alt

Μια συζήτηση με τη Χϊλντα Παπαδημητρίου για την αστυνομική λογοτεχνία, τους χάρτινους ήρωες, τον Χάρη Νικολόπουλο, τα λογοτεχνικά βραβεία, τους άνδρες με τα σταυρωτά γκρίζα κοστούμια και τις γυναίκες με τα κόκκινα χείλη και τις ψηλοτάκουνες γόβες και φυσικά τη μουσική και τα βινύλια.

Του Κώστα Αγοραστού

Μόλις κυκλοφόρησε το τρίτο σας αστυνομικό μυθιστόρημα Η συχνότητα του θανάτου (εκδ. Μεταίχμιο), με κεντρικό ήρωα, και σε αυτό, τον αστυνόμο Χάρη Νικολόπουλο. Αισθάνεστε ότι είστε κοντά στο να «κλείσετε» αυτή τη σειρά των βιβλίων με τον αστυνόμο Νικολόπουλο ή σας γοητεύει η ιδέα να τον δείτε να μεγαλώνει από βιβλίο σε βιβλίο;

Οι χάρτινοι ήρωες τρώνε τα μούτρα τους και στραπατσάρονται, αλλά στο επόμενο βιβλίο στέκονται πάλι γερά στα πόδια τους.

Αναμφίβολα, είναι σαγηνευτική ιδέα να βλέπεις τον ήρωα σου να ωριμάζει, να του δίνεις τις ευκαιρίες που σπάνια έχουν οι άνθρωποι με σάρκα και οστά: να ξεκινήσει μια καινούργια υπόθεση, να διορθώσει τα λάθη του, να αλλάξει τη ζωή του. Οι χάρτινοι ήρωες τρώνε τα μούτρα τους και στραπατσάρονται, αλλά στο επόμενο βιβλίο στέκονται πάλι γερά στα πόδια τους. Επί της ουσίας, τώρα: δεν νιώθω έτοιμη να «κλείσω» τις περιπέτειες του Χάρη Νικολόπουλου, η συνέχειά τους όμως θα εξαρτηθεί από τη δική του απόφαση να επιστρέψει στην ενεργό δράση, εγκαταλείποντας το καταφύγιο της Ναυπάκτου.

Μια άλλη «εμμονή» σας είναι η μουσική, και η δραματουργική εμπλοκή της μέσα στην υπόθεση, τόσο του τελευταίου όσο και των άλλων σας βιβλίων. Φαίνεται ότι ο ίδιος ο Νικολόπουλος «τραβάει» πάνω του τέτοιες ιστορίες ή η δική σας φαντασία «τα φταίει»…

Για μένα, όπως και για πολλούς αναγνώστες, η μουσική είναι κάτι «σοβαρό όσο και η ζωή σου» (ας μου επιτραπεί να χρησιμοποιήσω τον τίτλο ενός βιβλίου για την τζαζ που έγραψε η συγγραφέας και φωτογράφος Val Wilmer). Γράφοντας το Για Μια Χούφτα Βινύλια ήθελα να μιλήσω για τη φυλή των φανατικών μουσικόφιλων, για τα εγκλήματα που μπορεί να διαπράξουν ορμώμενοι από το δικό τους πάθος, τις δικές τους εμμονές. Και έβαλα τον αστυνόμο Νικολόπουλο να εξιχνιάζει ένα έγκλημα μουσικόφιλων, με τη βοήθεια μουσικόφιλων. Αλλά φαίνεται, όπως λέτε κι εσείς, ότι ο Νικολόπουλος «τραβάει» πάνω του τέτοια εγκλήματα. Ή ίσως φταίει μια φράση της Τόνι Μόρισον που μ' έχει στιγματίσει: «Αν υπάρχει ένα βιβλίο που θέλεις να διαβάσεις αλλά δεν έχει γραφτεί ακόμα, γίνε εσύ αυτός που θα το γράψει».

Αγαπάτε πολύ την αστυνομική λογοτεχνία αλλά διαβάζετε και μεταφράζετε βιβλία από μια ευρεία γκάμα ειδών. Τι ήταν αυτό που σας έκανε να εκφραστείτε, μέσω της αστυνομικής λογοτεχνίας;

Παρά την αυστηρή δομή που πρέπει να έχει ένα αστυνομικό μυθιστόρημα, το είδος διαθέτει μια σπάνια ευελιξία: το έγκλημα μπορεί να διαπραχθεί για χίλιους λόγους, να φέρει τη σφραγίδα του θύτη του θύματος αλλά και του συγγραφέα.

Από μικρό παιδί διάβαζα όποιο βιβλίο έπεφτε στα χέρια μου, αλλά αγάπησα ιδιαίτερα την αστυνομική μυθοπλασία επειδή με γοήτευαν οι ήρωές της όπως τους μετέγραψε στη μεγάλη οθόνη το Χόλυγουντ. Οι άνδρες με τα σταυρωτά γκρίζα κοστούμια, οι γυναίκες με τα κόκκινα χείλη και τις ψηλοτάκουνες γόβες. Επιπλέον, πιστεύω ότι, παρά την αυστηρή δομή που πρέπει να έχει ένα αστυνομικό μυθιστόρημα, το είδος διαθέτει μια σπάνια ευελιξία: το έγκλημα μπορεί να διαπραχθεί για χίλιους λόγους, να φέρει τη σφραγίδα του θύτη του θύματος αλλά και του συγγραφέα. Μπορεί κανείς να σκοτώσει για χρήματα, από ερωτική ζήλεια, για πολιτικούς λόγους, από φιλοδοξία, για να αποκτήσει ένα σπάνιο πίνακα ή για μια χούφτα βινύλια. Μ' ενδιέφερε πάντοτε η αποκατάσταση της ηθικής τάξης, η απονομή της δικαιοσύνης, ο προσωπικός κώδικας αξιών που συνοδεύει τους πιο γνωστούς χάρτινους ντετέκτιβ και αστυνόμους. Αποζητώ κι εγώ την κάθαρση που βιώνει ο αναγνώστης, όταν ο ερασιτέχνης ή επαγγελματίας ντετέκτιβ ανακαλύπτει τον δολοφόνο, πετυχαίνοντας να βάλει σε τάξη το χάος της αληθινής ζωής.

Το αστυνομικό μυθιστόρημα στην Ελλάδα έχει κάποιες ιδιαιτερότητες σε σχέση με τα αμερικανικά και ευρωπαϊκά αστυνομικά μυθιστορήματα; Ποια είναι αυτά τα στοιχεία, των ελληνικών αστυνομικών μυθιστορημάτων που θα μπορούσαν να ενδιαφέρουν και να γοητεύσουν έναν αναγνώστη από το εξωτερικό;

Στην Ελλάδα γράφονται αστυνομικά βιβλία επηρεασμένα απ' όλες τις ευρωπαϊκές σχολές, χωρίς να μπορεί κανείς να μιλήσει για μία κυρίαρχη τάση.

Από τότε που «ο Χάμετ έδωσε πάλι το φόνο στους ανθρώπους που έχουν λόγο να τον διαπράξουν» (Ρ. Τσάντλερ, Η Απλή Τέχνη του Φόνου), από τότε δηλαδή που το αστυνομικό μυθιστόρημα έπαψε να είναι ένα εγκεφαλικό παιχνίδι, οι εθνικές σχολές αστυνομικής λογοτεχνίας, ξεφεύγοντας από τα αγγλοσαξονικά κλισέ, στηρίχτηκαν στις κοινωνικοπολιτικές και πολιτιστικές ιδιαιτερότητες της κάθε χώρας. Ωστόσο, η συνταγή της επιτυχίας δεν είναι τόσο απλή. Άλλοι στηρίζονται στα εθνικά στερεότυπα, και άλλοι τα υπονομεύουν. Έτσι, οι «ψυχροί» Σκανδιναβοί μπορεί να ζουν σε χώρες με ελάχιστη εγκληματικότητα, αλλά στο χαρτί «διαπράττουν» τα πιο αρρωστημένα και φρικιαστικά εγκλήματα. Οι Λατινοαμερικάνοι συγγραφείς περιγράφουν τον πολιτιστικό ιμπεριαλισμό ο οποίος, μαζί με την κοινωνική αδικία, οδηγεί τους γηγενείς πληθυσμούς των χωρών τους σε εξαφάνιση. Στην Ελλάδα γράφονται αστυνομικά βιβλία επηρεασμένα απ' όλες τις ευρωπαϊκές σχολές, χωρίς να μπορεί κανείς να μιλήσει για μία κυρίαρχη τάση. Απ' ό,τι έχει δείξει η επιτυχία του Πέτρου Μάρκαρη, οι ξένοι αναγνώστες αρέσκονται σε ιστορίες της κρίσης, οι οποίες μέσω της αστυνομικής ίντριγκας ανατέμνουν τις παθογένειες της σύγχρονης Ελλάδας. Πέραν αυτού όμως δεν ξέρω ποια είναι τα στοιχεία που θα γοήτευαν έναν ξένο αναγνώστη. Αν ήξερα την αλχημιστική φόρμουλα, θα είχα γίνει ο θηλυκός Νέσμπο!

Κοιτώντας τις λίστες με προς βράβευση βιβλία στα διάφορα βραβεία (Κρατικά, βραβεία «Αναγνώστη», παλιότερα του «Διαβάζω», κ.ά.) είναι ζήτημα αν έχουν υπάρξει ένα δύο μυθιστορήματα αστυνομικής λογοτεχνίας μέσα σε αυτές. Όσο για να πάρουν βραβείο, δεν μπορούμε να θυμηθούμε κανένα. Μήπως αυτό φανερώνει ότι το αστυνομικό μυθιστόρημα είναι «κατώτερο» λογοτεχνικό είδος; Σε κάθε περίπτωση, δεκάδες μέλη λογοτεχνικών επιτροπών αυτό φαίνεται να πιστεύoυν. Ποια είναι η γνώμη σας, ως συγγραφέας αλλά κι ως εμβριθής αναγνώστρια;

Τα αστυνομικά βιβλία έχουν παθιασμένο αναγνωστικό κοινό αλλά τα βραβεία σπάνια απονέμονται με κριτήριο την αναγνωστική απόλαυση.

Για δεκαετίες, οι «διανοούμενοι» σνόμπαραν την αστυνομική λογοτεχνία ως υποκουλτούρα, παρότι ο Μπρεχτ και ο Μπόρχες δήλωναν την αγάπη τους για το είδος. Τα αστυνομικά βιβλία έχουν παθιασμένο αναγνωστικό κοινό αλλά τα βραβεία σπάνια απονέμονται με κριτήριο την αναγνωστική απόλαυση. Οι «σοβαροί» κριτικοί απεχθάνονται αυτό που ονομάζουμε ποπ κουλτούρα – υπό την έννοια της λαϊκής (popular) κουλτούρας: προτιμούν το θέατρο από το σινεμά, την κλασική μουσική από το ροκ, δεν αγαπούν τα κόμικς και το γκραφίτι. Ωστόσο, η ιστορία του 20ου αιώνα είναι η ποπ κουλτούρα – η τζαζ, τα γουέστερν, το pulp fiction. Οι καιροί αλλάζουν, όπως είχε γράψει παλιότερα ο πιο πρόσφατος νικητής του Νόμπελ Λογοτεχνίας, και όσοι υποτιμούν τις αλλαγές αυτές δεν βλέπουν πέρα από τη μύτη τους. Αυτοί χάνουν την απόλαυση κι εμείς τα βραβεία. 

* Ο ΚΩΣΤΑΣ ΑΓΟΡΑΣΤΟΣ είναι δημοσιογράφος.

altΗ συχνότητα του θανάτου
Χίλντα Παπαδημητρίου
Μεταίχμιο 2016
Σελ. 416, τιμή εκδότη €15,50

alt

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΗΣ ΧΙΛΝΤΑΣ ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Γιάννης Διαμαντόγλου: «Ο εγκέφαλος είναι το πιο εγωπαθές όργανο»

Γιάννης Διαμαντόγλου: «Ο εγκέφαλος είναι το πιο εγωπαθές όργανο»

Συνέντευξη με τον διατροφολόγο Γιάννη Διαμαντόγλου με αφορμή το βιβλίο του «Διατροφή και συναισθήματα - Πώς αυτό που νιώθουμε επηρεάζει και επηρεάζεται από τη διατροφή», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Αρμός. 

Της Ελένης Κορόβηλα

...
Ιωσήφ Βεντούρας: «Το Άσμα Ασμάτων είναι ένα κείμενο ερωτικό»

Ιωσήφ Βεντούρας: «Το Άσμα Ασμάτων είναι ένα κείμενο ερωτικό»

Συνέντευξη με τον ποιητή και μεταφραστή Ιωσήφ Βεντούρα με αφορμή το βιβλίο «Άσμα Ασμάτων – Το εβραϊκό κείμενο και οι ερμηνείες του» (εκδ. Νίκας).

Της Έλενας Χουζούρη

Το Άσμα Ασμάτων τοποθετείται στην κορυφή της ερωτικής ποίησης που γράφτηκε πο...

Λίζα Σιόλα: «Δίνουμε μεγάλη σημασία στο βιβλίο ως αισθητικό αντικείμενο»

Λίζα Σιόλα: «Δίνουμε μεγάλη σημασία στο βιβλίο ως αισθητικό αντικείμενο»

Η εκδότρια Λίζα Σιόλα σε μια συνέντευξη εφ' όλης της ύλης για το παρελθόν, το παρόν και το μέλλον των εκδόσεων «Στερέωμα».

Του Κώστα Αγοραστού

Κάθε τόσο που ξεκινά μια νέα εκδοτική προσπάθεια, συνηθίζεται οι νέοι εκδότες να «συστήνονται» στους ανθρώπου...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Διαβάζοντας με τον Στέλιο Τυριακίδη

Διαβάζοντας με τον Στέλιο Τυριακίδη

Πρόσωπα από το χώρο των τεχνών, των ιδεών και του πολιτισμού, αποκαλύπτουν το δικό τους αναγνωστικό χαρακτήρα, τη μύχια σχέση τους με το βιβλίο και την ανάγνωση. Ο ηθοποιός Στέλιος Τυριακίδης απαντά σε 18 κλασικές ή αναπάντεχες βιβλιοφιλικές ερωτήσεις.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...
Λενάκι: Δυο φωτιές και δυο κατάρες, του Δημήτρη Ινδαρέ (προδημοσίευση)

Λενάκι: Δυο φωτιές και δυο κατάρες, του Δημήτρη Ινδαρέ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Δημήτρη Ινδαρέ «Λενάκι: Δυο φωτιές και δυο κατάρες. Με αφορμή ένα δημοτικό τραγούδι του Μοριά», το οποίο κυκλοφορεί τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Εστία.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ι. ΠΗΓΕΣ ΚΑΙ ΡΙΖΕΣ

...
Η ντίσκο του Γκόγκολ, του Πάβο Μάτσιν

Η ντίσκο του Γκόγκολ, του Πάβο Μάτσιν

Για το μυθιστόρημα του Πάβο Μάτσιν «Η ντίσκο του Γκόγκολ» (μτφρ. Τέσυ Μπάιλα, εκδ. Βακχικόν).

Της Χριστίνας Μουκούλη

Επιστημονική φαντασία ή μαγικός ρεαλισμός; Δυστοπία ή αλληγορία; Παραμύθι ή προφητεία; Ή μήπως όλα αυτά μαζί; Πόση τόλμη, πρωτοτυπία, ευρηματικότητα και φαντασία πρ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

Λενάκι: Δυο φωτιές και δυο κατάρες, του Δημήτρη Ινδαρέ (προδημοσίευση)

Λενάκι: Δυο φωτιές και δυο κατάρες, του Δημήτρη Ινδαρέ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Δημήτρη Ινδαρέ «Λενάκι: Δυο φωτιές και δυο κατάρες. Με αφορμή ένα δημοτικό τραγούδι του Μοριά», το οποίο κυκλοφορεί τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Εστία.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ι. ΠΗΓΕΣ ΚΑΙ ΡΙΖΕΣ

...
Πράκτορας Σόνυα, του Μπεν Μακιντάιρ (προδημοσίευση)

Πράκτορας Σόνυα, του Μπεν Μακιντάιρ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Ben Macintyre «Πράκτορας Σόνυα: Η κατάσκοπος που έκλεψε τα σχέδια της ατομικής βόμβας» (μτφρ. Γιώργος-Ίκαρος Μπαμπασάκης), το οποίο κυκλοφορεί στις 13 Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...
Τα χρόνια, της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

Τα χρόνια, της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Annie Ernaux «Τα χρόνια» (μτφρ. Ρίτα Κολαΐτη, επίμετρο: Νίκος Μπακουνάκης), το οποίο κυκλοφορεί στις 14 Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Σε τούτη την ασπρόμαυρη φωτογραφ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

Είκοσι χρόνια συμπληρώνονται σήμερα από τα γεγονότα που μας εισήγαγαν στον 21ο αιώνα. Ήταν η μεγαλύτερη και πιο σοκαριστική αλληλουχία τρομοκρατικών ενεργειών που έγινε ποτέ, με μερικά λεπτά διαφορά: οι επιθέσεις στους Δίδυμους Πύργους στη Νέα Υόρκη, και στο Πεντάγωνο στην Ουάσιγκτον, την 11η Σεπτεμβρίου του 2001. Α...

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Οι περισσότεροι από τα τίτλους που παρουσιάζονται εδώ έφτασαν στα χέρια μας πολύ πρόσφατα. Πρόκειται για ενδιαφέροντα βιβλία που στην πλειονότητά τους πέρασαν «κάτω από τα ραντάρ» των βιβλιοπροτάσεων για το καλοκαίρι. Ιδού μερικά από τα καλύτερα. 

Ε...

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα βιβλία ιστορίας, εθνολογίας, σύγχρονων οικονομικών και κοινωνικών ζητημάτων για τους εναπομείναντες στην πόλη αλλά και για όσους ακόμη αναζητούν βιβλία για τις διακοπές τους που να αξίζουν το βάρος τους.

Του Γιώργου Σιακαντάρη

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

25 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

1ο Βραβείο Λογοτεχνικής Μετάφρασης ΛΕΑ

Ένα νέο βραβείο για τη μεταφρασμένη λογοτεχνία από ισπανικά, πορτογαλικά και καταλανικά στα ελληνικά είναι γεγονός. Διαβάστε τη βραχεία λίστα των υποψηφίων πρ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

11 Δεκεμβρίου 2020 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2020

Να επιλέξεις τα «καλύτερα» λογοτεχνικά βιβλία από μια χρονιά τόσο πλούσια σε καλούς τίτλους όπως η χρονιά που κλείνει δεν είναι εύκολη υπόθεση. Το αποτολμήσαμε, όπως άλ

ΦΑΚΕΛΟΙ

ΞΕΧΩΡΙΣΑΜΕ

ΝΑ ΑΛΛΟ ΕΝΑ