symbardis

Της Αρχοντούλας Διαβάτη

Μεγάλα κίτρινα σύννεφα πάνω σε καθαρό γαλάζιο φόντο και στίγματα, χιλιάδες μικρά μαύρα στίγματα – σήκωναν οι άνθρωποι το κεφάλι τους και κοίταζαν. Πουλιά που πετούσαν χαμηλά πέρα δώθε μαυρίζοντας το γαλάζιο, αποικίες πουλιών που είχαν βγει για το ταξίδι τους. Το ημερολόγιο έδειχνε τέλος Ιανουαρίου, νοτιάς και αλκυονίδες ημέρες, ένα μεγάλο χριστουγεννιάτικο δένδρο περίμενε υπομονετικά πελώριο έξω από τον κάδο των σκουπιδιών, στη στάση του λεωφορείου, πράσινο ακόμα. 

Οι γιορτές είχαν περάσει και οι εικόνες της εκδρομής στην Καστοριά με φίλους τις ημέρες των Φώτων είχαν ξεθωριάσει από καιρό, εκτός από την εικόνα της Τατιάνας.

Εκκλησία και αριστερά, ένα συνέδριο που άκουσα γι’ αυτό κι αυτή η μνήμη κακοφόρμισε και μέσα από το μυστηριώδη μηχανισμό των ονείρων έγινε ένα κουβάρι μπερδεμένο συνειρμών: Οι επαναστάτες ιερωμένοι της Λατινικής Αμερικής και η δικαιοσύνη που είναι σαν τα φίδια, δαγκώνει τους ξυπόλυτους - φέτος έτος φιδιού στο κινέζικο ωροσκόπιο κι ο θάνατος του Μάτεσι, με τη Μητέρα του Σκύλου και τη Ραραού να τριγυρνάει μπαίγνιο της κοινωνίας, πόση σχέση είχε με την Τατιάνα;

Είχαμε σταματήσει στη Σιάτιστα για καφέ και μας τη σύστησαν να μας ξεναγήσει στα αρχοντικά. Το αρχοντικό της Πούλκως γεμάτο σκαλωσιές μπροστά στα ωραία ζωγραφισμένα του παράθυρα -ανακαινίζεται, μας είπαν- κι εκείνη θα μας έδειχνε το υποστατικό απέναντι. Κι έτσι βρέθηκε να μας διηγείται αυτό το ανήκουστο που έκανε να ξυπνάει και να σηκώνεται μ’ αυτό τον καημό του μουσείου και να μαζεύει σε μπαζότοπους πράγματα που πετούσαν οι συγχωριανοί της. Τώρα τα πράματα είχαν αλλάξει αλλά έναν καιρό χτυπούσαν τενεκέδες όταν περνούσε αυτή, με την παράξενη λόξα. Είχε πάρει δάνειο κι αγόρασε αυτό το παλιούρι δίπλα στο αρχοντικό και το αναστήλωσε γιατί από δώδεκα χρονώ κορίτσι είχε αρχίσει να ψάχνει στα μπαούλα που πετούσαν οι συντοπίτες της. Τι έψαχνε να βρει, την ταυτότητά της, μιαν υπέρβαση, τι; Ο πατέρας της πρώτος πίστεψε σ’ αυτήν και την παρότρυνε και ο άντρας της επίσης ως σήμερα. Έξυσε με νυστέρι τις μεσάντρες και αποκαλύφθηκε η ζωγραφική που υπήρχε, ένα παλίμψηστο. Σήμερα είναι μια επισκέψιμη παραδοσιακή κατοικία, ένα ιδιωτικό λαογραφικό μουσείο Χρ. Τσιότσιου και Τατιάνας Ντέρου που λειτουργεί από το 2007 ως υποστατικό του αρχοντικού που ήταν στην ίδια αυλή.

«Όταν ξεκίνησα να μαζεύω η τοπική κοινωνία το κατέκρινε από άγνοια. Μετά από εικοσιπέντε χρόνια όμως αναθεώρησε». Τώρα της φέρνουν λαογραφικό υλικό. Της κάνουν δωρεές.

«Ένα μικρόβιο είναι, είχα το μικρόβιο», έτσι μας εξήγησε γελώντας αυτό το πάθος της κι ο Φίλιππος από την παρέα μας την άγγιξε να δει αν ήταν αληθινή, και καναδυό δάκρυσαν. «Τι είν’η πατρίδα μας, μην ειν’οι κάμποι...» άρχισε να απαγγέλλει η Αγγελική από μέσα της. Και βέβαια αυτοί οι άνθρωποι είναι η πατρίδα, με την ευθύνη και την όρεξη για ομορφιά, «οι άνθρωποι που κουβαλάν τις μεγάλες πέτρες», φιλοσόφησε η Μαρία. «Είχα χρόνο να τα συγκεντρώσω στο μαντρί με τα πρόβατα για αποθηκευτικό χώρο, μέχρι που βρήκε τη θέση της η συλλογή αυτή, μετά από εικοσιπέντε χρόνια. Πρόκειται για αντικείμενα που βρέθηκαν στη Σιάτιστα του 18ου αιώνα που άκμαζε τότε λόγω του εμπορίου με την κεντρική Ευρώπη , την Αυστρουγγαρία».

Σκέφτηκα τα βιβλία του Θέμελη με ιστορίες που διαδραματίζονται σε κείνο το γεωγραφικό χώρο. Αλλά άλλο ήταν το βιβλίο που διάβαζα αυτές τις μέρες. 

symbardis2Πώς πηγαίνουμε σινεμά και βλέπουμε τις ηρωίδες να παριστάνουν δήθεν καθημερινές γυναίκες, και να ’ναι όμορφες πάνω από το μέσο όρο, πραγματικές σταρ, και να μιλάνε και να σκέφτονται σαν βιβλία; Στη βραβευμένη «Υπόσχεδη Γάμου» του Γιώργου Συμπάρδη (Μεταίχμιο 2011) τίποτε τέτοιο δεν ισχύει. Εδώ λογοτεχνική ύλη είναι η οχληρή πραγματικότητα, όχι η δήθεν τάχα μου πραγματικότητα αλλά ακριβώς αυτή που δεν θέλεις να ξέρεις. Οι άνθρωποι που δεν καταδέχεται να τους κάνει ήρωες κανείς συγγραφέας, αυτοί είναι η ήρωες του Συμπάρδη στο τελευταίο του μυθιστόρημα. Διαβάζεις βέβαια απολαμβάνοντας και απνευστί να δεις τι έγινε παρακάτω, κοιτώντας από την κλειδαρότρυπα των κεφαλαίων, αλλά ενδόμυχα δεν είσαι σίγουρος ότι είναι λογοτεχνία όλα αυτά, μάλλον είναι ζωή που κάποιος μπήκε στον κόπο να την φυλακίσει διατάσσοντάς την με συνέπεια και οικονομώντας την σε κεφάλαια –και όχι λίγα­­–, τετρακόσιες ογδόντα τρεις σελίδες στο σύνολό τους, μιλώντας για λογαριασμό των ηρώων που πηγαινοέρχονται, συναντιούνται πριν και μετά τη δουλειά στο νοσοκομείο, στο μετρό, στο ταξί, τρώνε «βρώμικα», ή φαγητά μαγειρεμένα που τους έχουν ετοιμάσει και τους περιμένουν σκεπασμένα με ένα πιάτο από πάνω, κοιμούνται και ξυπνάνε, προβληματίζονται, καυγαδίζουν στους δρόμους και τους συνοικισμούς της Αθήνας. Ο Ζαχαρίας, ένας άνθρωπος χωρίς ειρμό και προσανατολισμό ή ο Στέλιος κι ο μικρόκοσμός τους, η Στέλλα, η Όλγα, η Βιβή και στο τέλος μάλλον απροσδόκητα και η Ματίνα και η χαμοζωή τους. Κι ούτε καν μια επική φτώχια ή ένας λυρικός τόνος, ένας κόσμος που παλεύει με αξιοπρέπεια –οράματα και ιδεολογίες– πέφτει και σηκώνεται όπως στα βιβλία του Άγγελου Τερζάκη ή του Δημοσθένη Βουτυρά, παλιότερα, και του Χρήστου Οικονόμου σήμερα.

Οι ήρωες εδώ είναι τόσο αφόρητα καθημερινοί και μέτριοι που δεν μπορείς παρά να σκεφτείς πως αυτή βέβαια πρέπει να είναι η υποδόρια κριτική του συγγραφέα για την δύσοσμη κοινωνία σε κρίση όπου ζούμε κι αναπνέουμε τα τελευταία χρόνια. Κι όλα αυτά με γλώσσα και ύφος σωστά μελετημένα που αρμόζουν στους άντρες και τις γυναίκες της ιστορίας, χωρίς περιττές ψυχολογικές αναλύσεις, με την ήρεμη διαδοχή των περιστατικών μιας βραδυφλεγούς τραγωδίας, δι ελέου και φόβου περαίνουσας την των τοιούτων παθημάτων κάθαρσιν.

 

 

Ακολουθήστε την boopress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Όταν ο Γιάννης Ξενάκης συνάντησε τον Γιώργο Χειμωνά στους Δελφούς

Όταν ο Γιάννης Ξενάκης συνάντησε τον Γιώργο Χειμωνά στους Δελφούς

Με την αφορμή των εκατό χρόνων από τη γέννηση του Γιάννη Ξενάκη (1922-2001), ανατρέχουμε στη μια και μοναδική συνάντησή του με τον Γιώργο Χειμωνά –μεταξύ άλλων σημαντικών ανθρώπων της τέχνης και επιστημόνων– στο πλαίσιο μιας «κλειστής» διημερίδας τον Μάιο του 1993 στο Ευρωπαϊκό Πολιτιστικό Κέντρο Δελφών.

...
Η φεμινιστική λογοτεχνική κριτική έχει την ιστορία της – Μια σύντομη ανασκόπηση

Η φεμινιστική λογοτεχνική κριτική έχει την ιστορία της – Μια σύντομη ανασκόπηση

Η φεμινιστική θεώρηση της λογοτεχνίας και οι σημαντικότερες γυναίκες που διαμόρφωσαν τα πολλαπλά φεμινιστικά ρεύματα.

Της Μαρίας Δαλαμήτρου

Η φεμινιστική λογοτεχνική κριτική ξεκινάει ταυτόχρονα σχεδόν με το κίνημα για τη γυναικεία χειραφέτηση στα τέλη ...

Αντρέι Κούρκοφ: Aνταπόκριση από την Ουκρανία

Αντρέι Κούρκοφ: Aνταπόκριση από την Ουκρανία

To Σάββατο 26 Φεβρουαρίου ο Ουκρανός συγγραφέας Αντρέι Κούρκοφ κατέγραψε για τον «Economist» το χρονικό της δικής του αντίδρασης μετά την εισβολή των Ρώσων, τη διαφυγή του από το Κίεβο, καθώς και την προσπάθειά του να βρει ένα ασφαλές καταφύγιο αρχικά στο χωριό Λαζαρίβκα και στη συνέχεια στο Λβιβ, κοντά στα σύνορα μ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Πάντα βρέχει στο κεφάλι του σκύλου» του Δημήτρη Αγγελή (κριτική)

«Πάντα βρέχει στο κεφάλι του σκύλου» του Δημήτρη Αγγελή (κριτική)

Για την ποιητική συλλογή του Δημήτρη Αγγελή «Πάντα βρέχει στο κεφάλι του σκύλου» (εκδ. Πόλις). Κεντρική φωτογραφία © Karsten Winegeart / Unsplash.

Του Γιώργου Βέη

«Η αλήθεια είναι απεχθής: έχουμε την τέχνη ...

Σε κάθε περίπτωση η ορθοδοξία θα νικήσει (διήγημα)

Σε κάθε περίπτωση η ορθοδοξία θα νικήσει (διήγημα)

Λάλησε ο κόκορας στο κινητό. Σηκώθηκα με ταραχή να κλείσω το ξυπνητήρι. Δεν ξέρω γιατί αλλά στο τρίτο χτύπημα νομίζω πως κυνηγάω το πετεινάρι και όλο μου ξεφεύγει. Θέλω να το πιάσω από το λαιμό και να το ταρακουνώ μέχρι να γίνει κόκκινο, όπως το λειρί του.

Του Δημήτρη Μαγριπλή

...
«Μπέρδεμα στο Χάρλεμ» του Κόλσον Γουάιτχεντ (κριτική)

«Μπέρδεμα στο Χάρλεμ» του Κόλσον Γουάιτχεντ (κριτική)

Για το μυθιστόρημα του Colson Whitehead «Μπέρδεμα στο Χάρλεμ» (μτφρ. Μυρσίνη Γκανά, εκδ. Ίκαρος).

Του Νίκου Ξένιου

“You move it to the left,
Yeah, and you go for yourself. ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Ο πατέρας δεν μιλούσε γι' αυτά» του Γιάννη Καρκανέβατου (προδημοσίευση)

«Ο πατέρας δεν μιλούσε γι' αυτά» του Γιάννη Καρκανέβατου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Γιάννη Καρκανέβατου «Ο πατέρας δεν μιλούσε γι' αυτά», που θα κυκλοφορήσει τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Εστία.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Μέχρι κάποια ηλικία η μνήμη θυμίζει πατάρι· στοιβάζεις ό,...

«Το γεγονός» της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

«Το γεγονός» της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το αυτοβιογραφικό μυθιστόρημα της Annie Ernaux «Το γεγονός» (μτφρ. Ρίτα Κολαΐτη), στο οποίο βασίστηκε η ομώνυμη –βραβευμένη με τον Χρυσό Λέοντα στο Φεστιβάλ της Βενετίας πέρσι– ταινία. Το βιβλίο θα κυκλοφορήσει στις 26 Μαΐου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας...

«Ονειρεύομαι πίνακες» του Σόλωνα Παπαγεωργίου (προδημοσίευση)

«Ονειρεύομαι πίνακες» του Σόλωνα Παπαγεωργίου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη συλλογή διηγημάτων του Σόλωνα Παπαγεωργίου «Ονειρεύομαι πίνακες», η οποία θα κυκλοφορήσει τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Στίξις.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ονειρεύομαι πίνακες

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

«Σταυροδρόμια», «Σάγκι Μπέιν», «Η υπόσχεση»: Τρία σπουδαία σύγχρονα μυθιστορήματα

«Σταυροδρόμια», «Σάγκι Μπέιν», «Η υπόσχεση»: Τρία σπουδαία σύγχρονα μυθιστορήματα

Το μυθιστόρημα, ακόμη και την τρίτη δεκαετία του 21ου αιώνα, παραμένει το μεγάλο χωνευτήρι της πεζογραφικής φόρμας, ένας αφηγηματικός κόσμος ευρύχωρος και δεκτικός, που έχει τη μοναδική δύναμη να κινεί μεγάλους όγκους αφηγηματικού υλικού και να τους κατανέμει ομαλά μέσα στη διάρκεια μίας ή και πολλών δεκαετιών. ...

Έξι αστυνομικά μυθιστορήματα και ένα δοκίμιο του Όργουελ

Έξι αστυνομικά μυθιστορήματα και ένα δοκίμιο του Όργουελ

Έξι προσφατα αστυνομικά μυθιστορήματα και ένα δοκίμιο του George Orwell. Κλασικό και σύγχρονο βρετανικό, σκανδιναβικό αλλά και μια αυτοέκδοση ελληνικού αστυνομικού μυθιστορήματος μεταξύ των προτάσεων. Κεντρική εικόνα: Εικονογράφηση του Λιθουανού © Karolis Strautniekas.

Της Χίλντας Παπαδημητρίου ...

Πόλεμος στην Ουκρανία: Οκτώ βιβλία για το «πώς φτάσαμε ως εδώ»

Πόλεμος στην Ουκρανία: Οκτώ βιβλία για το «πώς φτάσαμε ως εδώ»

Οκτώ βιβλία που μας βοηθούν να καταλάβουμε, ακόμη και σε καταστάσεις κρίσιμες και τραγικές όπως αυτές που ζούμε σήμερα, «Πώς φτάσαμε ως εδώ». Τα έξι είναι βιβλία ιστορίας, έρευνας και γεωπολιτικής και τα δύο είναι λογοτεχνικά έργα Ουκρανών συγγραφέων. Στην κεντρική εικόνα: Από διαδήλωση στο Βερολίνο την περασμένη Κυ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

14 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Τα βιβλία του χειμώνα: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται (ανανεωμένο)

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών και δοκιμίων από 34 εκδοτικούς οίκους. Επιμέλεια: Κώστας Αγορα

ΦΑΚΕΛΟΙ