alt

Ο Βασίλης Βασιλικός μιλάει στον Κ.Β. Κατσουλάρη για τους beats, τον Καζαντζάκη, τον αυθόρμητο αθηναϊκό Δεκέμβρη.

Στις αρχές του χρόνου, η εφημερίδα «Gardian» δημοσίευσε την «οριστική» λίστα με τα χίλια μυθιστορήματα που πρέπει να έχει διαβάσει κανείς πριν πεθάνει. Πλην του «Ζορμπά», που κατατάχτηκε στην κατηγορία «love», μονάχα ένα ακόμη ελληνικό βιβλίο εντάχθηκε στη χιλιάδα, στην κατηγορία «state of the nation».Ήταν το «Ζ». Αφορμή γι' αυτή τη συζήτηση, έστω ετεροχρονισμένα, ήταν αυτή η μεγάλη διάκριση, αλλά και η κυκλοφορία αυτές τις μέρες ενός παλιότερου βιβλίου του, του «Μονάρχη», καθώς και μιας μελέτης του Γεράσιμου Ζώρα «Η Ιταλία του Βασίλη Βασιλικού». Και βέβαια, το αφιέρωμα στους «Beats»… 

Τον προηγούμενο μήνα κάναμε εδώ στην Book Press ένα αφιέρωμα στη γενιά των μπητ. Ξέρω ότι είχατε γνωριστεί προσωπικά με κάποιους από αυτούς. Υπό ποιες συνθήκες;

Το 1961 είχα πάρει, μαζί με εφτά ακόμη Ευρωπαίους συγγραφείς, μια υποτροφία για την Αμερική. Στο πλαίσιο αυτό μας δινόταν η ευκαιρία να συναντήσουμε έναν συγγραφέα, κι εγώ διάλεξα να δω τον Γκίνσμπεργκ, γιατί είχε ήδη βγάλει το «Ουρλιαχτό» και με είχε εντυπωσιάσει. Ήταν λίγο αλλοπαρμένος, αλλά πολύ ωραίος άνθρωπος. Όταν το '67, που τον ξαναείδα στο Παρίσι, του είπα «τι κάνεις;», μου είπε «συμφιλιώθηκα με τον μπαμπά μου». Ο πατέρας του ήταν ραβίνος και υπήρχε μεγάλη κόντρα μεταξύ τους. Τότε λοιπόν, όταν πήγα στην Αμερική, γνωρίστηκα και με τον Φερλινγκέτι, τον ποιητή, ο οποίος είχε και το βιβλιοπωλείο City Lights, τον εκδοτικό οίκο που έβγαλε τους περισσότερους της beat genaration, κι εκεί μου χάρισε ένα ποίημά του, το «One thousand fearful words for Fidel Castro»…

Τι σκέφτεστε για την περίφημη «Λίστα του Γκάρντιαν»; Γιατί αυτά τα δύο βιβλία από την Ελλάδα και όχι άλλα;

Γιατί έγιναν επιτυχημένες ταινίες. Ειδικά όταν οι ταινίες είναι καλές, δίνουν στον συγγραφέα ένα προβάδισμα. Εγώ βέβαια έχω και μια άλλη εξήγηση, λέω ότι είναι το γράμμα «Ζ», από τη λέξη Ζωή... (γέλια)

Μεταξύ των βιβλίων σας, υπάρχει άλλο που πιστεύετε ότι θα έπρεπε να είναι σε μια τέτοια λίστα;

Σε πλανητικό επίπεδο, το «Ζ» είναι με διαφορά το πιο γνωστό μου βιβλίο. Χωρίς να είναι το καλύτερο.

Ενδεχομένως το ίδιο να ισχύει και για τον «Ζορμπά»… Αλήθεια, σας αρέσει ο Καζαντζάκης;

Πολύ. Για μένα, το κορυφαίο ελληνικό βιβλίο είναι «Η αναφορά στον Γκρέκο». Αλλά και τα άλλα του βιβλία, όταν τα ξαναδιάβασα σε πιο ώριμη ηλικία, κατάλαβα ότι ήταν μεγάλης εμβέλειας διανοούμενος και συγγραφέας. Ο ίδιος βέβαια πίστευε ότι ήταν καλύτερος ποιητής παρά πεζογράφος, αλλά δεν ήταν.

Ήταν ωστόσο συγγραφέας με ισχυρές επιρροές από την Ευρώπη, φιλοσοφικές και άλλες. Ισχύει και για εσάς αυτό;

Απολύτως. Αγαπώ πολύ Έλληνες συγγραφείς, ο Βιζυηνός και ο Παπαδιαμάντης είναι οι αγαπημένοι μου. Όμως, κάθε βιβλίο μου είναι αποτέλεσμα της ανάγνωσης ενός άλλου βιβλίου, κι αυτά τα βιβλία δεν ήταν ελληνικά. Για παράδειγμα, «Η διήγηση του Ιάσονα», το πρώτο μου βιβλίο, είναι εμπνευσμένο από τον «Θησέα» του Αντρέ Ζιντ. «Τα θύματα ειρήνης», το δεύτερο, από την «Πανούκλα» του Καμύ. Η «Τριλογία» μου, που ακολούθησε, είναι Ιονέσκο το πρώτο, Κάφκα το δεύτερο, και το τρίτο, που δεν έχει μάλλον άμεση αναφορά, είναι μπήτνικ. Το έγραψα στην Αμερική. Δεν υπάρχει παρθενογένεση. Τα βιβλία που έγραψα χωρίς την επίδραση ξένου συγγραφέα ήταν… χάλια.

Μιλώντας καμιά φορά για την λογοτεχνία, σας αρέσει να λέτε ότι «ασθένεια της λογοτεχνίας είναι η λογοτεχνίτιδα;» Πιστεύετε ότι στην Ελλάδα πάσχουμε περισσότερο από αλλού;

Για να φυτρώσει ένα κίνημα, είναι πολύ δυσάρεστο αυτό, πρέπει να υπάρξει ένας νεκρός.

Δεν νομίζω ότι πάσχουμε περισσότερο, συγκριτικά με τους Ευρωπαίους τουλάχιστον. Απλώς, μας λείπει το αντίθετο της «λογοτεχνίτιδας», το οποίο αλλού είναι πιο έντονο και ισορροπεί τα πράγματα. Υπάρχει, πάντως, αναντιστοιχία ανάμεσα στην υψηλή λογοτεχνία και σε αυτά που διαβάζει το μεγάλο μέρος των αναγνωστών. Η συγγραφική μου πορεία ήταν μια προσπάθεια να γεφυρώσω τις δύο αυτές πλευρές. Γι’ αυτό και δεν είμαι παραδεκτός ούτε από το ένα άκρο ούτε από το άλλο. Κι αν με ρωτούσες τι είναι αυτό που ήθελα να κάνω με τη συγγραφή, θα σου έλεγα ότι ήθελα να αποτυπώσω το δεύτερο μισό του 20ού αιώνα, σαν τις τοιχογραφίες των Μεξικανών ζωγράφων. Μπορεί να μην είναι μεγάλη τέχνη, αλλά καταλαβαίνεις σε τι ανταποκρίνεται. 

Επανακυκλοφορεί αυτές τις μέρες ένα παλιό σας μυθιστόρημα, «Ο μονάρχης», βιβλίο του 1973. Πού και πώς γράφτηκε;

Στην Ιταλία. Είχαμε πάει στην εκδήλωση για την καταδίκη της Χούντας από τον Κωνσταντίνο, κι όταν είδα το μαγουλάκι του, χωρίς καμιά ουλή ή ρυτίδα, μου γεννήθηκε η ιδέα. Είχα έναν φίλο, μουσουλμάνο, ο οποίος ήταν αρχηγός μιας σέκτας κι είχε πολλούς πιστούς οπαδούς. Η δική του μορφή συνδυάστηκε με του Κωνσταντίνου, κι αυτά τα δύο πρόσωπα γέννησαν μέσα στη φαντασία μου τον «Μονάρχη». Ήμουν τότε τρομερά εντυπωσιασμένος από την ταινία «Ζ», γιατί είχα καταλάβει τη δύναμη της εικόνας. Πώς το πρόσωπο που υποδύεται το πραγματικό καταφέρνει τελικά να το υποσκελίσει. Κι έτσι συνέλαβα την ιδέα με τον Ομάρ Σαρίφ, ο οποίος, ενώ πρόκειται να υποδυθεί τον μονάρχη, εμπλέκεται τελικά στη ζωή του…

Μάλλον το βιβλίο στο οποίο «δουλέψατε» περισσότερο το ζήτημα της αναπαράστασης είναι ο «Γλαύκος Θρασάκης»…

Ναι. Είναι κατά τη δική μου γνώμη το καλύτερο βιβλίο μου. Κι έχει ως επιρροή ένα έργο που με σημάδεψε, το «Ο ηλίθιος της οικογένειας» του Ζαν Πολ Σαρτρ, για τον Φλομπέρ. Πεντέμισι χιλιάδες σελίδες, εκπληκτικό βιβλίο. Ο μεγαλοαστός «εξήγησε» τον άλλον μεγαλοαστό. Είναι μάλιστα χαρακτηριστικό πως, όταν πήγα στο σπίτι του Φλομπέρ, το εβδομήντα, και είπα ότι θέλω να δω το Μουσείο Φλομπέρ, με ρώτησε κάποια συγγενής του «ποιανού Φλομπέρ εννοείται, του Ασίλ ή του Γκιστάβ;». Ο Ασίλ, ο αδελφός του, ήταν γιατρός. Τόσα χρόνια μετά, δεν το είχαν χωνέψει ότι ο σημαντικός Φλομπέρ ήταν ο συγγραφέας και όχι ο γιατρός, αυτός που είχε ακολουθήσει τη δουλειά του πατέρα.

Μια τελευταία ερώτηση: Τις μέρες αυτές είναι η «επέτειος» του φόνου του 16χρονου Αλέξανδρου Γρηγορόπουλου. Ποια είναι τα αισθήματά σας;

Ήταν η πρώτη φορά που αναθάρρησα. Που σκέφτηκα ότι στην Ελλάδα δεν έχει πεθάνει το πνεύμα της αντίστασης.

Ήταν η πρώτη φορά που αναθάρρησα. Που σκέφτηκα ότι στην Ελλάδα δεν έχει πεθάνει το πνεύμα της αντίστασης. Ήταν η πρώτη εξέγερση δεκαπεντάχρονων που σηματοδότησε την άρνησή τους να δεχτούν το μοντέλο που τους προσφέρεται. Δυστυχώς, για να φυτρώσει ένα κίνημα, είναι πολύ δυσάρεστο αυτό, πρέπει να υπάρξει ένας νεκρός. Κι ειδικά όταν η δολοφονία είναι άδικη, αναιτιολόγητη… Ήταν κάτι αυθόρμητο και πηγαίο, το οποίο μετά «κουκουλώθηκε» από τους κουκουλοφόρους. Και θα σου πω κάτι τελευταίο, επειδή έχω ζήσει σε πολλές χώρες και κάνω συγκρίσεις: Ήταν τόσο ωραία και αυθόρμητη αυτή η αντίδραση, τόσο παρθένα, μια μεγάλη στιγμή της Ελλάδας.

* Ο Κ.Β. ΚΑΤΣΟΥΛΑΡΗΣ είναι συγγραφέας.
Τελευταίο του βιβλίο, το μυθιστόρημα «Στο στήθος μέσα χάλκινη καρδιά» (εκδ. Μεταίχμιο).


* Το πορτρέτο του Βασίλη Βασιλικού είναι της Έφη Ξένου. 

vassilikos xenou 2


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Θανάσης Χατζόπουλος: «Οι αόρατοι εχθροί είναι οι χειρότεροι»

Θανάσης Χατζόπουλος: «Οι αόρατοι εχθροί είναι οι χειρότεροι»

Μιλήσαμε με τον Θανάση Χατζόπουλο, ποιητή και μεταφραστή, παιδοψυχίατρο και ψυχαναλυτή παιδιών, εφήβων και ενηλίκων, με αφορμή την πρόσφατη κυκλοφορία του βιβλίου του «Πανδημία και περιοριστικά μέτρα – Ο ψυχισμός απέναντι στον θάνατο και στους περιορισμούς του» (εκδ. Αρμός).

Του Κ.Β. Κατσουλάρη ...

Γιώργος Γιαννακόπουλος: «Ο άνθρωπος έχει μια σχέση βαθιά με τις ευφυείς μηχανές»

Γιώργος Γιαννακόπουλος: «Ο άνθρωπος έχει μια σχέση βαθιά με τις ευφυείς μηχανές»

Συνέντευξη με τον Γιώργο Γιαννακόπουλο με αφορμή το βιβλίο του «Τεχνητή νοημοσύνη: Μια διακριτική απομυθοποίηση» (εκδ. ΡΟΠΗ).

Του Κ.Β. Κατσουλάρη

Ο Γιώργος Γιαννακόπουλος είναι διδάκτορας τεχνητής νοημοσύνης (ΤΝ) με περισσότερα από 15 χρόνια σχετι...

Νίκος Παναγιωτόπουλος: «Θέλησα να δώσω λόγο στους αποκλεισμένους από τη δημόσια θέα»

Νίκος Παναγιωτόπουλος: «Θέλησα να δώσω λόγο στους αποκλεισμένους από τη δημόσια θέα»

Μιλήσαμε με τον καθηγητή κοινωνιολογίας Νίκο Παναγιωτόπουλο με αφορμή την πρόσφατη έκδοση των έργων που έγραψε ή διηύθυνε, «Οι αφανείς – κοινωνιολογία των λαϊκών τάξεων στην Ελλάδα» και «Οι πολίτες μιλούν για την Ελλάδα», από τις εκδόσεις Πεδίο. 

Του Κ.Β. Κατσουλάρη

...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Νίκος Μικρόπουλος: «Έξω απ’ την τουριστική τροχιά, υπάρχουν κοινωνίες ικανές να μας τιμωρήσουν αν δεν τις σεβαστούμε»

Νίκος Μικρόπουλος: «Έξω απ’ την τουριστική τροχιά, υπάρχουν κοινωνίες ικανές να μας τιμωρήσουν αν δεν τις σεβαστούμε»

Συνέντευξη με τον συγγραφέα Νίκο Μικρόπουλο για το βιβλίο του «Ο γύρος του κόσμου σε 80 ιστορίες» (εκδ. Βακχικόν)

Του Λεωνίδα Καλούση

80 ιστορίες απ’ όλον τον κόσμο. Πότε ξεκίνησαν να γράφονται και ποιο ήταν το αρχικό ερέθισμα;

...
«Μανιφέστο»: Η Μπερναρντίν Εβαρίστο στο νέο της βιβλίο αυτοβιογραφείται

«Μανιφέστο»: Η Μπερναρντίν Εβαρίστο στο νέο της βιβλίο αυτοβιογραφείται

Το νέο βιβλίο της βραβευμένης με Μπούκερ Βρετανής συγγραφέα Μπερναρντίν Εβαρίστο δεν είναι μυθοπλαστικό. Ανήκει στο είδος της αυτοβ...

«Το λουλούδι της θάλασσας», της Νάγιας Δαλακούρα (κριτική)

«Το λουλούδι της θάλασσας», της Νάγιας Δαλακούρα (κριτική)

Για το μυθιστόρημα της Νάγιας Δαλακούρα «Το λουλούδι της θάλασσας» (εκδ. Κλειδάριθμος). Κεντρική εικόνα από την τηλεοπτική σειρά «The Τerror» για την αποστολή του 1845.

Της Λεύκης Σαραντινού

Την αίσθηση μαγείας από τον παγωμένο και σιωπηλό Βορρά, με το...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Το αντίδωρο», της Μαίρης Σπυριδογιαννάκη (προδημοσίευση)

«Το αντίδωρο», της Μαίρης Σπυριδογιαννάκη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Μαίρης Σπυριδογιαννάκη «Το αντίδωρο – Αφού σκέφτομαι θετικά, γιατί μου πάνε όλα στραβά;» το οποίο κυκλοφορεί αυτές τις μέρες από τις εκδόσεις «Η Τέχνη της Ζωής».

Επιμέλεια: Book Press

01 ...

«Η εξαφάνιση του δόκτορος Μίε», του Όλιβερ Χίλµες (προδημοσίευση)

«Η εξαφάνιση του δόκτορος Μίε», του Όλιβερ Χίλµες (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Oliver Hilmes «Η εξαφάνιση του δόκτορος Μίε» (μτφρ. Βασίλης Τσαλής), που κυκλοφορεί στις 19 Ιανουαρίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΔΡ ΒΙΚΤΟΡ ΜΙΛΕΡ-ΧΕΣ,
ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΤΟΥ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟΥ ...

«Τις Κυριακές που πετούν τα αεροπλάνα», του Γιώργου Πετράκη (προδημοσίευση)

«Τις Κυριακές που πετούν τα αεροπλάνα», του Γιώργου Πετράκη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση ενός αποσπάσματος από τη συλλογή τριών ιστοριών του Γιώργου Πετράκη «Τις Κυριακές που πετούν τα αεροπλάνα», η οποία θα κυκλοφορήσει τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Πληθώρα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ο Μάρκου στέκεται πίσω απ’ τ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Πρόωρη άνοιξη: 22 Έλληνες συγγραφείς παρουσιάζουν τα νέα τους βιβλία

Πρόωρη άνοιξη: 22 Έλληνες συγγραφείς παρουσιάζουν τα νέα τους βιβλία

Δόκιμοι και καταξιωμένοι καθώς και νεότεροι συγγραφείς γράφουν για τα νέα τους βιβλία, τα οποία μόλις κυκλοφόρησαν ή αναμένεται να κυκλοφορήσουν προσεχώς.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ζητήσαμε από είκοσι έναν συγγραφείς –καταξιωμένους αλλά και νεότερους...

Τα πιο feelgood βιβλία με σκηνικό βιβλιοπωλεία και βιβλιοθήκες

Τα πιο feelgood βιβλία με σκηνικό βιβλιοπωλεία και βιβλιοθήκες

Οι βιβλιοθήκες και τα βιβλιοπωλεία, συχνά μάλιστα και τα ίδια τα βιβλία, γίνονται το κεντρικό θέμα σε πολλά μυθιστορήματα, που αποκτούν έτσι αυτόχρημα τον χαρακτηρισμό του «βιβλιοφιλικού» και έχουν ένα δικα...

Μυθιστορήματα για την αμνησία: πώς οι διαταραχές μνήμης δίνουν υπέροχες ιστορίες

Μυθιστορήματα για την αμνησία: πώς οι διαταραχές μνήμης δίνουν υπέροχες ιστορίες

Ο ανθρώπινος νους και τα αχαρτογράφητα μονοπάτια του, η μνήμη και η λειτουργία της, από τα σπουδαιότερα μυστήρια της ανθρώπινης ύπαρξης, διερευνώνται τόσο από την επιστήμη όσο και από τη λογοτεχνία. Μια επιλογή λογοτεχνικών βιβλίων με θέμα την αμνησία ή διάφορες διαταραχές της μνήμης, στην πλειονότητά τους μυθι...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

07 Ιανουαρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2021

Φέτος περιμέναμε την εκπνοή της χρονιάς πριν συντάξουμε την καθιερωμένη μας πια λίστα με τα καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία της χρονιάς. Ο λόγος είναι ότι τούτες τις Γιορτέ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

14 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Τα βιβλία του χειμώνα: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται (ανανεωμένο)

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών και δοκιμίων από 34 εκδοτικούς οίκους. Επιμέλεια: Κώστας Αγορα

ΦΑΚΕΛΟΙ