salmanrushdie250

Της Εύας Στάμου

Το βράδυ της 9ης Οκτωβρίου μια τεράστια ανθρώπινη αλυσίδα που προκαλούσε την έκπληξη των περαστικών, πεζών και τροχοφόρων, περικύκλωσε την εκκλησία στην κεντρική πλατεία του Χάρβαρντ, όπου παρουσιάστηκε το πρόσφατο βιβλίο του Σαλμάν Ρασντί με τίτλο Joseph Anton: Α Memoir*.

Η παρουσίαση του Ρασντί στο Χάρβαρντ ήταν από τα πλέον διαφημισμένα γεγονότα της φθινοπωρινής σεζόν. Τα εισιτήρια για την εκδήλωση κόστιζαν τριανταπέντε δολάρια ενώ η συνηθισμένη τιμή για παρόμοιες εκδηλώσεις δεν ξεπερνά τα πέντε. Θέμα της πρωτότυπης αυτοβιογραφίας του Ρασντί είναι οι περιπέτειες του συγγραφέα τα δώδεκα χρόνια που διήρκεσε η καταδίωξή του από το Ισλαμικό καθεστώς της Τεχεράνης, που το 1989 τον καταδίκασε σε θάνατο για το βιβλίο του Σατανικοί Στίχοι.

Το κοινό - ένα κράμα φοιτητών, πανεπιστημιακών και βιβλιόφιλων που κατέφτασαν από όλα τα σημεία της Βοστόνης - υποδέχεται τον Ρασντί με ενθουσιασμό. Η συζήτηση με την Κινέζα συγγραφέα Gish Jen αρχίζει με αναφορές στην φήμη του ως ‘γυναικά’, ίσως για να σπάσει ο πάγος. Ο Ρασντί μοιάζει να ντρέπεται, αυτοσαρκάζεται και κάνει χιούμορ με το κοινό που ανταποκρίνεται θετικά.

Πολύ γρήγορα η συζήτηση περνάει στις περιπέτειες του, κατά τη διάρκεια του δωδεκάχρονου αποκλεισμού του. Τα περιστατικά που περιγράφει είναι από ενδιαφέροντα έως γαργαλιστικά. Αναφέρεται στην Σκότλαντ Γιάρντ, τις συζητήσεις του με άντρες των μυστικών υπηρεσιών της Βρετανίας, της Γαλλίας, και της Αμερικής, σε αστεία περιστατικά που συνέβησαν ανάμεσα στον ίδιο και τους αστυνομικούς που τον συνόδευαν σε κάθε του βήμα, στα ακραία μέτρα που αναγκαζόταν να λαμβάνει καθημερινά προκειμένου να προστατεύσει εκτός από τον εαυτό του, τον γιο, την οικογένεια, τους φίλους, και τους στενούς συνεργάτες του.

“Επέλεξα την τεχνική του τρίτου προσώπου”, λέει ο Ρασντί, “διότι αισθανόμουν ότι η πρωτοπρόσωπη αφήγηση είναι ιδιαίτερα ναρκισιστική για ένα αυτοβιογραφικό κείμενο. Αν το κείμενο ήταν μυθοπλασία δεν θα είχα πρόβλημα να χρησιμοποιήσω το πρώτο πρόσωπο.” Και συνεχίζει: “Η νουβέλα μου αφορά συνηθισμένους ανθρώπους που βρέθηκαν σε ασυνήθιστες καταστάσεις. Τα ΜΜΕ ωραιοποίησαν το συμβάν μόνο και μόνο επειδή βρισκόμουν υπό την προστασία της μυστικής αστυνομίας αντί να τονίζουν την πρωτόγονη, μεσαιωνική, παράλογη επίθεση που δέχτηκα. Η ιστορία μου ήταν μια περιθωριακή ιστορία μέχρι που έγινε η ιστορία του μέσου ανθρώπου λόγω της επίθεσης στους Δίδυμους Πύργους. Μια ιστορία που απ’ έξω φαίνεται ενδιαφέρουσα, μα από μέσα είναι τρομαχτική και απόλυτα περιοριστική”.

rushdie-memoirΜε εξαίρεση μια σύντομη αναφορά στα υπέροχα φοιτητικά του χρόνια στο πανεπιστήμιο του Κέμπριτζ και στη φιλία του με τον Ε.Μ. Φόρστερ, η κουβέντα επικεντρώνεται στα γεγονότα από την περίοδο της φατά. Δεν γίνονται ιδιαίτερες αναφορές στη διαδικασία της συγγραφής και είναι πλέον φανερό ότι το κοινό αντιμετωπίζει τον Ρασντί περισσότερο σαν διασημότητα και λιγότερο ως τεχνίτη της γραφής.

Διαβάζοντας το βιβλίο θαυμάζω την αριστοτεχνική γλώσσα για την οποία είναι γνωστός ο Ρασντί, όμως οι τόσες λεπτομέρειες για τα προσωπικά του, τους φίλους, τους συνεργάτες από τον εκδοτικό χώρο, τις γυναίκες της ζωής του με κουράζουν. Έχω την εντύπωση ότι τα περιστατικά που αφηγείται αφορούν έναν στενό κύκλο ανθρώπων που ζουν στο κεντρικό Λονδίνο, κι ότι σε κάποιες περιπτώσεις κινούνται στο επίπεδο του κουτσομπολιού.

Οι παράγραφοι που αναφέρονται στην εφηβεία και τα δύσκολα μαθητικά χρόνια του συγγραφέα, τα σχόλιά του για τον ρατσισμό και την αίσθηση αποξένωσης που είναι επόμενο να βιώνει κάθε μετανάστης που έρχεται από τον τρίτο κόσμο στην Ευρώπη (ο Ρασντί έφτασε στη Βρετανία από τις Ινδίες σε ηλικία 14 ετών) είναι αυτά που αποζημιώνουν τον λάτρη της σύγχρονης πεζογραφίας.

Τα κεφάλαια, δηλαδή, όπου αντί για τις μακροσκελείς περιγραφές, επικρατεί η ενδοσκόπηση, έχουν μεγαλύτερη αξία για τον συστηματικό αναγνώστη της λογοτεχνίας που δεν αναζητά απλά “μια περιπέτεια για συνηθισμένους ανθρώπους σε ασυνήθιστες καταστάσεις”, όπως είπε χαρακτηριστικά ο Ρασντί, αλλά που ενδιαφέρεται πραγματικά για το πώς διαμορφώθηκε η ταυτότητα του συγγραφέα μέσα στα χρόνια.

* Στα ελληνικά κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ψυχογιός σε μετάφραση Έλλης Συλογίδου. (ΣτΕ)

 

 

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Ένας «Εγγλέζος» ζητιάνος – Διερωτήσεις για το μυθιστόρημα του Καρκαβίτσα με τη βοήθεια του... Πάτρικ Λη Φέρμορ

Ένας «Εγγλέζος» ζητιάνος – Διερωτήσεις για το μυθιστόρημα του Καρκαβίτσα με τη βοήθεια του... Πάτρικ Λη Φέρμορ

Διερωτήσεις για το μυθιστόρημα του Ανδρέα Καρκαβίτσα «Ο ζητιάνος», έργο-σταθμός για τα ελληνικά γράμματα, με τη συνδρομή της μαρτυρίας του Πάτρικ Λη Φέρμορ στο βιβλίο του «Ρούμελη» (εκδ. Μεταίχμιο). Στην κεντρική εικόνα, καρέ από το γκράφικ νόβελ του Kanello Cob, που βασίστηκε στο μυθιστόρημα του Καρκαβίτσα (εκδ. Po...

Το μήνυμα στη λογοτεχνία

Το μήνυμα στη λογοτεχνία

Σκέψεις για τη λογοτεχνική ανάγνωση, την ερμηνεία των έργων, τα ζητήματα της αισθητικής, της αναπαράστασης και του ρεαλισμού στα σύγχρονα λογοτεχνικά έργα.

Γράφει ο Φώτης Καραμπεσίνης

Αφορμή γι’ αυτό το κείμενο υπήρξε η μόνιμη επωδός που μας συνοδ...

Σκόρπιες σημειώσεις για τον έρωτα και την ευτυχία στο «Λεμονοδάσος» του Κοσμά Πολίτη

Σκόρπιες σημειώσεις για τον έρωτα και την ευτυχία στο «Λεμονοδάσος» του Κοσμά Πολίτη

Σκέψεις και υποθέσεις με αφορμή την επανέκδοση του «Λεμονοδάσους» του Κοσμά Πολίτη από τις Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, στη σειρά Παλαιά κείμενα, νέες αναγνώσεις, που συνοδεύεται από το κείμενο της Αγγέλας Καστρινάκη «Αναζητώντας το χρυσόμαλλο δέρας: ένα ταξίδι στους μύθους και στα σύμβολα του Λεμονοδάσους».

...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Γιατί Ψυχανάλυση;» Συνομιλίες για τον ψυχικό μας βίο με τη Βίκυ Φλέσσα – Σήμερα: «Γονείς και παιδιά»

«Γιατί Ψυχανάλυση;» Συνομιλίες για τον ψυχικό μας βίο με τη Βίκυ Φλέσσα – Σήμερα: «Γονείς και παιδιά»

Στο πλαίσιο του κύκλου «Γιατί Ψυχανάλυση;» 12 συνομιλίες για τον ψυχικό μας βίο με την Βίκυ Φλέσσα που διοργανώνονται από τις εκδόσεις Αρμός, το Σάββατο 4 Φεβρουαρίου το θέμα είναι «Γονείς και παιδιά».

Επιμέλεια: Book Press

Ο κύκλος συνομιλιών «Γι...

Μενδώνη και Γιατρομανωλάκης στήνουν νέο ΕΚΕΒΙ χωρίς διαβούλευση – Τι καταγγέλλουν οι εκδότες

Μενδώνη και Γιατρομανωλάκης στήνουν νέο ΕΚΕΒΙ χωρίς διαβούλευση – Τι καταγγέλλουν οι εκδότες

Η ηγεσία του υπουργείου Πολιτισμού, Μενδώνη και Γιατρομανωλάκης, στήνει νέο ΕΚΕΒΙ ερήμην εκδοτών και συγγραφέων. Τα σωματεία των εκδοτών καταγγέλλουν ότι δεν υπήρξε καμία ανταπόκριση στα αιτήματά τους για συνάντηση και ζητούν από το υπουργείο, την ύστατη ώρα, να κληθούν για να συνεργαστούν. Φωτογραφία: Το κτίριο που...

«Αστικά βήματα» του Γιώργου Ν. Θεοχάρη (κριτική)

«Αστικά βήματα» του Γιώργου Ν. Θεοχάρη (κριτική)

Για την ποιητική και φωτογραφική συλλογή του Γιώργου Ν. Θεοχάρη «Αστικά βήματα» (εκδ. ΑΩ). Στην κεντρική εικόνα, φωτογραφία του Thorsten Koch.

Γράφει η Διώνη Δημητριάδου

Αναπαράσταση συναισθημάτων με λόγο και ε...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» του Θόδωρου Σούμα (προδημοσίευση)

«Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» του Θόδωρου Σούμα (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το πεζογράφημα - πολιτική μαρτυρία του Θόδωρου Σούμα, «Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» το οποίο θα κυκλοφορήσει την ερχόμενη εβδομάδα από τις εκδόσεις Επίκεντρο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...
«Τις μέρες που λιγόστευε το φως» του Όιγκεν Ρούγκε (προδημοσίευση)

«Τις μέρες που λιγόστευε το φως» του Όιγκεν Ρούγκε (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Όιγκεν Ρούγκε [Eugen Ruge] «Τις μέρες που λιγόστευε το φως» (μτφρ. Τεό Βότσος), το οποίο θα κυκλοφορήσει την ερχόμενη εβδομάδα από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

1 ΟΚΤΩΒΡΙ...

«Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον» του Μιχάλη Μακρόπουλου (προδημοσίευση)

«Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον» του Μιχάλη Μακρόπουλου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη συλλογή διηγημάτων του Μιχάλη Μακρόπουλου «Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον», που θα κυκλοφορήσει στις 19 Δεκεμβρίου από τις εκδόσεις Κίχλη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Γιανγκσὶ-ντιέναο (τρεῖς σκηνὲς)  ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

7 μυθιστορήματα από όλον τον κόσμο για τους φίλους του φανταστικού

7 μυθιστορήματα από όλον τον κόσμο για τους φίλους του φανταστικού

Πρώτος μήνας του νέου έτους και πριν δούμε τι θα φέρει η φετινή πραγματικότητα ας επιτρέψουμε στον εαυτό μας ένα φανταστικό λογοτεχνικό ταξίδι. Οι εκδόσεις Βακχικόν προτείνουν επτά μυθιστορήματα για τους φίλους του φανταστικού. Γιατί η φαντασία σε πάει παντού...

Επιμέλεια: Book Press

...
Γουίλιαμ Χ. Γκας: «Τα δώδεκα σημαντικότερα βιβλία που διάβασα στη ζωή μου»

Γουίλιαμ Χ. Γκας: «Τα δώδεκα σημαντικότερα βιβλία που διάβασα στη ζωή μου»

Στο βιβλίο του με τίτλο «The William H. Gass Reader», ο Αμερικανός πεζογράφος William H. Gass επέλεξε τα δώδεκα βιβλία που διαμόρφωσαν τη λογοτεχνική ματιά του. Μια λίστα που, όπως σημειώνει και ο ίδιος στην εισαγωγή του, δεν περιλαμβάνει απαραιτήτως τα «δώδεκα καλύτερα βιβλία» που έχει διαβάσει, καθώς «κάθε σπουδαί...

Τα 100 καλύτερα μυθιστορήματα στην αγγλόφωνη πεζογραφία σύμφωνα με τον Γκάρντιαν

Τα 100 καλύτερα μυθιστορήματα στην αγγλόφωνη πεζογραφία σύμφωνα με τον Γκάρντιαν

Ο κριτικός λογοτεχνίας της βρετανικής εφημερίδας, Guardian, Robert McCrum επέλεξε τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία γραμμένα στα αγγλικά. Στη λίστα του εντοπίζουμε έργα που θεωρούνται πλέον κλασικά, από συγγραφείς όπως οι Ντίκενς, Μέλβιλ, κ.ά., καθώς και μυθιστορήματα από τους ΝτεΛίλο, Ισιγκούρο, Ροθ, Κουτσί, κ.ά. ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

13 Δεκεμβρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2022

Έφτασε η στιγμή και φέτος για την καθιερωμένη εδώ και χρόνια επιλογή των εκατό από τα καλύτερα βιβλία λογοτεχνίας της χρονιάς που φτάνει σε λίγες μέρες στο τέλος της. Ε

ΦΑΚΕΛΟΙ