laurent soutter

Μια ενδιαφέρουσα συζήτηση για τη επιρροή του ποτού στους ανθρώπους με τον Βέλγο δημοσιογράφο και δοκιμιογράφο Λοράν ντε Σουτέρ [Laurent de Sutter]. Αφορμή το βιβλίο του «Η τέχνη της μέθης» (μτφρ. Ζωή Καραμπέκιου, εκδ. Το μέλλον). 

Συνέντευξη στην Αγγελική Δημοπούλου

Ο Λοράν ντε Σουτέρ (Laurent de Sutter, 1977) είναι Βέλγος δοκιμιογράφος, επιμελητής, κριτικός και καθηγητής νομικής. Έχει γράψει περισσότερα από είκοσι βιβλία, που έχουν εκδοθεί σε δεκατέσσερις γλώσσες κι έχει τιμηθεί με πολλά βραβεία.

Στο βιβλίο του Η τέχνη της μέθης που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Το Μέλλον, σε μετάφραση της Ζωής Καραμπέκιου, κάνει μια ερευνητική βουτιά σε ένα πολυσχιδές και αμφιλεγόμενο ζήτημα που εξελίσσεται σε σχεδόν υπαρξιακό. «Να μεθάω ή να μη μεθάω;»

vakxikon schouter h texnh ths methis

«Η τέχνη της μέθης». Ένα δοκίμιο για τη «μάχη» των απόψεων γύρω από τη χρήση του αλκοόλ και τη μέθη που επιφέρει; Θα μπορούσατε να μοιραστείτε με τους αναγνώστες κάποια πράγματα για τον πυρήνα του βιβλίου;

Είναι ένα βιβλίο για την ιδέα της διέγερσης. Τι σημαίνει να είσαι «ενθουσιασμένος» σε ένα πλαίσιο όπου η «διέγερση» θεωρείται προβληματική, επικίνδυνη - και πρέπει να κατασταλεί; Από τον 19ο αιώνα (και την εφεύρεση των χειρουργικών αναισθητικών), η «διέγερση» είναι ο εχθρός, λες και το γεγονός ότι ένας άνθρωπος είναι ενθουσιασμένος θα μπορούσε να οδηγήσει στις πιο δραματικές συνέπειες. Αντί για ενθουσιασμένα υποκείμενα, των οποίων ο ενθουσιασμός θα μπορούσε να «μολύνει» άλλους, ίσως σε σημείο εξέγερσης, αναταραχής ή επανάστασης, οι εξουσίες θέλουν εξημερωμένα, καταθλιπτικά υποκείμενα. Η διφορούμενη σχέση μας με το αλκοόλ και τη μέθη βρίσκεται ακριβώς εκεί: στην καχυποψία μας προς τη διέγερση και τις πιθανές ανατρεπτικές δυνάμεις της. Ήθελα να τα αντιμετωπίσω σε πέντε διαφορετικά πεδία: κοινωνικό, καλλιτεχνικό, επιστημονικό, πολιτικό και οντολογικό ή μεταφυσικό.

Ήθελα αυτό το βιβλίο να αποκαταστήσει την ιδιομορφία και τον εξωτισμό της μέθης στον πυρήνα της. Γι’ αυτό αποφάσισα να βασιστώ σε μεγάλο βαθμό στις αραβικές, κινεζικές και ιαπωνικές παραδόσεις.

Πώς και γιατί αποφασίσατε να ερευνήσετε το συγκεκριμένο θέμα;

Άρχισα να σκέφτομαι αυτό το βιβλίο όταν τελείωσα το «Ναρκοκαπιταλισμός» (στα ελληνικά από τις εκδόσεις Τοποβόρος), που πραγματεύεται τη σκοτεινή πλευρά της διέγερσης - την καταστολή της μέσω αναισθητικών, αντικαταθλιπτικών, ψυχαγωγικών ναρκωτικών κ.λπ. Ένιωσα ότι η απουσία αλκοόλ από τον «Ναρκοκαπιταλισμό» ήταν ένα πρόβλημα - αλλά την ίδια στιγμή υποψιαζόμουν ότι ο ρόλος του ήταν πιο διφορούμενος, πολύπλοκος και πλούσιος από τον ρόλο των άλλων ουσιών. Επιπλέον, ας το παραδεχτούμε: λατρεύω το ποτό - και έχω ασχοληθεί αρκετά με τη σκηνή των κοκτέιλς και των φυσικών ποτών. Το μόνο σίγουρο ήταν ότι δεν ήθελα να γράψω ακόμη ένα βιβλίο για την προέλευση του αλκοόλ, τις μεγάλες δυτικές μορφές της μέθης κλπ. Ήθελα αυτό το βιβλίο να αποκαταστήσει την ιδιομορφία και τον εξωτισμό της μέθης στον πυρήνα της. Γι’ αυτό αποφάσισα να βασιστώ σε μεγάλο βαθμό στις αραβικές, κινεζικές και ιαπωνικές παραδόσεις. Ένιωσα ότι ήταν ιστορίες και ιδέες που θα έπρεπε να συμπεριληφθούν και θα μπορούσαν να βοηθήσουν στην αποκαθήλωση της εμπειρίας μας για το τι είναι και τι θα μπορούσε να είναι το αλκοόλ.

Πόση προσπάθεια και τι είδους έρευνα χρειάστηκε για τη συγγραφή του συγκεκριμένου βιβλίου και πόσος χρόνος χρειάστηκε;

Όπως είπα, ήμουν -κατά κάποιον τρόπο αυθόρμητα- καλά ενημερωμένος και με τεκμήρια για ένα μεγάλο μέρος του θέματος, ως ενεργό μέλος της σκηνής του ποτού και ως κάποιος που ενδιαφέρεται για τις πρόσφατες τάσεις στον τομέα αυτό. Ή ίσως είμαι απλώς πότης. Τέλος πάντων. Έπρεπε απλώς να καταλάβω μερικές ιδέες (για παράδειγμα, αυτή του «εξωτερικού» που ανοίγει η μέθη) και να προσπαθήσω να κάνω αυτό το βιβλίο μια ελκυστική, ίσως και μεθυστική επίσης, εμπειρία. Η ιδέα ήταν ότι ήθελα αυτό το βιβλίο να είναι ένα βιβλίο θεωρίας που θα διαβάζεται σαν λογοτεχνικό δοκίμιο - και όπου οι έννοιες, οι ιδέες και οι αφηγήσεις θα παρουσιάζονται με ομαλό, λεπτό, σχεδόν σαγηνευτικό τρόπο. Ήταν μια ενδιαφέρουσα άσκηση γραφής για μένα.

Θα έλεγα ότι η σκέψη για τη μέθη και το ποτό είναι κυρίως σκέψη αναφορικά με τη δύναμη: οι δυνάμεις που θέλουν να δαμάσουν ή να χρησιμοποιήσουν τις δυνατότητες της μέθης και οι δυνάμεις που της αντιστέκονται.

Αν έπρεπε να μοιραστείτε με τους αναγνώστες την πιο εντυπωσιακή ιστορία, άποψη που συναντήσατε ή συνειδητοποίηση που κάνατε ενώ εργαζόσασταν για το βιβλίο, ποια θα ήταν αυτή και γιατί;

Θα έλεγα ότι η σκέψη για τη μέθη και το ποτό είναι κυρίως σκέψη αναφορικά με τη δύναμη: οι δυνάμεις που θέλουν να δαμάσουν ή να χρησιμοποιήσουν τις δυνατότητες της μέθης και οι δυνάμεις που της αντιστέκονται. Η κατανάλωση αλκοόλ δεν είναι απλώς θέμα υγείας, ή χαράς, ή κοινωνικότητας, ή τελετουργιών κ.λπ. Έχει να κάνει πραγματικά με το πώς πλαισιώνεται η εμπειρία μας για το τι είναι δυνατό ή όχι - και μπορεί να επαναπλαισιωθεί. Γενικά, τα έργα μου περιστρέφονται γύρω από το διαίρεση μεταξύ δυνατού και αδύνατου - και το είδος των αναξιοποίητων δυνατοτήτων που κρύβει αυτός ο διαχωρισμός ή καθιστά ακριβώς αδύνατο να τις δεις ή να τις φανταστείς. Η μέθη, από αυτή την άποψη, είναι πολύ ενδιαφέρουσα, γιατί είναι τόσο κορεσμένη από κλισέ, είτε θετικά είτε αρνητικά. Ο πνευματικός μέθυσος, ο αξιολύπητος μέθυσος, ο θρησκευόμενος μέθυσος, ο λογοτέχνης μέθυσος, ο άρρωστος μέθυσος, ο μεθυσμένος την επόμενη μέρα, κ.λπ. Για μένα, αυτά τα κλισέ είναι μέρος του διαχωρισμού που μόλις ανέφερα. Μας κάνουν πιο δύσκολο να σκεφτούμε κάτι άλλο. Αλλά αυτό το κάτι άλλο είναι η μόνη σκέψη που με ενδιαφέρει.

Laurent de Sutter methi

Η μέθη υπάρχει από τότε που είμαστε σε θέση να γνωρίζουμε την ιστορία. Οι λόγοι που οδηγούν σε αυτή ή απωθούν τους ανθρώπους από αυτή είναι, θα λέγατε περισσότερο ψυχολογικοί ή περισσότερο κοινωνικο-πολιτισμικοί;

Οι ιστορικοί θα έλεγαν ότι είναι ανθρωπολογικοί και βιολογικοί: επηρεάζοντας τον προμετωπιαίο φλοιό (όπου βρίσκονται οι λογικές μας λειτουργίες), το αλκοόλ επιτρέπει στα επιθετικά πρωτεύοντα που είναι βιολογικά τα ανθρώπινα όντα να αντιμετωπίσουν πραγματικά τους άλλους χωρίς να θέλουν να χτυπήσουν, να κλέψουν, να βιάσουν ή να σκοτώσουν. Αυτό εξηγεί γιατί, όπως ανακάλυψαν οι αρχαιολόγοι τις τελευταίες δεκαετίες, το πρωτόγονο οινόπνευμα (κάποιο είδος βασικής μπύρας κριθαριού ή σιταριού) προϋπήρχε στην πραγματικότητα της εφεύρεσης του ψωμιού, παρόλο που παρασκευαζόταν με το ίδιο είδος δημητριακών. Η γεωργία, αν θέλετε, δεν αναπτύχθηκε για να ταΐσει τους ανθρώπους, αλλά για να τους σερβίρει ποτό - έτσι ώστε να μπορούν με κάποιο τρόπο να τα πηγαίνουν καλά μεταξύ τους. Έτσι, το αλκοόλ, με αυτή την έννοια, είναι πραγματικά ένα παράδοξο όργανο «πολιτισμού» - όπως συνήθιζε να το τοποθετεί ο William Faulkner. Αλλά εγώ ενδιαφέρομαι μάλλον για το πώς μπορεί επίσης να «από-πολιτίσει», να αμφισβητήσει τα όρια και τα σύνορα του πολιτισμού και, κατά τον από-πολιτισμό, να μας βοηθήσει να σκεφτούμε έναν άλλο πιθανό πολιτισμό, πέρα ή έξω, που θα μπορούσε να σταθεί κριτικά σε αυτόν που ζούμε.

Οι πραγματικές στιγμές της αλήθειας συμβαίνουν μόνο όταν είμαστε «διεγερμένοι», δηλαδή «καλούμαστε» ή «απομακρυνόμαστε» από τον εαυτό μας,

Καταλήξατε σε κάποια αλήθεια μέσα από αυτό το πνευματικό ταξίδι στις μεταμορφώσεις που επιφέρει η μέθη;

Ακριβώς: η αλήθεια είναι το γεγονός ότι η ίδια η αλήθεια ανήκει σε έναν κόσμο όπου πρέπει να κάνουμε διάκριση μεταξύ μεθυσμένου και νηφάλιου. Οι αλήθειες, στην ιστορία της δυτικής φιλοσοφίας, φαίνεται να απαιτούν πάντα νηφαλιότητα. Οι αλήθειες απαιτούν καθαρό μυαλό, αίσθηση μεθόδου, διαύγεια αντίληψης που υποτίθεται ότι βλάπτει η μέθη (και μάλιστα από την αυστηρή σκοπιά της βιολογίας). Ωστόσο, ποια μέθη μας βοηθά να σκεφτούμε είναι το αντίθετο: τι θα γινόταν αν η νηφαλιότητα ήταν μια φαντασίωση του νου - και τι θα γινόταν αν υπήρχαν μόνο μεθυσμένες αλήθειες; Κι αν οι πραγματικές στιγμές της αλήθειας συμβαίνουν μόνο όταν είμαστε «διεγερμένοι», δηλαδή «καλούμαστε» ή «απομακρυνόμαστε» από τον εαυτό μας, τις βεβαιότητες και τις συνήθειές μας; Αυτό ήταν, τουλάχιστον, το επιχείρημα του Ραμπελαί στο περίφημο απόσπασμα του Μαντείου της Θείας Μπουκάλας στο Πέμπτο Βιβλίο. Τείνω να πιστεύω ότι είχε δίκιο.

Αν μπορούσατε να πιείτε ένα ποτό με έναν συγγραφέα/ποιητή, έναν φιλόσοφο ή έναν πολιτικό, ποιον θα επιλέγατε και γιατί; Και ποια θα ήταν η πρώτη ερώτηση που θα του κάνατε για την… τέχνη της μέθης;

Θα ήταν πιθανώς με τον Κινέζο ποιητή Li Bai (ή Li Po) -έναν από τους τρεις μεγάλους της περιόδου Tang (μαζί με τους Du Fu και Wang Wei). Αλλά δεν θα μιλούσαμε. Θα πίναμε απλώς κρασί από ρύζι κοιτάζοντας το φεγγάρι. Όλα θα γίνονταν ξεκάθαρα.

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Ίβα Πεζουασβίλι: «Η Αθήνα σε αιχμαλωτίζει αβίαστα»

Ίβα Πεζουασβίλι: «Η Αθήνα σε αιχμαλωτίζει αβίαστα»

Συνέντευξη με τον Γεωργιανό συγγραφέα Ίβα Πεζουασβίλι [Iva Pezuashvili] με αφορμή την έκδοση του μυθιστορήματός του «Φρεάτιο απορριμάτων» (μτφρ. Βέρικα Μκελάτζε, εκδ. Βακχικόν). 

Συνέντευξη στην Αγγελική Δημοπούλου

Ο Ίβα Πεζουασβίλι (Iva P...



Σεργκέι Μπιριουκόφ: «Είμαι ακαδημαϊκός ερευνητής, αλλά υπάρχει μέσα μου ένας ειρωνικός ποιητής»

Σεργκέι Μπιριουκόφ: «Είμαι ακαδημαϊκός ερευνητής, αλλά υπάρχει μέσα μου ένας ειρωνικός ποιητής»

Συνέντευξη με τον Ρώσο ποιητή Σεργκέι Μπιριούκοφ [Sergej Birjukov] με αφορμή την έκδοση επιλογής ποιημάτων του με τον τίτλο «Ποίηση» (μτφρ. Ελένη Κατσιώλη, εκδ. Βακχικόν). 

Συνέντευξη στην Αγγελική Δημοπούλου

Ο Σεργκέι...

Ίλια Λέοναρντ Πφέιφερ: «Λυπάμαι τους ανθρώπους που δεν διαβάζουν διότι ζουν μόνο μια ζωή»

Ίλια Λέοναρντ Πφέιφερ: «Λυπάμαι τους ανθρώπους που δεν διαβάζουν διότι ζουν μόνο μια ζωή»

Μια συζήτηση με τον συγγραφέα Ίλια Λέοναρντ Πφέιφερ [Ilja Leonard Pfeijffer], ο οποίος ήταν καλεσμένος στο 3ο Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων για την παρουσίαση του βιβλίου του Grand Hotel Europa (μτφρ. Μαργαρίτα Μπονάτσου, εκδ. Ίκαρος).

Συνέντευξη στον Διονύση Μαρίνο

...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Βίος και Πολιτεία»: Η Εύα Καραϊτίδη, εκδότρια της Εστίας, έρχεται στο Υπόγειο

«Βίος και Πολιτεία»: Η Εύα Καραϊτίδη, εκδότρια της Εστίας, έρχεται στο Υπόγειο

Στο 48ο επεισόδιο της σειράς συζητήσεων στο Βιβλιοπωλείο της Πολιτείας με ανθρώπους από το χώρο του βιβλίου και της σκέψης, o Κώστας Κατσουλάρης συνομιλεί με την εκδότρια της Εστίας, Εύα Καραϊτίδη. Η συζήτηση θα μεταδοθεί, την Πέμπτη, 25 Ιουλίου, στις 7.00μμ.

Επιμέλεια: Book Press

...
Επιστρέφει τον Νοέμβρη η 3η Διεθνής Έκθεση Βιβλίου Λεμεσού

Επιστρέφει τον Νοέμβρη η 3η Διεθνής Έκθεση Βιβλίου Λεμεσού

Αναβαθμισμένη, πλουσιότερη, υποσχόμενη και με πολλές εκπλήξεις θα είναι φέτος η Διεθνής Έκθεση Βιβλίου Λεμεσού, η οποία επιστρέφει για τρίτη χρονιά στους Χαρουπόμυλους Λαντίτη, από τις 22 μέχρι τις 24 Νοεμβρίου 2024.

Επιμέλεια: Book Press

Όπως δηλώνουν...

Καλοκαίρι 2024: Γκουρογιάννης, Βανς, Κουτσί – Τρία επίκαιρα μυθιστορήματα

Καλοκαίρι 2024: Γκουρογιάννης, Βανς, Κουτσί – Τρία επίκαιρα μυθιστορήματα

Τρία μυθιστορήματα που εφάπτονται με σημαντικές πλευρές της πραγματικότητας αυτού του δύσκολου καλοκαιριού. Κύπρος, αμερικανικές εκλογές, Παλαιστίνη. Τρία μυθιστορήματα που μας βοηθούν να εμβαθύνουμε σε μεγάλα γεγονότα, χωρίς να μας περιορίζουν σε αυτά.

Γράφει ο Κ.Β. Κατσ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Ο λαγός έχει λεφτά» του Τζον Απντάικ (προδημοσίευση)

«Ο λαγός έχει λεφτά» του Τζον Απντάικ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση του επίμετρου του Γιώργου-Ίκαρου Μπαμπασάκη, από το μυθιστόρημα του Τζον Απντάικ [John Updike] «Ο λαγός έχει λεφτά» (μτφρ. Πάνος Τομαράς), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 12 Ιουλίου από τις εκδόσεις Οξύ.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Η Μεγάλη Αμερικανική βόλτα τε...

«Σκάβοντας εντός» του Χρήστου Β. Μασσαλά (προδημοσίευση)

«Σκάβοντας εντός» του Χρήστου Β. Μασσαλά (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του ομότιμου καθηγητή πανεπιστημίου Ιωαννίνων, 
Χρήστου Β. Μασσαλά «Σκάβοντας εντός», το οποίο θα κυκλοφορήσει το επόμενο διάστημα από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ξύπνησε μέσα μου η επιθ...

«Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» του Αλέξις Ραβέλο (προδημοσίευση)

«Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» του Αλέξις Ραβέλο (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το αστυνομικό μυθιστόρημα του Αλέξις Ραβέλο [Alexis Ravelo] «Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» (μτφρ. Κρίτων Ηλιόπουλος), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 25 Ιουνίου από τις εκδόσεις Τόπος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

2ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα βιβλία του 21ου αιώνα σύμφωνα με τους Νιου Γιορκ Τάιμς – Μεθοδολογία, σχόλια, διακρίσεις, τα 20 πρώτα

Τα 100 καλύτερα βιβλία του 21ου αιώνα σύμφωνα με τους Νιου Γιορκ Τάιμς – Μεθοδολογία, σχόλια, διακρίσεις, τα 20 πρώτα

Τα 100 καλύτερα βιβλία του 21ου αιώνα, όπως ψηφίστηκαν από 503 μυθιστοριογράφους, συγγραφείς μη μυθοπλαστικών έργων, ποιητές, κριτικούς και άλλους βιβλιόφιλους – με την επιμέλεια των συντακτων του Book Review των Νew Υork Τimes. Έκπληξη; Οι γυναίκες συγγραφείς είναι, οριακά, περισσότερες από τους άντρες. 

...
50 χρόνια από την εισβολή στην Κύπρο: 5 μυθιστορήματα που μιλούν για το ανεπούλωτο τραύμα

50 χρόνια από την εισβολή στην Κύπρο: 5 μυθιστορήματα που μιλούν για το ανεπούλωτο τραύμα

Στις 20 Ιουλίου συμπληρώνονται 50 χρόνια από τον Αττίλα Ι που αποτέλεσε την πρώτη πράξη της κυπριακής τραγωδίας. Επιλέγουμε πέντε μυθιστορήματα που εξετάζουν τα επίχειρα της Ιστορίας μέσα από το πρίσμα προσωπικών καταστροφών. Εικόνα στο κέντρο του άρθρου: © Doros Partasides. 

...
Θρίλερ στην καρδιά του καλοκαιριού: 13 μυθιστορήματα που ανεβάζουν την αδρεναλίνη

Θρίλερ στην καρδιά του καλοκαιριού: 13 μυθιστορήματα που ανεβάζουν την αδρεναλίνη

Σίριαλ κίλερς, πτώματα που ξεθάβονται τυχαία, ένοχα μυστικά που έρχονται από το παρελθόν, βία και αγωνία στο έπακρο. Επιλέγουμε 13 θρίλερ για τις καυτές ημέρες και νύχτες του καλοκαιριού. 

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ