Με αφορμή το νέο, επιστολικό μυθιστόρημα του Αποστόλη Αρτινού «Αγαπημένη μου Lyda» (εκδ. Κριτική), θέσαμε στον συγγραφέα ορισμένες ερωτήσεις γύρω από τη συγγραφή του βιβλίου του.
Του Κώστα Αγοραστού
Στο νέο σας μυθιστόρημα Αγαπημένη μου Lyda, η ιστορία δίνεται μέσα από μια σειρά επιστολών, τις οποίες βρίσκει ο συγγραφέας, χρόνια μετά την ανταλλαγή τους. Μιλήστε μας για το παιχνίδι των αφηγητών και την ανασύσταση της δεκαετίας του '30.
Δεν θα το ονόμαζα παιχνίδι. Είναι δραματικές απευθύνσεις. Μια γυναίκα αποκομμένη απ' όλο τον κόσμο, η Μπεμπούλα, που βιώνει μια φρικτή καθημερινότητα, και βρίσκει παρηγοριά στην επικοινωνία της με τη Lyda, τη μικρότερή της αδελφή. Διορισμένη δασκάλα, αν και η ίδια νιώθει εξόριστη, σ' ένα χωριό της Ηπείρου, προσπαθεί σε συνθήκες πρωτόγνωρες για εκείνη, να αναλάβει τη νέα της ζωή. Κάποιες μέρες βρίσκεται κυριολεκτικά στα όρια ζωής και θανάτου, αλλά και πάλι βρίσκει τον χρόνο και το κουράγιο για να γράψει στην αδελφή της, να απευθυνθεί. Στον κανέναν βεβαίως.
Όσο αφορά την εποχή που γράφονται τα γράμματα, βεβαίως κι ανιχνεύεται στο βιβλίο, είναι άλλωστε αυτά τα αρχεία ζωντανές μαρτυρίες, φέρουν το ίχνος της ζωής, αλλά δεν μ' ενδιέφερε με τις δικές μου χειρονομίες να αναπαραστήσω κάτι. Δεν με ενδιαφέρει μια τέτοιου τύπου λογοτεχνία.
Στο βιβλίο μιλάτε, εκτός των άλλων και για τη μοναξιά, μέσα από τις δύο ηρωίδες σας. Πώς προσεγγίσατε τα δύο άκρα της μοναξιάς; Του ανθρώπου που εγκαταλείπει το πατρικό σπίτι και αυτού που ξεμένει μια ζωή πίσω;
Στα γράμματα μαρτυρείται η μοναξιά της Μπεμπούλας. Θα 'λεγα μάλιστα ότι αυτή επιδεινώνεται κι από τη μη απόκριση του άλλου, την αδιαθεσία του. Παραπονιέται συνεχώς ότι δεν της γράφουν. Συνήθως, σε τέτοιου τύπου αρχεία υπάρχουν μόνο τα γράμματα του ενός. Αυτή η ατυχία όμως μαρτυρεί και την αλήθεια τους: Ο άλλος δεν υπάρχει. Είναι ένας αδύνατος τόπος, ο τόπος όμως όλων των δυνατών μας απευθύνσεων.
Ήρθαν τα γράμματα και με βρήκαν. Δεν ήταν στις προθέσεις μου να ασχοληθώ πάλι μ' ένα αρχείο αλληλογραφίας. Δεν ψάχνω κάτι μέσα σ' αυτά που δεν υπάρχει παντού: η μοναχικότητα της απεύθυνσης.
Είναι η δεύτερη φορά, αν δεν κάνω λάθος, που επιλέγετε τη μορφή των επιστολών/γραμμάτων για να «χτίσετε» επάνω σ' αυτά το πεζογραφικό σας κείμενο. Τι σας γοητεύει σε μια επιστολή για να την κάνετε όχημα σκέψεων, εικόνων και ιδεών;
Προέκυψε. Ήρθαν τα γράμματα και με βρήκαν. Δεν ήταν στις προθέσεις μου να ασχοληθώ πάλι μ' ένα αρχείο αλληλογραφίας. Δεν ψάχνω κάτι μέσα σ' αυτά που δεν υπάρχει παντού: η μοναχικότητα της απεύθυνσης.
Κοιτάζοντας τους τίτλους των βιβλίων σας συναντούμε πεζογραφία, ποίηση, ψυχανάλυση, κείμενα για την αρχιτεκτονική. Πού βρίσκεται ο κοινός τόπων όλων αυτών;
Εγώ νομίζω ότι γράφω συνεχώς ένα πράγμα, ξανά και ξανά: τη γλώσσα του άλλου, το μοναδικό του ιδίωμα.
Επιστρέφοντας στο μυθιστόρημά σας, Αγαπημένη μου Lyda, αισθανθήκατε ποτέ την ανάγκη να προφυλάξετε κι εσείς τις ηρωίδες σας από την πλήρη αποκάλυψη των προσωπικών τους επιστολών;
Όχι, δεν έχω τέτοιου είδους ενοχές. Η λογοτεχνία πάντα οικειοποιούταν τις ζωές των άλλων. Η Μπεμπούλα άλλωστε με περίμενε πάντα.
* Ο ΚΩΣΤΑΣ ΑΓΟΡΑΣΤΟΣ είναι δημοσιογράφος.
*Τη Δευτέρα, στις 11 Δεκεμβρίου, στο βιβλιοπωλείο Πατάκη στην Ακαδημίας, στις 19.00, θα γίνει η παρουσίαση του βιβλίου. Θα μιλήσουν οι Δάνης Κουμασίδης, Γλυκερία Μπασδέκη, Χρήστος Χρυσόπουλος.
Αγαπημένη μου Lyda
Αποστόλης Αρτινός
Κριτική 2017
Σελ. 144, τιμή εκδότη €12,00
