Του Ρωμανού Σκλαβενίτη-Πιστοφίδη
Όταν σκέφτομαι το ελληνικό πανεπιστήμιο, κάνω κακές σκέψεις. Ότι με αδικεί, ότι μου στερεί κάποιο λαμπρότερο μέλλον, ότι με παγιδεύει. Αλλά, όπως λέμε, as if: σιγά να μην... Το πανεπιστήμιο δεν έχει προσωπικά εναντίον μας, ούτε είμαστε μόνοι σ' αυτές τις σκέψεις. Στην πραγματικότητα, τις μοιραζόμαστε όλοι όσοι βλέπουμε το πανεπιστήμιο σοβαρά· όσοι είμαστε εκεί για να δουλέψουμε και να εξελιχθούμε, παρά τις δυσκολίες.
Πού και πού, στο ίδιο ελληνικό πανεπιστήμιο, συγκινούμαι πολύ. Το απόγευμα, κρυφάκουσα για ώρα έναν καθηγητή, κρυμμένος πίσω απ' τη μισάνοιχτη πόρτα του αμφιθεάτρου. Είχα φτάσει νωρίς και η προηγούμενη τάξη δεν είχε τελειώσει. Στον τοίχο, φαινόταν ένα slide που ξεχείλιζε με εμβλήματα πανεπιστημίων. Αναγνώρισα το ΑΠΘ, το πανεπιστήμιο της Βοστώνης, το Harvard, το UCL, το King's. Ο καθηγητής έκλεινε τη διάλεξή του σκιαγραφώντας την ακαδημαϊκή του πορεία. Τι το αξιοπερίεργο έχει αυτό, θα πει κάποιος. Κι όμως, καθώς γράφω, δεν μπορώ να θυμηθώ άλλον που να μας έχει μιλήσει για τα πανεπιστήμια από τα οποία έχει περάσει, για τη δουλειά του εκεί. Πολλές φορές, οι καθηγητές δεν συστήνονται καν· μια φορά, διέκοψα τη διάλεξη ενός για να ρωτήσω το όνομά του. Είναι λοιπόν ξεχωριστό, όταν ακούς τον καθηγητή σου να μιλάει για τις σπουδές του, πόσω μάλλον όταν έχει εκπαιδευτεί σε μερικά από τα σπουδαιότερα πανεπιστήμια του πλανήτη.
Έχωσα το κεφάλι μου στην αίθουσα όπως τα καρτούν και κρυφοκοίταξα, τη στιγμή που είπε: «Να είστε περήφανοι για τις σπουδές σας εδώ».
Έσυρα απαλά την ξύλινη πόρτα, για να μην τρίξει. Ήθελα να ακούσω καλύτερα, αλλά χωρίς να με αντιληφθεί: κι αν ρωτούσε ποιος ήμουν και τι έκανα εκεί; Ντρεπόμουν να παραδεχτώ ότι παρακολουθούσα το πιο προσωπικό μέρος της διάλεξής του όχι από υποχρέωση, αλλά από ενδιαφέρον. Έχωσα το κεφάλι μου στην αίθουσα όπως τα καρτούν και κρυφοκοίταξα, τη στιγμή που είπε: «Να είστε περήφανοι για τις σπουδές σας εδώ». Αυτό το είχα ξανακούσει άλλη μία φορά, αν και με άλλες λέξεις («Ό,τι κι αν είναι, η κλινική αυτή είναι το σπίτι σας»). Βλέπετε, δεν συνηθίζεται να λέμε καλές κουβέντες για το ελληνικό πανεπιστήμιο· φοιτητές και καθηγητές, ανησυχούμε το ίδιο ότι μας καταπίνει.
Το αμφιθέατρο ήταν σχεδόν άδειο κι οι λιγοστοί φοιτητές είχαν συγκεντρωθεί στις πρώτες δυο σειρές, ώστε έμοιαζε με σχολική τάξη. Δεν ξέρω τι περνούσε απ' το μυαλό τους, αλλά μ' αρέσει να σκέφτομαι ότι περνούσαν αστεράκια, καθώς τον άκουγαν αποσβολωμένοι. Ο καθηγητής τούς ενθάρρυνε να δοκιμάσουν τις δυνάμεις τους και αλλού, σε μεγαλύτερα πανεπιστήμια, όπου «τα πράγματα ήταν αρκετά μαγικά». Ούτε ο ίδιος ήταν προνομιούχος, κι όμως τα είχε καταφέρει, γιατί είχε κίνητρο και δούλευε πολύ. Έτσι όπως κρυφοκοιτούσα από τη χαραμάδα της ξύλινης πόρτας, ενώ εκείνος εξιστορούσε τη ζωή εκεί, ένιωσα σαν την ορφανή Μπέκι από το βροχερό Λονδίνο, που πεινούσε για όσα είχε να πει η μικρή πριγκίπισσα για τη ζωή στις Ινδίες. Τα πράγματα ήταν αρκετά μαγικά.
Το ελληνικό πανεπιστήμιο με συγκινεί όταν παραδέχεται το ολίγον του· όταν αναγνωρίζει ότι δεν μπορεί να σου δώσει όσα υποχρεούται, αλλά δεν το βάζει κάτω.
Το ελληνικό πανεπιστήμιο με συγκινεί, αντιλαμβάνομαι, όταν παραδέχεται το ολίγον του· όταν αναγνωρίζει ότι δεν μπορεί να σου δώσει όσα υποχρεούται, αλλά δεν το βάζει κάτω· όταν προσπαθεί να στίψει όσα έχει, μέχρι να στάξουν μες στο κεφάλι σου. Σαν τη φτωχή μαμά που δεν μπορεί να σου αγοράσει νέο ζευγάρι παπούτσια, αλλά θα ιδρώσει για να σου γυαλίσει το παλιό. Μια καθηγήτρια ―δεν μπορώ να ξεχάσω― μάς ξεπροβόδισε δακρυσμένη· ακριβώς, γιατί γνώριζε πόσο πολύ χρειαζόμασταν το ζευγάρι καλά παπούτσια που δεν μπορούσε να μας χαρίσει.
Τέτοιες είναι οι στιγμές που θα κρατήσουμε από το πανεπιστήμιό μας. Και ξέρω, σε μια δυτική χώρα σαν τη δική μας, είναι πικρές παρά γλυκές· κανονικά, δεν θα 'πρεπε να τις έχουμε ζήσει. Αλλά αυτές είναι. Και να, καθώς πλησιάζει η αποφοίτησή μου, τις νοσταλγώ όλο και συχνότερα.
* Ο ΡΩΜΑΝΟΣ ΣΚΛΑΒΕΝΙΤΗΣ-ΠΙΣΤΟΦΙΔΗΣ είναι συγγραφέας και φοιτητής ιατρικής.
