Giannis-Kontos-4-390

Από την εμπειρία του εφήμερου στην καρδιά του τραγικού

Του Γιώργου Βέη

Από την πρώτη του συλλογή, με τίτλο Περιμετρική, που εκδόθηκε το 1970, ώς τα τελευταία του γραπτά, ο Γιάννης Κοντός, ένας από τους αντιπροσωπευτικότερους δημιουργούς της πολυφωνικής γενιάς του '70, γράφει διαρκώς κατ΄ ουσίαν ένα και το αυτό ποίημα. Το βασανιστικό ποίημα της, ει δυνατόν, ανέκκλητης απεξάρτησής μας από τη φθορά. Αναφέρομαι σε έναν κήρυκα απελευθέρωσης από τα θλιβερά δεσμά της λεγομένης εξ αντικειμένου πραγματικότητας, ο οποίος βλέπει συνεχώς μπροστά του ανοικτή την πύλη στο Εξαίσιο. Δεν θα μπορέσει ποτέ να περάσει μέσα, διότι απλούστατα είναι φυτεμένος στην αναγκαία διαδρομή της κάθε εργασιακής μέρας, η οποία συνδέει την οδό Βυζαντίου, όπου είναι η κατοικία του στον οικισμό Παπάγου, ως τον μεγάκοσμο-μικρόκοσμο του κέντρου της απωθητικής, άναρχης, αλλά και ελκυστικής τροφού Αθήνας.

Το όνειρο όμως ενός πεδίου πραγμάτωσης των ιδανικών του αυθεντικού ανθρώπου δεν καταλύεται ποτέ. Στο τέλος μάλιστα καθίσταται η υπέρτατη αλήθεια της ίδιας της ύπαρξης. Η τελευταία μπορεί να σφαδάζει και να διαμελίζεται από τη σύγκρουσή της με το πανίσχυρο, παράλογο στοιχείο της ζωής, με τις αντιξοότητες των περιπλοκών της ζωής, αλλά επιβιώνει ως το τέλος. Κρατιέται κατ΄ουσίαν αλώβητη ψυχικά. Όρθια στα πόδια της, συνιστά ένα αμάχητο τεκμήριο αντοχής συγκινησιακών υλικών. Το ποίημα, από την άποψη αυτή, είναι η σωσίβια λέμβος, η σωτήρια έξοδος κινδύνου, το κερδισμένο εντέλει στοίχημα εκείνου του αισθητικού ατόμου, το οποίο αντέταξε με τόλμη και παρρησία, απέναντι ακριβώς από το απειλητικό χάος του σήμερα, και μάλιστα σε απόσταση αναπνοής, τις καταστατικές αξίες του είναι. Ο Γιάννης Κοντός είναι εδώ, ως όριο καλλιτεχνικής συνέπειας. 

Το τελικό αποτύπωμα είναι το ευδιάκριτο αποτύπωμα του εαυτού ενός ευαίσθητου, οξυδερκούς και στοχαστικού ταυτοχρόνως κληρωτού της μεταπολεμικής εποχής.

Βεβαίως το έργο του, σε ανοδική πάντα πορεία, γνώρισε ποικίλες φάσεις λεκτικών αναπροσαρμογών, θεαματικών υφολογικών βελτιώσεων και θεματικών συνεκδοχών. Υπήρξε εν ολίγοις ποιητής πορείας. Το τελικό αποτύπωμα είναι το ευδιάκριτο αποτύπωμα του εαυτού ενός ευαίσθητου, οξυδερκούς και στοχαστικού ταυτοχρόνως κληρωτού της μεταπολεμικής εποχής, αλλά και ο καθρέφτης του κόσμου (του), ο οποίος τον περιβάλλει εκ γενετής, ενίοτε δε, στα πρώτα μετεφηβικά του χρόνια, με ιδιάζουσα αναλγησία. Δεν διακατέχεται από ψευδαισθήσεις, φρούδες ελπίδες και ουτοπικές εμμονές. Ούτε υπερβάλλει, όσον αφορά τις αξιωματικές δυνατότητες της δημιουργικής γραφής. Δεν ταξίδεψε, δεν έμαθε ξένες γλώσσες. Του έφτανε το σύμπαν της στιγμής για να εξοικειωθεί με τα μείζονα, τα διαχρονικά αινίγματα του βίου. Το δεδομένο βιωματικό στοιχείο αρκεί δηλαδή και με το παραπάνω, όσο μονοσήμαντο κι αν φαίνεται εκ πρώτης όψεως, για να τροφοδοτήσει μια από τις χαρακτηριστικότερες γραφές της εποχής μας στο χώρο της ποίησης.

kontos-photoΑκόμη κι αν δεν φέρει την υπογραφή του το ποίημα του Γιάννη Κοντού, προδίδει με την πρώτη κιόλας ανάγνωση τον εμπειρότατο τεχνίτη του. Από τα όσα έχουν κατατεθεί κατά καιρούς για το ατομικό ιδίωμά του και ειδικότερα για τη συγκεκριμένη σημασιοσυντακτική πολιτική του, απομονώνω για τις ανάγκες της εποπτικής στιγμής, τις εξής εύστοχες παρατηρήσεις του ποιητή και κριτικού Κώστα Γ. Παπαγεωργίου, όπως δημοσιεύθηκαν παλαιότερα στην εφημερίδα «Η Καθημερινή»: «Αποτέλεσμα αυτών των τεχνικών είναι, λ.χ., η περίοπτη θέση που κατέχει, στα ποιήματά του, ο πλαθόμενος, όπως το απαιτούν οι ανάγκες της κάθε περίστασης, μύθος, ο άκρατος, συχνά απαστράπτων συνειρμός, η συχνότατα παρατηρούμενη ανατροπή των χρονικών διαστάσεων και της χρονικότητας των πραγμάτων, η σχεδόν ταχυδακτυλουργική, εντελώς απροσδόκητη ανατροπή, δημιουργία, αποκατάσταση κλπ. καταστάσεων, περιστατικών, γεγονότων, με την πρόθεση να δημιουργηθεί λύση στο ξαφνικά προκύπτον αδιέξοδο». (Βλ. επίσης του ιδίου «Δωρεάν ξενάγηση στο σκοτάδι» στον τόμο Τα άδεια γήπεδα - Ποιητικές κριτικές δοκιμές, εκδόσεις Σοκόλη, 1994, σελ. 219).

Ο Γιάννης Κοντός μου έλεγε τον περασμένο Σεπτέμβριο, κάτι που επαναλάμβανε σχεδόν σε κάθε συνάντησή μας τα τελευταία χρόνια, ότι σχεδιάζει δηλαδή κι άλλα ποιήματα, κι άλλα βιβλία, κι άλλα παραμύθια για παιδιά. Το ότι έφυγε δεν σημαίνει ότι δεν μπορούμε να επιχειρήσουμε να ολοκληρώσουμε εμείς νοερώς κάποια από όσα δεν πρόλαβε. Σαν παιχνίδι δίπλα στις ανοιγμένες στη μέση συλλογές του. Θα του άρεσε απλώς και σαν ιδέα μόνον. Άλλωστε στάθηκε πάντα όσο ζούσε από την όχθη της ανενδοίαστης κατάφασης στη Φαντασία.

* Ο ΓΙΩΡΓΟΣ ΒΕΗΣ είναι ποιητής.  

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ ΓΙΑΝΝΗ ΚΟΝΤΟΥ

politeia-link

 

 

 

 


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Σχολείο χωρίς τέχνη δεν είναι σχολείο

Σχολείο χωρίς τέχνη δεν είναι σχολείο

Την εβδομάδα 25-31 Μαΐου 2020 γιορτάστηκε η Παγκόσμια Εβδομάδα Τεχνών στην Εκπαίδευση, μια πρωτοβουλία της Unesco και του World Alliance for Arts Education. Στο διαφημιστικό βίντεο Why Arts Education matters έγραφε χαρακτηριστικά: We all have an artistic soul. Ώστε, λοιπόν, «όλοι έχουμε μια κα...

Τα όνειρα ενός βιβλιολάτρη

Τα όνειρα ενός βιβλιολάτρη

Ένας θαμμένος πάπυρος σε μια αμμοθίνη που ξαφνικά φέρνει στο φως τα εννιά χαμένα βιβλία της Σαπφώς, το δεύτερο μέρος της Ποιητικής του Αριστοτέλη, τον Προμηθέα Πυρφόρο και τον Προμηθέα Λυόμενο του Αισχύλου. 

Του Κώστα Κουτσουρέλη

...
«Εγκαταλείπω την ποίηση δε θα πει προδοσία» - Πτυχές του έργου του Ντίνου Χριστιανόπουλου

«Εγκαταλείπω την ποίηση δε θα πει προδοσία» - Πτυχές του έργου του Ντίνου Χριστιανόπουλου

Πτυχές του πολυσχιδούς έργου του Ντίνου Χριστιανόπουλου, που, σε ηλικία 89 ετών, έφυγε χθες από κοντά μας. 

Του Παναγιώτη Γούτα

Ο Ντίνος Χριστιανόπουλος γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη το 1931. Το κανονικό του όνομα ήταν Κωνσταντίνος Δημητριάδης, α...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Βιβλία του φθινοπώρου ή τι θα διαβάσουμε τις μέρες που έρχονται

Βιβλία του φθινοπώρου ή τι θα διαβάσουμε τις μέρες που έρχονται

Επιλογή από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, δοκιμίων και βιογραφιών.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Με σκεπτικισμό αλλα και συγκρατημένη αισιοδοξία κινούνται οι περισσότεροι από τους εκδοτικούς οίκους ενόψει ενός χ...

Μαθήματα πιάνου έναντι κηπουρικής εργασίας (διήγημα)

Μαθήματα πιάνου έναντι κηπουρικής εργασίας (διήγημα)

Ήμουν δευτέρα δημοτικού όταν άκουσα την κυρία Μανωλία να παίζει στο πιάνο μια σονάτα του Μπετόβεν. Μαγεύτηκα. Από τότε το όνειρό μου ήταν να γίνω μουσικός, σαν εκείνη. Ήταν πρωτευουσιάνα με πτυχίο από το Εθνικό Ωδείο. Ποιος ξέρει πώς κατέληξε στα χωριά μας.

Του Δημήτρη Βο...

Αν Πεντέρς: «kalá»

Αν Πεντέρς: «kalá»

Προδημοσίευση αποσπάσματος από την ποιητική σύνθεση της Βελγίδας ποιήτριας Αν Πεντέρς «kalá» (μτφρ. Αναστασία Χαβάτζα) που κυκλοφορεί τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Βακχικόν.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Μια ακροθαλασσιά. Πολύχρωμη. Ορυκτώδης. ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

Marilynne Robinson: «Στο σπίτι»

Marilynne Robinson: «Στο σπίτι»

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Marilynne Robinson «Στο σπίτι» (μτφρ. Κατερίνα Σχινά), που κυκλοφορεί στις 24 Σεπτεμβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Η Γκλόρι πήρε τον Τζακ επάνω στο δωμάτιο που είχε ετοιμά...

Βάσια Τζανακάρη: «Αδελφικό»

Βάσια Τζανακάρη: «Αδελφικό»

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Βάσιας Τζανακάρη «Αδελφικό», που κυκλοφορεί στις 24 Σεπτεμβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΜΑΡΩ

Το μωρό γκρίνιαζε σε όλη τη διαδρομή. Τόσο που το μι...

Λ. Π. Χάρτλεϊ: «Ο μεσάζων»

Λ. Π. Χάρτλεϊ: «Ο μεσάζων»

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Λ.Π. Χάρτλεϊ «Ο μεσάζων» (μτφρ. Τόνια Κοβαλένκο), που κυκλοφορεί στις 28 Σεπτεμβρίου από τις εκδόσεις Καστανιώτη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Tο παρελθόν είναι μια ξένη χώρα...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Βιβλία του φθινοπώρου ή τι θα διαβάσουμε τις μέρες που έρχονται

Βιβλία του φθινοπώρου ή τι θα διαβάσουμε τις μέρες που έρχονται

Επιλογή από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, δοκιμίων και βιογραφιών.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Με σκεπτικισμό αλλα και συγκρατημένη αισιοδοξία κινούνται οι περισσότεροι από τους εκδοτικούς οίκους ενόψει ενός χ...

Εννέα συγγραφείς, εννέα αγαπημένα βιβλία

Εννέα συγγραφείς, εννέα αγαπημένα βιβλία

Ιάκωβος Ανυφαντάκης, Δήμητρα Λουκά, Μάκης Μαλαφέκας, Βαγγέλης Μπέκας, Ιωάννα Ντούμπρου, Κατερίνα Παπαντωνίου, Γιώργος Παυλόπουλος, Γιώργος Πετράκης, Βάσια Τζανακάρη. Εννέα νέοι συγγραφείς μοιράζονται μαζί μας σκέψεις τους για ένα βιβλίο που διάβασαν τον Αύγουστο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός ...

Τα καλύτερα μυθιστορήματα της δεκαετίας στην αγγλόφωνη πεζογραφία

Τα καλύτερα μυθιστορήματα της δεκαετίας στην αγγλόφωνη πεζογραφία

Αυτά είναι τα είκοσι (20) καλύτερα μυθιστορήματα που γράφτηκαν και εκδόθηκαν στα αγγλικά την τελευταία δεκαετία (2010-2019), σύμφωνα με τη συντακτική ομάδα του έγκριτου αμερικανικού ιστότοπου για τα βιβλία και τον πολιτισμό Literary Hub. 

Επιμέλεια: Book Press

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

11 Σεπτεμβρίου 2020 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Εννέα συγγραφείς, εννέα αγαπημένα βιβλία

Ιάκωβος Ανυφαντάκης, Δήμητρα Λουκά, Μάκης Μαλαφέκας, Βαγγέλης Μπέκας, Ιωάννα Ντούμπρου, Κατερίνα Παπαντωνίου, Γιώργος Παυλόπουλος, Γιώργος Πετράκης, Βάσια Τζανακάρη. Εν

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

17 Ιουλίου 2020 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

50 καλά βιβλία για το καλοκαίρι και για πάντα

Πενήντα καλά βιβλία από την πρόσφατη εκδοτική παραγωγή τα οποία ξεχωρίσαμε ανάμεσα σε πολλά ακόμη καλά βιβλία. Ελληνική και μεταφρασμένη πεζογραφία, ποίηση, δοκίμια ιστ

ΦΑΚΕΛΟΙ

ΞΕΧΩΡΙΣΑΜΕ

ΝΑ ΑΛΛΟ ΕΝΑ