Δανάη Χριστοπούλου: «Οι ηρωίδες μου παρουσιάζονταν μέχρι σήμερα ως παραδείγματα προς αποφυγή για τη γυναικεία φιλοδοξία»

Το πρώτο μυθιστόρημα της Δανάης Χριστοπούλου Μοχθηρές κακούργες δανείζεται δυο ηρωίδες που ο αναγνώστης σίγουρα έχει συναντήσει ξανά: πιο συγκεκριμένα, στην ιστορία πρωταγωνιστεί η Κλυταιμνήστρα του Αισχύλου και η Λαίδη Μάκβεθ του Σαίξπηρ, η οποίες τοποθετούνται σε μια νέα περιπέτεια.

Το βιβλίο αρχικά εκδόθηκε στα αγγλικά, και μάλιστα από τον Penguin στο Ηνωμένο Βασίλειο και από την Hachette στην Αμερική, δυο κολοσσούς του χώρου. Στα ελληνικά θα κυκλοφορήσει σε μετάφραση της Άντζης Κουνάδη (εκδ. Anubis) και, με αφορμή το επικείμενο γεγονός, μιλήσαμε με τη συγγραφέα για τις ηρωίδες της, τον τρόπο που τις επαναπροσδιορίζει στο μυθιστόρημά της, για τη φεμινιστική λογοτεχνία και το είδος του φανταστικού, για την πρώτη της εμφάνιση.

Ποιο ήταν το αρχικό ερέθισμα για το μυθιστόρημά σας; Γιατί επιλέξατε να βάλετε στο επίκεντρο αυτές τις δύο ηρωίδες συγκεκριμένα και όχι κάποιο άλλο πρόσωπο του μύθου ή από τις τραγωδίες του Σαίξπηρ;

Το αρχικό ερέθισμα; Η μητέρα μου. Όχι με την έννοια ότι είναι Μοχθηρή Κακούργα η ίδια (εντάξει, ποιον κοροϊδεύω, είναι), αλλά με την έννοια ότι με έβαζε να απομνημονεύω μονολόγους από το αρχαίο δράμα και τα έργα του Σαίξπηρ από πολύ μικρή ηλικία. Μεγάλωσα με δυο γονείς ηθοποιούς, και η μητέρα μου ήταν επίσης καθηγήτρια σε δραματικές σχολές και σκηνοθέτης για το μεγαλύτερο μέρος της ζωής της. Κι όταν λέω «με έβαζε», δεν εννοώ με το ζόρι: το λάτρευα. Είχα αγαπημένους χαρακτήρες του Σοφοκλή, του Αισχύλου, του Σαίξπηρ και του Τσέχοφ σε μια ηλικία που τα περισσότερα παιδιά είχαν αγαπημένους χαρακτήρες από παραμύθια και καρτούν. Και μπορεί αυτό να μη βοήθησε ιδιαίτερα την ικανότητα μου να κάνω φίλους με άλλα παιδάκια της ηλικίας μου, μου κληροδότησε όμως μια εμμονή με το γραπτό λόγο και τα θεατρικά έργα που με ακολουθεί εφ όρου ζωής. Μεγαλώνοντας, μπορούσα να εκτιμήσω όλους τους τρόπους με τους οποίους η οργή αυτών των γυναικών, της Κλυταιμνήστρας και της Λαίδης Μάκβεθ, η ικανότητά τους να είναι υπολογιστικές και αδίστακτες, είχε πολλά κοινά. Σαν να γράφτηκαν και οι δύο ως παραδείγματα προς αποφυγή για τη γυναικεία φιλοδοξία.

Πάντα ένιωθα ότι οι χαρακτήρες τους και ο τρόπος που απεικονίζονταν από τους (άνδρες) συγγραφείς τους είχαν πολλές ομοιότητες, αλλά άφηναν και πολλά πράγματα ανείπωτα. Μέχρι και το όνομα της Λαίδης. Ο σκοπός μου με τις Μοχθηρές κακούργες ήταν να τις βάλω στον ίδιο «κόσμο» και να τους δώσω την ευκαιρία να προκαλέσουν όσο χάος θέλουν, και να ξεκλειδώσουν νέα ονόματα, νέα νοήματα και νέες δυνατότητες. 

Διαλέγετε δύο ηρωίδες που παραδοσιακά παρουσιάζονται ως «αρνητικοί» χαρακτήρες. Με ποιον τρόπο τις επαναπροσδιορίζετε;

Είναι ανταγωνίστριες η καθεμιά στο έργο της, ναι. Και είναι και οι δύο φόνισσες, είτε δικαιολογημένα (κατ' εμέ, στην περίπτωση της Κλυταιμνήστρας, απολύτως, γιατί συγνώμη, αλλά καλά να πάθει ο Αγαμέμνονας) είτε κάπως αδικαιολόγητα (στην περίπτωση της Λαίδης Μάκβεθ). Αλλά δεν ξέρω αν θα τις αποκαλούσα αρνητικούς χαρακτήρες. Είναι θετικός χαρακτήρας ο Αγαμέμνονας; Ο Μάκβεθ; Είναι και οι δυο τους τόσο φιλόδοξοι, τόσο ερωτευμένοι με τη δύναμη και την εξουσία, που προσυπογράφουν και οι δύο το χαμό τους. Αλλά δεν τους σκεφτόμαστε ως αρνητικούς χαρακτήρες συνήθως. Χμμ, μήπως επειδή είναι άντρες;

Θα έλεγα ότι οι Μοχθηρές κακούργες είναι σε διαρκή διάλογο με τα έργα του Σαίξπηρ και του Αισχύλου (και την ελληνική μυθολογία εν γένει). Διάλογο άλλοτε φιλικό, άλλοτε εποικοδομητικό, άλλοτε φωνακλάδικο. Ενίοτε και καβγά.

Η αλήθεια είναι πως δε με ενδιέφερε τόσο να τις επαναπροσδιορίσω εγώ στις Μοχθηρές κακούργες, όσο να τους δώσω χώρο και χρόνο να εκφράσουν τη δική τους άποψη για τις επιλογές τους. Είτε να τις υποστηρίξουν, είτε να κάνουν άλλες, καλύτερες. Και πράγματι, η κάθε μία διαλέγει διαφορετικό δρόμο απ’ αυτή την άποψη (παρόλο που ο δρόμος τους τελικά είναι κοινός). Η Λαίδη Μάκβεθ ψάχνει το νόημα πίσω από τις πράξεις της, το ποσοστό προσωπικής ευθύνης που έχει η ίδια για τις επιλογές της, το πόσο ο «ρόλος» της ήταν γραμμένος, προκαθορισμένος. Παλεύει με τις τύψεις και τις πεποιθήσεις της, και με τον δημιουργό της. Από την άλλη, η Κλυταιμνήστρα είναι ένας αιματοβαμμένος ανεμοστρόβιλος, χωρίς ντροπή για τις πράξεις της και με πλήρη επίγνωση του γιατί τις έκανε. Πάντα πίστευα πως θα σκότωνε τον Αγαμέμνονα σε κάθε εκδοχή της ιστορίας της, πως θα έκανε την ίδια επιλογή ξανά και ξανά.

Και στις Μοχθηρές κακούργες… ε, σπόιλερ, να το διαβάσετε.

Με ποιους τρόπους το βιβλίο σας συνομιλεί με το έργο του Σαίξπηρ και την αρχαία μυθολογία και τραγωδία; Κάνατε κάποια έρευνα για την αναπαράσταση των ηρωίδων, των σκέψεών τους, χρησιμοποιήσατε διακειμενικά στοιχεία; Ή πορευτήκατε με μεγαλύτερη αυτονομία;

Θα έλεγα ότι οι Μοχθηρές κακούργες είναι σε διαρκή διάλογο με τα έργα του Σαίξπηρ και του Αισχύλου (και την ελληνική μυθολογία εν γένει). Διάλογο άλλοτε φιλικό, άλλοτε εποικοδομητικό, άλλοτε φωνακλάδικο. Ενίοτε και καβγά.

Όσο για τα διακειμενικά στοιχεία, είναι τόσα πολλά που αποτέλεσαν ενδιαφέρουσα πρόκληση κατά τη διαδικασία της μετάφρασης του βιβλίου στα ελληνικά, η οποία έγινε από την Άντζη Κουνάδη και είχα τη χαρά να την επιμεληθώ. Στις αγγλόφωνες εκδόσεις του Vile lady villains, όλα τα quotes από έργα και σονέτα του Σαίξπηρ ήταν φυσικά στη μητρική τους γλώσσα, και γραμμένα με italics στο κείμενο για να ξεχωρίζουν. Έχω μάλιστα και κάποιους στίχους από το μονόλογο της Κλυταιμνήστρας από τον Αγαμέμνονα του Αισχύλου στα ελληνικά στο κείμενο, και έδωσα μεγάλη μάχη να τους κρατήσουμε στα ελληνικά, χωρίς καμία εξήγηση για τον αγγλόφωνο αναγνώστη. (Ας γκουγκλάρουν.)

Αλλά για μένα ο φεμινισμός δε χρειάζεται, ούτε πρέπει να συνάδει με μια ολική απέκδυση ευθυνών των πράξεων μας, τόσο στη σελίδα όσο και στη ζωή. Μπορεί ιστορικά να έχουμε υπάρξει θύματα της πατριαρχίας, φυσικά και ναι, αλλά δεν είμαστε πάντα θύματα ούτε είναι αυτός ο μόνος ρόλος που μπορούμε να παίξουμε.

Στην ελληνική μετάφραση, η Άντζη Κουνάδη αποφάσισε να χρησιμοποιήσει υποσημειώσεις στο κείμενο για να καταλάβουν οι Έλληνες αναγνώστες πως αυτός ο στίχος που διαβάζουν είναι του Σαίξπηρ, από κάποιο έργο. Βρήκα αυτή της την απόφαση εξαιρετική (σ’ ευχαριστώ Άντζη!), αλλά στα ελληνικά, υπάρχουν πάρα πολλές μεταφράσεις των έργων του Σαίξπηρ, η κάθε μια με διαφορετικό ύφος και ρυθμό. Και δυστυχώς είχα τη φαεινή ιδέα να συμπεριλάβω τόσους πολλούς στίχους από τόσα πολλά διαφορετικά έργα. Εν τέλει διάλεξα τη μετάφραση του Καρθαίου για όλες τις αναφορές στο Μάκβεθ, και τις μεταφράσεις του Ρώτα που είναι πιο ποιητικές για τα υπόλοιπα έργα που αναφέρονται. Ο μονόλογος της Κλυταιμνήστρας είναι σε μετάφραση Γρυπάρη, που είναι μία από τις αγαπημένες μου μεταφράσεις αρχαίας ελληνικής τραγωδίας που έχουν γίνει ποτέ.

Πώς αποτιμάτε τον όρο «φεμινιστική λογοτεχνία»; Θα εντάσσατε το έργο σας σε μια τέτοια κατηγορία;

Δυσκολεύομαι λίγο με τον όρο, σίγουρα δε θα ήθελα να απαντήσω εγώ για το αν οι Μοχθηρές κακούργες είναι φεμινιστικό έργο ή όχι, ας το κρίνει ο καιρός αυτό και οι αναγνώστες. Ο όρος συνήθως φέρνει στο μυαλό πιο «σοβαρά» μυθιστορήματα και κλασικά έργα, όχι ένα σαπφικό, ρομαντικό μυθιστόρημα με στοιχεία τρόμου και φανταστικού.

Η λογοτεχνία του φανταστικού ή της επιστημονικής φαντασίας κουβαλούσαν την ταμπέλα του «παιδιάστικου», κάτι που καλούμαστε να ξεπεράσουμε μεγαλώνοντας, ν’ αρχίσουμε να διαβάζουμε «σοβαρά» βιβλία. Ε, εγώ δεν τα ξεπέρασα, ούτε τα θεωρώ λιγότερο σοβαρά από βιβλία που πραγματεύονται τον εσωτερικό μονόλογο ενός μεσήλικου ανήρ που δυσκολεύεται με το γάμο του σε κάποιο προάστιο της Αμερικής.

Αλλά γενικά μιλώντας, γιατί όχι; Στην Αμερική και στην Αγγλία υπάρχει ένα μεγάλο κύμα «φεμινιστικών retellings», συνήθως γυναικείων χαρακτήρων από την ελληνική μυθολογία, συνήθως από μη Έλληνες συγγραφείς (δυστυχώς με πολύ λίγες εξαιρέσεις). Πολλά από αυτά τα βιβλία τείνουν να «μαλακώνουν» τις πρωταγωνίστριες τους, να τις κάνουν πιο αθώες, ήταν η πατριαρχία που τις έκανε να κάνουν ό,τι έκαναν, δεν έφταιγαν αυτές. Και συμφωνώ, συχνά δεν έφταιγαν. Αλλά για εμένα ο φεμινισμός δε χρειάζεται, ούτε πρέπει να συνάδει με μια ολική απέκδυση ευθυνών των πράξεων μας, τόσο στη σελίδα όσο και στη ζωή. Μπορεί ιστορικά να έχουμε υπάρξει θύματα της πατριαρχίας, φυσικά και ναι, αλλά δεν είμαστε πάντα θύματα ούτε είναι αυτός ο μόνος ρόλος που μπορούμε να παίξουμε. Γιατί να μη γίνουμε και θύτες, αν θέλουμε; I support women’s rights and women’s wrongs, που λένε. Και οι χαρακτήρες που με ενδιαφέρουν είναι χαρακτήρες που, ανεξαρτήτως φύλου, κουβαλάνε το βάρος των επιλογών τους, άλλοτε με πόνο, άλλοτε με καμάρι.

Στη γραφή σας εντάσσετε στοιχεία από τη λογοτεχνία του φανταστικού, του τρόμου, άλλοτε της επιστημονικής φαντασίας, μυθικά στοιχεία κλπ. Τι σας γοητεύει σε αυτά τα είδη, που παλαιότερα βρίσκονταν στο λογοτεχνικό «περιθώριο», μα πλέον κερδίζουν όλο περισσότερη αναγνώριση;

Βρίσκω την καθημερινότητα εξαιρετικά πεζή και βαρετή. Δεν είναι πάντα, φυσικά, υπάρχουν και γάτες. Και ένας ταλαντούχος πεζογράφος μπορεί να κάνει την πιο μπανάλ στιγμή και την πιο μπανάλ ζωή να δείχνει ενδιαφέρουσα στις σελίδες ενός βιβλίου και να εγείρει ερωτήματα για την ανθρώπινη ύπαρξη. Αλλά αυτός ο ταλαντούχος πεζογράφος δεν είμαι εγώ, όπως δεν είμαι συνήθως και ο αναγνώστης αυτών των βιβλίων.

Ένα κομμάτι στις Μοχθηρές κακούργες διαδραματίζεται σε μια χιονισμένη Σκωτία, κι αυτό το κομμάτι θυμάμαι το έγραψα στο καταχείμωνο, όταν ήταν όλα άσπρα απ’ το χιόνι γύρω μου και διψούσε το μάτι και η φαντασία μου για λίγο χρώμα.

Η λογοτεχνία του φανταστικού ή της επιστημονικής φαντασίας κουβαλούσαν την ταμπέλα του «παιδιάστικου», κάτι που καλούμαστε να ξεπεράσουμε μεγαλώνοντας, ν’ αρχίσουμε να διαβάζουμε «σοβαρά» βιβλία. Ε, εγώ δεν τα ξεπέρασα, ούτε τα θεωρώ λιγότερο σοβαρά από βιβλία που πραγματεύονται τον εσωτερικό μονόλογο ενός μεσήλικου ανήρ που δυσκολεύεται με το γάμο του σε κάποιο προάστιο της Αμερικής. Και πιστεύω πως μπορούμε να εγείρουμε εξίσου ενδιαφέροντα ερωτήματα μέσα από ιστορίες που διαδραματίζονται σε φανταστικούς, σουρεαλιστικούς ή φουτουριστικούς κόσμους. Ο Τέρι Πράτσετ, ας πούμε, είναι ένα εξαιρετικό παράδειγμα μυθιστοριογράφου του οποίου η μυθοπλασία και οι κόσμοι που δημιουργεί δεν παίρνουν πάντα τον εαυτό τους στα σοβαρά και θα μπορούσαν να θεωρηθούν «παιδιάστικοι» ενώ παράλληλα προσφέρουν απόλυτα σοβαρές και οξυδερκείς παρατηρήσεις για την ανθρώπινη ύπαρξη.

Γενικά νομίζω πως είναι λάθος να αξιολογούμε τη λογοτεχνική αξία ενός βιβλίου με βάση το αν είναι πεζογράφημα, αυτοβιογραφία ή αν ανήκει στην genre fiction. Αριστουργήματα και φλόπες υπάρχουν εξίσου, σε κάθε είδος.

Ζείτε σήμερα, όπως λέτε, σε ένα «δάσος στη Σουηδία». Επηρεάζει η διαμονή σας το είδος του βιβλίου που γράψατε ή τον τρόπο σας;

Είναι τόσο ήσυχα εδώ! Μετακομίσαμε σ’ αυτό το σπιτάκι στο δάσος πριν από έξι χρόνια, και παρόλο που η ζωή εδώ είναι εξαιρετικά δύσκολη και παγώνουμε τον χειμώνα, εδώ βρήκα την ησυχία και τη συγκέντρωση που χρειαζόμουν για να γράψω όλα τα βιβλία μου. (Αυτό που εκδόθηκε, κι αυτά που ακόμα παλεύω να εκδοθούν.) Σίγουρα μ΄επηρεάζει το πόσο κοντά στη φύση ζω, το πόσο μακριά από τους ανθρώπους. Ένα κομμάτι στις Μοχθηρές κακούργες διαδραματίζεται σε μια χιονισμένη Σκωτία, κι αυτό το κομμάτι θυμάμαι το έγραψα στο καταχείμωνο, όταν ήταν όλα άσπρα απ’ το χιόνι γύρω μου και διψούσε το μάτι και η φαντασία μου για λίγο χρώμα. Νομίζω δεν είναι τυχαίο που τόσοι Σκανδιναβοί συγγραφείς γράφουν ιστορίες νουάρ. Το σκοτάδι εδώ είναι τόσο απόλυτο το χειμώνα, που είναι εύκολο να φανταστείς πως παραμονεύουν τέρατα στις γωνιές.

Έχετε δημοσιεύσει διηγήματα στο παρελθόν, αλλά το Μοχθηρές κακούργες είναι το πρώτο μυθιστόρημά σας που εκδίδεται. Ποιες δυσκολίες αντιμετωπίζει ένας νέος μυθιστοριογράφος και ποιες παγίδες χρειάζεται να αποφύγει; Μιλήστε μας για το συγγραφικό σας «εργαστήρι».

Η πορεία μου ήταν μάλλον ανορθόδοξη, καθώς η μητρική μου γλώσσα είναι τα ελληνικά και γράφω για διάφορα ελληνικά περιοδικά από το 2004 ως τώρα, αλλά ξεκίνησα να γράφω λογοτεχνία στα αγγλικά, το 2020. Και εκδόθηκα πρώτα στα αγγλικά, τόσο τα διηγήματα μου όσο και το μυθιστόρημα μου Vile lady villains, που κυκλοφόρησε τον Απρίλιο φέτος στο Ηνωμένο Βασίλειο από την Penguin και το Μάιο στην Αμερική από την Hachette. Ήταν εξαιρετική τιμή και χαρά όταν οι εκδόσεις Anubis αγόρασαν τα δικαιώματα της ελληνικής έκδοσης, αλλά σίγουρα πήρα το μακρύ το δρόμο για την Ιθάκη.

Η επιπλέον δυσκολία στο δικό μου ταξίδι προς τη δημοσίευση είναι πως το βιβλίο μου και οι περισσότερες ιστορίες που γράφω αντλούν έμπνευση από την ελληνική μυθολογία. Και το αγγλόφωνο κοινό μπορεί να λατρεύει τα retellings (σ.σ. επαναφηγήσεις) ελληνικής μυθολογίας, αλλά δεν τα λατρεύει από μας τους Έλληνες. Από τότε που η Μάντλιν Μίλερ δημοσίευσε Το τραγούδι του Αχιλλέα, και εκτοξεύτηκε το ενδιαφέρον για το είδος από αγγλόφωνους εκδότες στις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ηνωμένο Βασίλειο, πάνω από 300 τέτοια retellings έχουν ήδη εκδοθεί στο εξωτερικό (και αρκετά έχουν μεταφραστεί και στην Ελλάδα). Και από τα τριακόσια και βάλε, μόνο δύο έχουν γραφτεί στα αγγλικά από σύγχρονους Έλληνες συγγραφείς και δημοσιευτεί από αγγλόφωνους εκδοτικούς. Το δικό μου είναι το τρίτο.

Αν μπορούσα να δώσω μια συμβουλή σε νεαρούς μυθιστοριογράφους, ειδικά αν θέλουν να εκδοθούν στο εξωτερικό, θα ήταν: να είστε απόλυτα σίγουροι ότι το θέλετε. Μπορεί να μην ακούγεται πολύ ενθαρρυντικό, αλλά πρόκειται για μια πολύ δύσκολη βιομηχανία, εξίσου ανταγωνιστική με την υποκριτική ή το τραγούδι.

Δεν είναι πολύ ωραία αυτά τα στατιστικά. Σίγουρα οι μύθοι ανήκουν σε όλους ανεξαρτήτως καταγωγής, αλλά οι ελληνικές φωνές λείπουν από τη συζήτηση. Και το πιο τραγικό απ’ όλα είναι πως ταλέντο υπάρχει: τόσοι Έλληνες συγγραφείς που κάνουν πάταγο στο χώρο των διηγημάτων στο εξωτερικό και μαζεύουν βραβεία, όπως πχ η Ευγενία Τριανταφύλλου. Αλλά οι εκδοτικοί οίκοι ακόμα δεν έχουν λάβει το μέμο, μάλλον. Εδώ να πούμε πως στο εξωτερικό δεν μπορείς να προσεγγίσεις τους εκδοτικούς απευθείας, χρειάζεσαι λογοτεχνικό ατζέντη για να δεχτούν να διαβάσουν το κείμενο σου. Ήμουν πολύ τυχερή καθώς η αναζήτηση λογοτεχνικού ατζέντη μου πήρε μόνο έξι μήνες αντί για χρόνια που μπορεί να πάρει συνήθως... αλλά μετά πέρασαν τρία χρόνια όπου έγραφα βιβλία, τα στέλναμε σε εκδοτικούς, και μας έλεγαν όχι. «Όχι, ευχαριστούμε, είναι πολύ διαφορετικό από τα υπόλοιπα retellings».  Όταν πια έγραψα το Vile lady villains, το έγραψα κυρίως για μένα, πιστεύοντας ότι δεν υπάρχει πιθανότητα να εκδοθεί. Αλλά η ζωή καμιά φορά σε εκπλήσσει.

Αν μπορούσα να δώσω μια συμβουλή σε νεαρούς μυθιστοριογράφους, ειδικά αν θέλουν να εκδοθούν στο εξωτερικό, θα ήταν: να είστε απόλυτα σίγουροι ότι το θέλετε. Μπορεί να μην ακούγεται πολύ ενθαρρυντικό, αλλά πρόκειται για μια πολύ δύσκολη βιομηχανία, εξίσου ανταγωνιστική με την υποκριτική ή το τραγούδι. Είναι επίσης μια βιομηχανία που στερείται αξιοκρατίας και έχει υψηλότερα εμπόδια εισόδου για όσους συγγραφείς δεν είναι λευκοί, στρέιτ, ή δεν έχουν πλούσια οικογένεια. Δουλεύεις αρκετό καιρό τσάμπα πριν καταφέρεις να δεις λεφτά από τις λέξεις σου, και οι μεγάλοι εκδοτικοί πληρώνουν σε βάθος χρόνου, κάτι που το κάνει εξαιρετικά δύσκολο να επιβιώσεις αν αυτό είναι το μόνο σου εισόδημα (ρωτήστε με πώς το ξέρω). Επίσης η τύχη παίζει μεγάλο ρόλο, και στις περισσότερες περιπτώσεις παίρνει πολύ χρόνο και πολλές απορρίψεις από εκδοτικούς.

Οπότε ναι, να είστε πραγματικά σίγουροι ότι το θέλετε. Να μπορείτε να αντέξετε τις απορρίψεις, τις μεγάλες περιόδους αναμονής, την οικονομική αβεβαιότητα. Δεν είναι καθόλου εύκολο. Αλλά αξίζει τον κόπο, τουλάχιστον για μένα, γιατί δε μπορώ να φανταστώ τη ζωή μου χωρίς βιβλία. Αν ούτε κι εσείς μπορείτε, ίσως αξίζει τον κόπο και για εσάς.

* Ο ΣΟΛΩΝΑΣ ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ είναι δημοσιογράφος και συγγραφέας.

Λίγα λόγια για τη συγγραφέα

Η Δανάη Χριστοπούλου είναι Ελληνίδα συγγραφέας και αρθρογράφος. Κείμενά της έχουν δημοσιευτεί στην Ελλάδα σε γυναικεία περιοδικά όπως το Glamour και το Marie Claire, ενώ στο εξωτερικό διηγήματά της έχουν δημοσιευτεί στα khōréō, Fusion Fragment, Flame Tree Press και Writer’s Digest, έχουν προταθεί για βραβεία Pushcart και BSFA, ενώ έχουν συμπεριληφθεί και στις προτεινόμενες λίστες ανάγνωσης των βραβείων Nebula και Stoker.

Το Μοχθηρές κακούργες είναι το πρώτο της μυθιστόρημα – μια ανατρεπτική ιστορία που αντλεί έμπνευση από τη μυθολογία και επαναπροσδιορίζει τις «κακές» ηρωίδες. Αν και η ίδια μεγάλωσε ανάμεσα στα αρχαία μνημεία της ελληνικής πρωτεύουσας, σήμερα «στοιχειώνει» ένα δάσος στη Σουηδία.