Ο Γιώργος Σκαμπαρδώνης μιλάει για το νέο του βιβλίο «Μεταξύ σφύρας και Αλιάκμονος» (εκδ. Ελληνικά Γράμματα) στον Κώστα Κατσουλάρη.
Το νερό, τα υδρόβια πλάσματα, αλλά και γενικότερα τα ζωντανά, είναι κρυφοί «ήρωες» σε πολλά διηγήματά σας. Τελικά, μήπως οι ζωικές δυνάμεις, τα ένστικτα, οι αρχέγονοι φόβοι σάς ενδιαφέρουν περισσότερο από τις κοινωνικές σχέσεις;
Οι κοινωνικές σχέσεις είναι ρευστές και μεταλλασσόμενες. Οι αρχέγονοι φόβοι, τα αρχέτυπα, τα ένστικτα, ο έρως, το πάθος, η απώλεια, ο θάνατος είναι αιώνιες προϋποθέσεις και συστατικά της ύπαρξης. Τα ζώα και η φύση δρουν συχνά ως καταλύτες στις αφηγήσεις μου, ως δυνάμεις αποκαλυπτικές των προσώπων και των προσωπείων. Πρόκειται για μια απογυμνωτική μείξη. Εξάλλου, κι εγώ ο ίδιος έχω σχεδόν καθημερινή σχέση με τη θάλασσα, ζω πάντα με πολλά ζώα, σκυλιά, γάτες, πουλιά και ψάρια. Κατά καιρούς δούλεψα και σε συλλόγους προστασίας άγριων ζώων. Με δίδαξαν και με διδάσκουν πολλά τα ζώα και το μεγαλειώδες υγρό στοιχείο. Δεν τους έμαθα τίποτα.
Επίσης, δίνετε την εντύπωση ότι αλιεύετε ιστορίες που προϋπάρχουν κάπου «εκεί έξω». Αισθάνεστε περισσότερο συγγραφέας που «καταγράφει» παρά δημιουργός κόσμων από το μηδέν;
Οι ιστορίες υπάρχουνε και εντός και εκτός – αλλά αποσπασματικά: κατ’ αρχάς, ως αφορμές, ως θραύσματα εικόνων, ως μια χειρονομία, μια φράση, μια εικόνα, μια σκέψη που πυροδοτεί την έμπνευση. Όταν νιώσω τον γνωστό ίλιγγο, ότι δηλαδή μια τέτοια απαρχή μπορεί να γίνει αφήγηση, αρχίζω και εργάζομαι. Ένδον, πρώτα, εν εσόπτρω, και μετά ξεκινώ το γράψιμο, ως παλίμψηστο, που είναι μια άλλη περιπέτεια. Δεν ξέρεις πού θα σε οδηγήσει η ίδια η δυναμική της ιστορίας και πώς θα αλλοιωθεί από τις δευτερογενείς, ενδιάμεσες εμπνεύσεις. Συνεπώς δεν καταγράφω, αλλά αντλώ και μεταπλάθω. Οπότε δύσκολο να πεις τι είναι το μηδέν και τι όχι. Όπως με ένα κουλούρι: για να το φτιάξεις, ξεκινάς πρώτα από την τρύπα του.
«Τα ζώα μάς διδάσκουν πολλά»
Αρκετά από τα διηγήματά σας –πιο έντονα ετούτη τη φορά έχω την αίσθηση– πραγματεύονται την αντρική υπόσταση, τη διαρκή αναμέτρηση με τη φύση, τη φιλία, τη ροπή προς τη μοναξιά… Ποια είναι η θέση της γυναίκας σε αυτά τα μικρά «σύμπαντα»;
Το φύλο στις αφηγήσεις μου είναι συνήθως προσχηματικό. Αρκετές διηγήσεις τις τελείωσα με άντρα κεντρικό ήρωα και μετά τον έκανα γυναίκα, ή αντιστρόφως. Η ρίζα των μεγάλων ζητημάτων είναι ίδια, στερείται φύλου. Αλλά, όντως, πιο πολύ, συνήθως, οι ήρωές μου, τα personnages, αφηγηματικά εμφανίζονται ως άντρες, με εξαίρεση στο μυθιστόρημά μου «Γερνάω επιτυχώς», που είναι εξ ολοκλήρου μονόλογος μιας γυναίκας. Ο ρόλος του θηλυκού στο τελευταίο βιβλίο υπάρχει, αλλά πιο πολύ υποκεντώντας τους ήρωες, επηρεάζοντας ή ορίζοντάς τους μοιραία από το ημίφως.
Μεταξύ σφύρας και Αλιάκμονος
ΓΙΩΡΓΟΣ
ΣΚΑΜΠΑΡΔΩΝΗΣ
ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ 2009
σελ. 286, τιμη €16,00
