Πέτερ Σράγκερ: «Θέλω να ζω στην ποίηση, γιατί αγαπώ μέσα στην ποίηση»

Το βιβλίο σας «ἵνα τι ἔπλασας με, κύριε / doamne, de ce m-ai făcut» κυκλοφορεί πλέον στα ελληνικά από τις εκδόσεις Βακχικόν. Πώς νιώθετε που μπορείτε να επικοινωνήσετε αυτό το κομμάτι της δουλειάς σας στο ελληνικό αναγνωστικό κοινό;

Είναι η δεύτερη ποιητική συλλογή που οι εκδόσεις Βακχικόν προσφέρουν στους Έλληνες λάτρεις της ποίησης. Η πρώτη κυκλοφόρησε το 2019 και είναι επίσης δίγλωσση έκδοση: ακροπόλεις άνοδοι/akropolis urcarea, σε μετάφραση των Άντζελα Μπράτσου και Σταύρου Δεληγιώργη. Ένα βιβλίο για την Ελλάδα, ένα μέρος που είναι πολύτιμο και ουσιαστικό, που έχω ας πούμε ξανα-μυθοποιήσει στο δικό μου ποιητικό συναίσθημα και μυαλό. Το να μοιραστώ το βιβλίο μου με τους Έλληνες αναγνώστες σε μια περιοδεία στην Αθήνα και τη Λάρισα -όπου παρουσίασα το βιβλίο- ήταν για μένα μεγάλη τιμή και απόλαυση ταυτόχρονα.

Τι δένει τα ποιήματα στη συλλογή «ἵνα τι ἔπλασας με, κύριε / doamne, de ce m-ai făcut»; Τι είδους ποίηση θα βρούμε στις σελίδες της;

Το βιβλίο που κυκλοφόρησε στις αρχές του φθινοπώρου του 2021 -και δεν είχα ακόμη την ευκαιρία να το παρουσιάσω στην Ελλάδα- αφορά τον Θεό, τη σχέση μου με τον Θεό, τις συζητήσεις μου μαζί Του, αλλά όχι μόνο από την άποψη της χριστιανικής θρησκείας, αλλά και από την προοπτική της μουσουλμανικής και της μωσαϊκής θρησκείας.

Ήμουν σε ένα λεωφορείο πριν από περίπου τριάντα χρόνια. Νωρίς την άνοιξη και με τον ζεστό ήλιο να λάμπει. Ένιωσα ένα είδος αποκάλυψης και αναζήτησα απαντήσεις από τον Θεό.

Θα θέλατε να διαλέξετε ένα ποίημα από το βιβλίο - είτε επειδή είναι αγαπημένο, είτε για κάποιο άλλο λόγο που το κάνει ξεχωριστό για εσάς - και να μας πείτε για τις ειδικές συνθήκες υπό τις οποίες γράφτηκε;

γιατί υπάρχω

γιατί να έχω το δικαίωμα
κύριε
πάνω στο δένδρο
να βλέπω πώς
γεννιέται το φύλλο
πάνω στο σώμα του
γιατί να έχω το δικαίωμα
κύριε
να νιώθω το χρώμα
καθώς βγαίνει από
τον ήλιο
και γίνεται φως

γιατί να έχω το δικαίωμα
κύριε
στον χρόνο
να βλέπω πώς γερνούν
τα χρόνια
που έχει ξεχάσει
ο χρόνος

γιατί να έχω το δικαίωμα
κύριε
και στην πέτρα και στο ξύλο
και στο νερό και στον αέρα
και στη σκέψη και στην πληρότητα
ω, κύριε
απάντησέ μου
με ένα μόνο
βλέμμα

γιατί υπάρχω

Ήμουν σε ένα λεωφορείο πριν από περίπου τριάντα χρόνια. Νωρίς την άνοιξη και με τον ζεστό ήλιο να λάμπει. Ένιωσα ένα είδος αποκάλυψης και αναζήτησα απαντήσεις από τον Θεό. Όλα ήταν τόσο όμορφα εκείνη τη στιγμή. Μου άξιζε αυτή η ομορφιά; Και ποιος ήμουν; Όλα αυτά τα υπαρξιακά ερωτήματα, ξαφνικά, έσκασαν στο μυαλό μου πυροδοτημένα από το σχεδόν φυσικό αίσθημα της ομορφιάς. Τα υπόλοιπα είναι ποίηση.

Θα θέλατε να μοιραστείτε μαζί μας πότε και πώς ανακαλύψατε την ποίηση;

Στην τρυφερή ηλικία των 10, ήμουν στην τουαλέτα και σκεφτόμουν. Ένα πολύ καλό μέρος για να κάτσεις ανενόχλητος, από την οικογένεια. Και ξαφνικά, η έμπνευση με άρπαξε με δύναμη. Ζήτησα από τη μητέρα μου να μου δώσει ένα στυλό και ένα χαρτί. Βρήκε ένα μολύβι και ένα χαρτόνι ζωγραφικής. Ουσιαστικά επηρέασε την πλευστότητα της ποίησης μου, έτσι ώστε -στην τουαλέτα που ο αδερφός μου ο Thomas ονόμαζε χαριτολογώντας «θρόνο»- το πρώτο ποίημα γράφτηκε με τον τίτλο του εμφατικό στην κορυφογραμμή του χαρτονιού ζωγραφικής. Και αυτή ήταν η αρχή.

Μια μυρωδιά μπορεί να πυροδοτήσει μια ανάμνηση ή ένα συναίσθημα και η ποίηση να ξεσπάσει από το μυαλό και τα χέρια μου.

Από πού προέρχεται η έμπνευση; Πώς καταλήγουν οι σκέψεις σας στο χαρτί;

Μια μυρωδιά μπορεί να πυροδοτήσει μια ανάμνηση ή ένα συναίσθημα και η ποίηση να ξεσπάσει από το μυαλό και τα χέρια μου. Ένα τοπίο μπορεί να δημιουργήσει ένα συναίσθημα τόσο δυνατό μέσα μου που να γίνει ποίηση, ακόμα και ο αργός και ήρεμος περίπατος μπορεί να ξεκινήσει ένα ποίημα. Με εμπνέει όταν πηγαίνω για αναγνώσεις στη χώρα μου ή στο εξωτερικό και η ευτυχία μιας τέτοιας παρουσίας με κάνει να γράφω ένα ποίημα για το μέρος που θα διαβάσω. Για παράδειγμα, ήμουν στη Σλοβακική πόλη Μόντρα. Και ανακάλυψα πολύ αργά, όταν ξεκινούσε η παρουσίαση κάποιου άλλου, ότι σημαίνει «μπλε». Αμέσως, εντυπωσιασμένος στο μέγιστο από αυτή την αποκάλυψη, έγραψα σιγά σιγά ένα ποίημα για το μπλε και τη Μόντρα.

Αν έπρεπε να απαντήσετε… τι είναι για εσάς η ποίηση;

Υπάρχει ένα ποίημα στην ποιητική συλλογή, είναι στην πραγματικότητα ο Πρόλογος, το πρώτο ποίημα. Και ο τίτλος είναι η απάντηση στο ερώτημα: Θέλω να ζω στην ποίηση. Και είναι η αλήθεια, γιατί αγαπώ μέσα στην ποίηση. Ο ποιητής έχει άλλη άποψη για το τι είναι ο κόσμος, τι συμβαίνει στον κόσμο, τι βλέπει στον κόσμο, τι βλέπουν οι άλλοι άνθρωποι τελικά σε ένα χιλιοστό του δευτερολέπτου και δεν εσωτερικεύουν, ξέρει ότι η ποίηση είναι στο βλέμμα και στο συναίσθημα.

Όταν γράφετε ποίηση επιδιώκετε κάτι;

Θέλω να απαντήσω σε αυτό το ερώτημα με τα λόγια του διάσημου Γερμανού φιλοσόφου Ιμμάνουελ Καντ: Η τέχνη είναι μια σκοπιμότητα χωρίς σκοπό. Άρα, δεν υπάρχει στόχος στην ποίηση. Δεν θέλει να αποδείξει τίποτα. Είναι. Για μένα η ποίηση είναι μια μορφή ενέργειας που βρίσκει το δρόμο της προς τον κόσμο.

Τι πιστεύετε ότι μπορεί να προσφέρει η ποίηση στον κόσμο σήμερα;

Για να μιλήσω με τα λόγια του Ραμπιντρανάθ Ταγκόρ - μεγάλου ποιητή και θεατρικού συγγραφέα από την Ινδία: Τα ποιήματα είναι προσφορές έτοιμες να τις δεχτούν όσοι αγαπούν την ποίηση. Εμείς -ως ποιητές- μπορούμε να προσφέρουμε, αλλά ο αναγνώστης είναι αυτός που δέχεται. Είναι οι άνθρωποι σήμερα έτοιμοι/ενδιαφέρονται/είναι πρόθυμοι να ακούσουν και να αγαπήσουν την ποίηση; Αυτό είναι το ζητούμενο, για να μιλήσουμε με τα λόγια του Σαίξπηρ.