Αγγελίνα Κλαυδιανού: «Δεν πιστεύω στις λέξεις αλλά στις εικόνες»

Με ποια λόγια θα συστήνατε το βιβλίο σας σε κάποιον που δεν γνωρίζει τίποτε για σας;

Πρόκειται για μια σειρά από διηγήματα, πολλά από τα οποία τείνουν να παρουσιάζουν κοινή θεματολογία, έντονο φαντασιακό, παραμυθιακό στοιχείο, συχνά αλληγορικό, ενώ πολύ συχνά συνυπάρχει κάποιου είδους ρομαντικός κυνισμός. Στιγμιότυπα από δυστοπικές πολιτείες που θυμίζουν τις δικές μας, πλάσματα που αναλήπτονται στους ουρανούς, θεοί και έντομα, άστεγοι, βαμπίρ, μυστηριώδεις υπόγειες διαβάσεις μετρό. Εκ πρώτης όψεως το σύμπαν μέσα στο οποίο κινούνται οι ήρωες των ιστοριών μοιάζει εφιαλτικό αλλά η παρουσία ή έστω η προσδοκία της αγάπης και το θάρρος με το οποίο το σκοτάδι αποκαλύπτει τον εαυτό του νομίζω εξιλεώνει σε κάποιο βαθμό τη ζοφερότητα. 

Τι απαντάτε σε όσους θα πουν: ακόμη ένας συγγραφέας; Τι το καινούργιο φέρνει;

Θα απαντήσω πως στην πραγματικότητα δεν υπάρχει, κατά τη γνώμη μου, έτσι κι αλλιώς, τίποτα καινούργιο να ειπωθεί. Το οξύμωρο είναι πως παρόλο που γράφω δεν πιστεύω στις λέξεις αλλά στις εικόνες και τις αισθήσεις που δημιουργούν. Εγώ εικόνες θέλω να πλάθω, αυτός είναι ο στόχος μου, ίσως επειδή η πρωταρχική μου ανάγκη είναι κατά βάση θεατρική, κινηματογραφική. Μες από τις εικόνες ίσως ο ψυχισμός εκείνων που από περιέργεια ή διαστροφή διαβάσουν τις ιστορίες μου, κάνει κάποια βήματα, προς ποια κατεύθυνση αδιάφορο μιας που κάθε εσωτερικό βήμα έχει την σπουδαιότητά του όπως και να χει. Αναγκαστικά σε όλες τις τέχνες μιλάμε διαρκώς για το ίδιο πράγμα, το ζήτημα είναι ο τρόπος με τον οποίο στρέφουμε το βλέμμα μέσα μας ή από μέσα προς τα έξω σε αυτό και ερχόμαστε αντιμέτωποι μαζί του. 

Πείτε μας δυο λόγια για το νεότευκτο «συγγραφικό σας εργαστήρι». 

Στην πραγματικότητα δεν είχα να αναμετρηθώ με λέξεις γιατί δεν με αφορούν αυτές καθαυτές, όπως είπα και παραπάνω. Ήθελα να δουλέψω τις εικόνες μου κι οι λέξεις ήταν τα εργαλεία. Ίσως κάποιες στιγμές να χρησιμοποιήσω μια λέξη πεζή ή ξένη επειδή έτσι μου άρεσε πλάι σε κάποια άλλη λόγια που δεν αγαπώ καθόλου, όμως ο συνδυασμός των αντιθέτων είναι που με συναρπάζει και δημιουργεί εκείνη την αίσθηση που επιθυμώ. Κάτι πάνω στο οποίο πειραματίζομαι είναι η λεξιπλασία με σκοπό κυρίως την απροσδόκητη οπτική εντύπωση, έτσι ώστε να συμβάλλει στην εικόνα που θα δημιουργηθεί στη φαντασία. Στην αρχή φυσικά ήταν απλώς ένας ακόμα τρόπος να δικαιολογήσω την πεισματική ανορθογραφία μου (Αυτό ήταν περίπου αστείο). Δεν έχω παρακολουθήσει ποτέ κάποιο σεμινάριο γραφής. Αν με βοήθησε κάτι, αυτό ήταν νομίζω τα μαθήματα υποκριτικής στη δραματική σχολή, οι συμβουλές για τις αναλύσεις των ρόλων, τα θέλω οφείλουν να είναι συγκεκριμένα, όχι γενικότητες, να προσέχουμε τι λέμε, να μην χαρακτηρίζουμε εύκολα, τα ρήματα κι οι δράσεις έχουν σημασία, τα επίθετα ελάχιστη έως καθόλου, μπορούν μάλιστα να καταστρέψουν εντελώς την ερμηνεία του ηθοποιού. Όλα αυτά με βοήθησαν τρομερά στο να γράψω αν και όχι τόσο στο να παίξω. Επίσης, κάποιοι συγγραφείς στάθηκαν πηγή έμπνευσης με τον τρόπο τους και με επηρέασαν χωρίς τύψεις. Κυρίως ο Φραντς Κάφκα στην προκειμένη περίπτωση. Με συγκινούσε πολύ εκείνη την περίοδο. Τον πρώτο καιρό που έγραφα ζητούσα διαρκώς συμβουλές, αν και τελικά έγραφα όπως μου άρεσε εμένα. Τώρα ξέρω πως είναι εντελώς προσωπική υπόθεση. Είναι επιλογή. Μπορεί κανείς να γράφει όπως θέλει, είναι εντελώς ελεύθερος κι αυτό είναι μεγάλη χαρά. Η τέχνη είναι απόλυτη ελευθερία αρκεί να υπάρχει στόχος κι όχι μόνο εφηβική ασαφής ανάγκη. Πρέπει να έχουμε την υπομονή να επιτρέπουμε στα πράγματα να ωριμάζουν. Ακόμη και στην έμπνευση που ενίοτε είναι αγωνιώδης. 

H υποκριτική με βοήθησε να εντοπίσω τι είναι σημαντικό να ειπωθεί και τι οφείλει να αποσιωπηθεί, να υπάρξει μόνο ως κενό, ως παύση. Αυτές οι παύσεις είναι νομίζω όλη η ουσία σε κάθε είδους κείμενο κάθε τέχνης.

Έχουν επηρεάσει άλλες τέχνες ­–κινηματογράφος, εικαστικά, κόμικς, μουσική κ.ά.– τη συγγραφική σας δουλειά; Αν ναι, με ποιους τρόπους;

Όλες οι τέχνες είναι πηγή έμπνευσης. Κάθε τέχνη είναι η διαφορετική έκφραση του ίδιου προσώπου. Πολλά τραγούδια για εμένα είναι ολόκληρα διηγήματα, επίσης πολλές εικόνες σε βιβλία είναι μουσική που την ακούει μόνο ο καθένας αναγνώστης μόνος του, στο κεφάλι του προσωπικά. Ο τρόπος που σκέφτομαι για να γράψω είναι κινηματογραφικός, επίσης συχνά ζωγραφίζω απλώς αυτό που θέλω να πω οπότε τελειώνει εκεί. Ίσως κάποια άλλη στιγμή να γράψω κάτι για αυτό που ζωγράφισα. Επίσης όπως είπα και πριν η υποκριτική με βοήθησε να εντοπίσω τι είναι σημαντικό να ειπωθεί και τι οφείλει να αποσιωπηθεί, να υπάρξει μόνο ως κενό, ως παύση. Αυτές οι παύσεις είναι νομίζω όλη η ουσία σε κάθε είδους κείμενο κάθε τέχνης. 

Ο δρόμος προς την έκδοση για τους νέους συγγραφείς συνήθως δεν είναι σπαρμένος με ροδοπέταλα. Ποια είναι η δική σας ιστορία;

Έγραφα από πάντα και δεν το έπαιρνα στα σοβαρά γιατί τότε τα είχα λιγάκι διαχωρισμένα στο μυαλό μου. Έλεγα θα είμαι ηθοποιός κι όλα τα άλλα θα τα κάνω ταυτόχρονα επειδή μου αρέσουν αλλά τα τοποθετούσα κατά κάποιο τρόπο σε δεύτερη μοίρα. Μετά συνειδητοποίησα ότι όλα όσα ήθελα να κάνω μουσική, γραφή, υποκριτική ήταν γιατί ήθελα επίσης να εκφράσω κάτι, να επικοινωνήσω κάτι. Κι αυτό ήταν ζωτική ανάγκη. Έτσι ξεκίνησα να δημοσιεύω πράγματα στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης πράγμα που μου φαινόταν ανούσιο και δεν με κάλυπτε τελικά. Μια μέρα με ρώτησε ο καθηγητής μου στο Τμήμα Θεατρικών Σπουδών του ΕΚΠΑ Ιωσήφ Βιβιλάκης τι σκέφτομαι να κάνω με τα γραπτά μου και απάντησα, χωρίς να έχω την ελπίδα πως αυτό θα συμβεί άμεσα, πως θα ήθελα κάποια στιγμή να τα εκδώσω. Μου είπε τότε να του στείλω μερικά να τα στείλει εκείνος με τη σειρά του σε μια φίλη να πει μια γνώμη, έτσι τουλάχιστον πίστεψα εγώ τότε. Λίγες μέρες αργότερα μου τηλεφώνησε η κυρία Λίζα Σιόλα και μου πρότεινε συνεργασία με τις εκδόσεις Στερέωμα. Υπήρξα πολύ τυχερή εξίσου κι ως προς την υπέροχη επιμέλεια της Κατερίνας Σχινά της οποίας η καλλιτεχνική διαίσθηση κι η ευαισθησία που αντιμετωπίζει το γραπτό κείμενο είναι αξιοσημείωτη. Τους είμαι κυριολεκτικά ευγνώμων. 

* Ο ΚΩΣΤΑΣ ΑΓΟΡΑΣΤΟΣ είναι δημοσιογράφος.

Όταν φυσάει
Αγγελίνα Κλαυδιανού
Στερέωμα 2019
Σελ. 192, τιμή εκδότη €12,00