Πέντε μήνες μετά από τη δολοφονική επίθεση σε βάρος του Σαλμάν Ρούσντι [Salman Rushdie], ο συντάκτης του New Yorker David Remnick συνάντησε τον διακεκριμένο συγγραφέα στο γραφείο του λογοτεχνικού ατζέντη του. Συζήτησαν για την επίθεση που παραλίγο να του κοστίσει τη ζωή, για τους βλάσφημους «Σατανικούς στίχους», καθώς και για το νέο μυθιστόρημά του με τίτλο «Victory City». Τα βιβλία του Ρούσντι κυκλοφορούν στα ελληνικά από τις εκδόσεις Ψυχογιός.
Επιμέλεια: Book Press
Λίγες ημέρες πριν από τα Χριστούγεννα, «ένα κρύο και βροχερό πρωινό», ο David Remnick βρέθηκε στο γραφείο του Andrew Wylie, του λογοτεχνικού ατζέντη του Σαλμάν Ρούσντι. Όπως αναφέρει στο άρθρο του στον New Yorker, ο Ρούσντι εμφανίστηκε μετά από λίγο και άρχισε να χαιρετά το προσωπικό, μιλώντας «με μια προφορά που έχει κάτι από κάθε πόλη που έχει ζήσει – από τη Βομβάη, το Λονδίνο, τη Νέα Υόρκη».
«Βλέποντάς τον να προχωρά στην αίθουσα, έμεινα έκπληκτος: είχε χάσει περισσότερα από σαράντα κιλά εξαιτίας της επίθεσης με το μαχαίρι. Ο δεξής φακός των γυαλιών του ήταν μαύρος. Εξαιτίας της επίθεσης, έχει χάσει την όρασή του από το ένα μάτι και πλέον συνηθίζει να διαβάζει από ένα iPad, για να μπορεί να προσαρμόζει την ένταση της φωτεινότητας και το μέγεθος των γραμμάτων. Στη δεξιά πλευρά του προσώπου του υπάρχουν ουλές. Μιλάει άπταιστα, όπως παλιά, όμως το κάτω χείλος του κρέμεται λίγο από τη μια πλευρά. Το ωλένιο νεύρο στο αριστερό του χέρι υπέστη σοβαρή βλάβη», σημειώνει ο Remnick.
Ο Ρούσντι δεν μπορεί να πληκτρολογήσει καλά, καθώς έχει χάσει την αίσθηση της αφής στα δάχτυλα του αριστερού χεριού του. Συνεχίζει να γράφει, αλλά με πιο αργούς ρυθμούς. Όπως είπε στον Remnick:
«Έβλεπα εφιάλτες, δεν είχαν να κάνουν με το περιστατικό, ήταν όμως τρομακτικοί. Πλέον, βλέπω λιγότερους. Είμαι καλά. Μπορώ να σηκωθώ και να περπατήσω. Όταν λέω πως είμαι καλά, εννοώ πως υπάρχουν ακόμα μέλη του σώματός μου που χρειάζονται συνεχόμενη επιτήρηση. Ήταν μια άγρια επίθεση.
»Αισθάνομαι κάτι σαν μετατραυματικό στρες, ξέρετε. Μου είναι πολύ, πολύ δύσκολο να γράψω. Κάθομαι να γράψω και δεν συμβαίνει τίποτα. Στο μυαλό μου υπάρχει μόνο σκοτάδι και σκουπίδια, γράφω λέξεις και τις σβήνω την επόμενη μέρα. Δεν έχω συνέρθει ακόμα».
Οι «βλάσφημοι» Σατανικοί στίχοι και ο φετβάς του Χομεϊνί
Το τέταρτο μυθιστόρημα του Ρούσντι, με τίτλο Σατανικοί στίχοι (μτφρ. Γιώργος-Ίκαρος Μπαμπασάκης, εκδ. Ψυχογιός), θεωρήθηκε βλάσφημο από πολλά μέλη της μουσουλμανικής κοινότητας, καθώς αναφέρεται στους «σατανικούς στίχους», που, κατά την ισλαμική παράδοση, θεωρήθηκαν ιεροί από τον προφήτη Μωάμεθ, ο οποίος αγνοούσε πως αναφέρονταν σε παγανιστικές θεότητες.
Ο Ρούσντι διάβασε τη συγκεκριμένη ιστορία όταν ήταν ακόμα φοιτητής στο πανεπιστήμιο. «Σκέφτηκα πως ήταν μια καλή ιστορία. Χρόνια αργότερα, συνειδητοποίησα πραγματικά πόσο καλή ήταν», είπε στον Remnick. Στο μυθιστόρημά του, ο Ρούσντι παρουσιάζει τον Μωάμεθ ως «έναν ατελή άνθρωπο, που είναι όμως ειλικρινής και αντιμετωπίζει με θάρρος τους κατήγορούς του».
Το 1989, λίγους μήνες μετά από την κυκλοφορία των Σατανικών στίχων, ο Ανώτατος Ηγέτης του Ιράν, Αγιατολάχ Χομεϊνί, εξέδωσε έναν φετβά, ένα διάταγμα, που απαιτούσε τον θάνατο του συγγραφέα. Ο Ρούσντι έχει ζήσει «τα τρία τέταρτα της ζωής του κυνηγημένος» και, όπως σημειώνει ο Remnick, «πλέον δεν είναι απλώς ένας συγγραφέας ιστοριών, αλλά είναι από μόνος του μια ιστορία, ένα επίμαχο ζήτημα, μια υπόθεση».
Μιλώντας για τον Χάντι Μάταρ, τον 24χρονο άνδρα που του επιτέθηκε στη Νέα Υόρκη τον περασμένο Αύγουστο, ο συγγραφέας είπε:
«Δεν ξέρω τι να σκεφτώ για αυτόν, γιατί δεν τον έχω γνωρίσει. Έχω διαβάσει μονάχα την ηλίθια συνέντευξή του στην εφημερίδα New York Post. Μόνο ένας ηλίθιος θα έδινε αυτή τη συνέντευξη. Ξέρω πως έχουμε πολύ καιρό ακόμα μέχρι τη δίκη. Μπορεί να συμβεί μετά από το τέλος του επόμενου έτους. Υποθέτω πως θα έχω μάθει περισσότερα για εκείνον μέχρι τότε».
Το νέο του μυθιστόρημα έχει τον τίτλο Victory city
Ο Ρούσντι δήλωσε πως είναι συγκινημένος από τη συμπαράσταση του κόσμου και των συναδέλφων του, όμως αποκάλυψε πως δεν επιθυμεί να υιοθετήσει τον ρόλο του θύματος. Θα προτιμούσε ο κόσμος να διαβάζει τα βιβλία του παρά να ασχολείται με το περιστατικό της Νέας Υόρκης και την υπόθεση του φετβά.
«Ελπίζω πως με την κυκλοφορία του [νέου μου βιβλίου], τα πράγματα θα αλλάξουν ως ένα βαθμό. Ανέκαθεν πίστευα πως τα βιβλία μου είναι πιο ενδιαφέροντα από τη ζωή μου. Δυστυχώς, ο κόσμος φαίνεται να διαφωνεί».
Το τελευταίο μυθιστόρημά του, με τίτλο Victory city, κυκλοφόρησε πριν από λίγο καιρό. Είναι μια ιστορία που θυμίζει σανσκριτικό έπος, με πρωταγωνίστρια μια νεαρή ποιήτρια που ιδρύει μια παντοδύναμη αυτοκρατορία χάρη στη δύναμη της φαντασίας της. Σύμφωνα με τον συγγραφέα, το Victory city είναι μια αλληγορική ιστορία για «την κατάχρηση της εξουσίας και τον σεχταρισμό».
Τα μελλοντικά του σχέδια
Πριν από την επίθεση στη Νέα Υόρκη, ο Σαλμάν Ρούσντι σχεδίαζε να γράψει ένα μυθιστόρημα επηρεασμένο από τις μυθοπλασίες του Φραντς Κάφκα και του Τόμας Μαν. Όμως, μετά από όσα συνέβησαν, ο συγγραφέας σκοπεύει να δώσει προτεραιότητα σε ένα έργο αυτοβιογραφικό, όπως το παλαιότερο βιβλίο του με τίτλο Τζόζεφ Άντον (μτφρ. Χρήστος Καψάλης και Έλλη Συλογίδου, εκδ. Ψυχογιός). Αυτή τη φορά, ο Ρούσντι δεν θα γράψει σε τρίτο πρόσωπο, αλλά θα καταφύγει στην πρωτοπρόσωπη αφήγηση:
«Η τριτοπρόσωπη αφήγηση δεν θα ταίριαζε. Νομίζω πως όταν σε μαχαιρώνει κάποιος, ύστερα γράφεις μια ιστορία σε πρώτο πρόσωπο. Είναι μια ιστορία για το ‘’εγώ’’».
