sex-ban

Με αφορμή την υπόθεση Στρος-Καν, ένα βιβλίο του Αλαίν ντε Μποτόν κι ένα ακόμη του Πασκάλ Μπρυκνέρ [1] 

Της Σώτης Τριανταφύλλου

If yοu ban sex, it will cοme thrοugh the back dοοr 

Ορισμένα φεμινιστικά κινήματα, ιδιαίτερα στη βόρεια Αμερική, προσπαθούν εδώ και σαράντα χρόνια να ποινικοποιήσουν ή, τουλάχιστον, να ρυθμίσουν νομοθετικά τη σεξουαλική προσέγγιση και συμπεριφορά.

Στο γραφείο, στην επιχείρηση, στο πανεπιστήμιο, υπαγορεύουν «ευρεπή» dress code συνιστώντας στις γυναίκες να μη φορούν διαφανή ή εφαρμοστά ρούχα: με τα σημερινά δεδομένα η Τζόαν της τηλεοπτικής σειράς “Μad Men” θα απολυόταν – ίσως μάλιστα να επενέβαινε η αστυνομία για να συλλάβει έναν-έναν τους εργαζόμενους εκείνης της διαφημιστικής εταιρείας· όλοι ανεξαιρέτως θα μπορούσαν να κατηγορηθούν για σεξουαλικά αδικήματα.

Επιπλέον, οι πολιτικώς ορθοί συνιστούν σήμερα συγκεκριμένο τρόπο ομιλίας και όρασης: οποιοδήποτε κομπλιμέντο ή βλέμμα με σημασία (του στιλ “γδύνω κάποιον με το βλέμμα”), ή προσωπικό σχόλιο (“Κούκλααα, τι κάνεις το βράδυυυυ;;” ή και σε πιο light εκδοχή «Στις ομορφιές σας είστε σήμερα, κύριε διευθυντά – φρέσκος, φρέσκος!»)- μπορεί να εκληφθεί ως σεξουαλική παρενόχληση. Το αποτέλεσμα: οι σχέσεις ανάμεσα στα φύλα γίνονται δύσκαμπτες· ολισθαίνουμε όλοι μαζί στη γελοιότητα και στην αναφροδισία. Εξ ού και το κλισέ των αμερικανικών ταινιών: ένας άνδρας και μια γυναίκα που συναντιούνται κάθε μέρα σε χώρο εργασίας συνειδητοποιούν ότι μεταξύ τους υπάρχει ερωτική έλξη· όμως, αντί να πλησιάσουν ο ένας τον άλλον “σαν άνθρωποι”, εντείνουν την ψυχρότητα, βρίζονται, γίνονται εχθροί. Ο πόλεμος των φύλων! Μέχρι που ένα τυχαίο άγγιγμα τούς ωθεί στη μοιραία χειρονομία: πέφτουν ο ένας πάνω στον άλλον και σχεδόν αλληλοκατασπαράζονται· δεν προλαβαίνουν ούτε να γδυθούν. Ξαφνικά, η σεξουαλικότητα εκφράζεται σαν επιληπτική κρίση. Τέτοιες σκηνές τοποθετούνται σε διάφορα πλαίσια: πάνω σε έπιπλα, κάτω από έπιπλα· σε ασανσέρ και τουαλέτες – αντικείμενα εκσφενδονίζονται και σπάνε, εσώρουχα γίνονται κομματάκια προτού καν παίξουν τον ρόλο τους… Ποιο το όφελος των σέξι εσωρούχων αν, σε μια στιγμή τρέλας, κάποιος τα κάνει κουρέλια;

large_11-21-07turkeybasterΣτις αγγλοαμερικανικές πανεπιστημιακές σχολές, όλες οι συνομιλίες καθηγητή-φοιτητή ή φοιτήτριας πρέπει είτε να μαγνητοφωνούνται, είτε να εκτυλίσσονται σε αίθουσα με την πόρτα ανοιχτή. Η παραμικρή διφορούμενη κίνηση μπορεί να δικαιολογήσει μηνύσεις. Αν ένας καθηγητής εμπλακεί ερωτικά με φοιτήτρια, έστω ενήλικη και συναινούσα, απολύεται αμέσως. Στις επιχειρήσεις, αναγνωρίζεται το δικαίωμα παρέμβασης σε ιδιωτικές συζητήσεις αν υπάρχει υπόνοια σεξουαλικά «ύποπτης» ή εξευτελιστικής συμπεριφοράς η οποία υποτίθεται ότι συντελεί σε «εχθρική ατμόσφαιρα» στον χώρο της εργασίας. Στην αρχή της δεκαετίας του ’90, το πανεπιστήμιο του Κολόμπους στο Οχάιο προώθησε, ευτυχώς χωρίς θεαματικό αποτέλεσμα, μια «χάρτα» με την οποία ρυθμίζονταν οι σχέσεις ανάμεσα στους φοιτητές: οι νέοι και οι νέες έπρεπε να καταγράφουν όλες τις λεπτομέρειες της ερωτικής προσέγγισης (άγγιγμα στήθους; γδύσιμο από τη μέση κι επάνω; φιλί με γλώσσα ή χωρίς; κτλ) και να υποβάλλουν σχετική αναφορά σε κάποιον υπεύθυνο. (Τι σαχλαμάρες είναι αυτές;)

Δεν αναφέρομαι εδώ στη σεξουαλική παρενόχληση ως άσκηση εξουσίας που ενσωματώνει απειλές, εκβιασμούς ή και σωματική βαναυσότητα: αναφέρομαι στις αποχρώσεις της καθημερινής σεξουαλικής συμπεριφοράς που ίσως υπαγορεύεται από τα στερεότυπα, ίσως όχι. Κατηγορούμε την εποχή πριν από τη σεξουαλική απελευθέρωση για πουριτανισμό – και δικαίως: ωστόσο, σήμερα το αντίστοιχο του Ρωμαίου και της Ιουλιέτας στις χώρες του αγγλοαμερικανικού πολιτισμού δεν είναι τόσο οι ταξικά “αντίθετοι” διευθυντές-γραμματείς –ένα ακόμη στερεότυπο της φτηνής λογοτεχνίας– αλλά οι καθηγητές και οι φοιτητές τους: οι μεταξύ τους έρωτες απαγορεύονται αυστηρά. Γιατί άραγε; Το διακύβευμα σε περίπτωση “κατάχρησης εξουσίας” είναι μάλλον αμελητέο: αν ένας φοιτητής απορρίψει τις ερωτικές προθέσεις του καθηγητή του το πολύ-πολύ να μην πάρει καλό βαθμό στο μάθημα… Το παράδοξο – αυτή την υπερδραματοποίηση των μικροατυχημάτων της ζωής– έχει σχολιάσει ο Τζ. Μ. Κούτσι στην «Ατίμωση», ο Ντέιβιντ Μάμετ στο θεατρικό έργο “Ολεάννα”,· Φίλιπ Ροθ στο «Ζώο που ξεψυχά»... Αλλά η πραγματικότητα υπερβαίνει τη λογοτεχνία: το 2008 ο Ντέρεκ Γουόλκοτ (Νόμπελ 1992) αναγκάστηκε να αποσύρει την υποψηφιότητά του για την έδρα της ποίησης στο πανεπιστήμιο της Οξφόρδης μετά από ανώνυμες κατηγορίες περί σεξουαλικής παρενόχλησης είκοσι πέντε χρόνια νωρίτερα. Εικάζω ότι «κυνήγησε φοιτήτρια γύρω από τραπεζάκι». Με τη σειρά της, η ποιήτρια Ρουθ Πέιντελ που πήρε τελικά την έδρα, αναγκάστηκε να παραιτηθεί λίγο αργότερα επειδή απεδείχθη ότι είχε συμμετάσχει σ’ αυτή την εκστρατεία αμαύρωσης του Γουόλκοτ. Η Πέιντελ ζήτησε δημοσίως συγνώμη, αλλά το κακό είχε γίνει.

madmenΈτσι κι αλλιώς, το αγγλοαμερικανικό πανεπιστήμιο έχει καταντήσει χώρος Ιεράς Εξέτασης που εποπτεύει την ιδιωτική ζωή των μελών του και απαιτεί ομολογίες, μεταμέλεια, διαπαιδαγώγηση και επανένταξη του μεταμελημένου υπό όρους. Ο προτεσταντικός κόσμος υιοθέτησε μερικούς από τους χειρότερους θεσμούς του καθολικισμού. Και παρά τους αγώνες για την ατομική ελευθερία και τον σεβασμό του πολίτη, ο πολίτης αντιμετωπίζεται σαν νήπιο: μια γυναίκα ή και ένας άνδρας δεν θεωρείται άξιος να διαχειριστεί την αμηχανία και τη δυσαρέσκεια που προκαλούν οι ανεπιθύμητες σεξουαλικές προτάσεις και χειρονομίες. Η σεξουαλική παρενόχληση συγχέεται με την αμφισημία και τα παιχνίδια των ανθρωπίνων σχέσεων χωρίς τα οποία θα πνιγούμε σε βαθιά χασμουρητά. Και η σημερινή κατάσταση συγκρίνεται, λανθασμένα, με τον κόσμο του Βικτόρ Ουγκό όπου η καημένη η Φαντίν απολύεται επειδή αρνείται να υποταχθεί στις σεξουαλικές ορέξεις του αφεντικού της· ή ακόμα χειρότερα, με τον κόσμο του φανατικού ισλάμ και του φανατικού Καθολικισμού στον οποίον η «ατιμασμένη» εξοστρακίζεται.[2] Ο σύγχρονος πουριτανισμός απορρέει από τον παλιό – αλλά εμπλουτίζεται από στοιχεία της δημοκρατικής ισοπέδωσης, της εξάλειψης οποιασδήποτε κοινωνικής αβρότητας που θεωρείται «αστική». Έτσι καταργείται ένα φυσικό πρωτόκολλο, ένα είδος σκιόφωτου όπου συμβαίνουν μικρές μηχανορραφίες οι οποίες ευνοούν τα αισθήματα περισσότερο από τους νόμους και τη θλιβερή τους διαφάνεια.

Πράγματι οι βαναυσότητες έναντι των γυναικών αυξάνονται όσο αυξάνεται η ανεξαρτησία τους. Υπάρχει κίνδυνος να γίνουμε μάρτυρες πρωτοφανούς έκρηξης βίας που θα τις «τιμωρεί» επειδή σήκωσαν κεφάλι. Πράγματι, μερικοί άνδρες αντιδρούν με τη λύσσα του δουλοκτήτη μπροστά στην κατάργηση της δουλείας. Η πρόοδος της ελευθερίας των γυναικών συμβαδίζει με το μίσος για τις ελεύθερες γυναίκες. Ωστόσο, θα ήταν παράλογο να συνάγουμε απ’ αυτά την προγραφή της σαγήνης και του φλερτ: ευτυχώς αυτά επιζούν και μάλιστα με τη συγκατάθεση των περισσότερων γυναικών. Οι υπόλοιπες –όσες καραδοκούν για να αποδώσουν στους άνδρες τις ιδιότητες του φαλλοκρατικού γουρουνιού– δεν καταλαβαίνουν ότι η διαδικασία της ισότητας ολοκληρώνται όταν η πειθώ αντικαθιστά την εξουσία και η συναίνεση τη βία.


[1] Alain de Botton, Οι χαρές και τα δεινά της εργασίας, Εκδ. Πατάκη, 2009 και Pascal Bruckner, Le paradoxe amoureux, Grasset, 2009.

[2] Βλ. την ταινία του Peter Mullan “Magdalene Sisters”, 2002.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Η καταγωγή της οικογένειας

Η καταγωγή της οικογένειας

Για την πραγματεία του Φρίντριχ 'Ενγκελς «Η καταγωγή της οικογένειας, της ατομικής ιδιοκτησίας και του κράτους» (Στο φως των ερευνών του Λ. Χ. Μόργκαν) (εκδ.  Σύγχρονη Εποχή)

Της Σώτης Τρια...

Με τον Σπινόζα, σε αναζήτηση της ευτυχίας

Με τον Σπινόζα, σε αναζήτηση της ευτυχίας

Της Σώτης Τριανταφύλλου

Σ' αυτό το βιβλίο, ο Βalthasar Thomass αναλύει τη σκέψη του Σπινόζα γύρω από τα ζητήματα της καλής ζωής, τους όρους της γνώσης, τον προσδιορισμό της αλήθειας, της ηθικής, καθώς και της πολιτικής και αισ...

Η συνωμοσιολογία ως τρόπος σκέψης

Η συνωμοσιολογία ως τρόπος σκέψης

Σκέψεις με αφορμή το βιβλίο του Pierre-André Taguieff «Θεωρίες συνωμοσίας» (μτφρ. Αναστασία Καραστάθη, εκδ. Πόλις).

Της Σώτης Τριανταφύλλου

Ο Pierre-André Taguieff είναι από εκείνους τους ιστορικούς που έχουν αναλάβει τη mission impossible να...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Τέσσερα ισπανικά έργα στο ξεκίνημα της νέας χρονιάς

Τέσσερα ισπανικά έργα στο ξεκίνημα της νέας χρονιάς

Το ισπανικό θέατρο έχει την τιμητική του στις αθηναϊκές σκηνές του Ιανουαρίου. Ιδού τέσσερα έργα που ξεχωρίσαμε. 

Του Νίκου Ξένιου

Σε σημαντική χοροθεατρική διασκευή είδαμε το «Σπίτι της Μπερνάρντα Άλμπα» του Φεδερίκο Γκαρθία Λόρκα, που συνοψίζει ...

Η Φανί Αρντάν διαβάζει Σολωμό στη Σορβόννη – Εκδήλωση του ΕΙΠ για τα 200 χρόνια από το 1821

Η Φανί Αρντάν διαβάζει Σολωμό στη Σορβόννη – Εκδήλωση του ΕΙΠ για τα 200 χρόνια από το 1821

Το Ελληνικό Ίδρυμα Πολιτισμού στη Σορβόννη: «Η Ελλάδα και η Γαλλία τον 19ο αιώνα». Την εκδήλωση διοργάνωσε και παρουσίασε ο συγγραφέας και Πρέσβης Πολιτισμού του ΕΙΠ στο Παρίσι Γιώργος Αρχιμανδρίτης. 

Επιμέλεια: Book Press

Κατάμεστο το Αμφιθέ...

«Η εξαφάνιση του δόκτορος Μίε», του Όλιβερ Χίλµες (προδημοσίευση)

«Η εξαφάνιση του δόκτορος Μίε», του Όλιβερ Χίλµες (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Oliver Hilmes «Η εξαφάνιση του δόκτορος Μίε» (μτφρ. Βασίλης Τσαλής), που κυκλοφορεί στις 19 Ιανουαρίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΔΡ ΒΙΚΤΟΡ ΜΙΛΕΡ-ΧΕΣ,
ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΤΟΥ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟΥ ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Η εξαφάνιση του δόκτορος Μίε», του Όλιβερ Χίλµες (προδημοσίευση)

«Η εξαφάνιση του δόκτορος Μίε», του Όλιβερ Χίλµες (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Oliver Hilmes «Η εξαφάνιση του δόκτορος Μίε» (μτφρ. Βασίλης Τσαλής), που κυκλοφορεί στις 19 Ιανουαρίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΔΡ ΒΙΚΤΟΡ ΜΙΛΕΡ-ΧΕΣ,
ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΤΟΥ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟΥ ...

«Τις Κυριακές που πετούν τα αεροπλάνα», του Γιώργου Πετράκη (προδημοσίευση)

«Τις Κυριακές που πετούν τα αεροπλάνα», του Γιώργου Πετράκη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση ενός αποσπάσματος από τη συλλογή τριών ιστοριών του Γιώργου Πετράκη «Τις Κυριακές που πετούν τα αεροπλάνα», η οποία θα κυκλοφορήσει τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Πληθώρα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ο Μάρκου στέκεται πίσω απ’ τ...

«Στο σπίτι: Μια περιδιάβαση στην Ιστορία από δωμάτιο σε δωμάτιο», του Μπιλ Μπράισον (προδημοσίευση)

«Στο σπίτι: Μια περιδιάβαση στην Ιστορία από δωμάτιο σε δωμάτιο», του Μπιλ Μπράισον (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Bill Bryson «Στο σπίτι: Μια περιδιάβαση στην Ιστορία από δωμάτιο σε δωμάτιο» (μτφρ. Κωστής Πανσέληνος), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 8 Δεκεμβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ο ΠΙΝΑΚΑΣ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2021

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2021

Φέτος περιμέναμε την εκπνοή της χρονιάς πριν συντάξουμε την καθιερωμένη μας πια λίστα με τα καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία της χρονιάς. Ο λόγος είναι ότι τούτες τις Γιορτές, εντονότερα από άλλες χρονιές, έφταναν βιβλία στο γραφείο μας ακόμη και παραμονές Πρωτοχρονιάς. Ακόμη και σημαντικά μυθιστορήματα διεθνώς αναγνωρισ...

100 βιβλία ποίησης του 2021 που αξίζει να προσέξετε

100 βιβλία ποίησης του 2021 που αξίζει να προσέξετε

Η εκδοτική κίνηση περί την ποίηση και φέτος στη χώρα μας εντονότατη, και σε ένα μεγάλο της κομμάτι πολύ ενδιαφέρουσα και ποιοτική. Οι μεταφράσεις σπουδαίων ξένων ποιητών και ποιητριών, όπως για παράδειγμα έγινε φέτος με τις νομπελίστριες Λουίζ Γκλικ και Βισουάβα Σιμπόρσκα, είναι σημαντικές εκδοτικές χειρονομίες. Πολ...

Τα καλύτερα δώρα για την Πρωτοχρονιά: 15 ξεχωριστά βιβλία

Τα καλύτερα δώρα για την Πρωτοχρονιά: 15 ξεχωριστά βιβλία

Την ώρα της αλλαγής του χρόνου, τη μαγική στιγμή που φέρει την υπόσχεση της επανεκκίνησης και την ελπίδα πως αυτή τη νέα χρονιά όλα μπορούν να γίνουν καλύτερα, το ωραιότερο δώρο που μπορούμε να κάνουμε στους αγαπημένους μας είναι ένα βιβλίο. Επιλέξαμε και προτείνουμε δεκαπέντε όμορφα, εμπνευσμένα, ξεχωριστά βιβλία, ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

07 Ιανουαρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2021

Φέτος περιμέναμε την εκπνοή της χρονιάς πριν συντάξουμε την καθιερωμένη μας πια λίστα με τα καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία της χρονιάς. Ο λόγος είναι ότι τούτες τις Γιορτέ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

14 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Τα βιβλία του χειμώνα: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται (ανανεωμένο)

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών και δοκιμίων από 34 εκδοτικούς οίκους. Επιμέλεια: Κώστας Αγορα

ΦΑΚΕΛΟΙ