Ο Βασίλης Καψής μας συστήθηκε πρόσφατα με την ποιητική συλλογή του «Τονική μετάθεση» (εκδ. Βακχικόν).
Επιμέλεια: Book Press
Τι απαντάτε σε όσους θα πουν: ακόμη ένας ποιητής; Τι το καινούργιο φέρνει;
Κάθε φορά που εμφανίζεται ένας ποιητής, προκύπτει αυτό το ίδιο ερώτημα. Και ακούγεται λογικό, εφόσον δεν υπάρχει θέμα για το οποίο δεν έχουν μιλήσει οι ποιητές μας μέχρι τώρα, είτε πρόκειται για τον έρωτα, είτε πρόκειται για τον θάνατο, τον πόλεμο ή την ύπαρξη.
Αυτό για το οποίο είμαι σίγουρος -αν θέλουμε να το ορίσουμε ως καινούργιο- είναι ότι ο κάθε ποιητής φέρνει τη δική του οπτική για τα πράγματα, τη δική του αισθητική, τον δικό του τρόπο σκέψης, τη δική του ευαισθησία. Όταν αυτά αναγνωριστούν και βρουν τα αντίστοιχά τους στις ψυχές άλλων ανθρώπων, το έργο του ποιητή θα έχει επιτύχει.
Με ποιους στίχους από τη συλλογή σας θα τη συστήνατε σε κάποιον που δεν γνωρίζει τίποτε γι’ αυτήν;
Θα μπορούσα να αναφέρω διάφορους στίχους από τα ποιήματά μου. Ωστόσο, θα επιλέξω το πρώτο μικρό ποίημα με το οποίο αρχίζει το βιβλίο μου: «Ωραία λέξη! Της πρέπει να γίνει ποίημα». Δεν το κάνω τυχαία, καθώς θεωρώ ότι η λέξη είναι το αρχικό κύτταρο της ποίησης και γι` αυτό θα πρέπει να της αποδίδουμε τη δέουσα αξία και προσοχή.
Επίσης, θα ανέφερα και άλλο ένα μικρό ποίημα: «Δεν μπορώ να σε δω· σε γνωρίζω από τα συμφραζόμενα». Το συγκεκριμένο, εκ πρώτης όψεως φαίνεται και είναι ερωτικό ποίημα. Όμως δεν είναι μόνο αυτό. Μιλάει γενικότερα για τον τρόπο που πολλές φορές «βλέπουμε» και μαθαίνουμε τα πράγματα, τα πρόσωπα και τις καταστάσεις. Αυτό σαν πρώτη γνωριμία. Τα υπόλοιπα θα αφήσω να τα ανακαλύψουν οι αναγνώστες και αναγνώστριες του βιβλίου μου.
Πώς κατανοείτε τον περίφημο στίχο του Γιώργου Σεφέρη «Είναι παιδιά πολλών ανθρώπων τα λόγια μας»;
Τα λόγια μας -η γλώσσα μας- αποτελούν ταυτοτικό στοιχείο. Αντικατοπτρίζουν τον τρόπο που αντιλαμβανόμαστε τον κόσμο και τον κωδικοποιούμε. Ο λόγος, ανέκαθεν αποτελούσε το μέσο με το οποίο μεταδιδόταν η γνώση, η ιστορία, η αισθητική.
Η γλώσσα είναι ένα ζωντανό στοιχείο το οποίο αναδιαμορφώνεται και αναπροσαρμόζεται συνεχώς, και πάντα σε συλλογικό επίπεδο.
Οι πρόγονοί μας μάθαιναν να απαγγέλλουν τα ομηρικά έπη, όχι απλώς ως ποιήματα, δηλαδή καλλιτεχνικά δημιουργήματα, αλλά ως φορείς της συλλογικής μνήμης. Η γλώσσα είναι ένα ζωντανό στοιχείο το οποίο αναδιαμορφώνεται και αναπροσαρμόζεται συνεχώς, και πάντα σε συλλογικό επίπεδο. Αυτό ακριβώς θεωρώ ότι περιγράφει ο Σεφέρης, και το αποδίδει με υπέροχη ποιητική χροιά.
Ελληνική ποίηση, μεταφρασμένη ποίηση. Ποιο είναι το δικό σας «αναγνωστικό ισοζύγιο»;
Μου αρέσει να διαβάζω τόσο ελληνική όσο και ξενόγλωσση πεζογραφία και ποίηση. Ωστόσο, θεωρώ ότι είναι σημαντικό να διαβάζουμε το κείμενο στη γλώσσα που έχει γραφτεί, χωρίς τη διαμεσολάβηση του μεταφραστή ή του επιμελητή. Όσο καλή και αν είναι η μετάφραση, σίγουρα θα απέχει από το πρωτότυπο. Έχει τύχει να αρχίζω να διαβάζω κάποιο βιβλίο και να το εγκαταλείπω από τις πρώτες σελίδες λόγω της κακής μετάφρασης.
Έχουν επηρεάσει άλλες τέχνες -εικαστικά, μουσική, κινηματογράφος κ.ά.- το ποιητικό σας έργο;
Η πρώτη μου ιδιότητα είναι αυτή του εικαστικού, έχω σπουδάσει ζωγραφική στην ΑΣΚΤ. Θα ήταν αδύνατον, λοιπόν, να μην βλέπω τον κόσμο πρώτιστα με το βλέμμα του ζωγράφου. Γι' αυτό στα ποιήματά μου αποκρυσταλλώνονται εικόνες του περιβάλλοντός μου ή μιλώ συχνά για τα σχήματα, τις γραμμές και τα χρώματα. Αγαπώ, όμως, γενικά τις τέχνες. Ακούω πολλή μουσική, παρακολουθώ θέατρο και προσπαθώ να βλέπω καλές κινηματογραφικές ταινίες. Δεν θα μπορούσα διαφορετικά.
