nightwatch

Του Σωτήρη Βανδώρου

Είναι άχρηστο το Ευρωπαϊκό Κέντρο Μετάφρασης (ΕΚΕΜΕΛ); Αξίζει τα λεφτά του το Εθνικό Κέντρο Βιβλίου (ΕΚΕΒΙ); Ενώ απειλείται η ίδια η ύπαρξη του πρώτου και στο δεύτερο έχουν γίνει απολύσεις και σημαντικές περικοπές κονδυλίων, έχει φουντώσει ο διάλογος για τις προοπτικές των δύο θεσμών που χρηματοδοτούνται από το Υπουργείο Πολιτισμού. 

Ένα κράτος που απέφυγε στο τσακ τη στάση πληρωμών με πρωτοφανή εξωτερική βοήθεια, ψάχνει απεγνωσμένα τρόπους να περιορίσει τις δαπάνες του. Πολλοί αναρωτιούνται: «Μήπως είναι αστόχαστη πολυτέλεια να χρηματοδοτούμε ως φορολογούμενοι, φερειπείν, ένα κέντρο με αντικείμενο τη μετάφραση την ίδια στιγμή που έχουμε εκατοντάδες εκδοτικούς οίκους που μεταφράζουν βιβλία, πολλά από τα οποία με εξαιρετικό αποτέλεσμα;» Τελώντας υπό καθεστώς πανικού θα απαντούσα, τ’ ομολογώ, «ας “κοπούν” τα πάντα».

Aν διατηρήσουμε την ψυχραιμία μας, αντιλαμβανόμαστε ότι δεν μπορεί να αξιολογείται το έργο οποιουδήποτε φορέα «στο πόδι», συχνά μάλιστα από άσχετους, που εκκινούν από το στερεότυπο πώς ό,τι δημόσιο είναι εξ ορισμού σπάταλο κι αντιπαραγωγικό.

Ωστόσο, αν διατηρήσουμε την ψυχραιμία μας, αντιλαμβανόμαστε ότι δεν μπορεί να αξιολογείται το έργο οποιουδήποτε φορέα «στο πόδι», συχνά μάλιστα από άσχετους, που εκκινούν από το στερεότυπο πώς ό,τι δημόσιο είναι εξ ορισμού σπάταλο κι αντιπαραγωγικό. Δεν χωρά αμφιβολία, βέβαια, ότι η παρασιτική λειτουργία του ελληνικού κράτους με το υπεράριθμο προσωπικό, την κοστοβόρα γραφειοκρατία και την πελατειακού τύπου σύνδεση με την κοινωνία είναι φαινόμενα που, επιτέλους, πρέπει να παύσουν. Αλλά για να μην είναι αυθαίρετες οι σχετικές έκτακτες όσο και μακροπρόθεσμες ενέργειες θα πρέπει να σταθμιστούν με βάση το (διόλου προφανές) ερώτημα «τι κράτος θέλουμε;».

Ορισμένοι έχουν πάρει φόρα κι ονειρεύονται ένα κράτος-νυχτοφύλακα του 19o αιώνα. Δηλαδή εισηγούνται να διατηρήσουμε τελικά από το κράτος σχεδόν μόνο τον λεγόμενο σκληρό πυρήνα του: αστυνομία, στρατό και δικαστήρια. Τα υπόλοιπα, υποτίθεται, μπορεί να τα κάνει καλύτερα η αγορά. Φαντάζομαι, για παράδειγμα, ότι είναι θέμα χρόνου να αρχίσουμε να συζητάμε για τα «οφέλη» του κεφαλοποιητικού συστήματος ασφάλισης και να παρακολουθούμε τους πιο δειλούς από τους πολιτικούς μας να το εισηγούνται «όχι επειδή το θέλουν πραγματικά, αλλά επειδή δεν μπορούμε να κάνουμε αλλιώς».

Είναι όμως έτσι; Ε, λοιπόν, όχι! Κι αξίζει να παρακολουθήσουμε πιο προσεκτικά αυτά που συμβαίνουν στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού. Το κράτος δεν ήταν αυτό που παρενέβη αποφασιστικά και διέσωσε την κατάσταση πριν καταρρεύσει το σύμπαν, όταν οι φωστήρες του τούρμπο καπιταλισμού (έχοντας αφεθεί στην ασυδοσία τους, από προηγούμενες κυβερνήσεις στο όνομα του αυτοπεριορισμού του δημοσίου) τα έκαναν μαντάρα με τα απίθανα «τοξικά ομόλογα»; Επιπλέον, ο πρόεδρος Ομπάμα αντιμετώπισε λυσσαλέα αντίδραση των οργανωμένων συμφερόντων, αλλά τελικά κατάφερε να περάσει νομοθέτημα με το οποίο θα έχουν στοιχειώδη, έστω, ιατροφαρμακευτική κι ασφαλιστική κάλυψη όλοι οι Αμερικανοί πολίτες κι όχι μόνο όσοι μπορούν να βάλουν βαθιά το χέρι στην τσέπη. Κι αυτή η απόφαση ελήφθη όχι παρά την οικονομική κρίση, αλλά εξαιτίας της.

Επομένως, το κράτος, όταν φέρεται υπεύθυνα έχει ρόλο να παίξει και το τελευταίο πράγμα που πρέπει να κάνουμε είναι να το απαξιώνουμε ως εκ των προτέρων ανίκανο. Αυτό που θα πρέπει να προσδιορισθεί είναι η ακριβής σχέση συμπληρωματικότητας προς την αγορά, αλλά κι ο έλεγχος αυτής. Και μπορεί να είναι παρωχημένη η νοοτροπία μιας γενικευμένης κρατικοδίαιτης παραγωγής κουλτούρας, αλλά η επιλεκτική και στοχευμένη υποστήριξη πολιτιστικών δράσεων με αυστηρά κριτήρια δεν θα είναι ούτε πολυτέλεια, ούτε πολύ δαπανηρή. Γιατί αμφιβάλλω αν η διάσωση του ΕΚΕΜΕΛ κοστίζει παραπάνω από όσο ένας έλικας πολεμικού ελικοπτέρου (χωρίς να συνυπολογίσουμε τη μίζα).

* Ο ΣΩΤΗΡΗΣ ΒΑΝΔΩΡΟΣ είναι λέκτορας Πολιτικής Επιστήμης στο Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου.

 


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Τι θέλουμε να κάνει το σχολείο μας;

Τι θέλουμε να κάνει το σχολείο μας;

Σκέψεις γύρω από τα πιο αποτελεσματικά εκπαιδευτικά συστήματα στον κόσμο και αναπόφευκτες συγκρίσεις με το «ελληνικό παράδειγμα», με αφορμή το βιβλίο-μελέτη της Lucy Crehan «Φυτώρια ευφυΐας» (μτφρ. Μαρία Παπαηλιάδη, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης).

Του Σωτήρη Βανδώρου ...

Οι άνθρωποι την εποχή των έξυπνων μηχανών

Οι άνθρωποι την εποχή των έξυπνων μηχανών

Για το βιβλίο «Life 3.0» του Max Tegmark (μτφρ. Νίκος Αποστολόπουλος, εκδ. Τραυλός).

Του Σωτήρη Βανδώρου

Εξολοθρευτής, Μάτριξ, Blade Runner κτλ. κτλ. Οι συνειρμοί που κάνουμε οι περισσότεροι όταν ακούμε περί τεχνητή...

Το παρόν και το μέλλον της σοσιαλδημοκρατίας

Το παρόν και το μέλλον της σοσιαλδημοκρατίας

Για το βιβλίο «Το πρωτείο της δημοκρατίας - Η σοσιαλδημοκρατία μετά τη σοσιαλδημοκρατία» του Γιώργου Σιακαντάρη (εκδ. Αλεξάνδρεια).

Του Σωτήρη ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Ο Μάριο Βάργκας Λιόσα, πέρα από κάθε προσδοκία, στην Γαλλική Ακαδημία

Ο Μάριο Βάργκας Λιόσα, πέρα από κάθε προσδοκία, στην Γαλλική Ακαδημία

Ο Περουβιανο-Ισπανός νομπελίστας συγγραφέας Μάριο Βάργκας Λιόσα εξελέγη μέλος της Γαλλικής Ακαδημίας στα 85 του χρόνια. Οι Ακαδημαϊκοί βρήκαν τον τρόπο να παρακάμψουν το ηλικιακό όριο ενώ δεν αποτέλεσα εμπόδιο το ότι δεν έχει γαλλική υπηκοότητα και δεν έχει γράψει κανένα από τα έργα του στην γαλλική γλώσσα.  ...

«Μακάβριες ιστορίες κατά Σαρλ Μποντλέρ», του Έντγκαρ Άλαν Πόε (προδημοσίευση)

«Μακάβριες ιστορίες κατά Σαρλ Μποντλέρ», του Έντγκαρ Άλαν Πόε (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση ενός διηγήματος του Edgar Allan Poe από το βιβλίο «Μακάβριες ιστορίες», έτσι όπως το μετέφρασε στα γαλλικά ο Charles Baudelaire. Η εικονογράφηση είναι του Benjamin Lacombe, ενώ η μετάφραση από τα γαλλικά είναι της Ιλέην Ρήγα. Το βιβλίο κυκλοφορεί στις 30 Νοεμβρίου από τις εκδόσεις Οξύ.

Επιμέλει...

«10 Λεπτά και 38 Δευτερόλεπτα σ’ αυτόν τον Παράξενο Κόσμο», της Ελίφ Σαφάκ

«10 Λεπτά και 38 Δευτερόλεπτα σ’ αυτόν τον Παράξενο Κόσμο», της Ελίφ Σαφάκ

Για το μυθιστόρημα της Ελίφ Σαφάκ «10 Λεπτά και 38 Δευτερόλεπτα σ’ αυτόν τον Παράξενο Κόσμο» (μτφρ. Άννα Παπασταύρου) που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ψυχογιός.

Της Χριστίνας Μουκούλη

Σε πόση ώρα, από τη στιγμή που αφήν...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Μακάβριες ιστορίες κατά Σαρλ Μποντλέρ», του Έντγκαρ Άλαν Πόε (προδημοσίευση)

«Μακάβριες ιστορίες κατά Σαρλ Μποντλέρ», του Έντγκαρ Άλαν Πόε (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση ενός διηγήματος του Edgar Allan Poe από το βιβλίο «Μακάβριες ιστορίες», έτσι όπως το μετέφρασε στα γαλλικά ο Charles Baudelaire. Η εικονογράφηση είναι του Benjamin Lacombe, ενώ η μετάφραση από τα γαλλικά είναι της Ιλέην Ρήγα. Το βιβλίο κυκλοφορεί στις 30 Νοεμβρίου από τις εκδόσεις Οξύ.

Επιμέλει...

«Φιλοσοφία της ανθρώπινης αναβάθμισης», του Θεοφάνη Τάση (προδημοσίευση)

«Φιλοσοφία της ανθρώπινης αναβάθμισης», του Θεοφάνη Τάση (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Θεοφάνη Τάση «Φιλοσοφία της ανθρώπινης αναβάθμισης», που  θα κυκλοφορήσει τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Αρμός.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Όμως το πρωταρχικό ερώτημα δεν είναι αν πρέπει, αλλά πρώτ...

«Φοβάμαι, ταυρομάχε», του Πέδρο Λεμεμπέλ (προδημοσίευση)

«Φοβάμαι, ταυρομάχε», του Πέδρο Λεμεμπέλ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Pedro Lemebel (1952-2015) «Φοβάμαι, ταυρομάχε» (μτφρ. Κώστας Αθανασίου), το οποίο κυκλοφορεί στις 22 Νοεμβρίου από τις εκδόσεις Καστανιώτη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Αυτό το βιβλίο προέρχεται από είκο...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Εδώ Πολυτεχνείο: Όλα όσα πρέπει να γνωρίζουν τα παιδιά σε δυο βιβλία

Εδώ Πολυτεχνείο: Όλα όσα πρέπει να γνωρίζουν τα παιδιά σε δυο βιβλία

Καθώς η χρονική απόσταση που μας χωρίζει από την εξέγερση του Πολυτεχνείου πλησιάζει τον μισό αιώνα, τίθεται το ερώτημα πώς να μιλήσουμε στα σημερινά παιδιά για ένα από τα κομβικότερα γεγονότα της σύγχρονης Ιστορίας της Ελλάδας που για τα ίδια δεν είναι παρά μια αργία μεταξύ 28ης Οκτωβρίου και Χριστουγέννων.

...
11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

Είκοσι χρόνια συμπληρώνονται σήμερα από τα γεγονότα που μας εισήγαγαν στον 21ο αιώνα. Ήταν η μεγαλύτερη και πιο σοκαριστική αλληλουχία τρομοκρατικών ενεργειών που έγινε ποτέ, με μερικά λεπτά διαφορά: οι επιθέσεις στους Δίδυμους Πύργους στη Νέα Υόρκη, και στο Πεντάγωνο στην Ουάσιγκτον, την 11η Σεπτεμβρίου του 2001. Α...

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Οι περισσότεροι από τα τίτλους που παρουσιάζονται εδώ έφτασαν στα χέρια μας πολύ πρόσφατα. Πρόκειται για ενδιαφέροντα βιβλία που στην πλειονότητά τους πέρασαν «κάτω από τα ραντάρ» των βιβλιοπροτάσεων για το καλοκαίρι. Ιδού μερικά από τα καλύτερα. 

Ε...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

11 Δεκεμβρίου 2020 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2020

Να επιλέξεις τα «καλύτερα» λογοτεχνικά βιβλία από μια χρονιά τόσο πλούσια σε καλούς τίτλους όπως η χρονιά που κλείνει δεν είναι εύκολη υπόθεση. Το αποτολμήσαμε, όπως άλ

ΦΑΚΕΛΟΙ