alt

...και η τέχνη του ανολοκλήρωτου

Του Χάρη Βλαβιανού

Προ δύο ημερών βρέθηκα στο Μιλάνο για μια ποιητική συνάντηση και έκλεψα χρόνο να πάω στο Cenacolo Vinciano να δω επιτέλους το "Μυστικό Δείπνο" του Λεονάρντο. Τα συναισθήματά μου καθώς κοιτούσα "ζωντανά" για πρώτη φορά αυτό το αριστούργημα της Αναγεννησιακής τέχνης ήταν ομολογώ ανάμικτα.

altΑπό τη μία ένιωθα δέος για τον μεγαλειώδη τρόπο που ο Λεονάρντο είχε κατορθώσει να συλλάβει τη "στιγμή" και να την αποτυπώσει απαράμιλλα στα δεκατρία πρόσωπα της σύνθεσης [οι μαθητές έχουν μόλις πληροφορηθεί από τον Ιησού ότι ένας εξ αυτών θα τον προδώσει], από την άλλη, βαθιά θλίψη για την τρομακτική φθορά που έχει υποστεί το έργο λόγω της ατυχούς -και βιαστικής μάλλον- επιλογής των υλικών από τον ζωγράφο. Θυμήθηκα κατόπιν όλα αυτά που είχα διαβάσει για τον Λεονάρντο [από τον Βαζάρι, τον Πέιτερ, τον Φρόιντ, τον Κένεθ Κλαρκ και τώρα από τον Sherwin Nuland] και στάθηκα σ' ένα σημείο που πάντα μ’ ενδιέφερε: στην αδυναμία του Λεονάρντο να ολοκληρώνει τα έργα τα οποία άρχιζε [π.χ. το περίφημο άλογο του Σφόρτσα, ή τον πίνακα του Αγ. Ιερώνυμου] - αποτέλεσμα ενός μεγαλοφυούς, αεικίνητου πνεύματος που δεν μπορούσε να εστιάσει για πολύ σ' ένα και μόνο πράγμα. Καθώς έφτιαχνε το άλογο του Δούκα του Μιλάνου [το οποίο καταστράφηκε από τα γαλλικά στρατεύματα που εισέβαλλαν στην πόλη λίγο μετά την αποχώρησή του Λεονάρντο - χρησιμοποίησαν το ξύλινο καλούπι του για ασκήσεις σκοποβολής], ταυτόχρονα συνέχιζε τις ανατομικές του μελέτες και σχεδίαζε τις περίφημες ιπτάμενες μηχανές του.

Πριν δέκα χρόνια ακριβώς, στη συλλογή μου "Μετά το τέλος της ομορφιάς" [2003], είχα γράψει ένα ποίημα για τον Λεονάρντο και τα ημιτελή του σχέδια με αφορμή κάτι που είχα διαβάσει στο κλασικό έργο του Βαζάρι κι ένα άλλο σχετικό ποίημα του Ολλανδού Rutger Kopland. Το αναδημοσιεύω γιατί το είχα στο νου μου αυτές τις μέρες καθώς φανταζόμουν τον Λεονάρντο να γράφει στον Λουδοβίκο Σφόρτσα πληροφορώντας τον [με κάποια ικανοποίηση μάλλον] ότι δυστυχώς δεν θα μπορέσει να εκτελέσει το έργο που είχε αναλάβει.

img_woman-s-head_leonardo-da-vinciΤΑ ΑΛΟΓΑ ΤΟΥ ΛΕΟΝΑΡΝΤΟ

Όλα εκείνα τα μοναδικά σχέδια
που βρέθηκαν παρατημένα στο εργαστήριό του
ανάμεσα στα πολύτιμα σημειωματάρια
και τα ημιτελή πορτραίτα ωραίων ευγενών κυριών.
Ήθελε ν' ανακαλύψει
τον τρόπο που λειτουργεί το σώμα τους.
"την πηγή της εκπληκτικής τους δύναμης"
αλλά, καθώς το μολύβι (το νυστέρι)
προχωρούσε όλο και πιο βαθιά,
ένιωσε το δέρμα της ψυχής τους να σκληραίνει,
το μυστικό να διαχέεται μέσα στους πόρους του χαρτιού.
Έφτιαξε δεκάδες αντίγραφα.
Μελέτησε με προσοχή κάθε ανατομική τους λεπτομέρεια.
Τα πέταξε. 

[ΥΓ. Η συλλογή αυτή καθώς και οι προηγούμενες τρεις που είχαν εκδοθεί από την "Νεφέλη" και είναι από καιρό εξαντλημένες, θα κυκλοφορήσουν σ' έναν τόμο τον Σεπτέμβριο πάλι από τις εκδ. "Νεφέλη".]

* Ο ΧΑΡΗΣ ΒΛΑΒΙΑΝΟΣ είναι ποιητής και μεταφραστής.
Τελευταίο του βιβλίο, η ποιητική συλλογή «Αυτοπροσωπογραφία του λευκού» (εκδ. Πατάκη).


Διαβάστε του ιδίου:

 

 

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Φάκελος Καραγάτση»: Πώς να διαβάζουμε τους «κλασικούς»; Υπάρχουν όρια και ποια είναι αυτά; 11 συγγραφείς καταθέτουν τη γνώμη τους

«Φάκελος Καραγάτση»: Πώς να διαβάζουμε τους «κλασικούς»; Υπάρχουν όρια και ποια είναι αυτά; 11 συγγραφείς καταθέτουν τη γνώμη τους

Με αφορμή την πρόσφατη δημόσια συζήτηση που προέκυψε έπειτα από (επι)κριτικό κείμενο για τη «Μεγάλη Χίμαιρα» του Μ. Καραγάτση, τίθεται το ερώτημα: «Πόσο θεμιτό και χρήσιμο είναι να κρίνουμε παλιότερα κείμενα, κλασικά ή όχι, σύμφωνα με σημερινές ευαισθησίες ή απόψεις, π.χ. για τη θέση της γυναίκας ή τις έμφυλες ταυτό...

«Κουλτούρα της ακύρωσης» και πατριαρχία στη λογοτεχνία – σκέψεις με αφορμή τη Μεγάλη Χίμαιρα του Μ. Καραγάτση

«Κουλτούρα της ακύρωσης» και πατριαρχία στη λογοτεχνία – σκέψεις με αφορμή τη Μεγάλη Χίμαιρα του Μ. Καραγάτση

Σκέψεις για την Κουλτούρα της ακύρωσης (cancel culture) και την πατριαρχία στη λογοτεχνία, με αφορμή την έντονη συζήτηση για τον σεξισμό στη «Μεγάλη Χίμαιρα» του Μ. Καραγάτση. 

...

Ο Καραγάτσης, η Γραμμή του Ορίζοντος και η αναγκαία κριτική

Ο Καραγάτσης, η Γραμμή του Ορίζοντος και η αναγκαία κριτική

Σκέψεις με αφορμή την έντονη συζήτηση που προκάλεσαν πρόσφατα οι νέες αναγνώσεις δύο πολυδιαβασμένων βιβλίων της νεοελληνικής πεζογραφίας, ενός παλιότερου, της «Μεγάλης Χίμαιρας» του Μ. Καραγάτση, κι ενός νεότερου, της «Γραμμής του ορίζοντος», του Χρήστου Βακαλόπουλου. Και τα δύο κυκλοφορούν από τις εκδόσεις της Εστ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«TELOS» της Ερμίρα Γκόρο στο Φεστιβάλ Αθηνών (κριτική) – Μια άμεση και πολυσήμαντη παράσταση

«TELOS» της Ερμίρα Γκόρο στο Φεστιβάλ Αθηνών (κριτική) – Μια άμεση και πολυσήμαντη παράσταση

Για την χορευτική παράσταση «TELOS» της Ερμίνα Γκόρο που παρουσιάστηκε στο Φεστιβάλ Αθηνών και Επιδαύρου. Κεντρική εικόνα: © Karol-Jarek.

Γράφει ο Νίκος Ξένιος

Τρεις χορογράφοι, η Maria Hassabi, ο Hannes Langolf κ...

«Ας πούμε πως είμαι εγώ» της Βερόνικα Ράιμο (κριτική) – Mια χιουμοριστική αποδόμηση της αυτομυθοπλασίας

«Ας πούμε πως είμαι εγώ» της Βερόνικα Ράιμο (κριτική) – Mια χιουμοριστική αποδόμηση της αυτομυθοπλασίας

Για το βιβλίο της Βερόνικα Ράιμο [Veronica Raimo] «Ας πούμε πως είμαι εγώ» (μτφρ. Δήμητρα Δότση, εκδ. Δώμα). Kεντρική εικόνα: Unsplash.

Γράφει η Φανή Χατζή

Το Ας πούμε πως είμαι εγώ (μτφρ. Δήμητρα Δότση, εκδόσεις Δ...

«Μήδεια» σε σκηνοθεσία του Σάιμον Στόουν στο Φεστιβάλ Αθηνών (κριτική) – Ένα άρτιο και κομψό καλλιτεχνικό δημιούργημα

«Μήδεια» σε σκηνοθεσία του Σάιμον Στόουν στο Φεστιβάλ Αθηνών (κριτική) – Ένα άρτιο και κομψό καλλιτεχνικό δημιούργημα

Για τη «Μήδεια» του Σάιμον Στόουν που παρουσιάστηκε στο Φεστιβάλ Αθηνών και Επιδαύρου. Κεντρική εικόνα: @ Dim Balsem.

Γράφει ο Νίκος Ξένιος

Ο Σάιμον Στόουν, ορμώμενος από τη «Μήδεια» του Ευριπίδη (η παράστασή του ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Ο λαγός έχει λεφτά» του Τζον Απντάικ (προδημοσίευση)

«Ο λαγός έχει λεφτά» του Τζον Απντάικ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση του επίμετρου του Γιώργου-Ίκαρου Μπαμπασάκη, από το μυθιστόρημα του Τζον Απντάικ [John Updike] «Ο λαγός έχει λεφτά» (μτφρ. Πάνος Τομαράς), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 12 Ιουλίου από τις εκδόσεις Οξύ.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Η Μεγάλη Αμερικανική βόλτα τε...

«Σκάβοντας εντός» του Χρήστου Β. Μασσαλά (προδημοσίευση)

«Σκάβοντας εντός» του Χρήστου Β. Μασσαλά (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του ομότιμου καθηγητή πανεπιστημίου Ιωαννίνων, 
Χρήστου Β. Μασσαλά «Σκάβοντας εντός», το οποίο θα κυκλοφορήσει το επόμενο διάστημα από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ξύπνησε μέσα μου η επιθ...

«Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» του Αλέξις Ραβέλο (προδημοσίευση)

«Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» του Αλέξις Ραβέλο (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το αστυνομικό μυθιστόρημα του Αλέξις Ραβέλο [Alexis Ravelo] «Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» (μτφρ. Κρίτων Ηλιόπουλος), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 25 Ιουνίου από τις εκδόσεις Τόπος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

2ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Ελληνικά και μεταφρασμένα αστυνομικά – 24 επιλογές για ένα καλοκαίρι γεμάτο μυστήριο

Ελληνικά και μεταφρασμένα αστυνομικά – 24 επιλογές για ένα καλοκαίρι γεμάτο μυστήριο

12 ελληνικά + 12 μεταφρασμένα μυθιστορήματα, αστυνομικά και ψυχολογικά θρίλερ, είναι η αναγνωστική μας πρόταση για ένα καλοκαίρι γεμάτο μυστήριο.

Γράφει η Χίλντα Παπαδημητρίου

Όπως φαίνεται και από τον κατάλογο που ακολουθεί με τις επιλογές της Χίλντας...

«Διαβάζοντας σε ανοιχτούς ορίζοντες» – 50 βιβλία λογοτεχνίας για το καλοκαίρι και για κάθε εποχή

«Διαβάζοντας σε ανοιχτούς ορίζοντες» – 50 βιβλία λογοτεχνίας για το καλοκαίρι και για κάθε εποχή

Μυθιστορήματα, νουβέλες και διηγήματα από την ελληνική και μεταφρασμένη πεζογραφία που κυκλοφόρησαν μέσα στο 2024: καλά βιβλία λογοτεχνίας που μας ανοίγουν ορίζοντες και μας κρατούν συντροφιά στις ημέρες των διακοπών του καλοκαιριού, αλλά και πριν και μετά από αυτές.

Επιλογή–κείμενα...

Αρχιτεκτονική της νέας και της παλιάς Ελλάδας – Πέντε νέες εκδόσεις, πέντε εξαιρετικές προτάσεις

Αρχιτεκτονική της νέας και της παλιάς Ελλάδας – Πέντε νέες εκδόσεις, πέντε εξαιρετικές προτάσεις

Πέντε νέα βιβλία αρχιτεκτονικής για την Αθήνα, για τις εθνικές υποδομές αλλά και για τη συμβολή των Ελλήνων στην αρχιτεκτονική της Σμύρνης. Επίσης, δυο ιδιαίτερα βιβλία, ένα κείμενο του Le Corbusier απευθυνόμενο σε φοιτητές του, και μια μελέτη για το πώς είναι να ζεις σε έναν χώρο έκτακτης ανάγκης.

Γράφει η ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ