alt

...και η τέχνη του ανολοκλήρωτου

Του Χάρη Βλαβιανού

Προ δύο ημερών βρέθηκα στο Μιλάνο για μια ποιητική συνάντηση και έκλεψα χρόνο να πάω στο Cenacolo Vinciano να δω επιτέλους το "Μυστικό Δείπνο" του Λεονάρντο. Τα συναισθήματά μου καθώς κοιτούσα "ζωντανά" για πρώτη φορά αυτό το αριστούργημα της Αναγεννησιακής τέχνης ήταν ομολογώ ανάμικτα.

altΑπό τη μία ένιωθα δέος για τον μεγαλειώδη τρόπο που ο Λεονάρντο είχε κατορθώσει να συλλάβει τη "στιγμή" και να την αποτυπώσει απαράμιλλα στα δεκατρία πρόσωπα της σύνθεσης [οι μαθητές έχουν μόλις πληροφορηθεί από τον Ιησού ότι ένας εξ αυτών θα τον προδώσει], από την άλλη, βαθιά θλίψη για την τρομακτική φθορά που έχει υποστεί το έργο λόγω της ατυχούς -και βιαστικής μάλλον- επιλογής των υλικών από τον ζωγράφο. Θυμήθηκα κατόπιν όλα αυτά που είχα διαβάσει για τον Λεονάρντο [από τον Βαζάρι, τον Πέιτερ, τον Φρόιντ, τον Κένεθ Κλαρκ και τώρα από τον Sherwin Nuland] και στάθηκα σ' ένα σημείο που πάντα μ’ ενδιέφερε: στην αδυναμία του Λεονάρντο να ολοκληρώνει τα έργα τα οποία άρχιζε [π.χ. το περίφημο άλογο του Σφόρτσα, ή τον πίνακα του Αγ. Ιερώνυμου] - αποτέλεσμα ενός μεγαλοφυούς, αεικίνητου πνεύματος που δεν μπορούσε να εστιάσει για πολύ σ' ένα και μόνο πράγμα. Καθώς έφτιαχνε το άλογο του Δούκα του Μιλάνου [το οποίο καταστράφηκε από τα γαλλικά στρατεύματα που εισέβαλλαν στην πόλη λίγο μετά την αποχώρησή του Λεονάρντο - χρησιμοποίησαν το ξύλινο καλούπι του για ασκήσεις σκοποβολής], ταυτόχρονα συνέχιζε τις ανατομικές του μελέτες και σχεδίαζε τις περίφημες ιπτάμενες μηχανές του.

Πριν δέκα χρόνια ακριβώς, στη συλλογή μου "Μετά το τέλος της ομορφιάς" [2003], είχα γράψει ένα ποίημα για τον Λεονάρντο και τα ημιτελή του σχέδια με αφορμή κάτι που είχα διαβάσει στο κλασικό έργο του Βαζάρι κι ένα άλλο σχετικό ποίημα του Ολλανδού Rutger Kopland. Το αναδημοσιεύω γιατί το είχα στο νου μου αυτές τις μέρες καθώς φανταζόμουν τον Λεονάρντο να γράφει στον Λουδοβίκο Σφόρτσα πληροφορώντας τον [με κάποια ικανοποίηση μάλλον] ότι δυστυχώς δεν θα μπορέσει να εκτελέσει το έργο που είχε αναλάβει.

img_woman-s-head_leonardo-da-vinciΤΑ ΑΛΟΓΑ ΤΟΥ ΛΕΟΝΑΡΝΤΟ

Όλα εκείνα τα μοναδικά σχέδια
που βρέθηκαν παρατημένα στο εργαστήριό του
ανάμεσα στα πολύτιμα σημειωματάρια
και τα ημιτελή πορτραίτα ωραίων ευγενών κυριών.
Ήθελε ν' ανακαλύψει
τον τρόπο που λειτουργεί το σώμα τους.
"την πηγή της εκπληκτικής τους δύναμης"
αλλά, καθώς το μολύβι (το νυστέρι)
προχωρούσε όλο και πιο βαθιά,
ένιωσε το δέρμα της ψυχής τους να σκληραίνει,
το μυστικό να διαχέεται μέσα στους πόρους του χαρτιού.
Έφτιαξε δεκάδες αντίγραφα.
Μελέτησε με προσοχή κάθε ανατομική τους λεπτομέρεια.
Τα πέταξε. 

[ΥΓ. Η συλλογή αυτή καθώς και οι προηγούμενες τρεις που είχαν εκδοθεί από την "Νεφέλη" και είναι από καιρό εξαντλημένες, θα κυκλοφορήσουν σ' έναν τόμο τον Σεπτέμβριο πάλι από τις εκδ. "Νεφέλη".]

* Ο ΧΑΡΗΣ ΒΛΑΒΙΑΝΟΣ είναι ποιητής και μεταφραστής.
Τελευταίο του βιβλίο, η ποιητική συλλογή «Αυτοπροσωπογραφία του λευκού» (εκδ. Πατάκη).


Διαβάστε του ιδίου:

 

 

Ακολουθήστε την boopress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Όταν ο Γιάννης Ξενάκης συνάντησε τον Γιώργο Χειμωνά στους Δελφούς

Όταν ο Γιάννης Ξενάκης συνάντησε τον Γιώργο Χειμωνά στους Δελφούς

Με την αφορμή των εκατό χρόνων από τη γέννηση του Γιάννη Ξενάκη (1922-2001), ανατρέχουμε στη μια και μοναδική συνάντησή του με τον Γιώργο Χειμωνά –μεταξύ άλλων σημαντικών ανθρώπων της τέχνης και επιστημόνων– στο πλαίσιο μιας «κλειστής» διημερίδας τον Μάιο του 1993 στο Ευρωπαϊκό Πολιτιστικό Κέντρο Δελφών.

...
Η φεμινιστική λογοτεχνική κριτική έχει την ιστορία της – Μια σύντομη ανασκόπηση

Η φεμινιστική λογοτεχνική κριτική έχει την ιστορία της – Μια σύντομη ανασκόπηση

Η φεμινιστική θεώρηση της λογοτεχνίας και οι σημαντικότερες γυναίκες που διαμόρφωσαν τα πολλαπλά φεμινιστικά ρεύματα.

Της Μαρίας Δαλαμήτρου

Η φεμινιστική λογοτεχνική κριτική ξεκινάει ταυτόχρονα σχεδόν με το κίνημα για τη γυναικεία χειραφέτηση στα τέλη ...

Αντρέι Κούρκοφ: Aνταπόκριση από την Ουκρανία

Αντρέι Κούρκοφ: Aνταπόκριση από την Ουκρανία

To Σάββατο 26 Φεβρουαρίου ο Ουκρανός συγγραφέας Αντρέι Κούρκοφ κατέγραψε για τον «Economist» το χρονικό της δικής του αντίδρασης μετά την εισβολή των Ρώσων, τη διαφυγή του από το Κίεβο, καθώς και την προσπάθειά του να βρει ένα ασφαλές καταφύγιο αρχικά στο χωριό Λαζαρίβκα και στη συνέχεια στο Λβιβ, κοντά στα σύνορα μ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Μπέρδεμα στο Χάρλεμ» του Κόλσον Γουάιτχεντ (κριτική)

«Μπέρδεμα στο Χάρλεμ» του Κόλσον Γουάιτχεντ (κριτική)

Για το μυθιστόρημα του Colson Whitehead «Μπέρδεμα στο Χάρλεμ» (μτφρ. Μυρσίνη Γκανά, εκδ. Ίκαρος).

Του Νίκου Ξένιου

“You move it to the left,
Yeah, and you go for yourself. ...

«Θέτις και Αηδών» της Φοίβης Γιαννίση (κριτική)

«Θέτις και Αηδών» της Φοίβης Γιαννίση (κριτική)

Για την ποιητική σύνθεση της Φοίβης Γιαννίση «Θέτις και Αηδών – Χιμαιρικό ποίημα» (εκδ. Καστανιώτη).

Του Διογένη Σακκά

Η ποιητική συλλογή ...

Αλεξάνδρα Δεληγιώργη: «Την τύχη των βιβλίων σήμερα την επικαθορίζει η δύναμη των εκδοτών»

Αλεξάνδρα Δεληγιώργη: «Την τύχη των βιβλίων σήμερα την επικαθορίζει η δύναμη των εκδοτών»

Μια συζήτηση με την Αλεξάνδρα Δεληγιώργη με αφορμή την επανακυκλοφορία του βιβλίου της «Το κόκκινο της φωτιάς – Μικρό εγχειρίδιο λογοτεχνίας» (εκδ. Αρμός).

Του Κ.Β. Κατσουλάρη

«Μικρό εγχειρίδιο λογοτεχνίας», είναι ο υπότιτλος του βιβλ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Ο πατέρας δεν μιλούσε γι' αυτά» του Γιάννη Καρκανέβατου (προδημοσίευση)

«Ο πατέρας δεν μιλούσε γι' αυτά» του Γιάννη Καρκανέβατου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Γιάννη Καρκανέβατου «Ο πατέρας δεν μιλούσε γι' αυτά», που θα κυκλοφορήσει τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Εστία.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Μέχρι κάποια ηλικία η μνήμη θυμίζει πατάρι· στοιβάζεις ό,...

«Το γεγονός» της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

«Το γεγονός» της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το αυτοβιογραφικό μυθιστόρημα της Annie Ernaux «Το γεγονός» (μτφρ. Ρίτα Κολαΐτη), στο οποίο βασίστηκε η ομώνυμη –βραβευμένη με τον Χρυσό Λέοντα στο Φεστιβάλ της Βενετίας πέρσι– ταινία. Το βιβλίο θα κυκλοφορήσει στις 26 Μαΐου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας...

«Ονειρεύομαι πίνακες» του Σόλωνα Παπαγεωργίου (προδημοσίευση)

«Ονειρεύομαι πίνακες» του Σόλωνα Παπαγεωργίου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη συλλογή διηγημάτων του Σόλωνα Παπαγεωργίου «Ονειρεύομαι πίνακες», η οποία θα κυκλοφορήσει τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Στίξις.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ονειρεύομαι πίνακες

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

«Σταυροδρόμια», «Σάγκι Μπέιν», «Η υπόσχεση»: Τρία σπουδαία σύγχρονα μυθιστορήματα

«Σταυροδρόμια», «Σάγκι Μπέιν», «Η υπόσχεση»: Τρία σπουδαία σύγχρονα μυθιστορήματα

Το μυθιστόρημα, ακόμη και την τρίτη δεκαετία του 21ου αιώνα, παραμένει το μεγάλο χωνευτήρι της πεζογραφικής φόρμας, ένας αφηγηματικός κόσμος ευρύχωρος και δεκτικός, που έχει τη μοναδική δύναμη να κινεί μεγάλους όγκους αφηγηματικού υλικού και να τους κατανέμει ομαλά μέσα στη διάρκεια μίας ή και πολλών δεκαετιών. ...

Έξι αστυνομικά μυθιστορήματα και ένα δοκίμιο του Όργουελ

Έξι αστυνομικά μυθιστορήματα και ένα δοκίμιο του Όργουελ

Έξι προσφατα αστυνομικά μυθιστορήματα και ένα δοκίμιο του George Orwell. Κλασικό και σύγχρονο βρετανικό, σκανδιναβικό αλλά και μια αυτοέκδοση ελληνικού αστυνομικού μυθιστορήματος μεταξύ των προτάσεων. Κεντρική εικόνα: Εικονογράφηση του Λιθουανού © Karolis Strautniekas.

Της Χίλντας Παπαδημητρίου ...

Πόλεμος στην Ουκρανία: Οκτώ βιβλία για το «πώς φτάσαμε ως εδώ»

Πόλεμος στην Ουκρανία: Οκτώ βιβλία για το «πώς φτάσαμε ως εδώ»

Οκτώ βιβλία που μας βοηθούν να καταλάβουμε, ακόμη και σε καταστάσεις κρίσιμες και τραγικές όπως αυτές που ζούμε σήμερα, «Πώς φτάσαμε ως εδώ». Τα έξι είναι βιβλία ιστορίας, έρευνας και γεωπολιτικής και τα δύο είναι λογοτεχνικά έργα Ουκρανών συγγραφέων. Στην κεντρική εικόνα: Από διαδήλωση στο Βερολίνο την περασμένη Κυ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

14 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Τα βιβλία του χειμώνα: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται (ανανεωμένο)

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών και δοκιμίων από 34 εκδοτικούς οίκους. Επιμέλεια: Κώστας Αγορα

ΦΑΚΕΛΟΙ