empire_opt

{jcomments off}Της Σώτης Τριανταφύλλου

Με την ευκαιρία του πρόσφατου διπλωματικού σφάλματος του Μπαράκ Ομπάμα –παρότι είναι ακόμα κάπως νωρίς, η αντίδρασή του στον εμφύλιο πόλεμο στη Συρία πρέπει μάλλον να θεωρηθεί γκάφα- διαβάζω ένα βιβλίο του 2003 με τίτλο «The New American Empire». Πρόκειται για μια σειρά άρθρων που επιμελήθηκαν ο Lloyd Gardner, καθηγητής διπλωματικής ιστορίας στο Rutgers και η Marilyn Young, καθηγήτρια αμερικανικής ιστορίας στο NYU.

Πολλά έχουν συμβεί από το 2003, αλλά τα σφάλματα του σήμερα οφείλονται στα σφάλματα του χθες, στην έλλειψη ορθής αποτίμησης του παρελθόντος. Όχι ότι ο Gardner και η Young παραδέχονται την έννοια του «σφάλματος» – ειδικά η Young, καταγγέλλοντας την αμερικανική πολιτική ως ιμπεριαλιστική και μιλιταριστική, δεν βλέπει ούτε την αμερικανική διπλωματία, ούτε τις στρατιωτικές επεμβάσεις ως διαδικασίες που περιέχουν «σωστό» και «λάθος». Παρ’ όλ’ αυτά, το βιβλίο είναι διαφωτιστικό καθώς διατρέχει την ιστορία του ψυχρού πολέμου, το πώς δηλαδή η Ευρώπη –κατεστραμμένη και εξουθενωμένη από τον δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο– εκχώρησε την παγκόσμια ηγεμονία στις ΗΠΑ με αντάλλαγμα να αναχαιτιστεί ο σοβιετικός επεκτατισμός και το αντικαπιταλιστικό ρεύμα. Έχει σημασία να κατανοήσει κανείς πώς συνέβη αυτή η διαδοχή σ’ ένα ιστορικό συγκείμενο όπου ο φασισμός και ο ναζισμός αποδόθηκαν στον καπιταλισμό, σε μια τρομοκρατική μορφή εξουσίας του κεφαλαίου.

Μετά το 1947-48 οι ΗΠΑ ανέλαβαν παγκόσμιο ρόλο τον οποίον έπαιξαν με κυμαινόμενο ήθος και αποτελεσματικότητα, συχνά μάλιστα με σύγχυση εξουσιών και αλλεπάλληλες εκδηλώσεις brinkmanship. Η συνέπεια ήταν οι διεθνείς κρίσεις και η ισορροπία τρόμου. Αν εξετάσουμε με χρονική υστέρηση την αμερικανική εξωτερική πολιτική από το 1947 θα καταλήξουμε στο συμπέρασμα ότι οι ηγεσίες στις ΗΠΑ δεν είχαν την παραμικρή ιδέα από τη θεωρία των παιγνίων κι ότι αυτοσχεδίαζαν σ’ ένα απλοϊκό πλαίσιο hawks και doves. Όμως η πραγματικότητα ήταν ανέκαθεν πιο περίπλοκη.

the-new-american-empireΗ Marilyn Young, ως ειδήμων στο Βιετνάμ και στις αμερικανο-ασιατικές σχέσεις, χρησιμοποιεί, νομίζω, με αυθαίρετο τρόπο το παράδειγμα του πολέμου στην Ινδοκίνα. Στον 21ο αιώνα, εξέλιπαν οι συνθήκες μιας τέτοιας εκστρατείας, ενώ δημιουργήθηκαν καινούργιοι εχθροί – οι περισσότεροι από τους οποίους είναι πλάσματα του αμερικανικού οπορτουνισμού. Οι ΗΠΑ κατάφεραν να αποκτήσουν εχθρούς σε όλες τις πολιτικές και γεωγραφικές σκηνές: στην Ευρώπη, στην Ασία, στη Μέση Ανατολή, στην Αφρική, στην Κεντρική Αμερική, στην Καραϊβική και στη Νότια Αμερική – μόνο που σήμερα το κέντρο βάρους έχει μετατοπιστεί: αναδύονται καινούργιες υπερδυνάμεις, η Ευρώπη κλονίζεται, η παγκοσμιοποίηση υπονομεύει την αμερικανική «εθνική» οικονομία. Και οι ΗΠΑ υφίστανται τις συνέπειες της πολιτικής του Ισραήλ καθώς και εκείνες του ψυχρού πολέμου με τη Σοβιετική Ένωση η οποία κατέρρευσε ως καθεστώς αλλά όχι ως γεωπολιτική οντότητα. Εξάλλου, υφίστανται τον πυρηνικό κίνδυνο που κατασκεύασαν οι ίδιες.

Το άρθρο του Michael Adas για την αμερικανική κατοχή των Φιλιππίνων είναι πολύ χρήσιμο για να κατανοηθεί η λογική της εξωτερικής πολιτικής των ΗΠΑ σε μακρινές και άγνωστες χώρες. Πρόκειται για συνδυασμό μεσσιανισμού και συμπλέγματος ανωτερότητας από τον οποίον εκφύεται ένα είδος shock therapy σαν αυτή που προσπαθούν να επιβάλουν στην Ελλάδα η Ευρωπαϊκή Ένωση και το ΔΝΤ. Από τις δηλώσεις Αμερικανών αξιωματούχων που παραθέτουν οι συγγραφείς –ο Michael Adas, o Thomas McCormick, o Greg Grandin– προκύπτει επίσης η βαθιά άγνοια όσων χαράσσουν την αμερικανική στρατηγική και τακτική για τις χώρες τις οποίες φιλοδοξούν να επηρεάσουν.

Το πρόβλημα των στρατιωτικών επεμβάσεων είναι εγγενές: οι πόλεμοι, ακόμα και οι πόλεμοι φθοράς, ενθαρρύνουν την εξωτερίκευση των χειρότερων ενστίκτων. Ένα από τα ισχυρότερα επιχειρήματα υπέρ της διπλωματίας και εναντίον των επεμβάσεων είναι ακριβώς αυτό το χρονικό των φρικαλεοτήτων το οποίο επαναλαμβάνεται χωρίς να υπάρχει τρόπος να αποφευχθεί. Το βιβλίο «The New American Empire» περιέχει κάμποσες ανατριχιαστικές περιγραφές επεισοδίων στα οποία μπορεί να ενταχθεί η χρήση χημικών όπλων στη Συρία χωρίς να τα υπερβαίνει σε αγριότητα.

Η αμερικανική εξωτερική πολιτική πάσχει τόσο ως περιεχόμενο όσο και ως εικόνα: η προπαγάνδα αποτυγχάνει να πείσει – ποιος πιστεύει, λόγου χάρη, τον «ιδεαλισμό» του  Paul Wolfowitz περί διάδοσης του δημοκρατικού ιδεώδους; Και πώς να πάρουμε στα σοβαρά τον Μπαράκ Ομπάμα, ο οποίος, αίφνης, χωρίς να έχουν καταλήξει οι σχετικές έρευνες, απειλεί με μια ακόμα στρατιωτική επέμβαση; Σίγουρα, το πεδίο της εξωτερικής πολιτικής δεν είναι ούτε φιλανθρωπικό ίδρυμα, ούτε παιδική χαρά – ωστόσο, υπάρχει συγκεκριμένο διεθνές δίκαιο και «κοινή λογική» που υπαγορεύουν την επιλογή και κλιμάκωση των τακτικών κινήσεων. Οι ΗΠΑ, όπως φαίνεται και στα κεφάλαια αυτού του βιβλίου, διαπράττουν σφάλμα ως προς αυτή τη λογική: επιτίθενται σε έναν εχθρό ανεξαρτήτως αν η επίθεση δημιουργήσει έναν καινούργιο εχθρό· επιδεικνύουν παντελή έλλειψη διορατικότητας· απαιτούν άμεσα αποτελέσματα σε υποθέσεις που, εκ φύσεως, δεν μπορούν να έχουν άμεσα αποτελέσματα. Εν κατακλείδι, σημειώνουν επιτυχίες στο εσωτερικό, αλλά αποτυγχάνουν συστηματικά στον διεθνή χώρο: θα μπορούσε κανείς να υποστηρίξει ότι η καταλληλότερη αμερικανική στάση είναι μια μορφή απομονωτισμού, η οποία, ωστόσο, έρχεται σε αντίθεση με την παγκοσμιοποιημένη οικονομία – άρα, αποκλείεται εκ των πραγμάτων.

H διαφωνία μου με την αριστερά του Δημοκρατικού Κόμματος εξακολουθεί να είναι η άρνησή της να δει ότι, είτε οι ΗΠΑ ευθύνονται είτε όχι (κατά τη γνώμη μου, ευθύνονται), υπάρχει σοβαρός κίνδυνος ολίσθησης στη βαρβαρότητα: όταν ο George McGovern έλεγε, λίγους μήνες πριν από τον θάνατό του τον Οκτώβριο του 2012, ότι «οι εχθροί είναι λιγοστοί και ζουν στα βάθη της ερήμου», εκδήλωνε τη συνηθισμένη αμερικανική συμπεριφορά, μια εύθυμη άρνηση της πραγματικότητας, έναν ευσεβή πόθο. Τόσο οι ευσεβείς πόθοι, όσο και η κινδυνολογία, οι φοβίες και η μαζική υστερία καταλήγουν στο ίδιο αποτέλεσμα: σε σπασμωδικές κινήσεις και σε ζαβολιές που, με τη σειρά τους, οδηγούν στο ένα φιάσκο μετά το άλλο. 

ΣΩΤΗ ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΟΥ

 

Σχετικά αγγλόφωνα βιβλία στην ελληνική αγορά

politeia-link

 

 

 

 

 

 

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Η καταγωγή της οικογένειας

Η καταγωγή της οικογένειας

Για την πραγματεία του Φρίντριχ 'Ενγκελς «Η καταγωγή της οικογένειας, της ατομικής ιδιοκτησίας και του κράτους» (Στο φως των ερευνών του Λ. Χ. Μόργκαν) (εκδ.  Σύγχρονη Εποχή)

Της Σώτης Τρια...

Με τον Σπινόζα, σε αναζήτηση της ευτυχίας

Με τον Σπινόζα, σε αναζήτηση της ευτυχίας

Της Σώτης Τριανταφύλλου

Σ' αυτό το βιβλίο, ο Βalthasar Thomass αναλύει τη σκέψη του Σπινόζα γύρω από τα ζητήματα της καλής ζωής, τους όρους της γνώσης, τον προσδιορισμό της αλήθειας, της ηθικής, καθώς και της πολιτικής και αισ...

Η συνωμοσιολογία ως τρόπος σκέψης

Η συνωμοσιολογία ως τρόπος σκέψης

Σκέψεις με αφορμή το βιβλίο του Pierre-André Taguieff «Θεωρίες συνωμοσίας» (μτφρ. Αναστασία Καραστάθη, εκδ. Πόλις).

Της Σώτης Τριανταφύλλου

Ο Pierre-André Taguieff είναι από εκείνους τους ιστορικούς που έχουν αναλάβει τη mission impossible να...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Λογοτεχνικό Βραβείο Δουβλίνου 2024: Νικητής ο Μίρτσεα Καρταρέσκου

Λογοτεχνικό Βραβείο Δουβλίνου 2024: Νικητής ο Μίρτσεα Καρταρέσκου

Ο Ρουμάνος συγγραφέας Μίρτσεα Καρταρέσκου [Μircea Cartarescu] έλαβε το βραβείο για το μυθιστόρημά του «Solenoid» που είναι εν μέρει αυτοβιογραφικό και μάς μεταφέρει στην κομμουνιστική Ρουμανία των τελών του ‘70. Στα ελληνικά τον έχουμε γνωρίσει με το μυθιστόρημα «Νοσταλγία» (μτφρ. Βίκτορ Ιβάνοβιτς, εκδ. Καστανιώτη)....

ΔΕΒΘ 2024: Γυναίκες, φύλο και φεμινισμοί – Τι είδαμε, τι καταλάβαμε

ΔΕΒΘ 2024: Γυναίκες, φύλο και φεμινισμοί – Τι είδαμε, τι καταλάβαμε

Ένα από τα αφιερώματα της φετινής ΔΕΒΘ ήταν αυτό στις «Γυναίκες», μια ευρεία θεματική που ξεδιπλώθηκε μέσα από συζητήσεις για συγγραφείς, εκδότριες και μεταφράστριες, για τη γυναίκα σαν λογοτεχνικό ήρωα, αλλά και τη γυναικεία γραφή. Οι εκδηλώσεις ήταν διάχυτες στο πρόγραμμα, αρκετές συνέπιπταν η μία με την άλλη, αλλ...

Όταν ο Στέφαν Τσβάιχ αποστρεφόταν τον χορό, το ραδιόφωνο, τον κινηματογράφο

Όταν ο Στέφαν Τσβάιχ αποστρεφόταν τον χορό, το ραδιόφωνο, τον κινηματογράφο

Σκέψεις με αφορμή το κείμενο του Στέφαν Τσβάιχ [Stefan Zweig] «Η ομογενοποίηση του κόσμου» (μτφρ. Μαρία Αγγελίδου, Άγγελος Αγγελίδης), το οποίο κυκλοφορεί στη σειρά «Βιβλίδια» των εκδόσεων Άγρα.

Γράφει ο Κ.Β. Κατσουλάρης

Θα σου μιλήσω για ένα...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Γραφή κοφτερή σαν μαχαίρι» της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

«Γραφή κοφτερή σαν μαχαίρι» της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο της βραβευμένης με Νόμπελ λογοτεχνίας Ανί Ερνό [Annie Ernaux] «Γραφή κοφτερή σαν μαχαίρι (μτφρ. Ρίτα Κολαΐτη), μια συνομιλία, μέσω μέιλ, της Ερνό με τον Φρεντερίκ Ιβ Ζανέ [Frederic-Yves Jeannet]. Το βιβλίο θα κυκλοφορήσει στις 28 Μαΐου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμ...

«Μελέτη περίπτωσης» του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ (προδημοσίευση)

«Μελέτη περίπτωσης» του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ [Graeme Macrae Burnet] «Μελέτη περίπτωσης» (μτφρ. Χίλντα Παπαδημητρίου), το οποίο κυκλοφορεί στις 28 Μαΐου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Στην αρχή, καθώς ...

«Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής» του Μουράτ Εσέρ (προδημοσίευση)

«Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής» του Μουράτ Εσέρ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη μελέτη του Μουράτ Εσέρ [Murat Eser] «Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής», η οποία κυκλοφορεί αυτές τις μέρες από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Εφημερίδα...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Γκόγκολ, Γκόρκι, Τολστόι, Χάμσουν: Τέσσερα κλασικά λογοτεχνικά έργα από τις εκδόσεις Νίκας

Γκόγκολ, Γκόρκι, Τολστόι, Χάμσουν: Τέσσερα κλασικά λογοτεχνικά έργα από τις εκδόσεις Νίκας

Για τα βιβλία των Κνουτ Χάμσουν [Knout Hamsun] «Η πείνα» (μτφρ. Βασίλη Δασκαλάκη), Νικολάι Γκόγκολ [Νikolai Gogol] «Το παλτό» (μτφρ. Κώστας Μιλτιάδης), Μαξίμ Γκόρκι [Maxim Gorky] «Τα ρημάδια της ζωής» (μτφρ. Κοραλία Μακρή) και Λέον Τολστόι [Leon Tolstoy] «Η σονάτα του Κρόιτσερ» (μτφρ. Κοραλία Μακρή). 

...
Τι διαβάζουμε τώρα; 12 βιβλία λογοτεχνίας που βγήκαν πρόσφατα και ξεχωρίζουν

Τι διαβάζουμε τώρα; 12 βιβλία λογοτεχνίας που βγήκαν πρόσφατα και ξεχωρίζουν

Εαρινά αναγνώσματα από όλο τον κόσμο. Νομπελίστες, αναγνωρισμένοι συγγραφείς, αλλά και νέα ταλέντα ξεχωρίζουν και τραβούν την προσοχή. Στην κεντρική εικόνα, οι Αμπντουλραζάκ Γκούρνα, Κάρα Χόφμαν, Ντέιβιντ Μίτσελ.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος 

Από την...

Από τον κβαντικό υπολογιστή στην παραγωγική Τεχνητή Νοημοσύνη: 3 βιβλία για ένα μέλλον που είναι ήδη εδώ

Από τον κβαντικό υπολογιστή στην παραγωγική Τεχνητή Νοημοσύνη: 3 βιβλία για ένα μέλλον που είναι ήδη εδώ

Η επιστήμη προχωράει με ραγδαίoυς ρυθμούς. Η 4η βιομηχανική επανάσταση θα στηριχθεί στην κβαντική υπεροχή και την Τεχνητή Νοημοσύνη. Για να ξέρουμε πώς θα είναι το μέλλον μας επιλέγουμε τρία βιβλία που εξηγούν λεπτομέρως όλα όσα θα συμβούν. Kεντρική εικόνα: @ Wikipedia.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ