arxilochos2

Για τον ποιητή με τα απειράριθμα προσωπεία. Με αφορμή το βιβλίο «Αρχίλοχος, ο ποιητής του δόρατος και της αιχμής» (εκδ. Νίκας).

Γράφει η Ευσταθία Δήμου

Με το όνομά του να φτάνει, σαν ηχώ, από τα βάθη των αιώνων, ο Αρχίλοχος, γνωστός περισσότερο ως ο πρώτος προσωπικός ποιητής, έχει κατοχυρώσει τη θέση του στην αφετηρία της ποίησης όπως τη γνωρίζουμε, τη γράφουμε και τη διαβάζουμε σήμερα.

Η μορφή του, σχεδόν μυθική, συνυφαίνει στο εσωτερικό της τον άνθρωπο και τον καλλιτέχνη ή, πιο σωστά, τον άνθρωπο που ανακάλυψε και έφερε στο φως την καλλιτεχνική του ουσία και τον λογοτέχνη που έθεσε στο κέντρο και τον πυρήνα της δημιουργίας του την ανθρώπινη ύπαρξη, το «εγώ» του.

Στο ύψος της καθημερινότητας 

Υπήρξε ο πρώτος που «κατέβασε» την ποίηση από τα ομηρικά ύψη στο επίπεδο της καθημερινότητας και ο μόνος που κατάλαβε τόσο καλά τη νέα συνθήκη της αρχαϊκής εποχής, το νέο άτομο που αυτή προετοίμασε και έφερε στο φως.

Η ανθρώπινη επιθυμία και ανάγκη, οι ενστικτώδεις αντιδράσεις, η παραδοχή των παθών και των αδυναμιών αλλά και οι πιο τρυφερές όψεις της ανθρώπινης ψυχοσύνθεσης γίνονται, με τον Αρχίλοχο, η πρώτη ύλη της δημιουργίας.

Η ανθρώπινη επιθυμία και ανάγκη, οι ενστικτώδεις αντιδράσεις, η παραδοχή των παθών και των αδυναμιών αλλά και οι πιο τρυφερές όψεις της ανθρώπινης ψυχοσύνθεσης γίνονται, με τον Αρχίλοχο, η πρώτη ύλη της δημιουργίας για να παραμείνουν, ως τέτοια, μέχρι σήμερα, περνώντας μέσα από τις εποχές και τους καλλιτέχνες που, χωρίς να το ξέρουν ή να το αντιλαμβάνονται, παρέλαβαν αυτό το «δώρο» -τη δύναμη και τη δυνατότητα της προσωπικής ποιητικής έκφρασης– και το εκμεταλλεύτηκαν ταιριάζοντάς του ο καθένας στη δική του περίπτωση, στη δική του ποιητική ιδιοσυγκρασία.

Οι συνθέσεις του, έτσι όπως έφτασαν ως εμάς, άλλοτε αποσπασματικές και άλλοτε περισσότερο ολοκληρωμένες, ικανοποιούν το βασικό αίτημα της αισθητικής απόλαυσης καθώς προκρίνουν τη συνύπαρξη των τριών βασικότερων προϋποθέσεών της –της απλότητας, της αλήθειας και της ομορφιάς. Έτσι, πέρα από αναγνώσματα, τα ποιήματα του Αρχίλοχου συνιστούν και «οδηγούς» για την ποιητική τέχνη και τεχνική, σημεία αναφοράς για όλους αυτούς που αναζητούν τον τρόπο να κατακτήσουν τη δική τους ποιητική φωνή που θα είναι, ταυτόχρονα, και η φωνή των άλλων ανθρώπων.

eystathia dimou

Η Ευσταθία Δήμου γεννήθηκε στην Αθήνα. Σπούδασε Κλασική και Νεοελληνική Φιλολογία στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, όπου εκπόνησε τη διδακτορική της διατριβή με θέμα τις θεατρικές διασκευές πεζογραφημάτων. Εργάζεται ως φιλόλογος στη Δημόσια Μέση Εκπαίδευση. Έχει εκδώσει τις ποιητικές συλλογές Στη Σπορά των αστεριών (Νέος Αστρολάβος/Ευθύνη, 2011), Σονέτα (Gutenberg, 2016) και Απώλεια Λήθης (Οι Εκδόσεις των Φίλων, 2019), καθώς και τη συλλογή διηγημάτων Κλέφτες + Αστυνόμοι (Γκοβόστη, 2020). Άρθρα, διηγήματα και ποιήματά της έχουν δημοσιευθεί σε έντυπα και ηλεκτρονικά λογοτεχνικά περιοδικά. Το 2011 ήταν υποψήφια για το βραβείο καλύτερου νέου ποιητή στο 32ο Πανελλήνιο Συμπόσιο Ποίησης. Από το 2021 είναι σύμβουλος έκδοσης του περιοδικού Καρυοθραύστις και υπεύθυνη ύλης στο περιοδικό Σταφυλή.

Γιατί αυτό που κατόρθωσε ο Αρχίλοχος ήταν ακριβώς η δημιουργία ενός σχήματος, μέσα στο οποίο μπορεί κάθε δημιουργός να διοχετεύσει το δικό του περιεχόμενο, και μιας παράδοσης, μέσα στην οποία μπορεί κάθε δημιούργημα να αποκτήσει την ιδιοπροσωπία, την ταυτότητά του. Είναι, άλλωστε, ιδιαίτερα χαρακτηριστικό το γεγονός ότι ο Αρχίλοχος, παρά τη γενική αίσθηση και εντύπωση που υπάρχει, ουδόλως διαφοροποιήθηκε από την παράδοση της ιαμβογραφίας στην οποία εντάσσεται και την οποία εκπροσωπεί.

Ίσα ίσα που την υπηρέτησε πιστά, την επεξέτεινε και την οδήγησε στην ακμή και το ύψιστο σημείο της. Δεν διαρρηγνύει τους δεσμούς του ακόμα και με τον Όμηρο, τον οποίο φαίνεται ότι ανατρέπει, αλλά εντοπίζει σε αυτόν τους θύλακες εκείνους που θα αποτελέσουν τους δικούς του θεματικούς και ποιητικούς πυρήνες.

nikas arxiloxosΡίψασπις πολεμιστής 

Ο Αρχίλοχος δεν είναι μόνο ο ρίψασπις πολεμιστής που γνωρίζει η παγκόσμια λογοτεχνική κοινότητα. Είναι και ο στρατιώτης που έχει λάβει από τις Μούσες το χάρισμα της ποίησης.

Ο άνθρωπος που απολαμβάνει τις μικρές χαρές της ζωής, κυρίως το κρασί, ο προδομένος φίλος που ζητά να πάρει εκδίκηση, ο ερωτευμένος άνδρας, ο φιλόσοφος της καθημερινότητας που αρέσκεται να δίνει συμβουλές, ο παρατηρητής της κίνησης της ζωής και των ανθρώπων, ο υβριστής, ο επιθετικός, ο χλευαστής, ο είρων, και τόσα άλλα. Θα έλεγε κανείς ότι καθένα από τα αποσπάσματα της ποίησής του προέρχεται και εκβάλλει σε έναν διαφορετικό δημιουργό.

Ένας ποιητής με απειράριθμα προσωπεία, όσα τα πρόσωπα των ανθρώπων που αποτελούσαν τον περίγυρό του. Τα δικά μας πρόσωπα.


* Η ΕΥΣΤΑΘΙΑ ΔΗΜΟΥ είναι ποιήτρια και φιλόλογος.

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Λογοτεχνία και πραγματικότητα: τι καινούργιο συμβαίνει τα τελευταία χρόνια

Λογοτεχνία και πραγματικότητα: τι καινούργιο συμβαίνει τα τελευταία χρόνια

«Η λογοτεχνία πάντα συνομιλούσε με την πραγματικότητα (δηλαδή την έξω από αυτή ζωή), με όσες σημασίες κι αν δώσει κανείς στην πραγματικότητα και με όσους τρόπους επιχειρήσει να ορίσει αυτή τη συνδιαλλαγή».

Γράφει ο Γιώργος Ν. Περαντωνάκης

Η λογοτεχνία ...

Χρήστος Νάτσης: Ο Γουίλιαμ Μπάροουζ και οι αρνητικές αξίες της ζωής

Χρήστος Νάτσης: Ο Γουίλιαμ Μπάροουζ και οι αρνητικές αξίες της ζωής

Μια συνολική αποτίμηση του έργου του Γουίλιαμ Μπάροουζ [William S. Burroughs]. Το ύφος, οι θεματικές και η γλώσσα που ανέπτυξε ο σημαντικός Αμερικανός συγγραφέας στα εμβληματικότερα βιβλία του. Κεντρική εικόνα: © Wikipedia. 

Γράφει ο Χρήστος Νάτσης

...
«Αυτός ήταν ο Κώστας...» – Λίγα λόγια για τον Κώστα Παπαϊωάννου από τον Άγγελο Στάγκο

«Αυτός ήταν ο Κώστας...» – Λίγα λόγια για τον Κώστα Παπαϊωάννου από τον Άγγελο Στάγκο

Το βράδυ της Δευτέρας 11 Μαρτίου, δύο χρόνια από τον θάνατο του δημοσιογράφου και εκδότη της εφημερίδας «Το Ποντίκι» (1979-2005), Κώστα Παπαϊωάννου (1938-2022), διοργανώθηκε στην Ένωση Συντακτών τιμητική εκδήλωση στη μνήμη του. Βασικοί ομιλητές ήταν οι (από αριστερά στη φωτογραφία) Μιχάλης Ιγνατίου, Αλέξης Παπαχελάς...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Παρουσίαση βιβλίου: H Αμερικανίδα Kάρα Χόφμαν και «Οι κράχτες» της απόψε στο Πατάρι του Gutenberg

Παρουσίαση βιβλίου: H Αμερικανίδα Kάρα Χόφμαν και «Οι κράχτες» της απόψε στο Πατάρι του Gutenberg

H Αμερικανίδα συγγραφέας Cara Hoffman θα βρεθεί σήμερα (7.30 μ.μ.) στο Πατάρι του βιβλιοπωλείου των εκδόσεων Gutenberg (Διδότου 37) και θα συνομιλήσει με τον μεταφραστή του βιβλίου της «Οι Κράχτες» (εκδ. Gutenberg), Παναγιώτη Κεχαγιά, με αφορμή την πρόσφατη έκδοσή του. 

Επιμέλεια: Book Press ...

5 λεπτά με την Νάγια Δαλακούρα

5 λεπτά με την Νάγια Δαλακούρα

Πέντε λεπτά με έναν συγγραφέα. Σήμερα, με την Νάγια Δαλακούρα με αφορμή το νέο της μυθιστόρημα «Ο χορός του ανέμου» που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος. Κεντρική εικόνα: © Αντώνης Κεκιδάκης. 

Επιμέλεια: Book Press

Κάποιοι λέν...

20η Διεθνής Έκθεση Βιβλίου Θεσσαλονίκης: Φιλόδοξο και φέτος το Επαγγελματικό Διεθνές Πρόγραμμα

20η Διεθνής Έκθεση Βιβλίου Θεσσαλονίκης: Φιλόδοξο και φέτος το Επαγγελματικό Διεθνές Πρόγραμμα

Το επαγγελματικό πρόγραμμα της 20ή Δ.Ε.Β.Θ. περιλαμβάνει διεθνείς αγορές βιβλίου, audio books, τεχνητή νοημοσύνη και λογοτεχνικούς πράκτορες από 30 χώρες στο «Κέντρο Δικαιωμάτων Διάλογος / Dialogue Rights Centre».

Επιμέλεια: Book Press

Το επαγγε...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Μαργαρίτα Ιορδανίδη» του Μιχάλη Μακρόπουλου (προδημοσίευση)

«Μαργαρίτα Ιορδανίδη» του Μιχάλη Μακρόπουλου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη νουβέλα του Μιχάλη Μακρόπουλου «Μαργαρίτα Ιορδανίδη», η οποία θα κυκλοφορήσει στις 19 Απριλίου από τις εκδόσεις Κίχλη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Εἶχαν πιάσει γιὰ τὰ καλὰ οἱ ζέστες, καὶ τὴν ἑπόμενη Κυριακὴ κανόνισαν ν...

«Ο θάνατος έρχεται στάζοντας βροχή» του Αντρές Μοντέρο (προδημοσίευση)

«Ο θάνατος έρχεται στάζοντας βροχή» του Αντρές Μοντέρο (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Αντρές Μοντέρο [Andrés Montero] «Ο θάνατος έρχεται στάζοντας βροχή» (μτφρ. Μαρία Παλαιολόγου), το οποίο κυκλοφορεί στις 17 Απριλίου από τις εκδόσεις Διόπτρα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Η μονομαχ...

«Σχολείο για την αγάπη» της Ολίβια Μάνινγκ (προδημοσίευση)

«Σχολείο για την αγάπη» της Ολίβια Μάνινγκ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Ολίβια Μάνινγκ [Olivia Manning] «Σχολείο για την αγάπη» (μτφρ. Φωτεινή Πίπη), το οποίο κυκλοφορεί στις 23 Απριλίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Όταν έφτασαν στην κορυφή του λό...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Παγκόσμια Ημέρα Βιβλίου 2024: «Με ένα βιβλίο πετάω!» ξανά... – 12 βιβλία για το μεγάλο ταξίδι της ανάγνωσης

Παγκόσμια Ημέρα Βιβλίου 2024: «Με ένα βιβλίο πετάω!» ξανά... – 12 βιβλία για το μεγάλο ταξίδι της ανάγνωσης

Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Βιβλίου (23 Απριλίου) επιλέγουμε 12 βιβλία που μας βάζουν στα ενδότερα της λογοτεχνίας και μας συνοδεύουν στο ταξίδι της ανάγνωσης.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

Στις 23 Απριλίου γιορτάζουν τα βιβλ...

Δεν είναι «έγκλημα πάθους» είναι γυναικοκτονία: 5 μελέτες για την έμφυλη βία

Δεν είναι «έγκλημα πάθους» είναι γυναικοκτονία: 5 μελέτες για την έμφυλη βία

Πέντε μελέτες αναδεικνύουν τις νομικές και κοινωνικές διαστάσεις των γυναικοκτονιών και συμβάλλουν στην κατανόηση των αιτίων που προκαλούν την πιο ακραία μορφή έμφυλης βίας. Επειδή οι γυναικτοκτονίες δεν είναι «εγκλήματα πάθους» αλλά ανθρωποκτονίες με πολύ συγκεκριμένα χαρακτηριστικά.

Γράφει η Φανή Χ...

Επιστήμη, φιλοσοφία, τέχνες, βιογραφίες, λογοτεχνία: Οι εκδόσεις Ροπή μέσα από 5 βιβλία τους

Επιστήμη, φιλοσοφία, τέχνες, βιογραφίες, λογοτεχνία: Οι εκδόσεις Ροπή μέσα από 5 βιβλία τους

Με έδρα τη Θεσσαλονίκη, οι εκδόσεις Ροπή επιδιώκουν μέσω των βιβλίων τους την αλληλεπίδραση των θετικών επιστημών με άλλα γνωστικά πεδία, δίχως διάθεση να απευθύνονται μόνο σε ειδικούς και «γνώστες». 

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ