piraten-partei-flagge-logo

Του Πάρι Κωνσταντινίδη

Η Πειρατεία σκοτώνει τη μουσική ή ανανεώνει την πολιτική; Το «Κόμμα των Πειρατών» (Piratenpartei) θα κάνει, φαίνεται, την έκπληξη την Κυριακή στις τοπικές εκλογές του Ομόσπονδου Κρατιδίου του Βερολίνου*, καθώς, σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις, μπαίνει για πρώτη φορά στη Βουλή με 6,5%, εντυπωσιακό ποσοστό για ένα κόμμα μόλις πέντε χρόνων και με μέσο όρο ηλικίας υποψηφίων τα 32 έτη!

Το γεγονός αυτό καθίσταται ακόμα πιο εντυπωσιακό, αν αναλογιστεί κανείς ότι έχουν ξεπεράσει σε δημοτικότητα μία παραδοσιακή πολιτική δύναμη, το σε ομοσπονδιακό επίπεδο συγκυβερνόν κόμμα των «Ελεύθερων Δημοκρατών» (FDP), το οποίο κινδυνεύει να μείνει εκτός τοπικής βουλής. Πώς, όμως, ένα κόμμα των «κομπιουτεράδων» καταφέρνει να γίνει τόσο γρήγορα τόσο δημοφιλές; Μα, ίσως, αυτό ακριβώς να του δίνει τη δύναμή του, το ότι μεταφέρει τις αξίες των εντατικών χρηστών των υπολογιστών και του διαδικτύου (βλ. Κουλτούρα των Χάκερς, Βικιπαίδεια) στην πολιτική: ισότιμη συμμετοχή, περιορισμένη ύπαρξη κάθετων δομών εξουσίας και αποκέντρωση. Σε αυτό το σημείο μοιάζουν με τους «αγανακτισμένους».[1] Και οι δύο διεκδικούν αμεσότερη δημοκρατία. Kαι οι δύο οργανώθηκαν μέσω του διαδικτύου. Οι «Πειρατές», όμως, δρουν σε ένα πολιτικό σύστημα που φαίνεται ότι -ίσως και λόγω της απλής αναλογικής- καταφέρνει να ενσωματώνει τους νέους πολιτικούς σχηματισμούς,[2] όπως το καθιερωμένο πλέον κόμμα των «Πρασίνων» που έχει μόλις 21 χρόνια ζωής.[3] Αντιθέτως σε πολλές δυτικές δημοκρατίες (σε κάποιες εκ των οποίων οι «αγανακτισμένοι» εκφράζονται ή εκφράστηκαν πολιτικά) φαντάζουν τα κοινοβούλια ολοένα και περισσότερο με γκέτο ιδεολογικών σχημάτων της Βιομηχανικής Εποχής, που επικεντρώνονται στο ποιος και με ποιον τρόπο θα ελέγχει τα μέσα παραγωγής αγαθών, καθώς και στο πώς τα παραγόμενα αγαθά θα διανέμονται, χωρίς, όμως, να εξετάζουν ιδιαίτερα την πραγματική συμμετοχή των πολιτών στις αποφάσεις που τους αφορούν. Οι δυσαρεστημένοι εκ των πολιτών της Δύσης έχουν όλο και πιο συχνά την αίσθηση ότι τα κόμματα της Βιομηχανικής Εποχής δεν τους εκπροσωπούν, όπως δείχνουν οι αυξανόμενες κοινωνικές εντάσεις και οι ψήφοι διαμαρτυρίας που κατευθύνονται στα θεωρούμενα ως ακραία κόμματα.

Είναι επομένως οι Πειρατές το πρώτο κόμμα της Εποχής της Πληροφορίας; Ο χαμηλός μέσος όρος της ηλικίας των υποψηφίων των Πειρατών (όπως και των απανταχού «αγανακτισμένων») φαίνεται να επισημαίνει το χάσμα των γενεών στην αντίληψη της δημοκρατίας. Από τη μία βρίσκονται οι νεώτεροι Αυτόχθονες της Εποχής της Πληροφορίας (Digital Natives), που διεκδικούν μία πιο άμεση, πιο συμμετοχική δημοκρατία, και από την άλλη οι παλαιότερες γενιές των Μεταναστών της Εποχής της Πληροφορίας (Digital Immigrants),[4] που είχαν γνωρίσει πρωτίστως ιεραρχημένους και διαμεσολαβημένους τρόπους πολιτικής οργάνωσης (βλ. κόμματα και συνδικαλιστικές οργανώσεις) και επικοινωνίας (βλ. ΜΜΕ). Σε περίπτωση που αυτοί δεν τους ικανοποιούσαν, δεν υπήρχε πρακτικά η δυνατότητα εναλλακτικού τρόπου οργάνωσης.

Ο digital native, όμως, τρόπος παραγωγής πολιτικών θέσεων των Πειρατών ταυτίζεται με τον τρόπο δημιουργίας λημμάτων στη Βικιπαίδεια, τη φόρμα της οποίας και χρησιμοποιούν. Σε μία τέτοια φόρμα ο καθένας μπορεί να συμμετάσχει και να πείσει για τις θέσεις του με βάση τη δύναμη του λόγου του, κρυμμένος συνήθως πίσω ένα ψευδώνυμο, το οποίο τον απελευθερώνει από πιθανές προκαταλήψεις βάσει φύλου, ηλικίας, χρώματος, κοινωνικής ή επαγγελματικής θέσης. Στην περίπτωση της Βικιπαίδειας, λοιπόν, ο Αναγνώστης - Αποδέκτης είναι και δυνητικός Συνδημιουργός του εκάστοτε λήμματος.

Στα κόμματα της Βιομηχανικής Εποχής, όμως, παράγονται οι πολιτικές θέσεις με τρόπο που θυμίζει την Εγκυκλοπαίδεια της παράδοσης του Ντιντερό. Μία κλειστή ομάδα επώνυμων ειδημόνων -με δημοκρατικές μεταξύ τους σχέσεις- δημιουργεί τα λήμματα, τα οποία στη συνέχεια παρουσιάζονται στους αποδέκτες, οι οποίοι, από τις προσφερόμενες εγκυκλοπαίδειες, θα επιλέξουν αυτή που θεωρούν καλύτερη. Οι συντάκτες των λημμάτων αν δεχθούν κριτική, ενδέχεται να αναθεωρήσουν. Σε κάθε περίπτωση η διάκριση μεταξύ του Συγγραφέα και του Αναγνώστη είναι ξεκάθαρη και οι τρόποι διάδρασης μεταξύ τους υπαρκτοί μεν, αλλά περιορισμένοι.

Αυτή η σχέση Συγγραφέα - Αναγνώστη, καθώς και οι δημοκρατικές σχέσεις μεταξύ των δημιουργών αποτέλεσαν, βέβαια, σαφή πρόοδο σε σχέση με το προηγούμενο μοντέλο του Λεξικού της Académie française του 1694, στο οποίο έξι «αυθεντίες» υπέδειξαν ποια είναι η «σωστή» γαλλική γλώσσα, αφιερώνοντας παράλληλα το έργο τους στον βασιλιά «Ήλιο», τον Λουδοβίκο τον 14ο.[5] Μία προσπάθεια ερμηνείας των διαφορετικών πολιτικών συστημάτων (αυταρχική Μοναρχία, αντιπροσωπευτική δημοκρατία, τί δημοκρατία; ) επί τη βάσει μόνο των εγκυκλοπαιδιών ή λεξικών της εκάστοτε εποχής είναι σαφώς απλουστευτική· εντούτοις φωτίζει κάποιες πτυχές τους.

Οι νέοι, οι Αυτόχθονες της Εποχής της Πληροφορίας, προβάλουν το δικό τους πολιτικό λόγο, που εκφράζεται είτε «αγανακτισμένα» ως διαμαρτυρία, σε περίπτωση που αισθάνονται ότι ο κοινοβουλευτικός δρόμος για την πολιτική έκφραση των αξιών τους είναι θεωρητικά μεν ανοιχτός, πρακτικά δε αποκλεισμένος, είτε «πειρατικά» ως οργανωμένη πρόταση ανανέωσης, στην περίπτωση που ο επιτυχής τρόπος πολιτικής έκφρασης στα πλαίσια της κοινοβουλευτικής δημοκρατίας φαντάζει ρεαλιστικά ανοιχτός.

Με τους Πειρατές φαίνεται να μπαίνει για πρώτη φορά σε κάποιο τοπικό Κοινοβούλιο[6] ένα κόμμα που υιοθετεί αξίες της Εποχής της Πληροφορίας, τόσο στις πολιτικές του θέσεις, όσο και στον τρόπο οργάνωσης των σχέσεών του με τους ψηφοφόρους του. Θα διατηρήσουν τις αρχικές τους θέσεις; Θα τις αφομοιώσουν και τα παραδοσιακά κόμματα; Το μέλλον είναι ανοιχτό...

* Το άρθρο αυτό είχε γραφτεί πριν από την ανακοίνωση των αποτελεσμάτων των εκλογών, με τα οποία οι σχετικές προβλέψεις δικαιώθηκαν πανηγυρικά.



[1] Ως «αγανακτισμένοι» τείνουν πλέον να αποκαλούνται στον ελληνικό τύπο όσοι αυτοοργανώνονται πολιτικά μέσω διαδικτύου, χωρίς τη διαμεσολάβηση κομμάτων ή άλλων οργανώσεων, για να εκφράσουν συνήθως τη διαμαρτυρία τους για κάτι.

[2] Να διευκρινίσω εδώ, ότι τα κόμματα που ιδρύουν πρώην μέλη ήδη υπαρκτών κομμάτων, και τα οποία φέρουν παρόμοιες θέσεις με αυτές του κόμματος από το οποίο αποχώρησαν, δεν τα θεωρώ πραγματικά νέους πολιτικούς σχηματισμούς, καθώς δεν φέρνουν νέες ιδέες και ούτε εκπροσωπούν νέες αξίες.

[3] Οι Πράσινοι έφεραν τη διάσταση της οικολογίας στην πολιτική και οι ιδέες τους κατόρθωσαν να ξεπεράσουν σε τέτοιο βαθμό τα όρια του κόμματός τους, ώστε η συντηρητική κυβέρνηση της Μέρκελ να αποφασίσει το κλείσιμο όλων των πυρηνικών εργοστασίων της Γερμανίας μέχρι το 2022.

[4] Μετανάστες της τεχνολογίας θεωρούνται όσοι ενηλικιώθηκαν χωρίς να έχουν χρησιμοποιήσει τους υπολογιστές και το ίντερνετ και αργότερα προσαρμόστηκαν σε ένα περιβάλλον που, ως παιδιά, δεν είχαν γνωρίσει.

[5] Για τον συσχετισμό της Βικιπαίδειας με την Εγκυκλοπαίδεια του Ντιντερό και το λεξικό της Académie française βλ. Caspar Hirschi (στα γερμανικά), http://www.nzz.ch/nachrichten/kultur/literatur_und_kunst/ordnung_und_unordnung_des_wissens_1.4941730.html

[6] Στην Ευρωβουλή υπάρχει ήδη ένας Σουηδός «Πειρατής» Βουλευτής.

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Πρόδωσε» η Νάθενα τον Παπαδιαμάντη; – Μια αναδρομή στις κινηματογραφικές μεταφορές της Φόνισσας και ορισμένες χρήσιμες παραδοχές

«Πρόδωσε» η Νάθενα τον Παπαδιαμάντη; – Μια αναδρομή στις κινηματογραφικές μεταφορές της Φόνισσας και ορισμένες χρήσιμες παραδοχές

Μερικές παρατηρήσεις από τη σκοπιά των Σπουδών Κινηματογραφικής Μεταφοράς. Φωτογραφίες © Γιώργος Τατάκης, από τα γυρίσματα της ταινίας «Φόνισσα».

Γράφει ο Γιάννης Βαγγελοκώστας

Στο αφιερωματικό τεύχος του περιοδικού «Αντί» για τον κορυφαίο Σκ...

Για το «Φονικό καρναβάλι» του Μετίν Αρντιτί – Από τη βενετσιάνικη Αναγέννηση στη σημερινή εποχή

Για το «Φονικό καρναβάλι» του Μετίν Αρντιτί – Από τη βενετσιάνικη Αναγέννηση στη σημερινή εποχή

Για το μυθιστόρημα του Μετίν Αρντιτί [Metin Arditi] «Φονικό καρναβάλι» (μτφρ. Ρίτα Κολαΐτη, εκδ. Πατάκη).

Γράφει η Ρίτα Κολαΐτη

Το Φονικό καρναβάλι είναι το πέμπτο βιβλίο του Μετίν Αρντιτί που μεταφράζω στα ελληνικά. Είναι μεγάλη ευτυχία για έ...

«Αρχίλοχος» – Ο ποιητής του δόρατος και της αιχμής

«Αρχίλοχος» – Ο ποιητής του δόρατος και της αιχμής

Για τον ποιητή με τα απειράριθμα προσωπεία. Με αφορμή το βιβλίο «Αρχίλοχος, ο ποιητής του δόρατος και της αιχμής» (εκδ. Νίκας).

Γράφει η Ευσταθία Δήμου

Με το όνομά του να φτάνει, σαν ηχώ, από τα βάθη των αιώνων, ο Αρχίλοχος...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Η Τσεχία στην πρωτοπορία της Ευρώπης: Καθιερώνει μηδενικό ΦΠΑ στα βιβλία

Η Τσεχία στην πρωτοπορία της Ευρώπης: Καθιερώνει μηδενικό ΦΠΑ στα βιβλία

Μετά το Ηνωμένο Βασίλειο, τη Νορβηγία, την Ιρλανδία, την Ουκρανία και τη Γεωργία, η Τσεχία είναι η επόμενη χώρα της Ευρώπης που θεσπίζει μηδενικό ΦΠΑ στα βιβλία. Όλο και περισσότερες χώρες αντιλαμβάνονται τη σημασία που έχει ο κλάδος του βιβλίου στην ανάπτυξη και στην πολιτισμική πολυμορφία. «Είμαστε επιτέλους στην ...

«Μέσα στο δίχτυ» της Άιρις Μέρντοχ (προδημοσίευση)

«Μέσα στο δίχτυ» της Άιρις Μέρντοχ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Άιρις Μέρντοχ [Iris Murdoch] «Μέσα στο δίχτυ» (μτφρ. Έφη Τσιρώνη), το οποίο κυκλοφορεί στις 6 Μαρτίου από τις εκδόσεις Διόπτρα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Όταν είδα τον Φιν να με περιμένει στη γωνία το...

Τα βραβεία του «Χάρτη» 2023 - Ο μακρύς κατάλογος

Τα βραβεία του «Χάρτη» 2023 - Ο μακρύς κατάλογος

Το διαδικτυακό περιοδικό Λόγου και Τέχνης Χάρτης (www.hartismag.gr) συνεχίζει για τρίτη χρονιά την απονομή ετήσιων βραβείων, με σκοπό την ανάδειξη των σημαντικότερων βιβλίων που κυκλοφόρησαν το περασμένο έτος. Η διάκριση αυτή προέρχεται από μια ευρεία ομάδα τακτικών συνεργατών του περιοδικού που, χωρίς δεσμεύσεις ή ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Μέσα στο δίχτυ» της Άιρις Μέρντοχ (προδημοσίευση)

«Μέσα στο δίχτυ» της Άιρις Μέρντοχ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Άιρις Μέρντοχ [Iris Murdoch] «Μέσα στο δίχτυ» (μτφρ. Έφη Τσιρώνη), το οποίο κυκλοφορεί στις 6 Μαρτίου από τις εκδόσεις Διόπτρα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Όταν είδα τον Φιν να με περιμένει στη γωνία το...

«Η τέχνη της μέθης» του Λοράν ντε Σουτέρ (προδημοσίευση)

«Η τέχνη της μέθης» του Λοράν ντε Σουτέρ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από βιβλίο του βραβευμένου Βέλγου δοκιμιογράφου και καθηγητή Νομικής Λοράν ντε Σουτέρ [Laurent de Sutter] «Η τέχνη της μέθης» (μτφρ. Ζωή Καραμπέκιου), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 6 Μαρτίου από τις εκδόσεις Το Μέλλον.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...
«Depeche mode» του Σέρχι Ζαντάν (προδημοσίευση)

«Depeche mode» του Σέρχι Ζαντάν (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Σέρχι Ζαντάν [Serhiy Zhadan] «Depeche mode» (μτφρ. Δημήτρης Τριανταφυλλίδης), το οποίο κυκλοφορεί στις 21 Φεβρουαρίου από τις εκδόσεις Διόπτρα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Καθισμένος εδώ,...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

«Μικρές εισαγωγές» σε μεγάλες θεματικές από τις εκδόσεις Οξύ – 5 βιβλία που μας κάνουν σοφότερους

«Μικρές εισαγωγές» σε μεγάλες θεματικές από τις εκδόσεις Οξύ – 5 βιβλία που μας κάνουν σοφότερους

«Τρέλα», «Αντίληψη», «Αισθητική», «Πληροφορία», «Χιούμορ»: Πέντε βιβλία της άκρως επιτυχημένης σειράς του Oxford University Press κυκλοφορούν στα ελληνικά από τις εκδόσεις Οξύ και μας βοηθούν να κατανοήσουμε βασικές πτυχές της ανθρώπινης νόησης και συμπεριφοράς. Η επιμέλεια της σειράς είναι του Θάνου Καραγιαννό...

Δύο χρόνια από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία: Είναι η Ευρώπη σε πόλεμο; – Τα βιβλία που δίνουν τις απαντήσεις

Δύο χρόνια από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία: Είναι η Ευρώπη σε πόλεμο; – Τα βιβλία που δίνουν τις απαντήσεις

«Είμαστε εξαιρετικά τυχεροί που ζούμε στην Ευρώπη» μας έλεγε σε πρόσφατη συνέντευξή του για την Book Press, o ευρωπαϊστής ιστορικός Τίμοθι Γκάρτον Ας. Δύο χρόνια μετά από την έναρξη του πολέμου της Ρωσίας στην Ουκρανία ανατρέχουμε στα άρθρα που γράψαμε για βιβλία που διαβάσαμε και προτείναμε όλο αυτό το διάστημα. Το...

Φεβρουάριος: «Μήνας Μαύρης Ιστορίας» – 15 καλά μυθιστορήματα «μαύρης λογοτεχνίας» που κυκλοφόρησαν τον τελευταίο χρόνο

Φεβρουάριος: «Μήνας Μαύρης Ιστορίας» – 15 καλά μυθιστορήματα «μαύρης λογοτεχνίας» που κυκλοφόρησαν τον τελευταίο χρόνο

Με αφορμή το γεγονός ότι ο Φεβρουάριος έχει ανακυρηχθεί «Μήνας Μαύρης Ιστορίας» [Black History Month] γεγονός που έχει τις ρίζες του πίσω στο 1915, επιλέγουμε 15 καλά μυθιστορήματα που μιλούν ανοιχτά για τον ρατσισμό, τις φυλετικές διακρίσεις, τις αγωνίες και τα όνειρα των μαύρων.

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

02 Απριλίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα μεγαλύτερα μυθιστορήματα όλων των εποχών: 20 έργα-ποταμοί από την παγκόσμια λογοτεχνία

Πολύτομα λογοτεχνικά έργα, μυθιστορήματα-ποταμοί, βιβλία που η ανάγνωσή τους μοιάζει με άθλο. Έργα-ορόσημα της παγκόσμιας πεζογραφίας, επικές αφηγήσεις από την Άπω Ανατ

ΦΑΚΕΛΟΙ