mono-oi-gynaikes-diavazoun-turquie-1948 390

Του Παναγιώτη Γούτα

Η φωνή της κοπέλας του εκδοτικού οίκου όπου τηλεφώνησα ήταν τρυφερή και φιλική. Έδειχνε απίστευτη κατανόηση στην επιμονή μου να την καλώ, μια επιμονή που άγγιζε τα όρια της υστερίας. Ωστόσο, στα τα λόγια ήταν φειδωλή. «Δεν μπορώ να σας πω τίποτα ακόμη, κύριε, περιμένω και την εισήγηση του αναγνώστη». Όταν τόλμησα να την ρωτήσω αν ο αναγνώστης τού προς έκδοση κειμένου μου ήταν κάποιος επώνυμος συγγραφέας που γνώριζα πως εκδίδει στον συγκεκριμένο οίκο, η συμπεριφορά της άλλαξε απότομα. «Αυτά δεν τα ανακοινώνουμε ποτέ, κύριε. Θα κάνετε υπομονή λίγες μέρες ακόμη». 

Τι ιδιότητες έχουν, άραγε, αυτοί οι αναγνώστες; Υποθέτω πως ακριβέστερος όρος θα ήταν «επαρκής αναγνώστης» ή κάτι συναφές, αλλά διατηρώ σοβαρές επιφυλάξεις γι' αυτό το τελευταίο. Άλλωστε ποιος ορίζει ποιος ο επαρκής και ποιος ο ανεπαρκής αναγνώστης; Υπάρχει κάπου γραμμένο ότι εδώ τελειώνουν τα όρια της αναγνωστικής επάρκειας κι από 'δω και πέρα αρχίζει η αναγνωστική ανεπάρκεια; Κι αν όλα είναι θέμα διαβασμάτων, ποιος θα μας πει στα πόσα διαβασμένα λογοτεχνικά αριστουργήματα κατοχυρώνεται η επάρκεια στην ανάγνωση; Στα πενήντα, στα εκατό, στα χίλια ή στις πέντε χιλιάδες; Και γιατί εγώ που διάβασα λιγότερο να θεωρούμαι ανεπαρκέστερος από κάποιον άλλο βιβλιοφάγο, που είναι όμως κολλημένος σε ένα συγκεκριμένο είδος γραφής;

...σκοτεινά, άγνωστα πρόσωπα...

Μπορεί να είναι επώνυμοι συγγραφείς που τυπώνουν αλλού και εισηγούνται αλλού

Όπως και να έχει το θέμα, οι αναγνώστες των εκδοτικών οίκων είναι μυστήριες περιπτώσεις. Σκοτεινά, άγνωστα πρόσωπα, που μπορεί να παίζουν τη λογοτεχνία και τις θεωρίες της στα δάχτυλα ή να μην σκαμπάζουν γρι απ' αυτά. Μπορεί να είναι επώνυμοι συγγραφείς που τυπώνουν αλλού και εισηγούνται αλλού, μπορεί να είναι ο μπατζανάκης ή ο κουμπάρος του εκδότη ή η συννυφάδα της εκδότριας που θέλει μια δεύτερη ή τρίτη γνώμη. Μπορεί να είναι κάποια κυρία, συνήθως πρόσχαρη, που διατηρεί στήλη σε κουτσομπολίστικο περιοδικό ή γράφει στίχους σε ελαφρολαϊκές καλλιτέχνιδες. Μπορεί να είναι ακόμη και ο ίδιος ο εκδότης, ο οποίος θέλοντας να εξωραΐσει το συγκεντρωτικό του πρόσωπο, υποδύεται ότι διατηρεί, τάχαμου, αυλή ολόκληρη με επαΐοντες που τους συμβουλεύεται και τους ακούει για τις προσεχείς εκδόσεις του. Το ενδεχόμενο να είναι αναγνώστης κάποιος παροπλισμένος, στραγγισμένος συγγραφέας που θέλει να ανατροφοδοτήσει την έμπνευσή του μέσα από πρωτόλεια κείμενα φιλόδοξων συγγραφέων, δεν το κρατώ ως σκέψη ούτε για δευτερόλεπτο. Το απωθώ ακαριαία.

...αλλά ίσως και όχι...

Έπεσα από τα σύννεφα τελευταία όταν ανακάλυψα πως καλός φίλος και συγγραφέας ήταν αναγνώστης σε εκδοτικό οίκο. Μου το αποκάλυψε τυχαία, σε μια συζήτηση που είχαμε σε μπαράκι της πόλης. «Και γιατί, ρε συ, δεν το έλεγες τόσο καιρό; Θα διάλεγες ένα από τα αδημοσίευτα βιβλία μου και θα το τυπώνατε ...» του γκρίνιαξα. «Α, όχι, αυτά δεν γίνονται έτσι. Εσένα σε γνωρίζω καλά και θα μεροληπτούσα. Ποτέ δεν θα έπαιρνα την ευθύνη για ένα δικό σου βιβλίο. Η κρίση μου δεν πρέπει να επηρεάζεται από γνωριμίες και συγγένειες», απάντησε τελείως ψυχρά και επαγγελματικά. «Και τι θα έκανες σε μια τέτοια περίπτωση;» τον ξαναρωτώ, έκπληκτος από το προσωπείο δικαιοσύνης και αξιοκρατίας που επέμενε να μου παρουσιάζει. «Ε, τότε θα έστελνα το κείμενό σου σε άλλον αναγνώστη ...»

Υπάρχουν συγγραφείς που εναρμονίζουν τη γραφή τους με τις απαιτήσεις του εκδοτικού οίκου στον οποίο ζητούν καταφύγιο

Υπάρχουν συγγραφείς που εναρμονίζουν τη γραφή τους με τις απαιτήσεις του εκδοτικού οίκου στον οποίο ζητούν καταφύγιο. Άλλοι κάνουν εκπτώσεις στην ποιότητα για να φανούν ότι αγκαλιάζουν πλατιές μάζες αναγνωστών, άλλοι γράφουν ιδιότροπα και αλλόκοτα για να θέλξουν και να συγκινήσουν, άλλοι το γυρίζουν στο κοινωνικό ή στο πολιτικό, άλλοι γίνονται ερευνητές μιας εποχής για την οποία δεν δίνουν δεκάρα τσακιστή, άλλοι παρακάμπτουν το ταλέντο τους και γίνονται μελό ή απροσδόκητα βαρύγδουποι ή μεταφυσικοί. Οι πρώτοι που θα τους διαβάσουν είναι οι αναγνώστες των εκδοτικών οίκων. Αν αυτοί δώσουν την έγκριση, το κείμενο θα προχωρήσει. Αν όχι, θα πεταχτεί στα σκουπίδια. Ή θα ταχυδρομηθεί σε άλλους αναγνώστες άλλων εκδοτικών οίκων που σκέφτονται αλλιώς, που κρίνουν και αποφασίζουν διαφορετικά.

***

Γράφω αποκλειστικά για τον εαυτό μου και την τρέλα μου και δεν βασίζομαι, πλέον, σε κανέναν αναγνώστη. Τα κείμενα που κάποτε ταχυδρομούσα, σπάνια συνέπιπταν με τις προτιμήσεις των «αναγνωστών», οπότε απορρίπτονταν δίχως δεύτερη κουβέντα. Ο πρώτος και καλύτερος αναγνώστης που εμπιστεύομαι πια είναι το δικό μου μάτι, το δικό μου αυτί, η δικιά μου συνείδηση, το δικό μου συναίσθημα. Εάν πάρω την έγκρισή τους, προχωρώ και δεν υπολογίζω κανέναν. Και πάντα ελπίζω να συναντήσω εσένα, αφανή και άγνωστε αναγνώστη, αγγίζοντας τις πιο βαθιές χορδές της ψυχής σου, τις πιο μύχιες σκέψεις σου. Έστω και ένας τέτοιος αναγνώστης να υπάρχει στον κόσμο για μένα, είμαι υποχρεωμένος να συνεχίσω να γράφω και να τυπώνω. 

ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΓΟΥΤΑΣ


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Σαν το κούρντισμα των οργάνων»: Η Κική Δημουλά για τον Θανάση Βαλτινό

«Σαν το κούρντισμα των οργάνων»: Η Κική Δημουλά για τον Θανάση Βαλτινό

Της Κικής Δημουλά

Δεν είμαι ομιλήτρια, είμαι παρουσιάστρια του δικού μου εγκάρδιου χαιρετισμού, προς την αποψινή εκδήλωση που τιμά τον Θανάση Βαλτινό, αλλά για να μη λέμε μισές αλήθειες, και ο Βαλτινός τιμά με το παραπάνω αυτό που του αφιερώνεται απόψε, και το δικαιώνει. Ας θεωρ...

Μνήμη Γιώργου Ιωάννου

Μνήμη Γιώργου Ιωάννου

Της Αρχοντούλας Διαβάτη

Θυμάμαι την καθημερινή εκείνη του Φεβρουαρίου, τη μέρα της κηδείας του Γιώργου Ιωάννου, μια μέρα με κρύο και χιονόνερο, καθώς πηγαίναμε προς στην Αγιά Σοφιά, πριν από χρόνια. Εικοσιεννιά χρόνια. Να όμως...

Όψιμοι ζηλωτές και αυτόκλητοι τιμητές

Όψιμοι ζηλωτές και αυτόκλητοι τιμητές

Του Γιώργου Π. Πεφάνη*

Το άρθρο της κας Ιωάννας Φωτιάδη στην Καθημερινή (19-11-2013) με τίτλο «Βιομηχανία παραπαιδείας για φοιτητές...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Διαβάζοντας με τον Νίκο Κουφάκη

Διαβάζοντας με τον Νίκο Κουφάκη

Πρόσωπα από το χώρο των τεχνών, των ιδεών και του πολιτισμού, αποκαλύπτουν το δικό τους αναγνωστικό χαρακτήρα, τη μύχια σχέση τους με το βιβλίο και την ανάγνωση. Σήμερα, ο ηθοποιός Νίκος Κουφάκης απαντά σε 18 κλασικές ή απρόσμενες βιβλιοφιλικές ερωτήσεις.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...
«Ξενοδοχείο Metropol», του Όιγκεν Ρούγκε (προδημοσίευση)

«Ξενοδοχείο Metropol», του Όιγκεν Ρούγκε (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Eugen Ruge «Ξενοδοχείο Metropol» (μτφρ. Γιώτα Λαγουδάκου), το οποίο κυκλοφορεί στις 6 Δεκεμβρίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Συζήτηση στον πέμπτο όροφο

...
Παγκόσμια Ημέρα κατά του AIDS: Δυο πολύ χρήσιμα βιβλία

Παγκόσμια Ημέρα κατά του AIDS: Δυο πολύ χρήσιμα βιβλία

Η επιδημία του AIDS επηρεάζει με πολλούς τρόπους τη ζωή χιλιάδων οροθετικών στη χώρα μας ενώ οι νέες μολύνσεις κάθε χρόνο είναι εκατοντάδες. Το 1988 ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας καθιέρωσε την 1η Δεκεμβρίου ως Παγκόσμια Ημέρα κατά του AIDS. Προσεγγίζουμε το θέμα με οδηγούς δύο καλά βιβλία, πολύ διακριτά μεταξύ τους...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Ξενοδοχείο Metropol», του Όιγκεν Ρούγκε (προδημοσίευση)

«Ξενοδοχείο Metropol», του Όιγκεν Ρούγκε (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Eugen Ruge «Ξενοδοχείο Metropol» (μτφρ. Γιώτα Λαγουδάκου), το οποίο κυκλοφορεί στις 6 Δεκεμβρίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Συζήτηση στον πέμπτο όροφο

...
«Τα πουλιά που ήθελαν να τραγουδήσουν», της Τσάρλι Τζέιν Άντερς (προδημοσίευση)

«Τα πουλιά που ήθελαν να τραγουδήσουν», της Τσάρλι Τζέιν Άντερς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο της Charlie Jane Anders «Τα πουλιά που ήθελαν να τραγουδήσουν» (μτφρ. Πόλυ Μοσχοπούλου), το οποίο κυκλοφορεί στις 30 Νοεμβρίου από τις εκδόσεις Φουρφούρι.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Το Δέντρο δεν μιλούσε. ...

«Μακάβριες ιστορίες κατά Σαρλ Μποντλέρ», του Έντγκαρ Άλαν Πόε (προδημοσίευση)

«Μακάβριες ιστορίες κατά Σαρλ Μποντλέρ», του Έντγκαρ Άλαν Πόε (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση ενός διηγήματος του Edgar Allan Poe από το βιβλίο «Μακάβριες ιστορίες», έτσι όπως το μετέφρασε στα γαλλικά ο Charles Baudelaire. Η εικονογράφηση είναι του Benjamin Lacombe, ενώ η μετάφραση από τα γαλλικά είναι της Ιλέην Ρήγα. Το βιβλίο κυκλοφορεί στις 30 Νοεμβρίου από τις εκδόσεις Οξύ.

Επιμέλει...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Παγκόσμια Ημέρα κατά του AIDS: Δυο πολύ χρήσιμα βιβλία

Παγκόσμια Ημέρα κατά του AIDS: Δυο πολύ χρήσιμα βιβλία

Η επιδημία του AIDS επηρεάζει με πολλούς τρόπους τη ζωή χιλιάδων οροθετικών στη χώρα μας ενώ οι νέες μολύνσεις κάθε χρόνο είναι εκατοντάδες. Το 1988 ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας καθιέρωσε την 1η Δεκεμβρίου ως Παγκόσμια Ημέρα κατά του AIDS. Προσεγγίζουμε το θέμα με οδηγούς δύο καλά βιβλία, πολύ διακριτά μεταξύ τους...

Εδώ Πολυτεχνείο: Όλα όσα πρέπει να γνωρίζουν τα παιδιά σε δυο βιβλία

Εδώ Πολυτεχνείο: Όλα όσα πρέπει να γνωρίζουν τα παιδιά σε δυο βιβλία

Καθώς η χρονική απόσταση που μας χωρίζει από την εξέγερση του Πολυτεχνείου πλησιάζει τον μισό αιώνα, τίθεται το ερώτημα πώς να μιλήσουμε στα σημερινά παιδιά για ένα από τα κομβικότερα γεγονότα της σύγχρονης Ιστορίας της Ελλάδας που για τα ίδια δεν είναι παρά μια αργία μεταξύ 28ης Οκτωβρίου και Χριστουγέννων.

...
11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

Είκοσι χρόνια συμπληρώνονται σήμερα από τα γεγονότα που μας εισήγαγαν στον 21ο αιώνα. Ήταν η μεγαλύτερη και πιο σοκαριστική αλληλουχία τρομοκρατικών ενεργειών που έγινε ποτέ, με μερικά λεπτά διαφορά: οι επιθέσεις στους Δίδυμους Πύργους στη Νέα Υόρκη, και στο Πεντάγωνο στην Ουάσιγκτον, την 11η Σεπτεμβρίου του 2001. Α...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

11 Δεκεμβρίου 2020 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2020

Να επιλέξεις τα «καλύτερα» λογοτεχνικά βιβλία από μια χρονιά τόσο πλούσια σε καλούς τίτλους όπως η χρονιά που κλείνει δεν είναι εύκολη υπόθεση. Το αποτολμήσαμε, όπως άλ

ΦΑΚΕΛΟΙ

ΞΕΧΩΡΙΣΑΜΕ

ΝΑ ΑΛΛΟ ΕΝΑ