alt

Συνέντευξη της Λένας Διβάνη με αφορμή το βιβλίο της «Τι έμαθα περπατώντας στον κόσμο» που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Καστανιώτη.

Του Κώστα Αγοραστού

Ιστορικός και πεζογράφος: δύο από τις ιδιότητες που χαρακτηρίζουν τη Λένα Διβάνη. Και ανήσυχο πνεύμα. Και άνθρωπος που δεν φοβάται να πει τη γνώμη του, συχνά πληρώνοντας το τίμημα. Με αφορμή το νέο της βιβλίο «Τι έμαθα περπατώντας στον κόσμο» (εκδ. Καστανιώτη) κουβεντιάσαμε για ταξίδια, προσωπικές φιλοδοξίες και τις «φυλές» του βουνού!

Αναφέρετε στην εισαγωγή του βιβλίου σας: «Είχα καταλάβει μάλλον ενστικτωδώς πως το πιο επικίνδυνο μέρος στον κόσμο είναι το σπίτι μας – αφού τη βγάλαμε καθαρή εκεί, όλα τ' άλλα θα είναι παιχνιδάκι». Και μετά... πήρατε τα βουνά. Έπειτα από όλες σας τις ορειβατικές εξορμήσεις, πού πιστεύετε ότι βρίσκεται ο μεγαλύτερος κίνδυνος και η μεγαλύτερη πρόκληση, με την οποία έχει να αναμετρηθεί κανείς;

Ο εαυτός σου είναι ο μεγαλύτερος κίνδυνος. Ο εαυτός σου που είναι απογυμνωμένος από το όποιο βιογραφικό του και τους ανθρώπους που τον αγαπούν, γυμνός μέσα σε μια ομάδα λίγο-πολύ αγνώστων με τους οποίους πρέπει να ζήσει και να συνδεθεί σε συνθήκες ιδιαίτερες. Γιατί πρέπει να ζήσεις χωρίς τις ανέσεις σου, σε μια σκηνή που μπάζει με πέτρες από κάτω, άπλυτος για 11 μέρες, χωρίς κινητό τηλέφωνο που σε συνδέει με τους αγαπημένους, τρώγοντας ύποπτης καθαριότητας φαγητά. Να ζήσεις δηλαδή εσύ ο άνθρωπος των πόλεων που έχει πάνω στο γραφείο του μέχρι και ηλεκτρική ξύστρα μολυβιών όπως ζούσαν στα χωριά τα βουνίσια στις αρχές του 20ου αιώνα. Με τα ελάχιστα. Εξού και τιτλοφόρησα ένα κεφάλαιο της Ινδίας: «Ξεβρακώσου πριγκηπέσα».

Ταξιδεύω για τον ίδιο λόγο που γράφω: για να ζήσω περισσότερες και πιο πολύχρωμες ζωές στο χρόνο που μου έχει δοθεί.

Μένοντας λίγο στην ορειβασία: βρίσκετε ότι υπάρχει κάποια σχέση ανάμεσα στην επιθυμία να φτάσει κανείς στην κορυφή ενός βουνού και στην καλλιτεχνική φιλοδοξία, εν γένει;

Στα ταξίδια αυτά ζούμε σε μια μικρογραφία της κοινωνίας. Οι φιλόδοξοι θα «φιλοδοξήσουν». Τα γαϊδούρια θα κάνουν γαϊδουριές. Οι ικανοί άνθρωποι θα τα καταφέρουν. Οι καλοί άνθρωποι θα βοηθήσουν. Απλώς όλα είναι στο φως, δεν μπορούν να μεταμφιεστούν εύκολα. Έτσι, ναι, έχουμε τους λεγόμενους κορφάκιες που διακινδυνεύουν και τη ζωή τους για να φωτογραφηθούν στην κορφή από ματαιοδοξία. Άλλοι πάλι αγωνίζονται για την κορυφή γιατί θέλουν να αναμετρήσουν τον εαυτό τους με την εικόνα που έχουν γι' αυτόν. Εγώ προσωπικά στα παλιά μου τα παπούτσια την έχω την κορυφή και στην ορειβασία και στην κανονική ζωή. Δεν γράφω ούτε για να με βραβεύσουν ούτε για να με αγοράσουν – αν και είμαι ευγνώμων που το κάνουν οι αναγνώστες. Ταξιδεύω για τον ίδιο λόγο που γράφω: για να ζήσω περισσότερες και πιο πολύχρωμες ζωές στο χρόνο που μου έχει δοθεί.

Ελβετία, Νέα Ζηλανδία, Αιθιοπία, Κούβα, Βιετνάμ, Βενεζουέλα, Ινδία και Παταγονία είναι οι τόποι των ιστοριών σας. Φεύγοντας, τι έχετε πάρει και τι έχετε αφήσει από τον εαυτό σας εκεί;

Α, εδώ θα μου επιτρέψετε να κρατήσω το στόμα μου κλειστό. Αυτά τα γράφω στο βιβλίο μου και θέλω να το διαβάσετε.

Είμαι μια ταξιδιώτισσα που είναι λογοτέχνις και ιστορικός. Αυτές οι ταυτότητες χρωμάτισαν το βλέμμα μου.

Η «ταξιδιωτική λογοτεχνία» έχει δώσει στο παρελθόν λαμπρά δείγματα έργων, όπου οι πληροφορίες για τον προορισμό βρίσκονται σε θαυμαστή ισορροπία με τις προσωπικές ιστορίες του κάθε συγγραφέα. Σε ποια παράδοση θα εντάσσατε το δικό σας βιβλίο;

Δεν έχω ιδέα. Όταν αποφάσισα να το γράψω δεν είχα ένα σαφές στίγμα στο μυαλό μου. Άνοιξα το λάπτοπ και ξεκίνησα την πρώτη φράση ακριβώς όπως ξεκίνησα γι' αυτά τα ταξίδια. Ανοιχτή στις προκλήσεις και τις πιθανότητες. Τελικά πιστεύω ότι προέκυψε ένα υβριδικό είδος. Είμαι μια ταξιδιώτισσα που είναι λογοτέχνις και ιστορικός. Αυτές οι ταυτότητες χρωμάτισαν το βλέμμα μου. Θα βρείτε λοιπόν ιστορία (του τόπου) και ιστορίες (των ανθρώπων και δικές μου) χρωματισμένες από το πως ήμουν τότε. Γιατί πρέπει να σας πω κάτι εδώ: ξεκινώντας κάθε κεφάλαιο έμπαινα με έναν μυστήριο και αυτόματο τρόπο κατευθείαν στην ψυχική κατάσταση που είχα όταν βίωνα αυτό το ταξίδι. Ετσι θα διαβάσετε κεφάλαια απολύτου υπαρξιακής μαυρίλας, όπως η Αιθιοπία, κεφάλαια μιούζικαλ σχεδόν όπως η Κούβα κ.λπ. Εννοείται όλο το βιβλίο είναι σπαρμένο από σκηνές απίστευτου ταξιδιωτικού και ανθρωπολογικού σουρεαλισμού που ομολογώ ότι τις καταδιασκέδασα.

Επιστρέφοντας ύστερα από κάθε σας ταξίδι στην Αθήνα, την βλέπετε με διαφορετική ματιά; Είστε πιο ανεκτική ή πιο επικριτική;

Συνήθως ταξιδεύουμε σε χώρες του λεγόμενου τρίτου κόσμου που συχνά αποδεικνύεται τέταρτος. Έτσι επιστρέφοντας στο Ελευθέριος Βενιζέλος τις περισσότερες φορές φιλάμε το πάτωμα του αεροδρομίου – κυριολεκτικά! Συνειδητοποιείς δηλαδή πόσο εξοργιστικά προνομιούχοι είμαστε, πόσο άθλια εκμεταλλεύτηκαν οι λευκοί δυτικοί όλο τον υπόλοιπο κόσμο από τότε που υπάρχει ο κόσμος. Σε μια περίπτωση βέβαια ζήλεψα: Η Νέα Ζηλανδία απλώς δεν παίζεται!

Χωρίς κομματική προστασία από πουθενά, χωρίς ομάδα στήριξης, το να λες τη γνώμη σου δημόσια και ελεύθερα είναι πολύ πιο επικίνδυνο από τα βουνά... Πιστέψτε με!

Κατά καιρούς παρεμβαίνετε στα «κοινά», ενίοτε προκαλώντας έντονες αντιδράσεις. Έχετε μετανιώσει ποτέ για κάποια από τις παρεμβάσεις σας; Γενικότερα, πώς κρίνετε το ύφος και την ποιότητα του δημόσιου διαλόγου στη χώρα μας;

Σε μια εποχή μανιχαϊστική και φανατική όπως αυτή που ζούμε στην Ελλάδα της κρίσης είναι επικίνδυνο να λες τη γνώμη σου – ειδικά αν η δουλειά σου εξαρτάται από την κοινή γνώμη. Εξού και ποιούν την νήσσαν πολλοί ή κολακεύουν τους εκάστοτε κρατούντες περισσότεροι. Εγώ όμως –δυστυχώς ή ευτυχώς– γεννήθηκα ανάποδη. Τη γνώμη μου θα την πω. Πάντα την έλεγα και πάντα θα τη λέω. Δεν είναι άγνοια κινδύνου, είναι η αίσθηση του καθήκοντος. Νομίζω πως εμείς οι συγγραφείς επειδή πρέπει να μπαίνουμε στο πετσί των δεκάδων ηρώων μας εκπαιδευτήκαμε να βλέπουμε πολυδιάστατα. Τώρα λοιπόν, σ΄αυτή τη σκληρή και κρίσιμη εποχή η οπτική μας είναι απαραίτητη γιατί η ζωή δεν είναι άσπρη ή μαύρη όπως τα κόμματα προσπαθούν να μας πείσουν. Η ζωή κινείται στις αποχρώσεις και αυτές πρέπει να μάθουν τα μάτια των πολιτών να διακρίνουν. Γνωρίζω τη στρέβλωση που μπορεί να γίνει στα λεγόμενά μου, ξέρω τι δουλειά κάνουν οι στρατευμένες στρατιές των ανώνυμων του διαδικτύου που δολοφονούν χαρακτήρες, αλλά είναι μια ευθύνη που ο κάθε σκεπτόμενος άνθρωπος οφείλει να αναλάβει. Το συμπέρασμά μου πάντως είναι ένα: Χωρίς κομματική προστασία από πουθενά, χωρίς ομάδα στήριξης, το να λες τη γνώμη σου δημόσια και ελεύθερα είναι πολύ πιο επικίνδυνο από τα βουνά... Πιστέψτε με!

* Ο ΚΩΣΤΑΣ ΑΓΟΡΑΣΤΟΣ είναι δημοσιογράφος.

altΤι έμαθα περπατώντας στον κόσμο
Λένα Διβάνη
Καστανιώτης 2017
Σελ. 352, τιμή εκδότη €16,95

alt

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΗΣ ΛΕΝΑΣ ΔΙΒΑΝΗ

Ακολουθήστε την boopress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

5 λεπτά με τη Λία Νικολάου

5 λεπτά με τη Λία Νικολάου

Πέντε λεπτά με έναν συγγραφέα. Σήμερα η Λία Νικολάου, με αφορμή το δεύτερο μυθιστόρημά της «Θύματα», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Βακχικόν.

Επιμέλεια: Book Press

Το δεύτερο βήμα, στη λογοτεχνία, λέγεται ότι είναι το δυσκολότερο. Η δική ...

Ανδρέας Στάικος: «Ο καθένας να μείνει δέσμιος του εαυτού του, μόνο έτσι θα απελευθερωθεί»

Ανδρέας Στάικος: «Ο καθένας να μείνει δέσμιος του εαυτού του, μόνο έτσι θα απελευθερωθεί»

Μια συζήτηση εφ’ όλης της ύλης με τον Ανδρέα Στάικο. Η πορεία του στα ελληνικά γράμματα, τα θεατρικά του έργα, τα πεζογραφήματα και οι μεταφράσεις του, τα χρόνια στο Παρίσι και ο Μάης του ’68 και η σχέση της μαγειρικής με μια θεατρική παράσταση. 

Του Σόλωνα Παπαγεωργίου

...
5 λεπτά με τον Ντίνο Γιώτη

5 λεπτά με τον Ντίνο Γιώτη

Πέντε λεπτά με έναν συγγραφέα. Σήμερα, ο Ντίνος Γιώτης, με αφορμή το μυθιστόρημά του «Club 23.4», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Βακχικόν. 

Επιμέλεια: Book Press

Πώς ξεκινήσατε να γράφετε τούτο το μυθιστόρημα; Θυμάστε το αρχικό ερέθισμα; ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Δέντρο από καπνό» του Ντένις Τζόνσον (κριτική)  – Το βραβευμένο μυθιστόρημα-σταθμός για τον πόλεμο του Βιετνάμ

«Δέντρο από καπνό» του Ντένις Τζόνσον (κριτική) – Το βραβευμένο μυθιστόρημα-σταθμός για τον πόλεμο του Βιετνάμ

Για το βραβευμένο μυθιστόρημα του Ντένις Τζόνσον (Denis Johnson) «Δέντρο από καπνό» (μτφρ. Γιώργος-Ίκαρος Μπαμπασάκης, εκδ. Πατάκη), με αφορμή την κυκλοφορία –ήταν εξαντλημένο εδώ και χρόνια– της δεύτερης έκδοσής του. 

Του Φώτη Καραμπεσίνη

Εί...

Για να τον ξεχάσω (διήγημα)

Για να τον ξεχάσω (διήγημα)

Η αλήθεια είναι πως στην αρχή σε σιχαινόμουν. Απ’ την πρώτη στιγμή που σ’ έφερε στο σπίτι και σε είδα να κολυμπάς μέσα σ’ εκείνο το διάφανο σακούλι που το ‘σφιγγε σαν πουγκί στο χέρι του, σαν μπελά σ’ έβλεπα περισσότερο παρά σαν παρέα, ένα μπελά με τον οποίο δεν ήθελα επ’ ουδενί να συμβιώσω.

Της Χρυσ...

Ο Χαβιέρ Θέρκας και η ηθική του Εμφυλίου

Ο Χαβιέρ Θέρκας και η ηθική του Εμφυλίου

Τρια μυθιστορήματα του επιτυχημένου Ισπανού συγγραφέα Χαβιέρ Θέρκας (Javier Cercas) και ο τρόπος με τον οποίο ο Ισπανικός Εμφύλιος εντάσσεται στις τρεις ιστορίες. Οι διαθλάσεις της Ιστορίας στον καθρέφτη της μνήμης και της λογοτεχνικής αφήγησης.

Του Γιώργου Ν. Περαντωνάκη

...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Ο πατέρας δεν μιλούσε γι' αυτά» του Γιάννη Καρκανέβατου (προδημοσίευση)

«Ο πατέρας δεν μιλούσε γι' αυτά» του Γιάννη Καρκανέβατου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Γιάννη Καρκανέβατου «Ο πατέρας δεν μιλούσε γι' αυτά», που θα κυκλοφορήσει τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Εστία.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Μέχρι κάποια ηλικία η μνήμη θυμίζει πατάρι· στοιβάζεις ό,...

«Το γεγονός» της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

«Το γεγονός» της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το αυτοβιογραφικό μυθιστόρημα της Annie Ernaux «Το γεγονός» (μτφρ. Ρίτα Κολαΐτη), στο οποίο βασίστηκε η ομώνυμη –βραβευμένη με τον Χρυσό Λέοντα στο Φεστιβάλ της Βενετίας πέρσι– ταινία. Το βιβλίο θα κυκλοφορήσει στις 26 Μαΐου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας...

«Ονειρεύομαι πίνακες» του Σόλωνα Παπαγεωργίου (προδημοσίευση)

«Ονειρεύομαι πίνακες» του Σόλωνα Παπαγεωργίου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη συλλογή διηγημάτων του Σόλωνα Παπαγεωργίου «Ονειρεύομαι πίνακες», η οποία θα κυκλοφορήσει τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Στίξις.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ονειρεύομαι πίνακες

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

«Σταυροδρόμια», «Σάγκι Μπέιν», «Η υπόσχεση»: Τρία σπουδαία σύγχρονα μυθιστορήματα

«Σταυροδρόμια», «Σάγκι Μπέιν», «Η υπόσχεση»: Τρία σπουδαία σύγχρονα μυθιστορήματα

Το μυθιστόρημα, ακόμη και την τρίτη δεκαετία του 21ου αιώνα, παραμένει το μεγάλο χωνευτήρι της πεζογραφικής φόρμας, ένας αφηγηματικός κόσμος ευρύχωρος και δεκτικός, που έχει τη μοναδική δύναμη να κινεί μεγάλους όγκους αφηγηματικού υλικού και να τους κατανέμει ομαλά μέσα στη διάρκεια μίας ή και πολλών δεκαετιών. ...

Έξι αστυνομικά μυθιστορήματα και ένα δοκίμιο του Όργουελ

Έξι αστυνομικά μυθιστορήματα και ένα δοκίμιο του Όργουελ

Έξι προσφατα αστυνομικά μυθιστορήματα και ένα δοκίμιο του George Orwell. Κλασικό και σύγχρονο βρετανικό, σκανδιναβικό αλλά και μια αυτοέκδοση ελληνικού αστυνομικού μυθιστορήματος μεταξύ των προτάσεων. Κεντρική εικόνα: Εικονογράφηση του Λιθουανού © Karolis Strautniekas.

Της Χίλντας Παπαδημητρίου ...

Πόλεμος στην Ουκρανία: Οκτώ βιβλία για το «πώς φτάσαμε ως εδώ»

Πόλεμος στην Ουκρανία: Οκτώ βιβλία για το «πώς φτάσαμε ως εδώ»

Οκτώ βιβλία που μας βοηθούν να καταλάβουμε, ακόμη και σε καταστάσεις κρίσιμες και τραγικές όπως αυτές που ζούμε σήμερα, «Πώς φτάσαμε ως εδώ». Τα έξι είναι βιβλία ιστορίας, έρευνας και γεωπολιτικής και τα δύο είναι λογοτεχνικά έργα Ουκρανών συγγραφέων. Στην κεντρική εικόνα: Από διαδήλωση στο Βερολίνο την περασμένη Κυ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

02 Μαΐου 2022 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Οι δώδεκα συμβουλές του Ρομπέρτο Μπολάνιο για τη συγγραφή διηγημάτων

Ο Χιλιανός πεζογράφος και ποιητής Roberto Bolaño ήταν ένας από τους σημαντικότερους σύγχρονους ισπανόφωνους λογοτέχνες. Μετανάστευσε σε μικρή ηλικία στο Μεξικό και αργό

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

14 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Τα βιβλία του χειμώνα: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται (ανανεωμένο)

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών και δοκιμίων από 34 εκδοτικούς οίκους. Επιμέλεια: Κώστας Αγορα

ΦΑΚΕΛΟΙ