anne penders

Συνέντευξη με τη Βελγίδα ποιήτρια και καλλιτέχνιδα Anne Penders.

Της Χριστίνας Σανούδου

Μια συγγραφέας, που δεν περιορίζεται στις λέξεις, αλλά ενσωματώνει στα κείμενά της ήχους, εικόνες και αρχειακό υλικό. Μια Βελγίδα εξοικειωμένη με την ελληνική και κινεζική κουλτούρα. Ποιήτρια και ζωγράφος, φωτογράφος και ιστορικός τέχνης, ερευνήτρια και εξερευνήτρια, η Αν Πεντέρς ανήκει στην κατηγορία των καλλιτεχνών που καταργούν τα όρια ανάμεσα στις διαφορετικές μορφές έκφρασης. Αντιμετωπίζει κάθε έργο της ως μια ερευνητική διαδικασία και αφιερώνει χρόνια σε κάθε της εγχείρημα, το πιο πρόσφατο εκ των οποίων είναι αφιερωμένο στην Ελλάδα.

Το ποιητικό και φωτογραφικό βιβλίο Kalá αποτελεί καρπό της ενασχόλησής της με τη χώρα, στην οποία πρώτα ταξίδεψε νοητά μέσα από τα γραπτά Ελλήνων ποιητών και συγγραφέων πριν την επισκεφθεί πραγματικά, το 2016. Δύο χρόνια αργότερα, παρουσίασε στο Γαλλικό Ινστιτούτο της Αθήνας την ομότιτλη πολυφωνική περφόρμανς με τη συμμετοχή των ηθοποιών Justine Lequette και Χριστίνας Δενδρινού. Από την παρουσίαση προέκυψε η ελληνική μετάφραση του βιβλίου, την οποία επιμελήθηκε η Αναστασία Χαβάτζα για τις εκδόσεις Βακχικόν.

Στο έργο σας συνδυάζετε τον λόγο με την εικόνα και τον ήχο. Θα μας πείτε δυο λόγια για τη δημιουργική διαδικασία που ακολουθείτε;

Η δουλειά μου είναι πολυμορφική και αποτελεί πάντοτε ερευνητική διαδικασία. Επιλέγω μια κατεύθυνση περισσότερο απ' ό,τι ένα αντικείμενο, και δουλεύω με διαφορετικά επίπεδα νοήματος. Πιθανότατα έχω «εμμονή» με ορισμένα θέματα, όπως το σπίτι, ο τόπος, η μνήμη, οι συνδέσεις, ο εκτοπισμός, τα σύνορα, το πώς μπορείς να αναφερθείς στην πολιτική μέσω της ποίησης.

Για πολύ καιρό έγραφα (μυθιστορήματα, ποιήματα, δοκίμια) και φωτογράφιζα, ύστερα άρχισα να πειραματίζομαι με φιλμ super 8. Επίσης ζωγραφίζω, αν και πιο σπάνια. Εν τέλει συνειδητοποίησα ότι όλα αυτά τα μέσα ήταν απλά τρόποι γραφής. Ένιωσα ανακούφιση: όλη αυτή η «διάσπαση» συνέθετε, στην πραγματικότητα, ένα σύνολο. Φυσικά, η γραφή με εικόνες ή ήχους προσφέρει διαφορετικές οπτικές γωνίες απ' ό,τι ο λόγος. Οι εικόνες και οι ήχοι ξεπερνούν τη γλώσσα, δεν χρήζουν μετάφρασης. Και ορισμένες φορές μου επιτρέπουν να ξεκουραστώ.

Πώς προέκυψε το ενδιαφέρον σας για την Ελλάδα και την ελληνική ποίηση;

Θα έλεγα ότι ανέκαθεν ενδιαφερόμουν για τη σύγχρονη Ελλάδα, κυρίως για πολιτικούς λόγους, αλλά την πιο σημαντική αφορμή για να ασχοληθώ με τη χώρα αποτέλεσε η φιλία μου με μια νεαρή Ελληνίδα στις Βρυξέλλες. Σε εκείνη είναι αφιερωμένο το βιβλίο. Άρχισα να ανακαλύπτω την ελληνική λογοτεχνία και ποίηση στο Βέλγιο, όμως μυήθηκα ουσιαστικά με τη βοήθεια των φίλων που έκανα, ενώ βρισκόμουν στην Ελλάδα, και χάρη σε ένα υπέροχο διεθνές βιβλιοπωλείο στην Αθήνα, το Λεξικοπωλείο.

Έγραψα το kalá χωρίς ποτέ να έχω επισκεφθεί την Ελλάδα. Αυτό ήταν το νόημα του πρότζεκτ: Πόσα μπορούμε να ανακαλύψουμε από απόσταση; Ωστόσο δεν περίμενα καθόλου πως, όταν θα έφτανα στην Αθήνα για πρώτη φορά στη ζωή μου, τον Φεβρουάριο του 2016, θα αισθανόμουν σαν να έμπαινα στις σελίδες του βιβλίου μου!

Πόσο διαφορετική ήταν η Ελλάδα που ανακαλύψατε από την Ελλάδα που είχατε φανταστεί;

Είναι ανησυχητικό το πόσο κοντά είχαν πέσει οι περιγραφές μου. Έγραψα το kalá χωρίς ποτέ να έχω επισκεφθεί την Ελλάδα. Αυτό ήταν το νόημα του πρότζεκτ: Πόσα μπορούμε να ανακαλύψουμε από απόσταση; Ύστερα από χρόνια ενασχόλησης, έπρεπε να επισκεφθώ την Ελλάδα για να αναζητήσω τις εικόνες που θα πλαισίωναν το κείμενο. Ωστόσο δεν περίμενα καθόλου πως όταν θα έφτανα στην Αθήνα για πρώτη φορά στη ζωή μου, τον Φεβρουάριο του 2016, θα αισθανόμουν σαν να έμπαινα στις σελίδες του βιβλίου μου!

Η αρχική ιδέα ήταν να δημιουργήσω ένα βιβλίο σε δύο μέρη, το ένα γραμμένο εκτός Ελλάδας και το δεύτερο αφού θα είχα ανακαλύψει τη χώρα. Αλλά όταν βρέθηκα στην Αθήνα συνειδητοποίησα πόσο επιτακτική ήταν η ανάγκη το κείμενο να εκδοθεί άμεσα, πως το μόνο που μπορούσα να προσθέσω ήταν οι εικόνες.

Τα ποιήματα της συλλογής Kalá δεν είναι πολιτικά, ωστόσο είναι εμφανές ότι σας επηρέασε η ελληνική κοινωνικοπολιτική συγκυρία...

Το Kalá είναι πολιτικό! Δεν είναι μπροσούρα αλλά κάθε πτυχή του είναι βαθιά πολιτική, και πάει πολύ πίσω στον χρόνο (θα έλεγα ότι καλύπτει κυρίως τον 20ο αιώνα). Φυσικά, είναι αλληγορικό, και μπορεί να μην το αισθανθείς αν δεν γνωρίζεις την ελληνική ιστορία. Αυτό δεν είναι πρόβλημα, γιατί το κείμενο έχει πολλά επίπεδα και μπορεί να γίνει κατανοητό από διαφορετικές οπτικές.

Αυτό που με άγγιξε περισσότερο κατά την πρώτη μου επίσκεψη στην Ελλάδα ήταν πως οι άνθρωποι ακόμα αντιστέκονταν, μετά από όσα είχαν περάσει. Πόσο ανθεκτικοί έμοιαζαν. Σκέφτηκα πως πιθανόν ήταν αποτέλεσμα μιας αίσθησης της κοινότητας που στερούμαστε στο Βέλγιο. Φυσικά, ύστερα από περισσότερα ταξίδια, οι εντυπώσεις μου έγιναν πιο λεπτομερείς, πιο αναλυτικές... και πιο αντιφατικές.

anne penders 2

Ένα προηγούμενο πρότζεκτ σας ήταν εστιασμένο στην Κίνα. Πόσο διαφορετικό ήταν από το Kalá;

H βασική διαφορά ανάμεσα στο de chine και το Kalá είναι ότι είχα ταξιδέψει τρεις φορές στην Κίνα πριν αποφασίσω να αφοσιωθώ στο συγκεκριμένο εγχείρημα. Γνώριζα την Κίνα από μέσα και ύστερα θέλησα να αναζητήσω την Κίνα έξω από την Κίνα, στη Μασαλία και τις Βρυξέλλες. Μια άλλη σημαντική διαφορά είναι ότι το de chine ξεκίνησε ως φωτογραφικό πρότζεκτ που περιλάμβανε λόγο, όχι το αντίστροφο.

Θα λέγατε ότι η διπλή ιδιότητα της καλλιτέχνιδας και της ποιήτριας σας επιτρέπει να ανακαλύπτετε άλλες κουλτούρες με ανοιχτά μάτια και ανοιχτή καρδιά;

Το πώς βλέπεις τα πράγματα, δηλαδή τους τόπους και τους ανθρώπους, σε κάνει αυτό που είσαι. Και πιθανότατα ισχύει και το αντίστροφο. Είμαι πεπεισμένη για ένα πράγμα: Είναι απολύτως απαραίτητο για τον καθένα μας να ανακαλύψει άλλες κουλτούρες, να ζήσει σε άλλα μέρη αν έχει τη δυνατότητα (ίσως είναι πιο εύκολο για τους καλλιτέχνες), να συνειδητοποιήσει πως η ανθρωπότητα είναι μία. Η έλλειψη περιέργειας για τους άλλους συντηρεί τη δυστυχία, τη στενομυαλιά, τις προκαταλήψεις, που μπορεί να οδηγήσουν σε τραγωδίες. Το βλέπουμε καθημερινά.

penders

Η περίοδος που διανύουμε είναι δύσκολη για όλους, και ιδιαίτερα για τους καλλιτέχνες. Πώς έχει επηρεάσει η πανδημία τον τρόπο ζωής σας και τη δημιουργικότητά σας;

Ο ιός με παγίδευσε στο Βέλγιο και ακύρωσε όλα όσα είχα σχεδιάσει για την κυκλοφορία του βιβλίου στην Ελλάδα, αλλά αυτά είναι μικροπράγματα σε σχέση με το κύμα που σκέπασε τον πλανήτη. Αυτό που αποκάλυψε η πανδημία (με την κυριολεκτική ετυμολογία του όρου «από-καλύπτειν») είναι μακράν πιο σημαντικό και θα περάσει καιρός για να το αξιολογήσουμε πλήρως. Είναι μια πρόκληση, εγκεφαλική, πρακτική, πολιτική, εθνική... Εμπνέει έντονη ανησυχία γιατί δεν την αντιμετωπίζουμε ίσα. Πώς μπορείς να μείνεις σπίτι, αν δεν έχεις σπίτι; Για να αναφέρω ένα από τα πολλά παράδοξα.

Αμφισβητώ περισσότερο από ποτέ τη θέση μας στον κόσμο, τον «ρόλο» μας, αν υπάρχει κάτι τέτοιο. Προβληματίζομαι και εξοργίζομαι με το γεγονός ότι ορισμένες κυβερνήσεις χαρακτηρίζουν την τέχνη «μη απαραίτητη». Η απώλεια της κοινής λογικής, η αντικατάσταση της φυσικής παρουσίας με την ψηφιακή ζωή επίσης συνιστούν λόγους ανησυχίας. Όσο για τη δημιουργικότητα, υποθέτω ότι το μεγαλύτερο μέρος της αξιοποιείται για τη διατήρηση της ίδιας της ζωής. Για τη στήριξη και την προστασία όσων βρίσκονται σε ανάγκη. Όμως ας μην ξεχνάμε ότι δεν είσαι νεκρός μέχρι να είσαι, που σημαίνει ότι η πανδημία δεν μπορεί να σκοτώσει την ζωτικότητα μέσα στους ανθρώπους. Θέλω να συνεχίσω να πιστεύω στη συλλογική ευφυία, στην ύπαρξη κοινών σημείων αναφοράς. Όλες αυτές οι σκέψεις θα καταλάβουν τη θέση τους στη δουλειά μου... κάποια στιγμή.

* Η ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΣΑΝΟΥΔΟΥ είναι δημοσιογράφος.


Φωτογραφίες Αν Πέντερς: © Χριστίνα Δενδρινού

Ακολουθήστε την boopress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Σεμπάστιαν Φοκς: «Ανέκαθεν μου άρεσαν τα μυθιστορήματα που έχουν ένα μεγάλο θέμα»

Σεμπάστιαν Φοκς: «Ανέκαθεν μου άρεσαν τα μυθιστορήματα που έχουν ένα μεγάλο θέμα»

Σε συνέντευξή του στο INews, ο συγγραφέας Σεμπάστιαν Φοκς (Sebastian Faulks) μίλησε για το μυθιστόρημά του με τίτλο «Λευκές φωτιές». Το βιβλίο κυκλοφορεί στα ελληνικά από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος, σε μετάφραση Αντώνη Καλοκύρη.

Επιμέλεια: Book Press

...
Χαν Γκανγκ: «Συχνά, η δύναμη του λόγου δεν αρκεί για να νικήσουμε το σκοτάδι»

Χαν Γκανγκ: «Συχνά, η δύναμη του λόγου δεν αρκεί για να νικήσουμε το σκοτάδι»

Η Κορεάτισσα πεζογράφος Han Kang μίλησε στο Korean Literature Now για το μυθιστόρημά της «Μάθημα ελληνικών». Το βιβλίο κυκλοφόρησε πρόσφατα από τις εκδόσεις Καστανιώτη, σε μετάφραση Αμαλίας Τζιώτη.

Επιμέλεια: Book Press

Στη...

Έτγκαρ Κέρετ: «Πλέον, ηγέτες μας είναι άνθρωποι που θα μπορούσαν να έχουν κερδίσει σε ριάλιτι»

Έτγκαρ Κέρετ: «Πλέον, ηγέτες μας είναι άνθρωποι που θα μπορούσαν να έχουν κερδίσει σε ριάλιτι»

Ο Ισραηλινός διηγηματογράφος Έτγκαρ Κέρετ (Etgar Keret) μίλησε στον Guardian για την πρόσφατη συλλογή διηγημάτων του με τίτλο «Αναποδιά στην άκρη του γαλαξία». Το βιβλίο κυκλοφορεί στα ελληνικά από τις εκδόσεις Καστανιώτη, σε μετάφραση Χρυσούλας Παπαδοπούλου.

Επιμέλεια: B...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Πέθανε η συγγραφέας των παιδιών Αγγελική Βαρελλά

Πέθανε η συγγραφέας των παιδιών Αγγελική Βαρελλά

Σε ηλικία 92 ετών, πέθανε η συγγραφέας Αγγελική Βαρελλά. Φωτογραφία: Άρης Ρούπινας

Επιμέλεια: Book Press

Ο κόσμος του βιβλίου και ειδικότερα ο κόσμος του βιβλίου για παιδιά αποχαιρετά σήμερα τη συγγραφέα ...

«Εμμανουήλ και Αικατερίνη» της Ρέας Γαλανάκη (κριτική)

«Εμμανουήλ και Αικατερίνη» της Ρέας Γαλανάκη (κριτική)

Για το αυτοβιογραφικό μυθιστόρημα της Ρέας Γαλανάκη «Εμμανουήλ και Αικατερίνη – Τα παραμύθια που δεν είναι παραμύθια» (εκδ. Καστανιώτη).

Της Άλκηστης Σουλογιάννη

Όσοι ακολουθούμε συστηματικά τη ...

Πεφάνης, Χατζηβασιλείου, Βαροπούλου,Τσιντζιλώνη: Πέντε ξεχωριστά βιβλία για το δράμα και την τέχνη του θεάτρου

Πεφάνης, Χατζηβασιλείου, Βαροπούλου,Τσιντζιλώνη: Πέντε ξεχωριστά βιβλία για το δράμα και την τέχνη του θεάτρου

Πέντε βιβλία που αφορούν το δράμα, το θέατρο εν γένει, είτε υπό μορφήν προσωπικού βιώματος είτε σε θεωρητική μορφή (διδακτορική διατριβή), είτε ως μελέτη για τον χορό ως μορφή επιτέλεσης και ως αντικείμενο πολιτιστικής διαχείρισης, κυκλοφορούν και διαφωτίζουν το κοινό που παρακολουθεί τις σκηνικές τέχνες και τις εξε...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Άλμπατρος» της Αν Κλιβς (προδημοσίευση)

«Άλμπατρος» της Αν Κλιβς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Ann Cleeves «Άλμπατρος» (μτφρ. Παλμύρα Ισμυρίδου), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 4 Ιουλίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Κεφάλαιο 3

...
«Το μόνο της ζωής τους ταξίδι» του Ηλία Μαγκλίνη (προδημοσίευση)

«Το μόνο της ζωής τους ταξίδι» του Ηλία Μαγκλίνη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το αυτοβιογραφικό αφήγημα του Ηλία Μαγκλίνη «Το μόνο της ζωής τους ταξίδι – Μικρά Ασία. Οδοιπορικό σε πόλεμο και σε ειρήνη», που θα κυκλοφορήσει στις 23 Ιουνίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Άκουσέ με.

Σε όλη μας τη ...

«Το φυλαχτό» των Στίβεν Κινγκ & Πίτερ Στράουµπ (προδημοσίευση)

«Το φυλαχτό» των Στίβεν Κινγκ & Πίτερ Στράουµπ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα των Stephen King & Peter Straub «Το φυλαχτό» (μτφρ. Μιχάλης Μακρόπουλος), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 8 Ιουνίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

2

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

10 σημαντικά βιβλία για άντρες, γραμμένα από γυναίκες

10 σημαντικά βιβλία για άντρες, γραμμένα από γυναίκες

Μια λίστα με 10 σημαντικά μυθιστορήματα γραμμένα από γυναίκες συγγραφείς στα αγγλικά δημοσιεύτηκε στην επίσημη ιστοσελίδα του Women’s Prize for Fiction. Τα δέκα βιβλία αναδείχθηκαν μέσω ψηφοφορίας στην οποία συμμετείχαν 20.000 αναγνώστες. Και τα 10 έχουν μεταφραστεί στη γλώσσα μας. Στη φωτογραφία, η Μέρι Σέλεϊ.

...
40 καλά λογοτεχνικά βιβλία για το καλοκαίρι (και για κάθε εποχή)

40 καλά λογοτεχνικά βιβλία για το καλοκαίρι (και για κάθε εποχή)

Σαράντα λογοτεχνικά βιβλία, ελληνικά και μεταφρασμένα, επιλέξαμε για τους αναγνώστες της bookpress.gr από τα πολλά καλά βιβλία που έφτασαν στα χέρια μας τους προηγούμενους μήνες. Δείτε τα και διαλέξτε το δικό σας αγαπημένο βιβλίο του καλοκαιριού.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός, Κ.Β. Κατσουλάρης...

10 πρόσφατα βιβλία που μας κάνουν σοφότερους (ή και καλύτερους)

10 πρόσφατα βιβλία που μας κάνουν σοφότερους (ή και καλύτερους)

Από τα πολλλά καλά βιβλία που κυκλοφόρησαν πρόσφατα, σας προτείνω δέκα, επιλεγμένα από τα μη μυθοπλαστικά βιβλία. Δοκίμια, έρευνες, μελέτες, όλα τους διαβαστερά και εξαιρετικά ενδιαφέροντα. Δέκα βιβλία, δέκα ευκαιρίες να γίνουμε σοφότεροι και, γιατί όχι, καλύτεροι άνθρωποι.

Του Κ.Β. Κατσουλάρη ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

14 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Τα βιβλία του χειμώνα: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται (ανανεωμένο)

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών και δοκιμίων από 34 εκδοτικούς οίκους. Επιμέλεια: Κώστας Αγορα

ΦΑΚΕΛΟΙ