση είναι θέμα μυαλού και ψυχής. Ποτέ δεν γεννιέσαι συγγραφέας. Συγγραφέας γίνεσαι. Και γίνεσαι συγγραφέας κάθε φορά που πας και στρώνεσαι μπροστά στη γραφομηχανή. Το δύσκολο καμιά φορά είναι να βρεις την καρέκλα για να στρωθείς μπροστά στη γραφομηχανή και να κάτσεις σ᾽ αυτή την καρέκλα που θα βρεις. Μερικές φορές, δεν μπορείς να κάτσεις. Όπως συμβαίνει συνέχεια στη ζωή, μπλέκονται στα πόδια σου διάφορα: μικροπροβλήματα, μεγάλα προβλήματα, αδιάκοπα μπερδέματα και μπελάδες. Πρέπει να έχεις τη φυσική κατάσταση να τα αντέξεις όλα αυτά, να αντισταθείς σε ό,τι πάει να σε ξεπαστρέψει. Αυτό είναι το μήνυμα που παίρνω βλέποντας αγώνες πυγμαχίας στην τηλεόραση, ή παρακολουθώντας τις κούρσες στον ιππόδρομο, ή τους τρόπους που έχουν οι αναβάτες να υπερβαίνουν τις αναποδιές, τα σωριάσματα στην πίστα ή τους προσωπικούς εφιάλτες στην καθημερινή τους ζωή. Γράφω περί της ζωής, χα χα χα. Αλλά αυτό που με καταπλήσσει πραγματικά, είναι το απέραντο σθένος ορισμένων ανθρώπων στο να ζήσουν τη ζωή. Αυτό με κάνει ν᾽ αντέχω και να συνεχίζω».

* Συνεχίζεται. Στο επόμενο: Πυγμαχία και Όσκαρ Ουάιλντ, Νίκος Καρούζος, Τζακ Λόντον, Αρθούρος Κραβάν, και Γκυ Ντεμπόρ

* Ο ΓΙΩΡΓΟΣ-ΙΚΑΡΟΣ ΜΠΑΜΠΑΣΑΚΗΣ είναι συγγραφέας και μεταφραστής.
Τελευταίο του βιβλίο, η ποιητική συλλογή «Ίχνη και χνότα» (εκδ. Γαβριηλίδη).


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Η επίδραση του Τζον Ρολς στην ευρωπαϊκή σοσιαλδημοκρατία: σκέψεις, εντάσεις, ενστάσεις

Η επίδραση του Τζον Ρολς στην ευρωπαϊκή σοσιαλδημοκρατία: σκέψεις, εντάσεις, ενστάσεις

Μπορεί ένας φιλόσοφος όπως ο John Rowls, που με την «επάλληλη συναίνεση» και τα «εύλογα δόγματά» του, μπορεί να κατηγορηθεί για ελαχιστοποίηση του πολιτικού, να έχει επηρεάσει ένα πολιτικό οργανισμό όπως η σοσιαλδημοκρατία; Μήπως ο τίτλος αυτής της εισήγησης* είναι τραβηγμένος; Θεωρώ πως όχι.

...
«Το δέρμα», του Σέρχιο δελ Μολίνο − Μηχανισμοί κατανόησης της νόσου της ψωρίασης

«Το δέρμα», του Σέρχιο δελ Μολίνο − Μηχανισμοί κατανόησης της νόσου της ψωρίασης

Για το βιβλίο του Sergio del Molino «Το δέρμα» (μτφρ. Μαρία Παλαιολόγου, εκδ. Ίκαρος). Φωτογραφία © Larm Rmah / Unsplash

Του Γιώργου Αθανασιάδη

 

...

Λουίς Γκαρθία Μοντέρο: ένα ποίημα για την Αλμουδένα, τρεις μεταφράσεις

Λουίς Γκαρθία Μοντέρο: ένα ποίημα για την Αλμουδένα, τρεις μεταφράσεις

Τρεις μεταφραστικές απόπειρες ενός ποιήματος του Luis García Montero αφιερωμένο στην Almudena Grandes, που απεβίωσε πρόσφατα.

Tου Κωνσταντίνου Παλαιολόγου

Στις 27 Νοεμβρίου 2021 απεβίωσε στα 61 της χρόνια εξαιτίας ενός καρκίνου, η πολύ σημαντ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

5 λεπτά με τον Λουκά Αναγνωστόπουλο

5 λεπτά με τον Λουκά Αναγνωστόπουλο

Πέντε λεπτά με έναν συγγραφέα. Σήμερα, ο Λουκάς Αναγνωστόπουλος με αφορμή το βιβλίο του «Οι μύθοι του χθες και οι άνθρωποι του σήμερα» που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Γράφημα. 

Επιμέλεια: Book Press

«Οι αρχαίοι μύθοι είναι συναρπαστικοί και διαχρο...

«Άνθρωποι και Ποντίκια» του Τζον Στάινμπεκ, από την Ομάδα Cartel: για λίγες ακόμη μέρες On demand

«Άνθρωποι και Ποντίκια» του Τζον Στάινμπεκ, από την Ομάδα Cartel: για λίγες ακόμη μέρες On demand

Ο Cartel Τεχνοχώρος προτείνει: «Άνθρωποι και Ποντίκια» του Τζον Στάινμπεκ σε σκηνοθεσία Βασίλη Μπισμπίκη ON DEMAND, για λίγες ακόμη ημέρες μέχρι το τέλος Ιανουαρίου, από Σάββατο 22 έως και 30 Ιανουαρίου.

Επιμέλεια: Book Press

...
Αλεξάνδρα Γρηγορίου: «Ένα ταξίδι αυτογνωσίας μιας σύγχρονης γυναίκας»

Αλεξάνδρα Γρηγορίου: «Ένα ταξίδι αυτογνωσίας μιας σύγχρονης γυναίκας»

Μια κουβέντα γνωριμίας με τη συγγραφέα Αλεξάνδρα Γρηγορίου η οποία με το μυθιστόρημά της «Το μυστικό της Μελίνας» (εκδ. Αρμός) έκανε πρόσφατα την εμφάνισή της, «ένα ταξίδι αυτογνωσίας μιας σύγχρονης γυναίκας», όπως το χαρακτηρίζει η ίδια. 

Επιμέλεια: Λεωνίδας Καλούσης

...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Το αντίδωρο», της Μαίρης Σπυριδογιαννάκη (προδημοσίευση)

«Το αντίδωρο», της Μαίρης Σπυριδογιαννάκη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Μαίρης Σπυριδογιαννάκη «Το αντίδωρο – Αφού σκέφτομαι θετικά, γιατί μου πάνε όλα στραβά;» το οποίο κυκλοφορεί αυτές τις μέρες από τις εκδόσεις «Η Τέχνη της Ζωής».

Επιμέλεια: Book Press

01 ...

«Η εξαφάνιση του δόκτορος Μίε», του Όλιβερ Χίλµες (προδημοσίευση)

«Η εξαφάνιση του δόκτορος Μίε», του Όλιβερ Χίλµες (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Oliver Hilmes «Η εξαφάνιση του δόκτορος Μίε» (μτφρ. Βασίλης Τσαλής), που κυκλοφορεί στις 19 Ιανουαρίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΔΡ ΒΙΚΤΟΡ ΜΙΛΕΡ-ΧΕΣ,
ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΤΟΥ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟΥ ...

«Τις Κυριακές που πετούν τα αεροπλάνα», του Γιώργου Πετράκη (προδημοσίευση)

«Τις Κυριακές που πετούν τα αεροπλάνα», του Γιώργου Πετράκη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση ενός αποσπάσματος από τη συλλογή τριών ιστοριών του Γιώργου Πετράκη «Τις Κυριακές που πετούν τα αεροπλάνα», η οποία θα κυκλοφορήσει τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Πληθώρα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ο Μάρκου στέκεται πίσω απ’ τ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2021 σύμφωνα με τον Guardian

Τα καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2021 σύμφωνα με τον Guardian

H λίστα του Guardian με τα καλύτερα βιβλία του 2021 περιλαμβάνει πολλά γνώριμα και αγαπητά ονόματα, όπως η Όλγκα Τοκάρτσουκ, ο Καζούο Ισιγκούρο, ο Τζόναθαν Φράνζεν και η Σάλι Ρούνεϊ, μεταξύ άλλων. Με ικανοποίηση διαπιστώσαμε ότι πολλοί από τους συγγραφείς που ξεχώρισαν έχουν ήδη ένα ή περισσότερα βιβλία τους μεταφρα...

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2021

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2021

Φέτος περιμέναμε την εκπνοή της χρονιάς πριν συντάξουμε την καθιερωμένη μας πια λίστα με τα καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία της χρονιάς. Ο λόγος είναι ότι τούτες τις Γιορτές, εντονότερα από άλλες χρονιές, έφταναν βιβλία στο γραφείο μας ακόμη και παραμονές Πρωτοχρονιάς. Ακόμη και σημαντικά μυθιστορήματα διεθνώς αναγνωρισ...

100 βιβλία ποίησης του 2021 που αξίζει να προσέξετε

100 βιβλία ποίησης του 2021 που αξίζει να προσέξετε

Η εκδοτική κίνηση περί την ποίηση και φέτος στη χώρα μας εντονότατη, και σε ένα μεγάλο της κομμάτι πολύ ενδιαφέρουσα και ποιοτική. Οι μεταφράσεις σπουδαίων ξένων ποιητών και ποιητριών, όπως για παράδειγμα έγινε φέτος με τις νομπελίστριες Λουίζ Γκλικ και Βισουάβα Σιμπόρσκα, είναι σημαντικές εκδοτικές χειρονομίες. Πολ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

07 Ιανουαρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2021

Φέτος περιμέναμε την εκπνοή της χρονιάς πριν συντάξουμε την καθιερωμένη μας πια λίστα με τα καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία της χρονιάς. Ο λόγος είναι ότι τούτες τις Γιορτέ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

14 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Τα βιβλία του χειμώνα: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται (ανανεωμένο)

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών και δοκιμίων από 34 εκδοτικούς οίκους. Επιμέλεια: Κώστας Αγορα

ΦΑΚΕΛΟΙ