KOSTAS ESIEA PANEL 728

Το βράδυ της Δευτέρας 11 Μαρτίου, δύο χρόνια από τον θάνατο του δημοσιογράφου και εκδότη της εφημερίδας «Το Ποντίκι» (1979-2005), Κώστα Παπαϊωάννου (1938-2022), διοργανώθηκε στην Ένωση Συντακτών τιμητική εκδήλωση στη μνήμη του. Βασικοί ομιλητές ήταν οι (από αριστερά στη φωτογραφία) Μιχάλης Ιγνατίου, Αλέξης Παπαχελάς, Νίκος Κιάος, Άγγελος Στάγκος και Γιώργος Κοντογιάννης. Δημοσιεύουμε εδώ τα όσα είπε στη βραδιά ο Άγγελος Στάγκος, στενός συνεργάτης του από τα πρώτα χρόνια της έκδοσης του «Π» και για πολλά χρόνια. Κεντρική εικόνα: Γιώργος Γρηγορόπουλος.

Του Άγγελου Στάγκου

Πριν προχωρήσω σε κάποιες αναμνήσεις, δηλώνω ότι θεωρώ τυχερό τον εαυτό μου που γνώρισα και συνεργάστηκα στο θρυλικό «Ποντίκι» με τον Κώστα Παπαϊωάννου και εκείνος με τίμησε με τη φιλία και την εμπιστοσύνη του.

Είναι γνωστό ότι το «Π» ήταν το πνευματικό παιδί του Κώστα, το έργο της ζωής του, που το ξεκίνησε το 1979 με μία ομάδα φίλων. Έχετε στα χέρια σας αντίγραφο του ΦΕΚ με τη σύσταση της εταιρείας «Ποντίκι ΕΠΕ» και το κείμενο του Κώστα, το 1994 που αναφέρει τα ονόματα των πρωτοπόρων και περιγράφει τη διαδρομή της πρώτης δεκαπενταετίας. Μέλος εκείνης της πεντάδας ήταν ο Γιώργος Κοντογιάννης.

Προσωπικά ανήκω στην ομάδα που διαδέχτηκε σχετικά σύντομα τους πρωτοπόρους του «Π», τους Γιώργο Κοντογιάννη, Παντελή Τρωγάδη, Δημήτρη Κωστιδάκη που για διαφόρους λόγους αποχώρησαν. Ξεκίνησα τη συνεργασία μαζί του μετά από πρόσκληση του Κώστα και του Ερρίκου Μπαρτζινόπουλου το 1980. Δούλευα στα «ΝΕΑ» τότε, όπως και εκείνοι. Σχεδόν ταυτόχρονα ξεκίνησε τη συνεργασία του με το «Π» και ο Κωνσταντίνος Αγγελόπουλος που δούλευε στο πολιτικό της Ελευθεροτυπίας.

Τα πρώτα χρόνια οι συνθήκες της έκδοσης ήταν πρωτόγονες. Το τυπογραφείο του Κώστα Σιμόπουλου βρισκόταν στη Γερανίου, σε παλιό κτίριο με διάφορα μικρά τυπογραφεία και ο Παπαϊωάννου βέβαια που στο μεταξύ είχε παραιτηθεί από «ΤΑ ΝΕΑ» ήταν συνεχώς εκεί. Οι υπόλοιποι πηγαινοέρχονταν με τα κείμενά τους όλες τις ώρες του 24ώρου και ο αξέχαστος Πάνος Γεραμάνης προμήθευε τις φωτογραφίες που τις «δανειζόταν» από το αρχείο της «Ακρόπολης» στην οποία δούλευε τότε.

Αυτό διευκόλυνε πολλούς δημοσιογράφους της εφημερίδας να συνεργάζονται με το «Π». Θυμάμαι και άλλους, όπως τον Μιχάλη Φακίνο και τον Κώστα Ρεσβάνη, που ο Κώστας συστηματικά ζητούσε τη γνώμη τους πριν ή μετά από κάθε έκδοση, παρ’ όλο που δεν είχαν επαγγελματική σχέση με το «Π»...

Ο Κώστας με την προσωπικότητα και τις σχέσεις του είχε διαμορφώσει ένα φιλικό και υποστηρικτικό κλίμα για το έντυπο στη δημοσιογραφική κοινότητα και ιδιαίτερα στους χώρους των «ΝΕΩΝ» και της «Ελευθεροτυπίας». Το κλίμα αυτό διατηρήθηκε όλα τα χρόνια στα «ΝΕΑ», όταν διευθυντές ήταν ο Γιάννης Καψής και μετά ο Λέων Καραπαναγιώτης με τον οποίον τους ένωνε ένας έντονος αντικαραμανλισμός. Δεν είδαν ποτέ το «Π» ανταγωνιστικά στα «ΝΕΑ» και αυτό διευκόλυνε πολλούς δημοσιογράφους της εφημερίδας να συνεργάζονται με το «Π». Θυμάμαι και άλλους, όπως τον Μιχάλη Φακίνο και τον Κώστα Ρεσβάνη, που ο Κώστας συστηματικά ζητούσε τη γνώμη τους πριν ή μετά από κάθε έκδοση, παρ’ όλο που δεν είχαν επαγγελματική σχέση με το «Π». Το καλό κλίμα στην «Ελευθεροτυπία» που οφειλόταν στις καλές σχέσεις του Παπαϊωάννου με τον Τεγόπουλο χάλασε κάποια στιγμή. Οταν το «Π» ανδρώθηκε και είχε αξιοσέβαστες κυκλοφορίες ο εκδότης της «Ελευθεροτυπίας» άρχισε να το αντιμετωπίζει ανταγωνιστικά.

Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι το «Π» ήταν ταγμένο στο φάσμα Αριστερά – Κεντροαριστερά, προσαρμοσμένο στις πολιτικές απόψεις του Κώστα Παπαϊωάννου. Ο ίδιος δεν εκδηλωνόταν υπέρ του ΚΚΕ, δεν ήταν με το ΚΚΕ Ες., ήθελε την ενότητα της Αριστεράς. Αντιστασιακός με δράση στη διάρκεια της χούντας, χωρίς ποτέ να μιλάει γι αυτήν και τις διώξεις που υπέστη. Εγώ πάντως θα τον χαρακτήριζα παθιασμένο φιλελεύθερο αντιδεξιό δημοκράτη και ας μη το έδειχνε. Θα μπορούσε να πει κανείς ότι η σχέση του «Π» με τη Νέα Δημοκρατία περιορίστηκε στην ίδρυση της εταιρείας στο συμβολαιογραφικό γραφείο της μητέρας του Βαγγέλη Μεϊμαράκη.

Το «Π» κέρδισε γρήγορα τη συμπάθεια του κοινού γιατί τα εξώφυλλα, τα ρεπορτάζ και η γλώσσα του ανταποκρίνονταν στο κλίμα της εποχής, γιατί έπειθε για την εντιμότητά του, είχε καλή πολιτική ενημέρωση που την αναμείγνυε με αναλύσεις, εξαιρετική πληροφόρηση στα θέματα εξωτερικής πολιτικής, εξέπεμπε αίσθηση εντύπου που δεν παίζει παιχνίδια και δεν ελέγχεται από την εξουσία ή μεγάλα συμφέροντα. Αυτή την εντύπωση την στήριξε επίσης με την απόφαση του Κώστα να μη δέχεται ούτε κρατική διαφήμιση, ούτε διαφήμιση από μεγάλες εταιρείες. Αξίζουν επισήμανσης τα κολλάζ της πρώτης σελίδας που για αρκετά πρώτα χρόνια τα υλοποιούσε ο Μάκης Τριανταφυλλόπουλος, πάντα μετά από συζήτηση με τον Παπαϊωάννου και ασφαλώς τα σκίτσα. Του Κωνσταντίνου Αγγελόπουλου (Τον καιρό του Αντρέ), του Γιάννη Ιωάννου, του Χρήστου Τολιάδη, του Μάκη Τριανταφυλλόπουλου, του Θανάση Μάνθου και ελπίζω να μην ξέχασα κανένα. Άλλωστε το κείμενο του Παπαϊωάννου το 1994 έχει περισσότερες λεπτομέρειες.

Τα βασικά χαρακτηριστικά του δημοσιογράφου Κώστα Παπαϊωάννου ήταν η εντιμότητα, η κομματική ανεξαρτησία του αν και βαθειά ιδεολόγος, (...), η γενναιοδωρία του, το χιούμορ του, η καταληπτή γραφή του, η απίστευτη μνήμη του, η ιδιότυπη σχέση του με τους πολιτικούς (που από τη μία πλευρά επικοινωνούσε μια χαρά μαζί τους, από την άλλη απέφευγε την παρέα μαζί τους) και η αντοχή του, γιατί ήταν πραγματικά χαλκέντερος.

Η κυκλοφορία του «Π» έφτασε εξαιρετικά γρήγορα σε θηριώδη επίπεδα (αν δεν κάνω λάθος, τα φύλλα της προεκλογικής συγκέντρωσης του ΠΑΣΟΚ και της νίκης του το 1981 έφτασαν περί τις 200.000) και διατηρήθηκε σε αυτά για πολλά χρόνια. Η μεγάλη επιτυχία του ήταν ότι απευθυνόταν και διαβαζόταν από πολιτικοποιημένους πολίτες, από λαϊκό κόσμο, από την πολιτική τάξη και από πρεσβείες. Κάθε εβδομάδα για πολλά χρόνια η έκδοσή του αποτελούσε θέμα συζήτησης σε όλη την Ελλάδα. Ο κόσμος το περίμενε τις Πέμπτες στην πρώτη φάση της έκδοσής του και μετά τις Παρασκευές. Από τις 2 και 3 το βράδυ της κυκλοφορίας του το περίμεναν στους πάγκους των εφημερίδων της Ομόνοιας δεκάδες και εκατοντάδες αναγνώστες, ανάμεσά τους και κλητήρες εφημερίδων που οι διευθυντές τους ήθελαν να προσθέσουν στην ύλη τους τις αποκλειστικότητες του «Π». Γνωστή είναι η ιστορία της συμφωνίας για τις βάσεις και τη «Μεσημβρινή», ενώ και η CIA τιμούσε με τον τρόπο της την εγκυρότητα του «Π». Πολύ συχνά περιελάμβανε τις πληροφορίες του – με αναφορά σε αυτό - σε δικό της πληροφοριακό δελτίο που εξέδιδε για συνδρομητές.

Η εβδομάδα στο «Π» ξεκινούσε σχετικά χαλαρά, αλλά όσο περνούσαν οι μέρες και πλησίαζε το deadline της έκδοσης η ένταση ανέβαινε και το κλίμα βάραινε. Τα γέλια, τα ανέκδοτα και οι ιστορίες της Δευτέρα μετατρέπονταν σε βρυχηθμούς, μουγκρητά, γρυλισμούς και φωνές.

Τα βασικά χαρακτηριστικά του δημοσιογράφου Κώστα Παπαϊωάννου ήταν η εντιμότητα, η κομματική ανεξαρτησία του αν και βαθειά ιδεολόγος, (νομίζω ότι είτε λόγω ιδεολογίας, είτε επειδή δεν εκτιμούσε επαγγελματικά τα πρόσωπα της αντίστοιχης επιτροπής τότε, αρνήθηκε το βραβείο του ιδρύματος Μπότση για την επιτυχία της συμφωνίας για τις βάσεις), η γενναιοδωρία του, το χιούμορ του, η καταληπτή γραφή του, η απίστευτη μνήμη του, η ιδιότυπη σχέση του με τους πολιτικούς (που από τη μία πλευρά επικοινωνούσε μια χαρά μαζί τους, από την άλλη απέφευγε την παρέα μαζί τους) και η αντοχή του, γιατί ήταν πραγματικά χαλκέντερος. Σα να μην έφθανε η δουλειά στο «Π», έγραφε κάθε τόσο και βιβλία ο αθεόφοβος...

Η εβδομάδα στο «Π» ξεκινούσε σχετικά χαλαρά, αλλά όσο περνούσαν οι μέρες και πλησίαζε το deadline της έκδοσης η ένταση ανέβαινε και το κλίμα βάραινε. Τα γέλια, τα ανέκδοτα και οι ιστορίες της Δευτέρα μετατρέπονταν σε βρυχηθμούς, μουγκρητά, γρυλισμούς και φωνές.

KOSTAS ESIEA STAGKOS

Ο Άγγελος Στάγκος μιλά στην τιμητική εκδήλωση για τον Κώστα Παπαϊωάννου, στις 11.03.2024, στην ΕΣΗΕΑ. ©Γιώργος Γρηγορόπουλος

Εκείνοι που βίωναν την κατάσταση περισσότερο από όλους, δηλαδή τα γέλια της Δευτέρας μέχρι τους θυμούς και τις βρισιές της Πέμπτης ήταν οι άξιοι εσωτερικοί συντάκτες του «Π», ο Γιώργος Καραγιάννης, ο Σπύρος Σουρμελίδης, ο Κώστας Παπαδιόχος, ο Γιώργος Χατζηδημητρίου, ο Λάμπρος Σταυρόπουλος, ο Σταύρος Χριστακόπουλος, ο μακαρίτης Ρούσσος Βρανάς που έκαναν και ρεπορτάζ και διαμόρφωναν τα κείμενα. Μαζί τους οι συνάδελφοι της διόρθωσης και του ατελιέ και φυσικά η γυναίκα του η Άννα που παρελάμβανε τον Κώστα κυριολεκτικά κομμάτια μετά τα κλείσιμο του φύλλου και τον συναρμολογούσε το Σαββατοκύριακο για να τον ξαναφέρει σα καινούργιο τη Δευτέρα.

Αυτός ήταν ο Κώστας…

KOSTAS ESIEA 728 195

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Σερ Τόμας Μορ»: Το άγνωστο έργο του Σαίξπηρ μεταφράστηκε για πρώτη φορά στα ελληνικά

«Σερ Τόμας Μορ»: Το άγνωστο έργο του Σαίξπηρ μεταφράστηκε για πρώτη φορά στα ελληνικά

Ο ουμανιστής συγγραφέας και φιλόσοφος της Αναγέννησης, Τόμας Μορ, λόγω του αντιφατικού χαρακτήρα του απασχόλησε πολλούς θεατρικούς συγγραφείς, μεταξύ άλλων και τον Σαίξπηρ. Το συγκεκριμένο έργο μεταφράζεται για πρώτη φορά στα ελληνικά και κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Νίκας. Kεντρική εικόνα: © thomasmorestud...

Λογοτεχνία και πραγματικότητα: τι καινούργιο συμβαίνει τα τελευταία χρόνια

Λογοτεχνία και πραγματικότητα: τι καινούργιο συμβαίνει τα τελευταία χρόνια

«Η λογοτεχνία πάντα συνομιλούσε με την πραγματικότητα (δηλαδή την έξω από αυτή ζωή), με όσες σημασίες κι αν δώσει κανείς στην πραγματικότητα και με όσους τρόπους επιχειρήσει να ορίσει αυτή τη συνδιαλλαγή».

Γράφει ο Γιώργος Ν. Περαντωνάκης

Η λογοτεχνία ...

Χρήστος Νάτσης: Ο Γουίλιαμ Μπάροουζ και οι αρνητικές αξίες της ζωής

Χρήστος Νάτσης: Ο Γουίλιαμ Μπάροουζ και οι αρνητικές αξίες της ζωής

Μια συνολική αποτίμηση του έργου του Γουίλιαμ Μπάροουζ [William S. Burroughs]. Το ύφος, οι θεματικές και η γλώσσα που ανέπτυξε ο σημαντικός Αμερικανός συγγραφέας στα εμβληματικότερα βιβλία του. Κεντρική εικόνα: © Wikipedia. 

Γράφει ο Χρήστος Νάτσης

...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Νέος φορέας για το βιβλίο: «Μέσα στον επόμενο μήνα η λειτουργία του» είπε μεταξύ άλλων ο υφυπουργός Πολιτισμού Χρίστος Δήμας στην 20ή ΔΕΒΘ

Νέος φορέας για το βιβλίο: «Μέσα στον επόμενο μήνα η λειτουργία του» είπε μεταξύ άλλων ο υφυπουργός Πολιτισμού Χρίστος Δήμας στην 20ή ΔΕΒΘ

Για το έντυπο βιβλίο στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης, τις προοπτικές της αγοράς βιβλίου, τον νέο νόμο για το βιβλίο, καθώς και τις ευκαιρίες και τις προοπτικές του κλάδου μίλησε ο υφυπουργός Πολιτισμού Χρίστος Δήμας.

Επιμέλεια: Book Press

...

ΔΕΒΘ 2024: Μέρα 2η – Ο λόγος στις γυναίκες: Εκδότριες από την Ελλάδα και τη Σάρζα, στερεότυπα και νέα γενιά

ΔΕΒΘ 2024: Μέρα 2η – Ο λόγος στις γυναίκες: Εκδότριες από την Ελλάδα και τη Σάρζα, στερεότυπα και νέα γενιά

Πώς δουλεύουν οι εκδοτικοί οίκοι που έχουν στο τιμόνι τους γυναίκες; Πόσο επιδραστικοί είναι; Ποια είναι η εμπειρία εκδοτριών σε ένα εμιράτο; Μια σημαντική συζήτηση που ξεχώρισε κατά την 2η μέρα της Διεθνούς Έκθεσης Βιβλίου Θεσσαλονίκης, ενώ λίγο αργότερα με αφορμή τον συλλογικό τόμο με εμπειρίες έφηβων και νέων γυν...

ΔΕΒΘ 2024: Μέρα 2η – Τεχνητή Νοημοσύνη: Μια σχέση γονιού παιδιού ή κίνδυνος ενόψει;

ΔΕΒΘ 2024: Μέρα 2η – Τεχνητή Νοημοσύνη: Μια σχέση γονιού παιδιού ή κίνδυνος ενόψει;

Δύο σημαντικές συζητήσεις έγιναν κατά τη διάρκεια της 2ης ημέρας της 20ής ΔΕΒΘ για το κυρίαρχο ζήτημα της εποχής μας, την Τεχνητή Νοημοσύνη.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

Μια από τις βασικές θεματικές της 20ής ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής» του Μουράτ Εσέρ (προδημοσίευση)

«Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής» του Μουράτ Εσέρ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη μελέτη του Μουράτ Εσέρ [Murat Eser] «Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής», η οποία κυκλοφορεί αυτές τις μέρες από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Εφημερίδα...

«Ο Αλγόριθμος» του Κυριάκου Κεντρωτή (προδημοσίευση)

«Ο Αλγόριθμος» του Κυριάκου Κεντρωτή (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη συλλογή διηγημάτων του Κυριάκου Κεντρωτή «Ο Αλγόριθμος – Ιστορίες σαν παραμύθια», η οποία θα κυκλοφορήσει τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

«Ο ξεχασμένος ήρωας»

...
«Μαύρο πέπλο» της Μαρίας Φώσκολου (προδημοσίευση)

«Μαύρο πέπλο» της Μαρίας Φώσκολου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το νέο μυθιστόρημα της Μαρίας Φώσκολου «Μαύρο πέπλο», το οποίο θα κυκλοφορήσει τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Book Press

Η μεταλλική γεύση του αίματος παρέμενε ακόμη νωπή επάνω στα διψασμένα χείλη μ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τι διαβάζουμε τώρα; 12 βιβλία λογοτεχνίας που βγήκαν πρόσφατα και ξεχωρίζουν

Τι διαβάζουμε τώρα; 12 βιβλία λογοτεχνίας που βγήκαν πρόσφατα και ξεχωρίζουν

Εαρινά αναγνώσματα από όλο τον κόσμο. Νομπελίστες, αναγνωρισμένοι συγγραφείς, αλλά και νέα ταλέντα ξεχωρίζουν και τραβούν την προσοχή. Στην κεντρική εικόνα, οι Αμπντουλραζάκ Γκούρνα, Κάρα Χόφμαν, Ντέιβιντ Μίτσελ.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος 

Από την...

Από τον κβαντικό υπολογιστή στην παραγωγική Τεχνητή Νοημοσύνη: 3 βιβλία για ένα μέλλον που είναι ήδη εδώ

Από τον κβαντικό υπολογιστή στην παραγωγική Τεχνητή Νοημοσύνη: 3 βιβλία για ένα μέλλον που είναι ήδη εδώ

Η επιστήμη προχωράει με ραγδαίoυς ρυθμούς. Η 4η βιομηχανική επανάσταση θα στηριχθεί στην κβαντική υπεροχή και την Τεχνητή Νοημοσύνη. Για να ξέρουμε πώς θα είναι το μέλλον μας επιλέγουμε τρία βιβλία που εξηγούν λεπτομέρως όλα όσα θα συμβούν. Kεντρική εικόνα: @ Wikipedia.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος ...

Από το Βυζάντιο έως το Brexit: 12 ιστορικά βιβλία που κυκλοφόρησαν πρόσφατα

Από το Βυζάντιο έως το Brexit: 12 ιστορικά βιβλία που κυκλοφόρησαν πρόσφατα

Από το Βυζάντιο έως τον Βενιζέλο κι από τη μάχη του Στάλιγκραντ έως τη σημερινή μορφή της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Επιλέγουμε δώδεκα ιστορικά βιβλία που ανοίγουν διάλογο ανάμεσα στο χθες και το σήμερα. Στην κεντρική εικόνα, φωτογραφία από το εξώφυλλο του βιβλίου του Μενέλαου Χαραλαμπίδη «Οι δωσίλογοι» (εκδ. Αλεξάνδρεια).&...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ