anoikto-panepistimio

Του Γιώργου Π. Πεφάνη*

Το άρθρο της κας Ιωάννας Φωτιάδη στην Καθημερινή (19-11-2013) με τίτλο «Βιομηχανία παραπαιδείας για φοιτητές δημοσίους υπαλλήλους» ανήκει σε μια επιθετική δημοσιογραφία που προσελκύει την προσοχή και την ίδια στιγμή καλύπτεται από τον μανδύα της κοινής γνώμης και της ατζέντας των ΜΜΕ. Κοινοί τόποι της ελληνικής δημοσιογραφικής avant-garde: η διαφθορά στα Πανεπιστήμια και στα πέριξ αυτών, αυτή τη φορά με το πρόσωπο της παραπαιδείας, οι αμελείς και καιροσκόποι δημόσιοι υπάλληλοι και η διαφαινόμενη έκπτωση των σπουδών και των πτυχίων.

Εν χορδαίς και οργάνοις παίζεται εδώ και μερικά χρόνια το ρέκβιεμ των δημοσίων πανεπιστημίων, καθώς η μαζική ενημέρωση γνωρίζει καλά τη δύναμη της «μουσικής» στην κατασκευή της κοινής γνώμης. Είναι ένας ανέξοδος τρόπος για να φαλκιδευτεί ο δημόσιος χαρακτήρας των πανεπιστημίων και να προλειανθεί το έδαφος για τη συνδιαχείρισή τους και από ιδιωτικούς φορείς, με ό,τι και αν αυτό συνεπάγεται (επιβολή διδάκτρων, συρρίκνωση ερευνητικού έργου, απαξίωση ανθρωπιστικών σπουδών κ.ο.κ.).

 Στο ΕΑΠ υπάρχουν φοιτητές από ποικίλες επαγγελματικές και ηλικιακές κατηγορίες. 

Η αρθρογράφος σιωπηλά ταυτίζει τον φοιτητικό πληθυσμό του ΕΑΠ με τους δημοσίους υπαλλήλους που αναζητούν ενίσχυση του βιογραφικού τους προφίλ. Αυτό βεβαίως δεν είναι αληθές. Στο ΕΑΠ υπάρχουν φοιτητές από ποικίλες επαγγελματικές και ηλικιακές κατηγορίες. Με μεγάλο σεβασμό θα θυμάμαι φοιτητές μου που εργάζονται στις φυλακές (δεσμοφύλακες), στις ένοπλες δυνάμεις (ειδικές δυνάμεις) και σε συνοριακές περιοχές της χώρας, στα νοσοκομεία σε ιδιωτικές εταιρείες ή είναι συνταξιούχοι και δεν έχουν τίποτα να περιμένουν από τα οφέλη που υπονοεί η κα Φωτιάδου. Περιμένουν βεβαίως άλλα οφέλη, που η δημοσιογραφία της κρίσης δεν μπορεί (ή δεν θέλει) να κατανοήσει.

Υπάρχει όμως μια εύστοχη παρατήρηση στο άρθρο. Η βιομηχανία της παραπαιδείας αναπτύσσεται και εδώ. Θα πρέπει να ληφθούν μέτρα προστασίας της μαθησιακής διαδικασίας από την παρασιτική κερδοφορία της γνώσης. Όμως η παραπαιδεία δεν είναι ίδιον μόνο του ΕΑΠ, αλλά επιχωριάζει σε όλο το σώμα της εκπαίδευσης και η πολιτεία από μακρού χρόνου αλληθωρίζει μπροστά στο πρόβλημα. Γιατί η αρθρογράφος προσηλοί τα όμματα στο ΕΑΠ, το οποίο άλλωστε είναι και ο τελευταίος χρονικά κρίκος στην αλυσίδα του εκπαιδευτικού παρασιτισμού; Υποψιάζομαι ότι ο στόχος του άρθρου δεν είναι τόσο ο θεσμός του ανοικτού πανεπιστημίου, όσο οι ίδιοι οι δημόσιοι υπάλληλοι. Αυτοί οι κηφήνες που όχι μόνο επιβάρυναν την οικονομία της χώρας, αλλά έχουν και το θράσος, «ενόψει της αξιολόγησης και υπό την απειλή ένταξής τους σε καθεστώς κινητικότητας» να θέλουν να (επι)μορφωθούν και από πάνω. Ως όψιμοι ζηλωτές της γνώσης, σπεύδουν τώρα ενίοτε με ενθουσιασμό να αναπληρώσουν τα κενά τους. Αφού παραμέλησαν πρώτα να ολοκληρώσουν τις σπουδές τους ή αφού δεν κατάφεραν να σπουδάσουν καν είναι τώρα πρόθυμοι να θυσιάσουν τον ελάχιστο μισθό τους, τον ελάχιστο χρόνο τους, τις ελάχιστες δυνάμεις τους για να αποκτήσουν ένα πτυχίο.

Πού, αλήθεια, αρχίζει το γήρας στη μάθηση; Πότε ο άνθρωπος δεν μπορεί πλέον να αποκτήσει γνώσεις και να καλλιεργήσει τον εαυτό του;

Και τίθεται έτσι το πολύ σοφό ερώτημα: «Πώς, όμως, να ξανακαθίσεις στα θρανία στα «γεράματα», και δη ως εργαζόμενος»; Ένα ερώτημα με άρωμα από τα παλιά, σχεδόν δαρβινικό που αποσιωπά πολλά και δεν μας λέει απολύτως τίποτα. Πού, αλήθεια, αρχίζει το γήρας στη μάθηση; Πότε ο άνθρωπος δεν μπορεί πλέον να αποκτήσει γνώσεις και να καλλιεργήσει τον εαυτό του; Η μέριμνα του εαυτού είναι προσίδιο του dasein, έλεγε ο Heidegger. Εάν μπορούσαμε να θέσουμε λογικά όρια και να περιστείλουμε θεσμικά αυτήν τη μέριμνα θα μας έτρωγαν οι σκορπιοί και, το χειρότερο, θα παύαμε να σκεπτόμαστε και να λειτουργούμε ανθρώπινα.

Από την άλλη μεριά, η αρθρογράφος αναρωτιέται πώς μπορεί κανείς να σπουδάζει ενώ εργάζεται. Εδώ έχουμε επιεικώς μια ρητορική παραπλάνηση. Πώς είναι δυνατόν να αγνοείται το γεγονός ότι άλλοι πριμοδοτούνται από νωρίς με μαθητεία σε ιδιωτικά σχολεία και άλλοι, για να το πω κομψά, πίνοντας το μαύρο γάλα της ανάγκης, εργάζονται (όπου και όπως μπορούν) για να σπουδάσουν; Αντί να προσπαθούμε να κρύψουμε κουνέλια σε ένα καπέλο, θα ήταν ίσως προτιμότερο να ερευνήσουμε τα τρωτά του εκπαιδευτικού μας συστήματος, το οποίο αφήνει πολλούς ανθρώπους διψασμένους για γνώση, ακριβώς επειδή δεν καταφέρνουν να αναπαραγάγουν μασημένες πληροφορίες. Μόνο έτσι ίσως μάθουμε και εμείς κάτι από εκείνους που μοχθούν συνεχώς να μάθουν, όταν όλοι οι άλλοι προσπαθούν να τους πείσουν ότι είναι πια πολύ αργά. Άλλοι γηράσκουν εν αμαρτίαις στα έδρανα της βουλής και στα γραφεία των τραπεζών, ενώ οι επιπόλαιοι δημόσιοι υπάλληλοι θέλουν να «γεράσουν» στα θρανία του ΕΑΠ ή στα έδρανα κάποιου άλλου πανεπιστημίου; Ουαί τοις ηττημένοις λοιπόν; Η άγνοια ψαρεύει πάντα σε θολά νερά και η επιπολάζουσα δημοσιογραφία χρησιμοποιεί τα πιο «εύκολα» δολώματα.

ΓΙΩΡΓΟΣ Π. ΠΕΦΑΝΗΣ

Επίκουρος καθηγητής Θεατρολογίας στο Τμήμα Θεατρικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Αθηνών, κριτικός θεάτρου, και συνεργάτης του Ελληνικού Ανοιχτού Πανεπιστημίου.

 


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Το καλύτερο σχολείο στον κόσμο

Το καλύτερο σχολείο στον κόσμο

Αρχές δεκαετίας του ’90. Η φινλανδή υπουργός Παιδείας επισκέπτεται τον Σουηδό ομόλογό της ο οποίος θα της πει ότι μέχρι το 2000 το σουηδικό εκπαιδευτικό σύστημα θα βρισκόταν στην κορυφή του κόσμου. Εκείνη θα του απαντήσει πως ο στόχος της δικής της χώρας είναι πολύ πιο μετριοπαθής. Της...

Σπαταλώντας σπουδή

Σπαταλώντας σπουδή

Του Ρωμανού Σκλαβενίτη-Πιστοφίδη

Όσο περνούν τα έτη σπουδών μου, συνειδητοποιώ πόσα υλικά, πόσος χρόνος, πόσοι άνθρωποι χαραμίζονται μέχρι τη στιγμή της αποφοίτησης. Για παράδειγμα, η Σύγκλητος του Α.Π.Θ., όπου φοιτώ, ανακοίνω...

Το MOOC or not to MOOC?

Το MOOC or not to MOOC?

Εκπαίδευση στη νέα εποχή

Του Ρωμανού Σκλαβενίτη Πιστοφίδη*

Η εκπαίδευση εξ αποστάσεως είναι περίπου όσο παλιά είναι και η κατ' εξοχήν εκπαίδευ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Διαβάζοντας με τον Νίκο Κουφάκη

Διαβάζοντας με τον Νίκο Κουφάκη

Πρόσωπα από το χώρο των τεχνών, των ιδεών και του πολιτισμού, αποκαλύπτουν το δικό τους αναγνωστικό χαρακτήρα, τη μύχια σχέση τους με το βιβλίο και την ανάγνωση. Σήμερα, ο ηθοποιός Νίκος Κουφάκης απαντά σε 18 κλασικές ή απρόσμενες βιβλιοφιλικές ερωτήσεις.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...
«Ξενοδοχείο Metropol», του Όιγκεν Ρούγκε (προδημοσίευση)

«Ξενοδοχείο Metropol», του Όιγκεν Ρούγκε (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Eugen Ruge «Ξενοδοχείο Metropol» (μτφρ. Γιώτα Λαγουδάκου), το οποίο κυκλοφορεί στις 6 Δεκεμβρίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Συζήτηση στον πέμπτο όροφο

...
Παγκόσμια Ημέρα κατά του AIDS: Δυο πολύ χρήσιμα βιβλία

Παγκόσμια Ημέρα κατά του AIDS: Δυο πολύ χρήσιμα βιβλία

Η επιδημία του AIDS επηρεάζει με πολλούς τρόπους τη ζωή χιλιάδων οροθετικών στη χώρα μας ενώ οι νέες μολύνσεις κάθε χρόνο είναι εκατοντάδες. Το 1988 ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας καθιέρωσε την 1η Δεκεμβρίου ως Παγκόσμια Ημέρα κατά του AIDS. Προσεγγίζουμε το θέμα με οδηγούς δύο καλά βιβλία, πολύ διακριτά μεταξύ τους...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Ξενοδοχείο Metropol», του Όιγκεν Ρούγκε (προδημοσίευση)

«Ξενοδοχείο Metropol», του Όιγκεν Ρούγκε (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Eugen Ruge «Ξενοδοχείο Metropol» (μτφρ. Γιώτα Λαγουδάκου), το οποίο κυκλοφορεί στις 6 Δεκεμβρίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Συζήτηση στον πέμπτο όροφο

...
«Τα πουλιά που ήθελαν να τραγουδήσουν», της Τσάρλι Τζέιν Άντερς (προδημοσίευση)

«Τα πουλιά που ήθελαν να τραγουδήσουν», της Τσάρλι Τζέιν Άντερς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο της Charlie Jane Anders «Τα πουλιά που ήθελαν να τραγουδήσουν» (μτφρ. Πόλυ Μοσχοπούλου), το οποίο κυκλοφορεί στις 30 Νοεμβρίου από τις εκδόσεις Φουρφούρι.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Το Δέντρο δεν μιλούσε. ...

«Μακάβριες ιστορίες κατά Σαρλ Μποντλέρ», του Έντγκαρ Άλαν Πόε (προδημοσίευση)

«Μακάβριες ιστορίες κατά Σαρλ Μποντλέρ», του Έντγκαρ Άλαν Πόε (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση ενός διηγήματος του Edgar Allan Poe από το βιβλίο «Μακάβριες ιστορίες», έτσι όπως το μετέφρασε στα γαλλικά ο Charles Baudelaire. Η εικονογράφηση είναι του Benjamin Lacombe, ενώ η μετάφραση από τα γαλλικά είναι της Ιλέην Ρήγα. Το βιβλίο κυκλοφορεί στις 30 Νοεμβρίου από τις εκδόσεις Οξύ.

Επιμέλει...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Παγκόσμια Ημέρα κατά του AIDS: Δυο πολύ χρήσιμα βιβλία

Παγκόσμια Ημέρα κατά του AIDS: Δυο πολύ χρήσιμα βιβλία

Η επιδημία του AIDS επηρεάζει με πολλούς τρόπους τη ζωή χιλιάδων οροθετικών στη χώρα μας ενώ οι νέες μολύνσεις κάθε χρόνο είναι εκατοντάδες. Το 1988 ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας καθιέρωσε την 1η Δεκεμβρίου ως Παγκόσμια Ημέρα κατά του AIDS. Προσεγγίζουμε το θέμα με οδηγούς δύο καλά βιβλία, πολύ διακριτά μεταξύ τους...

Εδώ Πολυτεχνείο: Όλα όσα πρέπει να γνωρίζουν τα παιδιά σε δυο βιβλία

Εδώ Πολυτεχνείο: Όλα όσα πρέπει να γνωρίζουν τα παιδιά σε δυο βιβλία

Καθώς η χρονική απόσταση που μας χωρίζει από την εξέγερση του Πολυτεχνείου πλησιάζει τον μισό αιώνα, τίθεται το ερώτημα πώς να μιλήσουμε στα σημερινά παιδιά για ένα από τα κομβικότερα γεγονότα της σύγχρονης Ιστορίας της Ελλάδας που για τα ίδια δεν είναι παρά μια αργία μεταξύ 28ης Οκτωβρίου και Χριστουγέννων.

...
11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

Είκοσι χρόνια συμπληρώνονται σήμερα από τα γεγονότα που μας εισήγαγαν στον 21ο αιώνα. Ήταν η μεγαλύτερη και πιο σοκαριστική αλληλουχία τρομοκρατικών ενεργειών που έγινε ποτέ, με μερικά λεπτά διαφορά: οι επιθέσεις στους Δίδυμους Πύργους στη Νέα Υόρκη, και στο Πεντάγωνο στην Ουάσιγκτον, την 11η Σεπτεμβρίου του 2001. Α...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

11 Δεκεμβρίου 2020 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2020

Να επιλέξεις τα «καλύτερα» λογοτεχνικά βιβλία από μια χρονιά τόσο πλούσια σε καλούς τίτλους όπως η χρονιά που κλείνει δεν είναι εύκολη υπόθεση. Το αποτολμήσαμε, όπως άλ

ΦΑΚΕΛΟΙ

ΞΕΧΩΡΙΣΑΜΕ

ΝΑ ΑΛΛΟ ΕΝΑ