sex-ban

Με αφορμή την υπόθεση Στρος-Καν, ένα βιβλίο του Αλαίν ντε Μποτόν κι ένα ακόμη του Πασκάλ Μπρυκνέρ [1] 

Της Σώτης Τριανταφύλλου

If yοu ban sex, it will cοme thrοugh the back dοοr 

Ορισμένα φεμινιστικά κινήματα, ιδιαίτερα στη βόρεια Αμερική, προσπαθούν εδώ και σαράντα χρόνια να ποινικοποιήσουν ή, τουλάχιστον, να ρυθμίσουν νομοθετικά τη σεξουαλική προσέγγιση και συμπεριφορά.

Στο γραφείο, στην επιχείρηση, στο πανεπιστήμιο, υπαγορεύουν «ευρεπή» dress code συνιστώντας στις γυναίκες να μη φορούν διαφανή ή εφαρμοστά ρούχα: με τα σημερινά δεδομένα η Τζόαν της τηλεοπτικής σειράς “Μad Men” θα απολυόταν – ίσως μάλιστα να επενέβαινε η αστυνομία για να συλλάβει έναν-έναν τους εργαζόμενους εκείνης της διαφημιστικής εταιρείας· όλοι ανεξαιρέτως θα μπορούσαν να κατηγορηθούν για σεξουαλικά αδικήματα.

Επιπλέον, οι πολιτικώς ορθοί συνιστούν σήμερα συγκεκριμένο τρόπο ομιλίας και όρασης: οποιοδήποτε κομπλιμέντο ή βλέμμα με σημασία (του στιλ “γδύνω κάποιον με το βλέμμα”), ή προσωπικό σχόλιο (“Κούκλααα, τι κάνεις το βράδυυυυ;;” ή και σε πιο light εκδοχή «Στις ομορφιές σας είστε σήμερα, κύριε διευθυντά – φρέσκος, φρέσκος!»)- μπορεί να εκληφθεί ως σεξουαλική παρενόχληση. Το αποτέλεσμα: οι σχέσεις ανάμεσα στα φύλα γίνονται δύσκαμπτες· ολισθαίνουμε όλοι μαζί στη γελοιότητα και στην αναφροδισία. Εξ ού και το κλισέ των αμερικανικών ταινιών: ένας άνδρας και μια γυναίκα που συναντιούνται κάθε μέρα σε χώρο εργασίας συνειδητοποιούν ότι μεταξύ τους υπάρχει ερωτική έλξη· όμως, αντί να πλησιάσουν ο ένας τον άλλον “σαν άνθρωποι”, εντείνουν την ψυχρότητα, βρίζονται, γίνονται εχθροί. Ο πόλεμος των φύλων! Μέχρι που ένα τυχαίο άγγιγμα τούς ωθεί στη μοιραία χειρονομία: πέφτουν ο ένας πάνω στον άλλον και σχεδόν αλληλοκατασπαράζονται· δεν προλαβαίνουν ούτε να γδυθούν. Ξαφνικά, η σεξουαλικότητα εκφράζεται σαν επιληπτική κρίση. Τέτοιες σκηνές τοποθετούνται σε διάφορα πλαίσια: πάνω σε έπιπλα, κάτω από έπιπλα· σε ασανσέρ και τουαλέτες – αντικείμενα εκσφενδονίζονται και σπάνε, εσώρουχα γίνονται κομματάκια προτού καν παίξουν τον ρόλο τους… Ποιο το όφελος των σέξι εσωρούχων αν, σε μια στιγμή τρέλας, κάποιος τα κάνει κουρέλια;

large_11-21-07turkeybasterΣτις αγγλοαμερικανικές πανεπιστημιακές σχολές, όλες οι συνομιλίες καθηγητή-φοιτητή ή φοιτήτριας πρέπει είτε να μαγνητοφωνούνται, είτε να εκτυλίσσονται σε αίθουσα με την πόρτα ανοιχτή. Η παραμικρή διφορούμενη κίνηση μπορεί να δικαιολογήσει μηνύσεις. Αν ένας καθηγητής εμπλακεί ερωτικά με φοιτήτρια, έστω ενήλικη και συναινούσα, απολύεται αμέσως. Στις επιχειρήσεις, αναγνωρίζεται το δικαίωμα παρέμβασης σε ιδιωτικές συζητήσεις αν υπάρχει υπόνοια σεξουαλικά «ύποπτης» ή εξευτελιστικής συμπεριφοράς η οποία υποτίθεται ότι συντελεί σε «εχθρική ατμόσφαιρα» στον χώρο της εργασίας. Στην αρχή της δεκαετίας του ’90, το πανεπιστήμιο του Κολόμπους στο Οχάιο προώθησε, ευτυχώς χωρίς θεαματικό αποτέλεσμα, μια «χάρτα» με την οποία ρυθμίζονταν οι σχέσεις ανάμεσα στους φοιτητές: οι νέοι και οι νέες έπρεπε να καταγράφουν όλες τις λεπτομέρειες της ερωτικής προσέγγισης (άγγιγμα στήθους; γδύσιμο από τη μέση κι επάνω; φιλί με γλώσσα ή χωρίς; κτλ) και να υποβάλλουν σχετική αναφορά σε κάποιον υπεύθυνο. (Τι σαχλαμάρες είναι αυτές;)

Δεν αναφέρομαι εδώ στη σεξουαλική παρενόχληση ως άσκηση εξουσίας που ενσωματώνει απειλές, εκβιασμούς ή και σωματική βαναυσότητα: αναφέρομαι στις αποχρώσεις της καθημερινής σεξουαλικής συμπεριφοράς που ίσως υπαγορεύεται από τα στερεότυπα, ίσως όχι. Κατηγορούμε την εποχή πριν από τη σεξουαλική απελευθέρωση για πουριτανισμό – και δικαίως: ωστόσο, σήμερα το αντίστοιχο του Ρωμαίου και της Ιουλιέτας στις χώρες του αγγλοαμερικανικού πολιτισμού δεν είναι τόσο οι ταξικά “αντίθετοι” διευθυντές-γραμματείς –ένα ακόμη στερεότυπο της φτηνής λογοτεχνίας– αλλά οι καθηγητές και οι φοιτητές τους: οι μεταξύ τους έρωτες απαγορεύονται αυστηρά. Γιατί άραγε; Το διακύβευμα σε περίπτωση “κατάχρησης εξουσίας” είναι μάλλον αμελητέο: αν ένας φοιτητής απορρίψει τις ερωτικές προθέσεις του καθηγητή του το πολύ-πολύ να μην πάρει καλό βαθμό στο μάθημα… Το παράδοξο – αυτή την υπερδραματοποίηση των μικροατυχημάτων της ζωής– έχει σχολιάσει ο Τζ. Μ. Κούτσι στην «Ατίμωση», ο Ντέιβιντ Μάμετ στο θεατρικό έργο “Ολεάννα”,· Φίλιπ Ροθ στο «Ζώο που ξεψυχά»... Αλλά η πραγματικότητα υπερβαίνει τη λογοτεχνία: το 2008 ο Ντέρεκ Γουόλκοτ (Νόμπελ 1992) αναγκάστηκε να αποσύρει την υποψηφιότητά του για την έδρα της ποίησης στο πανεπιστήμιο της Οξφόρδης μετά από ανώνυμες κατηγορίες περί σεξουαλικής παρενόχλησης είκοσι πέντε χρόνια νωρίτερα. Εικάζω ότι «κυνήγησε φοιτήτρια γύρω από τραπεζάκι». Με τη σειρά της, η ποιήτρια Ρουθ Πέιντελ που πήρε τελικά την έδρα, αναγκάστηκε να παραιτηθεί λίγο αργότερα επειδή απεδείχθη ότι είχε συμμετάσχει σ’ αυτή την εκστρατεία αμαύρωσης του Γουόλκοτ. Η Πέιντελ ζήτησε δημοσίως συγνώμη, αλλά το κακό είχε γίνει.

madmenΈτσι κι αλλιώς, το αγγλοαμερικανικό πανεπιστήμιο έχει καταντήσει χώρος Ιεράς Εξέτασης που εποπτεύει την ιδιωτική ζωή των μελών του και απαιτεί ομολογίες, μεταμέλεια, διαπαιδαγώγηση και επανένταξη του μεταμελημένου υπό όρους. Ο προτεσταντικός κόσμος υιοθέτησε μερικούς από τους χειρότερους θεσμούς του καθολικισμού. Και παρά τους αγώνες για την ατομική ελευθερία και τον σεβασμό του πολίτη, ο πολίτης αντιμετωπίζεται σαν νήπιο: μια γυναίκα ή και ένας άνδρας δεν θεωρείται άξιος να διαχειριστεί την αμηχανία και τη δυσαρέσκεια που προκαλούν οι ανεπιθύμητες σεξουαλικές προτάσεις και χειρονομίες. Η σεξουαλική παρενόχληση συγχέεται με την αμφισημία και τα παιχνίδια των ανθρωπίνων σχέσεων χωρίς τα οποία θα πνιγούμε σε βαθιά χασμουρητά. Και η σημερινή κατάσταση συγκρίνεται, λανθασμένα, με τον κόσμο του Βικτόρ Ουγκό όπου η καημένη η Φαντίν απολύεται επειδή αρνείται να υποταχθεί στις σεξουαλικές ορέξεις του αφεντικού της· ή ακόμα χειρότερα, με τον κόσμο του φανατικού ισλάμ και του φανατικού Καθολικισμού στον οποίον η «ατιμασμένη» εξοστρακίζεται.[2] Ο σύγχρονος πουριτανισμός απορρέει από τον παλιό – αλλά εμπλουτίζεται από στοιχεία της δημοκρατικής ισοπέδωσης, της εξάλειψης οποιασδήποτε κοινωνικής αβρότητας που θεωρείται «αστική». Έτσι καταργείται ένα φυσικό πρωτόκολλο, ένα είδος σκιόφωτου όπου συμβαίνουν μικρές μηχανορραφίες οι οποίες ευνοούν τα αισθήματα περισσότερο από τους νόμους και τη θλιβερή τους διαφάνεια.

Πράγματι οι βαναυσότητες έναντι των γυναικών αυξάνονται όσο αυξάνεται η ανεξαρτησία τους. Υπάρχει κίνδυνος να γίνουμε μάρτυρες πρωτοφανούς έκρηξης βίας που θα τις «τιμωρεί» επειδή σήκωσαν κεφάλι. Πράγματι, μερικοί άνδρες αντιδρούν με τη λύσσα του δουλοκτήτη μπροστά στην κατάργηση της δουλείας. Η πρόοδος της ελευθερίας των γυναικών συμβαδίζει με το μίσος για τις ελεύθερες γυναίκες. Ωστόσο, θα ήταν παράλογο να συνάγουμε απ’ αυτά την προγραφή της σαγήνης και του φλερτ: ευτυχώς αυτά επιζούν και μάλιστα με τη συγκατάθεση των περισσότερων γυναικών. Οι υπόλοιπες –όσες καραδοκούν για να αποδώσουν στους άνδρες τις ιδιότητες του φαλλοκρατικού γουρουνιού– δεν καταλαβαίνουν ότι η διαδικασία της ισότητας ολοκληρώνται όταν η πειθώ αντικαθιστά την εξουσία και η συναίνεση τη βία.


[1] Alain de Botton, Οι χαρές και τα δεινά της εργασίας, Εκδ. Πατάκη, 2009 και Pascal Bruckner, Le paradoxe amoureux, Grasset, 2009.

[2] Βλ. την ταινία του Peter Mullan “Magdalene Sisters”, 2002.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Κακοποίηση: Βιβλία για παιδιά κι εφήβους που μιλούν ανοιχτά

Κακοποίηση: Βιβλία για παιδιά κι εφήβους που μιλούν ανοιχτά

Πώς μιλάμε στα παιδιά για τη σεξουαλική κακοποίηση; Για τη βία που βιώνουν συνομίλικοί τους, για τα τραύματα, την οδυνηρή και μοναχική πορεία των θυμάτων μέχρι που ορισμένα, λίγα, παιδιά καταφέρνουν να βρουν το κουράγιο και τα λόγια για να μιλήσουν; Πώς αποτυπώνουν οι συγγραφείς βιβλίων για παιδιά και για εφήβους τη...

Βιβλία για το Ολοκαύτωμα: Μαρτυρίες, στρατοπεδική λογοτεχνία, ιστορικές μελέτες

Βιβλία για το Ολοκαύτωμα: Μαρτυρίες, στρατοπεδική λογοτεχνία, ιστορικές μελέτες

Επιλογή από τα δεκάδες σημαντικά βιβλία για το Ολοκαύτωμα που έχουν κυκλοφορήσει τις τελευταίες δεκαετίες στη χώρα μας. Μαρτυρίες, στρατοπεδική λογοτεχνία, ιστορικές μελέτες. Για να κρατηθεί η μνήμη ζωντανή, για να μην ξεχαστεί ποτέ η φρίκη των γκέτο και των στρατοπέδων. Στην εικόνα, φωτογραφία από τ...

Βιβλίο, το καλύτερο δώρο κι αυτές τις Γιορτές

Βιβλίο, το καλύτερο δώρο κι αυτές τις Γιορτές

Η πιο απροσδόκητη χρονιά φτάνει στο τέλος της. Για τους περισσότερους από εμάς δύσκολα φαντάζεται κανείς άλλη χρονιά που να έκρυβε μια τόσο μεγάλη έκπληξη για όλη την ανθρωπότητα. Δοκιμαστήκαμε και δοκιμαζόμαστε ψυχολογικά, συναισθηματικά, ηθικά, μετράμε απώλειες ανθρώπων δικών μας και αγνώστων που τους νιώθουμε όμω...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

3η εβδομάδα: «Σινεμά, Ανοιχτό» από το Ίδρυμα Ωνάση και την Ελληνική Ακαδημία Κινηματογράφου

3η εβδομάδα: «Σινεμά, Ανοιχτό» από το Ίδρυμα Ωνάση και την Ελληνική Ακαδημία Κινηματογράφου

Οι νικητές των κινηματογραφικών Βραβείων Ίρις 2020, Σύλλας Τζουμέρκας, Ζαχαρίας Μαυροειδής και Διονύσης Σαμιώτης, επιλέγουν από δυο ελληνικές ταινίες που τους καθόρισαν και ενέπνευσαν το έργο τους. Από τις 19 Φεβρουαρίου και για τρία συνεχόμενα Σαββατοκύριακα, στο Onassis Channel στο YouTube. Από Παρασκευή 5...

Ανοιχτά βιβλιοπωλεία, όπως στη Γαλλία!

Ανοιχτά βιβλιοπωλεία, όπως στη Γαλλία!

Η Σύμπραξη Εκδοτών επανέρχεται με αίτημά της προς την κυβέρνηση, ζητώντας να χαρακτηριστούν τα ...

Διαβάζω τον Χαβιαρά, ονειρεύομαι τον Στρατή

Διαβάζω τον Χαβιαρά, ονειρεύομαι τον Στρατή

Μερικές σκέψεις για το έργο και το πρόσωπο του Στρατή Χαβιαρά, με αφορμή το κλείσιμο σήμερα ενός χρόνου από τον θάνατό του.

Του Κ.Β. Κατσουλάρη

Τους φίλους συγγραφείς που έφυγαν από κοντά μας τους μνημονεύουμε ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

Ό,τι καλύτερο μου έχει συμβεί, του Βαγγέλη Ραπτόπουλου (προδημοσίευση)

Ό,τι καλύτερο μου έχει συμβεί, του Βαγγέλη Ραπτόπουλου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το αυτοβιογραφικό βιβλίο του Βαγγέλη Ραπτόπουλου «Ό,τι καλύτερο μου έχει συμβεί – Τριάντα έξι σύντομα κείμενα για ό,τι καλύτερο μου έχει συμβεί, από την οικογένεια και τους φίλους μου ως το πάθος με το γράψιμο. Μια επιλεκτική αυτοβιογραφία». Κυκλοφορεί τις επόμενες μέρες από τις ε...

Αμφίβια τέρατα, του Κώστα Πούλου (προδημοσίευση)

Αμφίβια τέρατα, του Κώστα Πούλου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση δύο ιστοριών από τη συλλογή διηγημάτων του Κώστα Πούλου «Αμφίβια τέρατα – Ιστορίες στον δρόμο για τη λίμνη», που θα κυκλοφορήσει στις 10 Μαρτίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΣΕ ΑΣΗΜΕΝΙΟ ΠΛΑΙΣΙΟ

...
Ο χορευτής του νερού, του Τα-Νεχάσι Κόουτς (προδημοσίευση)

Ο χορευτής του νερού, του Τα-Νεχάσι Κόουτς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Ta-Nehisi Coates «Ο χορευτής του νερού» (μτφρ. Βάσια Τζανακάρη), το οποίο κυκλοφορεί στις 22 Φεβρουαρίου από τις εκδόσεις Ίκαρος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Όλη μου τη ζωή ήθελα να φύγω. Δεν ήταν κάτι ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Κακοποίηση: Βιβλία για παιδιά κι εφήβους που μιλούν ανοιχτά

Κακοποίηση: Βιβλία για παιδιά κι εφήβους που μιλούν ανοιχτά

Πώς μιλάμε στα παιδιά για τη σεξουαλική κακοποίηση; Για τη βία που βιώνουν συνομίλικοί τους, για τα τραύματα, την οδυνηρή και μοναχική πορεία των θυμάτων μέχρι που ορισμένα, λίγα, παιδιά καταφέρνουν να βρουν το κουράγιο και τα λόγια για να μιλήσουν; Πώς αποτυπώνουν οι συγγραφείς βιβλίων για παιδιά και για εφήβους τη...

Βιβλία για το Ολοκαύτωμα: Μαρτυρίες, στρατοπεδική λογοτεχνία, ιστορικές μελέτες

Βιβλία για το Ολοκαύτωμα: Μαρτυρίες, στρατοπεδική λογοτεχνία, ιστορικές μελέτες

Επιλογή από τα δεκάδες σημαντικά βιβλία για το Ολοκαύτωμα που έχουν κυκλοφορήσει τις τελευταίες δεκαετίες στη χώρα μας. Μαρτυρίες, στρατοπεδική λογοτεχνία, ιστορικές μελέτες. Για να κρατηθεί η μνήμη ζωντανή, για να μην ξεχαστεί ποτέ η φρίκη των γκέτο και των στρατοπέδων. Στην εικόνα, φωτογραφία από τ...

Βιβλίο, το καλύτερο δώρο κι αυτές τις Γιορτές

Βιβλίο, το καλύτερο δώρο κι αυτές τις Γιορτές

Η πιο απροσδόκητη χρονιά φτάνει στο τέλος της. Για τους περισσότερους από εμάς δύσκολα φαντάζεται κανείς άλλη χρονιά που να έκρυβε μια τόσο μεγάλη έκπληξη για όλη την ανθρωπότητα. Δοκιμαστήκαμε και δοκιμαζόμαστε ψυχολογικά, συναισθηματικά, ηθικά, μετράμε απώλειες ανθρώπων δικών μας και αγνώστων που τους νιώθουμε όμω...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

12 Φεβρουαρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Βιβλία που θεμελίωσαν τον πολιτισμό μας: 10 διαλέξεις στο Ίδρυμα Θεοχαράκη

Οι συγγραφείς Σώτη Τριανταφύλλου και Κώστας Κατσουλάρης παρουσιάζουν θεμελιώδη βιβλία του πολιτισμού μας σε μια σειρά 10 διαλέξεων μέσω πλατφόρμας τηλεδιάσκεψης, στο πλ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

11 Δεκεμβρίου 2020 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2020

Να επιλέξεις τα «καλύτερα» λογοτεχνικά βιβλία από μια χρονιά τόσο πλούσια σε καλούς τίτλους όπως η χρονιά που κλείνει δεν είναι εύκολη υπόθεση. Το αποτολμήσαμε, όπως άλ

ΦΑΚΕΛΟΙ