Chris Impey

διαστημικής έρευνας είναι ελάχιστα. Το μεγαλύτερο μέρος αυτών των ερευνών έγιναν από δύο κυβερνήσεις που ανταγωνίζονταν για στρατιωτικούς και πολιτικούς σκοπούς. Τις ΗΠΑ και τη Ρωσία  Πρόκειται για μία ιδιαίτερη κατάσταση. Θέλω να πω ότι η Αμερική πήγε στο φεγγάρι μόνο και μόνο επειδή υπήρχε ανταγωνισμός με τη Ρωσία. Αν συνεχίσουμε να ερευνούμε το διάστημα μόνο για πολιτικούς λόγους δεν θα πετύχουμε και πολλά.» Αυτό επισήμανε μιλώντας στο Bookpress ο διακεκριμένος Αμερικανός καθηγητής Αστρονομίας  στο Πανεπιστήμιο της Αριζόνα Chris Impey. Υποδιευθυντής ενός από τα μεγαλύτερους αστρονομικούς τομείς της χώρας του και συγγραφέας πολλών βιβλίων για την εξερεύνηση του διαστήματος, ο Chris Impey βρέθηκε στην Ελλάδα για την παρουσίαση του βιβλίου του «Το ζωντανό Σύμπαν: Η αναζήτηση της ζωής στο Διάστημα» (Εκδόσεις Ψυχογιός). Ο καθηγητής μίλησε για τα σημερινά επιτεύγματα στον τομέα της εξερεύνησης του διαστήματος, τους 450 πλανήτες που έχουμε ανακαλύψει, εκτός από τη Γή, τα 150 εκατομμύρια πλανήτες του Γαλαξία μας που μοιάζουν με τη Γή, την πιθανότητα να βρούμε ζωή σε άλλους πλανήτες, αλλά και το προσωπικό του όραμα για το μέλλον των διαστημικών αποστολών. Ένα όραμα στο οποίο η ΝΑSΑ φαίνεται…. ξεπερασμένη και τη σκυτάλη θα μπορούσε να πάρει ο ιδιωτικός τομέας!... Την ίδια στιγμή η Κίνα, διαθέτει ισχυρές διαστημικές φιλοδοξίες και σε λιγότερο από δέκα χρόνια θα τις υλοποιήσει…

Ειδικότητά σας είναι ο τομέας της Αστροβιολογίας. Θα μπορούσατε να μας πείτε ποιο είναι το αντικείμενο αυτής της επιστήμης;

Η Αστροβιολογία είναι μία νέα επιστήμη, που συνδέει την Αστρονομία με τη Βιολογία, και στην πραγματικότητα θέτει το ερώτημα: Υπάρχει ζωή στο Διάστημα; Μέχρι σήμερα, ξέρουμε μόνο έναν πλανήτη στον οποίο υπάρχει ζωή και αυτός είναι η Γη. Η Αστροβιολογία όμως θέτει και άλλα ερωτήματα, που σχετίζονται για τη ζωή στη Γη. Πώς γεννήθηκε η ζωή στη Γη; Μεγάλο μέρος του αντικειμένου είναι ασφαλώς να ερευνούμε άλλους πλανήτες γύρω από άλλα αστέρια, διότι το 1995 για πρώτη φορά βρήκαμε ότι υπάρχουν πλανήτες γύρω και από άλλα αστέρια. Και σήμερα έχουμε εντοπίσει πολλούς από αυτούς,, περίπου 450 πλανήτες ! Αυτό είναι εξαιρετικά σημαντικό.

Η Αστροβιολογία έχει αλλάξει την αντίληψή μας για το Σύμπαν;

Η Αστροβιολογία μας έμαθε ότι μπορούν να βρεθούν πολλοί κατοικήσιμοι κόσμοι. Έτσι λοιπόν, ακόμη και αν ο Δίας ή κάποιοι άλλοι πλανήτες δεν δικαίωσαν τις ελπίδες μας για εύρεση ζωής, περιμένουμε και έχουμε αρχίσει να ερευνούμε να βρούμε πλανήτες ίδιους με τη Γή. Σύμφωνα με τις σημερινές προβλέψεις στον Γαλαξία μας υπάρχουν περίπου 150 εκατομμύρια(!) πλανήτες  που μοιάζουν με τη Γή! Ένας τεράστιος αριθμός, όπως καταλαβαίνετε!....

Τι σημαίνει ζωή; Έχει αλλάξει σήμερα ο ορισμός που δίναμε για τη ζωή στο παρελθόν;

Αυτό είναι ένα μεγάλο ερώτημα. Η μεγαλύτερη ανησυχία που υπάρχει είναι πως ο ορισμός της ζωής όπως τη γνωρίζουμε στη Γη, λειτουργεί πολύ καλά εδώ, όμως δεν είναι επαρκής για άλλα μέρη. Και αυτό είναι η μεγαλύτερη δυσκολία, Γιατί δεν μπορούμε να ψάξουμε για κάτι που δεν γνωρίζουμε. Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι πως  πηγαίνουμε για παράδειγμα στον Αρη και ψάχνουμε για μικροοσργανισμούς στους βράχους, πράγμα που κάνουμε, χρησιμοποιούμε PTR , έναν μηχανισμό που ενισχύει το DNA και το κάνει ανιχνεύσιμο. Αν όμως η ζωή σε έναν άλλο πλανήτη δεν βασίζεται στο DNA, τότε το πείραμα αποτυγχάνει και καταλήγουμε στο συμπέρασμα ότι δεν υπάρχει ζωή. Μπορεί όμως να υπάρχει και να μην την αναγνωρίσουμε!

Πιστεύετε ότι θα μπορούσαμε κάποια στιγμή να συναντήσουμε ευφυή ζωή στο Διάστημα?

Αυτό είναι ακόμη πιο δύσκολο. Τα πειράματα που έχουμε κάνει προς αυτή την κατεύθυνση είναι αρνητικά. Παλιότερα στέλναμε μηνύματα με την ελπίδα ότι θα πάρουμε μία απάντηση. Τώρα δεν στέλνουμε μηνύματα. Οι αστρονόμοι  για πάνω από 50 -60 χρόνια αναζήτησαν τεχνητά σήματα αλλά δεν άκουσαν ποτέ κάτι. Πρόκειται για 60 χρόνια αποτυχιών. Όμως οι ίδιοι επιστήμονες προτείνουν ότι τα πειράματα αυτά θα πρέπει να συνεχιστούν και σήμερα που η τεχνολογία των  computer  είναι πολύ πιο ισχυρή από ότι ήταν πριν από 10 χρόνια. Τώρα θα είχε πραγματικό ενδιαφέρον. Όμως όλοι αυτοί οι επιστήμονες που επιμένουν  ότι το πείραμα αυτό πρέπει να ξαναγίνει και τώρα που τα computer  είναι πολύ πιο ισχυρά,  ανησυχούν μήπως αντί για βακτηρίδια συναντήσουμε μεγάλα πλάσματα με νοημοσύνη!

Πρόσφατα ο καθηγητής Στίβεν Χόκινς δήλωσε ότι το καλύτερο που θα είχαμε να κάνουμε θα ήταν να κρατηθούμε μακριά από τους εξωγήινους, που ασφαλώς υπάρχουν. Πώς το σχολιάζετε;

Δεν θα ήθελα να πάρω αυτή τη δήλωση πολύ στα σοβαρά. Ο Στίβεν Χόκινς είναι ασφαλώς ένας πολύ έξυπνος άνθρωπος και ένας άριστος επιστήμονας, όμως δεν είναι αστροβιολόγος και η αστρονομία δεν είναι η ειδικότητα του. Επίσης νομίζω ότι δεν είναι σωστό να υποθέσουμε ότι αν βρούμε στο Σύμπαν ευφυή ζωή, αυτή θα είναι εχθρικά προς εμάς. Είναι πολύ πιθανό να υποθέσουμε ότι υπάρχει ευφυής ζωή εκεί έξω στο διάστημα και ότι η ζωή αυτή είναι πολύ προικισμένη από εμάς και πολύ πιο ικανή. Θα ήταν σύγχυση όμως αν υποθέταμε ότι αυτή η ανώτερη ικανότητα θα ήταν επικίνδυνη για εμάς. Η πιθανότερη εξήγηση κατά τη γνώμη μου ότι αν υπάρχουν όντα τέτοιου είδους δεν ενδιαφέρονται για μας.

Υπάρχει πιθανότητα να εντοπίσουμε κάποια ζωή στον Άρη ή στην Αφροδίτη;

Η Αφροδίτη είναι τρομερά ζεστή και ατμόσφαιρά της είναι δηλητηριώδης. Οι περισσότεροι επιστήμονες το θεωρούν απίθανο. Ωστόσο στην ανώτερή ατμόσφαιρά της οι θερμοκρασίες δεν είναι τόσο υπερβολικές και αρκετοί εικάζουν ότι μπορεί να υπάρχει ζωή που ζει στον αέρα. Πάντως η πιθανότητα ζωής στην Αφροδίτη φαίνεται πολύ μικρή. Αντίθετα η πιθανότητα ζωής στον Άρη φαίνεται πολύ πιο σοβαρή, όχι όμως στην επιφάνεια, γιατί εκεί η ατμόσφαιρα είναι πολύ κρύα, υπάρχει ισχυρή ακτινοβολία και δεν υπάρχει νερό. Όμως αν σκάψουμε σε βάθος θα μπορούσαμε να βρούμε νερό. Δυστυχώς οι αποστολές που στέλνουμε στον Άρη δεν μπορούν να σκάψουν σε μεγάλο βάθος. Για να φτάσεις σε βάθος 50 μέτρων στον Άρη χρειάζεσαι ένα τεράστιο τρυπάνι που είναι πολύ βαρύ και πολύ ακριβό να μεταφερθεί εκεί. Μέχρι σήμερα οι αποστολές που πηγαίνουν στον Άρη, μένουν στην επιφάνεια, την εξετάζουν μαζεύουν πετρώματα και σκάβουν ελάχιστα. Οι περισσότεροι επιστήμονες πιστεύουν ότι δεν μπορείς να βρεις ζωή με αυτό τον τρόπο. Μπορεί να βρεις στοιχεία για ύπαρξη προηγούμενης ζωής τίποτα περισσότερο όμως.

Πιστεύετε ότι μια νέα αποστολή στον Άρη θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί σύντομα;

Είναι  πολύ δαπανηρή. Οι περισσότεροι επιστήμονες θα ήθελα να έχουν μερικές πέτρες από αυτή την περιοχή του Άρη, αλλά αυτό είναι πολύ δαπανηρό και δεν υπάρχουν χρήματα για κάτι τέτοιο αυτή τη στιγμή. Η επόμενη αποστολή στον Άρη φεύγει σε δύο περίπου χρόνια και αυτή τη στιγμή δουλεύουν δύο μικρά Rover που σαφώς δεν είναι αρκετά να μας πουν για τη ζωή στον Άρη. Πιστεύω ότι τα καλύτερα σημεία για εξερεύνηση στον Άρη είναι αυτή η αποξηραμένη λίμνη καθώς και η περιοχή των Πόλων. Εκεί υπάρχει παγωμένο νερό και μπορεί σε αυτό τον πάγο να υπάρχουν δείγματα ζωής.

Ποιο είναι το προσωπικό σας όραμα για το μέλλον της εξερεύνησης του διαστήματος;

Προσβλέπω σε ένα μέλλον όπου οι κυβερνήσεις θα δημιουργήσουν έναν διαστημικό συνεταιρισμό και δεν θα είναι μόνο μία.. Όπως μαθαίνω η Κίνα έχει φιλόδοξο διαστημικό πρόγραμμα και σε λιγότερο από 10 χρόνια θα έχει το δικό της διαστημικό σταθμό στο φεγγάρι, αλλά και άλλες χώρες εκδηλώνουν διαστημικές φιλοδοξίες.. Πιστεύω όμως ότι και ο ιδιωτικός τομέας θα μπορούσε να κάνει πολλά περισσότερα.

Με ποιο τρόπο θα μπορούσε να ενδιαφερθεί για το διάστημα ο ιδιωτικός τομέας;

Αν δημιουργηθεί ένα απλό και βιώσιμο επιχειρηματικό μοντέλο, νομίζω ότι πολλοί πλούσιοι άνθρωποι θα μπορούσαν να χρηματοδοτήσουν κάτι τέτοιο και αρκετοί άνθρωποι θα ήθελαν να ζήσουν τη μοναδική εμπειρία εκτόξευσης στο διάστημα και να βρεθούν σε τροχιά γύρω από τη Γη! Αυτό θα κόστιζε περίπου 100. -150.000 δολάρια, πολλά λεφτά όμως πολλοί θα ήταν διατεθειμένοι να το δώσουν και το όφελος από μία τέτοια επιχείρηση θα μπορούσε να φτάσει έως και 50 δις το χρόνο! Αυτή είναι μία προσιτή ιδιωτική επιχείρησα και πιστεύω ότι στο μέλλον θα πραγματοποιηθεί και θα δώσει πόρους για τη χρηματοδότηση και άλλων διαστημικών ερευνών. Οι κυβερνήσεις κάνουν επιστημονική έρευνα υποκινούμενες από στρατιωτικούς σκοπούς., ο ιδιωτικός τομέας θα μπορούσε να στραφεί σε αυτή από οικονομικούς λόγους. Και στις δύο περιπτώσεις η επιστήμη θα ωφεληθεί. Διότι η τεχνολογία εξελίσσεται πολύ γρήγορα και η ΝΑSΑ δεν μπορεί να την παρακολουθήσει… Χρησιμοποιούμε τον ίδιο δορυφόρο που είχαμε πριν από 35-40 χρόνια και η τεχνολογία του είναι πια πολύ απαρχαιωμένη. Έχουν καταστραφεί μηχανήματα που δεν έχουν αντικατασταθεί. Οι άνθρωποι δεν εντυπωσιάζονται πια από το όραμα της  ΝΑSΑ. Αντίθετα υπάρχουν  προσωπικότητες όπως ο Richard Bradson και άλλοι ισχυροί εκατομμυριούχοι, οποιοσδήποτε από τους οποίους θα μπορούσε να χρηματοδοτήσει μία αποστολή στον Άρη. Πιστεύω ότι αργά η γρήγορα στο μέλλον οι πλούσιοι άνθρωποι της Γης θα ενδιαφερθούν για τον τομέα του διαστήματος.

Πώς βλέπετε το μέλλον του ηλιακού μας συστήματος; Ευθύνεται η ακτινοβολία του Ήλιου ή η ανθρώπινη δραστηριότητα για την υπερθέρμανση του πλανήτη;

Πράγματι υπάρχει μία διαφωνία σε σχέση με αυτό το θέμα. Όμως ότι τα στοιχεία που έχουμε συνηγορούν πως ευθύνεται η ανθρώπινη δραστηριότητα. Δεν έχουμε παρατηρήσει κάτι εξαιρετικά διαφορετικό στη συμπεριφορά του Ήλιου, σε σχέση με το παρελθόν.

Τελικά η εξερεύνηση του διαστήματος είναι μία συναρπαστική περιπέτεια για τον άνθρωπο ή μήπως είναι και αναγκαιότητα;

Νομίζω ότι ακόμη και αν βρούμε έναν πλανήτη ίδιο με τη Γη, μία δίδυμη αδελφή της Γης , ακόμη και αν κάνουμε τον Άρη κατοικήσιμο, τίποτα από όλα αυτά δεν μας απαλλάσσει από την ανάγκη να φροντίζουμε τη Γη και τίποτα δεν θα μας σώσει αν καταστραφεί. Εμείς οι άνθρωποι πρέπει να σώσουμε τη Γη, διότι δεν υπάρχει προς το παρόν,  άλλο καλύτερο μέρος για να πάμε!!!!

ΙΝFO

Το βιβλίο του Chris Impey «Το ζωντανό Σύμπαν: Η αναζήτηση της ζωής στο Διάστημα» κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ψυχογιός. Μετφρ. Δημήτριος Ε. Θεοδώρου, Εισαγωγή Μάνος Δανέζης.