Βαρβάρα Χ. Ασημακοπούλου: «Αν οι γυναίκες βγουν πιο μπροστά ο κόσμος θα γίνει καλύτερος»

Η Βαρβάρα Χ. Ασημακοπούλου, coach προσωπικής ανάπτυξης ηγεσίας και συγγραφέας μπεστ σέλερ οδηγών και εγχειριδίων στρατηγικής, βοηθά μέσα από τα βιβλία της ανθρώπους των επιχειρήσεων, μάνατζερ και επαγγελματίες, αλλά και γενικά όσους θέλουν να βάλουν στόχους και ύστερα, να τους κατακτήσουν.

Το νέο της έργο έχει τον τίτλο Καπετάνισσα πρόσω ολοταχώς! – Χάρτης πλεύσης για να κυβερνήσεις με επιτυχία τη ζωή σου (εκδ. Αρμός) και απευθύνεται στις γυναίκες που επιθυμούν να διεκδικήσουν όσα αξίζουν σε μια εποχή όλο και αυξανόμενης αβεβαιότητας. 

Μιλήσαμε μαζί της για τον ρόλο ενός coach, το σύστημα της ICF εκπαίδευσης, τη Σιμόν ντε Μποβουάρ, τον φεμινισμό και τέλος, τον δικό της δρόμο ώσπου να γίνει «καπετάνισσα». Η Βαρβάρα Ασημακοπούλου μας απάντησε αναλυτικά και με ευθύτητα ενώ μας αποκάλυψε ότι πίσω από μια δυναμική γυναίκα κρύβεται μια άλλη γυναίκα, δυναμική και «μπροστάρισσα», που στην δική της περίπτωση ήταν η Κρητικιά μητέρα της, η πρώτη γυναίκα που σπούδασε μηχανικός στα Χανιά το 1950, σε μια εποχή που, όπως σημειώνει μεταφέροντας τις αντιλήψεις που επικρατούσαν για τη θέση της γυναίκας, θα μπορούσε να είχε γίνει «το πολύ δασκάλα». Σε κάποιο σημείο της συνέντευξης, η συγγραφέας διερωτάται στο όνομα των γυναικών: «πόσα από αυτά που πιστεύουμε ότι «είμαστε», είναι στην πραγματικότητα όσα μάθαμε ότι «πρέπει» να είμαστε;» Με τις απαντήσεις της εξηγεί τι κινεί την ίδια προσωπικά ενώ προτείνει με ποιο τρόπο η κάθε γυναίκα μπορεί να βάλει αέρα στα πανιά της.

Τι σημαίνει να είσαι coach; Ποιοι άνθρωποι έρχονται σε εσάς για να ζητήσουν τις υπηρεσίες σας; Απευθύνεστε περισσότερο σε μεμονωμένα άτομα ή σε επιχειρήσεις;

Το coaching είναι σήμερα ένα αυτοτελές επάγγελμα με σαφές πλαίσιο και επαγγελματικά πρότυπα. Ο σύγχρονος επαγγελματικός κλάδος οργανώθηκε το 1995 στις ΗΠΑ με τη δημιουργία του International Coaching Federation (ICF), του ιδρυτικού επαγγελματικού οργανισμού που έθεσε τις βάσεις: την περιγραφή θέσης του επαγγελματία coach δηλαδή την αποστολή, τις αρμοδιότητες και τον κώδικα δεοντολογίας δηλαδή τα πρότυπα ποιότητας και συμπεριφοράς.

Από τότε, όποιος/όποια θέλει να αποκαλείται επαγγελματίας coach εκπαιδεύεται μέσα από προγράμματα που ελέγχονται και πιστοποιούνται από τον επαγγελματικό οργανισμό, και στη συνέχεια αξιολογείται ο ίδιος/α από τον από τον επαγγελματικό οργανισμό ώστε να αποδεικνύει ότι διαθέτει τις απαιτούμενες δεξιότητες και λειτουργεί με ηθικό και αποτελεσματικό τρόπο. Αυτό είναι κρίσιμο, γιατί το coaching, όταν γίνεται από πιστοποιημένο και διαπιστευμένο coach είναι η επιστήμη και πρακτική που πραγματικά «κάνει καλό», μεταμορφώνει τους ανθρώπους στην καλύτερη εκδοχή τους.

Ο επαγγελματίας coach λειτουργεί λίγο σαν GPS: σας βοηθά να δείτε καθαρά πού βρίσκεστε τώρα, να ξεκαθαρίσετε πού θα θέλατε πραγματικά να πάτε (τι σας ταιριάζει, τι επιθυμείτε, τι είναι «δικό σας») και να χαράξετε το καλύτερο δρομολόγιο για να φτάσετε εκεί.

Ένα ακόμη βασικό σημείο: το coaching δεν είναι ψυχοθεραπεία. Δεν είναι εκπαίδευση. Δεν είναι mentoring και ασφαλώς δεν είναι συμβουλευτική. Είναι διαφορετικά πεδία. Βέβαια, άνθρωποι που εργάζονται σε όλα αυτά τα επαγγέλματα μπορούν να ωφεληθούν πολύ από τις coach δεξιότητες και να γίνουν ακόμη καλύτεροι στο επάγγελμά τους, όμως το coaching ως επάγγελμα έχει τη δική του μεθοδολογία, τα δικά του όρια και τη δική του δεοντολογία.

Και ποιοι έρχονται στο coaching; Με απλά λόγια: όποιος θέλει να βελτιώσει την καθημερινότητά του – προσωπική ή επαγγελματική και να διεκδικήσει καλύτερη προοπτική. Ο επαγγελματίας coach λειτουργεί λίγο σαν GPS: σας βοηθά να δείτε καθαρά πού βρίσκεστε τώρα, να ξεκαθαρίσετε πού θα θέλατε πραγματικά να πάτε (τι σας ταιριάζει, τι επιθυμείτε, τι είναι «δικό σας») και να χαράξετε το καλύτερο δρομολόγιο για να φτάσετε εκεί. Και δεν είναι μόνο ο προσανατολισμός· είναι και η συνοδεία στη διαδρομή, ώστε να αξιοποιείτε τις δυνατότητές σας, να ξεπερνάτε εμπόδια και να μη χάνετε την πορεία σας μέσα στην πολυπλοκότητα της ζωής.

Στη δική μου περίπτωση, εκτός από επαγγελματίας coach, έχω και σχολή όπου εκπαιδεύω επαγγελματίες coaches, οπότε συνεργάζομαι με οργανισμούς και για την ανάπτυξη ανθρώπων, αλλά και για την καλλιέργεια coaching κουλτούρας.

Η μέθοδος του coaching βασίζεται στις ερωτήσεις. Στις σωστές, ουσιαστικές ερωτήσεις που βοηθούν τον άνθρωπο να ανακαλύψει τη δική του διαδρομή, γιατί το coaching στηρίζεται σε μια βαθιά πεποίθηση: ότι ο άνθρωπος, μέσα του, γνωρίζει τι είναι το καλύτερο γι’ αυτόν – και ο coach με τις ερωτήσεις το φέρνει στην επιφάνεια. Όπως ακριβώς έκανε ο Σωκράτης, πριν από 2.500 χρόνια, με την αδιαπραγμάτευτη αλήθεια ότι οι άνθρωποι έχουν την αλήθεια μέσα τους και ότι οι κατάλληλες ερωτήσεις μπορούν να την ανασύρουν. Η μαιευτική και η διαλεκτική.

Ως προς το αν απευθύνομαι σε άτομα ή επιχειρήσεις, η απάντηση είναι: και στα δύο. Οι επιχειρήσεις συχνά «πιάνουν» πιο γρήγορα την αξία των νέων πρακτικών. Ως οργανωμένες μονάδες, με υψηλή συγκέντρωση γνώσης, αναγνωρίζουν την αξία του coaching για την εξέλιξη των ανθρώπων τους και ζητούν είτε one-to-one coaching για στελέχη, είτε team coaching για ομάδες. Στη δική μου περίπτωση, εκτός από επαγγελματίας coach, έχω και σχολή όπου εκπαιδεύω επαγγελματίες coaches, οπότε συνεργάζομαι με οργανισμούς και για την ανάπτυξη ανθρώπων, αλλά και για την καλλιέργεια coaching κουλτούρας.

Αν το πω με τη γλώσσα της «Καπετάνισσας»: το coaching είναι ο “χάρτης πλεύσης” που βοηθά τον άνθρωπο — άτομο ή οργανισμό — να κρατήσει σταθερά το τιμόνι και να φτάσει στον δικό του προορισμό με συνείδηση, καθαρότητα και δύναμη.

Τι είναι η ICF εκπαίδευση;

Η ICF εκπαίδευση αφορά την εκπαίδευση ενός coach σύμφωνα με τα πρότυπα του International Coaching Federation (ICF), του πρώτου και ηγετικού επαγγελματικού οργανισμού που έχει θέσει με σαφήνεια δύο βασικούς πυλώνες για το επάγγελμα: τις δεξιότητες του επαγγελματία coach και τον κώδικα δεοντολογίας.

Τι σημαίνει αυτό πρακτικά; Ότι κάθε σχολή που εκπαιδεύει coaches και θέλει να παρέχει ICF εκπαίδευση οφείλει να εκπαιδεύει τους ανθρώπους πάνω σε αυτούς τους δύο πυλώνες: να καλλιεργούν τις coaching δεξιότητες σε υψηλό επίπεδο και να λειτουργούν με ηθική, υπευθυνότητα και επαγγελματικά όρια, όπως ορίζει ο ICF. Για να το κάνει αυτό, η σχολή ελέγχεται και λαμβάνει άδεια/έγκριση από τον ICF, αποδεικνύοντας ότι διαθέτει κατάλληλους εκπαιδευτές, υλικό, δομή, πλατφόρμες και διαδικασίες συνεχούς ανανέωσης, ώστε το πρόγραμμα να παραμένει σύγχρονο και να ανταποκρίνεται στις διαρκείς αλλαγές του κόσμου και των οργανισμών.

Εδώ είναι σημαντικό να διαχωρίσουμε δύο έννοιες που συχνά συγχέονται: Η ICF εκπαίδευση-πιστοποίηση προγράμματος αφορά το γεγονός ότι ένα εκπαιδευτικό πρόγραμμα είναι ευθυγραμμισμένο με τα πρότυπα του ICF και εκπαιδεύει coaches στις δεξιότητες και στη δεοντολογία. Ο εκπαιδευόμενος ολοκληρώνει την εκπαίδευση και λαμβάνει πιστοποίηση από τον εκπαιδευτικό οργανισμό. Η ICF διαπίστευση (credential) του coach αφορά το επόμενο βήμα. Αφού ο coach ολοκληρώσει την εκπαίδευσή του, ξεκινά την πρακτική εφαρμογή, πραγματοποιεί συνεδρίες, αποκτά εμπειρία και, όταν συμπληρώσει την απαιτούμενη προϋπηρεσία που ζητά ο ICF, μπορεί να αιτηθεί απευθείας στον ίδιο τον οργανισμό την ICF διαπίστευση – μια επιπλέον, αυστηρή επαγγελματική αναγνώριση (ACC, PCC, MCC).

Αυτή είναι, συνοπτικά και ουσιαστικά, η ICF εκπαίδευση: ένα διεθνές πλαίσιο ποιότητας που προστατεύει τον πελάτη και αναβαθμίζει το επάγγελμα, ώστε το coaching να παραμένει μια πρακτική με πραγματικό αποτέλεσμα.

Με άλλα λόγια, για να υπηρετεί ένας coach τους πελάτες του αποτελεσματικά και ηθικά, υπάρχουν δύο σταθμοί: πρώτον, η εκπαίδευση και η πιστοποίηση από ICF-ευθυγραμμισμένο εκπαιδευτικό οργανισμό, και δεύτερον, η εμπειρία και η διαπίστευση από τον ίδιο τον ICF.

Τέλος, αξίζει να πω ότι οι δεξιότητες του ICF είναι, στην πράξη, η μεθοδολογία που περιγράφει πώς εξελίσσεται μια συνεδρία coaching ώστε να υπηρετεί τον σκοπό του πελάτη. Με απλά λόγια, η διαδικασία περνά από τέσσερα βασικά επίπεδα: Θέση βάσεων & εμπιστοσύνη (η ασφάλεια της σχέσης και η καθαρή συμφωνία για το πλαίσιο). Συν-δημιουργία σχέσης & ατζέντας (τι θέλει πραγματικά ο πελάτης να πετύχει στη συνεδρία). Αποτελεσματική επικοινωνία & διερεύνηση (οι ερωτήσεις, η εμβάθυνση, η ανάδυση λύσεων). Καλλιέργεια μάθησης & ανάπτυξης (τι έμαθε ο πελάτης, τι αποφασίζει να κάνει, σχέδιο δράσης και αυτολογοδοσία).

Αυτή είναι, συνοπτικά και ουσιαστικά, η ICF εκπαίδευση: ένα διεθνές πλαίσιο ποιότητας που προστατεύει τον πελάτη και αναβαθμίζει το επάγγελμα, ώστε το coaching να παραμένει μια πρακτική με πραγματικό αποτέλεσμα.

Κάποιοι και κάποιες όταν ακούνε τη φράση «γυναικεία ενδυνάμωση» το μυαλό τους πηγαίνει στο γυμναστήριο. Πώς γίνεται αντιληπτή από εσάς που είστε επαγγελματίας coach και ποιες συμβουλές δίνετε για να επιτευχθεί;

Στο coaching αντιμετωπίζουμε τον άνθρωπο ολιστικά: τι σκέφτεται, τι αισθάνεται, τι απολαμβάνει, τι τον κινητοποιεί. Όλα αυτά δεν είναι ξεχωριστά κουτάκια. Είναι ένα ενιαίο σύστημα: καρδιά, μυαλό, συναίσθημα – και σώμα, που είναι, θα έλεγα, το «σκάφος» της ψυχής και του νου μας.

Γι’ αυτό, όταν μιλάμε για ενδυνάμωση, δεν μιλάμε μόνο για φυσική δύναμη. Μιλάμε για ενίσχυση του ανθρώπου στο σύνολό του. Στο coaching, ωστόσο, ο βασικός μας πυρήνας είναι η ψυχική και η νοητική ενδυνάμωση: να δυναμώσει η εσωτερική σταθερότητα, η καθαρότητα σκέψης και η δυνατότητα να προχωράς, ακόμα κι όταν οι συνθήκες δεν είναι ήρεμες.

Το πιστεύω βαθιά: οι γυναίκες σήμερα είναι στυλοβάτες της κοινωνίας.

Για μένα, το συναίσθημα μας ξυπνάει και μας ενεργοποιεί, το μυαλό μας καθοδηγεί και οργανώνει, και η ψυχή μας -το πόσο αγαπάμε αυτό που κάνουμε και το νόημα που του δίνουμε- μας δίνει τη δύναμη να συνεχίζουμε και να ξεπερνάμε εμπόδια. Αυτή είναι η ουσία της ενδυνάμωσης: να ευθυγραμμίζονται μέσα μας αυτά τα τρία.

Στη δική μου προσέγγιση, και μέσα από το βιβλίο μου Καπετάνισσα, Πρόσω ολοταχώς!, επιμένω σε τρεις κατευθύνσεις: Πρώτον: φροντίδα του εαυτού. Όχι ως πολυτέλεια, αλλά ως προϋπόθεση. Χωρίς φροντίδα, η γυναίκα εξαντλείται προσπαθώντας να «κρατήσει» τα πάντα. Δεύτερον: διεκδίκηση. Να διεκδικούν οι γυναίκες όσα αξίζουν να διεκδικήσουν στη ζωή – ακόμη κι αν δεν το έχουν καταλάβει πλήρως στην αρχή. Συχνά, ο ρόλος του coach είναι να βοηθήσει να βγει στην επιφάνεια αυτό που ήδη υπάρχει ως δυνατότητα, ως επιθυμία, ως «κρυμμένος προορισμός». Τρίτον: σχέδιο δράσης και εμπιστοσύνη. Να μην καθορίζονται από εξωτερικές φωνές που γίνονται εμπόδιο στο «τι επιτρέπεται» και «τι δεν επιτρέπεται» για μια γυναίκα. Να βάλουν το μυαλό τους να δουλέψει στρατηγικά: όταν θέλεις κάτι πολύ, με σχέδιο δράσης, με εμπιστοσύνη στον εαυτό, με πίστη στις δυνατότητές σου και με αξιοποίηση των ευκαιριών, μπορείς να το κατακτήσεις σε βάθος χρόνου.

Το πιστεύω βαθιά: οι γυναίκες σήμερα είναι στυλοβάτες της κοινωνίας. Και αν βγουν ακόμη περισσότερο σε επίπεδα και σε μέσα επιρροής, ο κόσμος μπορεί να γίνει καλύτερος. Γι’ αυτό, για μένα, η ενδυνάμωση δεν είναι «τάση». Είναι σκοπός ζωής και κοινωνική ανάγκη.

Και τέλος, κάτι που το λέω και το «φωνάζω»στο βιβλίο μου: για να τιθασεύσουμε τις θάλασσες χρειάζονται στόλοι. Δηλαδή, οι γυναίκες χρειάζονται στήριξη και συμμαχίες – από άλλες γυναίκες, αλλά και το θάρρος να ζητούν βοήθεια όταν τη χρειάζονται. Καμία καπετάνισσα δεν διασχίζει μόνη της όλες τις θάλασσες. Και δεν χρειάζεται να το κάνει.

Στο βιβλίο σας Καπετάνισσα, Πρόσω ολοταχώς! παρουσιάζετε αυτό που αποκαλείτε «έναν χάρτη πλεύσης» για να κυβερνήσει κάθε γυναίκα με επιτυχία τη ζωή της. Θα λέγατε ότι το βιβλίο σας είναι φεμινιστικό;

Είναι, πράγματι, μια πολύ ενδιαφέρουσα ερώτηση. Αν δούμε τον φεμινισμό ως κοινωνικό κίνημα, τότε δεν μπορώ παρά να πω «ευτυχώς» που υπήρξαν εκείνες οι δυνατές και τολμηρές γυναίκες που ξεπέρασαν τα εμπόδια της εποχής τους και διεκδίκησαν με τόλμη μέχρι αυτοθυσίας μια καλύτερη θέση της γυναίκας στην κοινωνία. Τιμώ αυτές τις γυναίκες μέσα στο βιβλίο μου. Είναι οι καπετάνισσες της ζωής: γυναίκες που διεκδίκησαν πράγματα που κάποτε ήταν αδιανόητα ακόμη και να τα σκεφτεί μια γυναίκα – να σπουδάσει, να αρνηθεί έναν γάμο, να έχει περιουσία, να ψηφίσει. Αν δεν είχε υπάρξει αυτή η ιστορική διεκδίκηση, δεν θα απολαμβάναμε σήμερα πολλά από τα δικαιώματα και τα «αυτονόητα» που έχουμε.

Πιστεύω ότι η χειραφέτηση δεν μπορεί να στηρίζεται μόνο σε εξωτερικές φωνές και διεκδικήσεις, όσο απαραίτητες κι αν είναι. Χρειάζεται να ξεκινά και από μέσα: να καταλάβει η ίδια η γυναίκα ότι αξίζει να εκφράσει τις επιθυμίες της, να πιστέψει στις δυνάμεις της, να μη φυλακίζεται στις ετικέτες που της αποδίδει το περιβάλλον

Με αυτή την έννοια, ναι: στο βιβλίο μου αναφέρω εμβληματικές γυναίκες ως παραδείγματα από το παρελθόν και το παρόν που υπήρξαν φεμινιστικές φωνές, με την έννοια ότι διεκδικούν στην πολιτική, στην κοινωνία, στην επιστήμη μια καλύτερη θέση για τις γυναίκες, δικαιότερες αμοιβές, μεγαλύτερο σεβασμό, ευγένεια και ισότητα ευκαιριών. Άλλωστε, το πρώτο μου βιβλίο είχε τίτλο Εσωτερική χειραφέτηση – και η λέξη «χειραφέτηση» είναι κεντρική και στη δική μου σκέψη.

Το δικό μου ταξίδι -και αυτό που υπηρετεί η Καπετάνισσα- είναι κυρίως εσωτερικό. Πιστεύω ότι η χειραφέτηση δεν μπορεί να στηρίζεται μόνο σε εξωτερικές φωνές και διεκδικήσεις, όσο απαραίτητες κι αν είναι. Χρειάζεται να ξεκινά και από μέσα: να καταλάβει η ίδια η γυναίκα ότι αξίζει να εκφράσει τις επιθυμίες της, να πιστέψει στις δυνάμεις της, να μη φυλακίζεται στις ετικέτες που της αποδίδει το περιβάλλον ή οι άνθρωποι που την έχουν συνηθίσει «με έναν τρόπο». Να πιστέψει ότι δικαιούται περισσότερα – και να το διεκδικήσει, είτε για τον εαυτό της είτε ως στήριξη σε άλλες γυναίκες που διεκδικούν.

Στο δικό μου συμβολικό ιστιοφόρο, η ψυχή είναι ο άνεμος – το καύσιμό μας. Η καρδιά είναι το τιμόνι – αυτό που κρατά την κατεύθυνση. Και το μυαλό είναι τα πανιά – που πιάνουν τον άνεμο και μετατρέπουν την εσωτερική δύναμη σε κίνηση και αποτέλεσμα.

Αν αυτό είναι φεμινισμός, τότε ναι, θα έλεγα ότι το βιβλίο μου είναι φεμινιστικό: γιατί μιλά για την ανάγκη της γυναίκας να πιστέψει στον εαυτό της, να βγει στο προσκήνιο, να πιστέψει ότι το αξίζει, να σταθεί σε θέσεις που ιστορικά θεωρήθηκαν «ανδρικές» και να το κάνει με τον δικό της τρόπο. Και έρχομαι στον «χάρτη πλεύσης». Για μένα, κάθε στόχος, κάθε έργο, κάθε αλλαγή χρειάζεται ένα σχέδιο – όπως ένα επιχειρηματικό πλάνο: τι έχουμε, τι χρειαζόμαστε, πού βρισκόμαστε, πού θέλουμε να πάμε, ποιοι είναι οι πόροι μας και τι υποστήριξη χρειαζόμαστε. Ο χάρτης πλεύσης είναι αυτό το πλάνο. Όμως, μέσα από τη μεταφορά της ναυσιπλοΐας, δεν γίνεται ένα απλό «to-do list». Γίνεται κάτι πιο ζωντανό, πιο εμπνευστικό και πιο αποτελεσματικό.

Γιατί, στην ζωή, δεν αρκεί να έχεις προορισμό. Χρειάζεται να καταλάβεις τι σε κινεί. Στο δικό μου συμβολικό ιστιοφόρο, η ψυχή είναι ο άνεμος – το καύσιμό μας. Η καρδιά είναι το τιμόνι – αυτό που κρατά την κατεύθυνση. Και το μυαλό είναι τα πανιά – που πιάνουν τον άνεμο και μετατρέπουν την εσωτερική δύναμη σε κίνηση και αποτέλεσμα. Αυτή η μεταφορά δεν είναι λογοτεχνικό στολίδι. Είναι ο τρόπος που έχω δουλέψει στη ζωή μου, ο τρόπος που δουλεύω με τις πελάτισσές μου και τις μαθήτριές μου – και ο τρόπος που η Καπετάνισσα γίνεται πραγματικά χρήσιμη: σαν ένας χάρτης πλεύσης που δεν σε αφήνει να παρασυρθείς, αλλά σε βοηθά να κυβερνήσεις.

Πώς ακούτε τη διάσημη φράση της Σιμόν ντε Μπουβουάρ «Δεν γεννιέσαι γυναίκα, γίνεσαι»;

Αγαπώ πολύ τη Σιμόν ντε Μπουβουάρ – ευτυχώς που υπήρξε. Με έναν τρόπο καθοριστικό έβαλε στη σωστή διάσταση τη γυναίκα ως βιολογική υπόσταση και τη γυναίκα ως κοινωνική υπόσταση. Δηλαδή, μας βοήθησε να καταλάβουμε ότι άλλο είναι το σώμα και άλλο είναι αυτό που η κοινωνία «χτίζει» πάνω στο σώμα: οι ρόλοι, οι προσδοκίες, τα στερεότυπα, οι ερμηνείες.

Σίγουρα υπάρχει το δυνατό DNA μας, αλλά -όπως λέει και ο Αριστοτέλης- αυτό καλλιεργείται ανάλογα με τον «κήπο» στον οποίο θα βρεθεί. Ένα φυτό μπορεί να ανθίσει, αλλά μπορεί και να μην ανθίσει.

Αυτό που πιστεύω εγώ -ως σύγχρονη γυναίκα, ανάμεσα στις γυναίκες αυτής της εποχής- είναι ότι κάθε άνθρωπος επηρεάζεται από το περιβάλλον του από τη στιγμή που θα γεννηθεί. Με την έννοια ότι ο άνθρωπος που είμαστε σήμερα έχει επηρεαστεί βαθιά από το περιβάλλον του. Σίγουρα υπάρχει το δυνατό DNA μας, αλλά -όπως λέει και ο Αριστοτέλης- αυτό καλλιεργείται ανάλογα με τον «κήπο» στον οποίο θα βρεθεί. Ένα φυτό μπορεί να ανθίσει, αλλά μπορεί και να μην ανθίσει. Και αυτό, για μένα, είναι μια τεράστια αλήθεια για τη γυναίκα: πόσα από αυτά που πιστεύουμε ότι «είμαστε», είναι στην πραγματικότητα όσα μάθαμε ότι «πρέπει» να είμαστε;

Με την Καπετάνισσα θέλω να πω στις γυναίκες το εξής: ανεξάρτητα από το περιβάλλον μέσα στο οποίο μεγάλωσαν – και που έχει καθορίσει μέχρι σήμερα την πορεία και τις συμπεριφορές τους, μπορούν να σκύψουν στον εσωτερικό τους κόσμο, να επανασυνδεθούν με το πραγματικό τους DNA, με τις πραγματικές δυνατότητες και επιθυμίες τους. Αν η ζωή που έχουν χτίσει μέχρι σήμερα ταυτίζεται με αυτό που είναι, τότε είναι ευτυχισμένες. Αν όμως δεν ταυτίζεται, έχουν πάντα την επιλογή να το αναγνωρίσουν, να το εκφράσουν και να αλλάξουν κήπο, να ανθίσουν όπως τους ταιριάζει και όπως τους αξίζει.

Ναι, θα έλεγα ότι από μικρή είχα πολλές επιθυμίες και προσπαθούσα να τις πραγματοποιήσω. Δεν δεν έκανα εύκολα πίσω. Και σε αυτό έπαιξε καθοριστικό ρόλο η μητέρα μου. Πίστευε πολύ σε μένα και με έκανε να αισθάνομαι ότι μπορώ να διεκδικήσω στη ζωή μου ό,τι θέλω.

Για μένα, η Καπετάνισσα είναι ένας άνθρωπος που δεν διστάζει να αμφισβητήσει στερεότυπα, ετικέτες και γνώμες άλλων, όταν κάτι μέσα της της λέει ότι «αυτά δεν είναι για μένα». Και ανάλογα με τη θάλασσα, ανάλογα με το κύμα, θα δει πώς θα πλοηγηθεί μέσα σε αυτό. Ο χάρτης πλεύσης της χρειάζεται να είναι αυθεντικός: με τις δικές της διαταγές, με τις δικές της ερμηνείες της θάλασσας, με το δικό της μυαλό, την ψυχή και την καρδιά της.

Και όταν αυτό συμβεί, τότε το ταξίδι δεν είναι απλώς επιτυχία. Είναι κάτι βαθύτερο: είναι η απελευθέρωση, η εσωτερική χειραφέτηση, η σύνδεση με τον πραγματικό εαυτό και τις πραγματικές δυνάμεις. Είναι αυτό που οι αρχαίοι ονόμαζαν ευδαιμονία. Αυτό θέλω για τη γυναίκα: να «γίνει» καπετάνισσα για να ευδαιμονήσει, να ευτυχίσει και να κατακτήσει τις δικές της θάλασσες – να τιθασεύσει το κύμα, όπως εκείνη ξέρει και όπως εκείνη αντέχει.

Εσείς, ήσασταν από μικρή «καπετάνισσα» ή γίνατε; Περιγράψτε μας την προσωπική σας διαδρομή και το ερέθισμα εκείνο που σας έκανε να στραφείτε στο coaching.

Ναι, θα έλεγα ότι από μικρή είχα πολλές επιθυμίες και προσπαθούσα να τις πραγματοποιήσω. Δεν δεν έκανα εύκολα πίσω. Και σε αυτό έπαιξε καθοριστικό ρόλο η μητέρα μου. Πίστευε πολύ σε μένα και με έκανε να αισθάνομαι ότι μπορώ να διεκδικήσω στη ζωή μου ό,τι θέλω. Ήθελε να είμαι ανεξάρτητη -ειδικά οικονομικά- και μου έλεγε συνεχώς πόσο σημαντικό ήταν να σπουδάσω. Με έκανε να πιστεύω ότι, ναι, πρέπει να προχωρήσω στη ζωή μου και να κάνω πράγματα.

Η μητέρα μου με έχει επηρεάσει βαθιά. Τη θεωρώ την πρώτη καπετάνισσα της ζωής μου, μια καπετάνισσα με μια διαδρομή που έχει, θα έλεγα, τεράστιο ενδιαφέρον. Ήταν η πρώτη γυναίκα που σπούδασε μηχανικός στα Χανιά το 1950, τότε που οι γυναίκες, στις περισσότερες περιπτώσεις, έμεναν σπίτι, παντρεύονταν ή το πολύ γίνονταν δασκάλες. Και μάλιστα επαναστάτησε απέναντι στους γονείς της για να το καταφέρει. Οπότε, ναι: είχα μια καπετάνισσα δίπλα μου. Και αυτό με βοήθησε να διεκδικώ αυτό που θέλω στη ζωή μου.

Και κάτι που πιστεύω ότι με χαρακτηρίζει είναι ότι είμαι μαχήτρια. Το έλεγα και στις μαθήτριές μου, όταν τις εκπαίδευα να γίνουν coaches, «καπετάνισσες coaches»: για μένα νικητής δεν είναι αυτός που «νικάει» πάντα. Νικητής είναι αυτός που πέφτει και συνεχίζει.

Βέβαια, είχα και πολλά σκαμπανεβάσματα. Αμφισβήτησα πολλές φορές τον εαυτό μου και τις επιλογές μου. Η ζωή μου είχε κύματα – μεγάλα κύματα. Όμως είχε και πολλές εποχές νηνεμίας και ευχαρίστησης. Και κάτι που πιστεύω ότι με χαρακτηρίζει είναι ότι είμαι μαχήτρια. Το έλεγα και στις μαθήτριές μου, όταν τις εκπαίδευα να γίνουν coaches, «καπετάνισσες coaches»: για μένα νικητής δεν είναι αυτός που «νικάει» πάντα. Νικητής είναι αυτός που πέφτει και συνεχίζει.

Τώρα, πώς έφτασα στο coaching; Είμαι ευτυχής που από την αρχή της καριέρας μου ασχολήθηκα με τον άνθρωπο και την ανάπτυξή του. Όλη μου η επαγγελματική πορεία είχε να κάνει με τον άνθρωπο. Δεν ασχολήθηκα με τη Χημεία που σπούδασα αλλά ασχολήθηκα με τη «χημεία των ανθρώπων». Επαγγελματικά, μπήκα στον χώρο της ανάπτυξης ανθρώπινου δυναμικού και εργάστηκα ως HR σε εταιρικό περιβάλλον. Και μέσα σε αυτόν τον κόσμο, παρακολουθείς τις εξελίξεις: τις νέες επιστήμες, τις νέες πρακτικές, ό,τι πραγματικά βοηθά τους ανθρώπους να εξελίσσονται και να προοδεύουν.

Ασχολήθηκα με το coaching γιατί κατάλαβα ότι κάνει πάρα πολύ καλό στον κόσμο. Και γιατί μέσα σε αυτό μπορούσα να ανθίσω κι εγώ: βρήκα έναν χώρο όπου αξιοποιούσα τις ικανότητές μου και αυτό μιλούσε στην ψυχή μου.

Κάπως έτσι βρέθηκα μπροστά στο coaching. Και από τη στιγμή που το γνώρισα, το αγάπησα. Συγκινήθηκα, γιατί ένιωσα ότι στηρίζεται βαθιά στις αρχαίες ελληνικές διδασκαλίες – και ειδικά στην τέχνη των ερωτήσεων. Για μένα, ο πρώτος coach ήταν ο Σωκράτης. Ένιωσα λοιπόν σαν να βρέθηκα σε έναν κόσμο στον οποίο ανήκα από πάντα. Και ταυτόχρονα, ήταν σαν να δημιουργήθηκε ένα καινούριο επάγγελμα για μένα: δεν ήμουν πια «υπάλληλος» ή «στέλεχος». Έφτιαξα τη δική μου εταιρεία και μπορούσα να βάλω τη δική μου σφραγίδα, να δημιουργήσω κάτι από την αρχή κάτι απόλυτα ταιριαστό με αυτό που είναι και επιθυμώ να είμαι.

Ασχολήθηκα με το coaching γιατί κατάλαβα ότι κάνει πάρα πολύ καλό στον κόσμο. Και γιατί μέσα σε αυτό μπορούσα να ανθίσω κι εγώ: βρήκα έναν χώρο όπου αξιοποιούσα τις ικανότητές μου και αυτό μιλούσε στην ψυχή μου. Τα «πανιά» μου -το μυαλό μου- κινητοποιήθηκαν προς αυτό τον χώρο, και είμαι χαρούμενη που τον υπηρέτησα και τον υπηρετώ με πάθος.

Θα έλεγα πως πολλά από όσα έζησα, μαζί με την επιστήμη του coaching και με άλλες επιστήμες που με ενέπνευσαν (φιλοσοφία, νευροεπιστήμη, ιστορία, ψυχολογία), μαζί με σπουδαίες γυναίκες και άνδρες συγγραφείς, με οδήγησαν στο να συνεχίζω: να είμαι coach, να προσφέρω στους ανθρώπους, να εκπαιδεύω νέους αξιόπιστους και ηθικούς coaches και να γράφω τα βιβλία μου για να μεταφέρω κάτι ωφέλιμο στους ανθρώπους και να τους κινητοποιώ να διεκδικούν να είναι ευτυχισμένοι, διότι δεν είναι ποτέ αργά για την ευτυχία.

Και ειδικά με αυτό το βιβλίο, στις γυναίκες που αγαπώ πάρα πολύ, γιατί τις καταλαβαίνω βαθιά. Και ναι χαίρομαι πάρα πολύ όταν μου λένε: «γεια σου, Καπετάνισσα». Και χαίρομαι να λέω κι εγώ στις γυναίκες: «είσαι και εσύ καπετάνισσα».

*Η ΕΛΕΝΗ ΚΟΡΟΒΗΛΑ είναι δημοσιογράφος.

Λίγα λόγια για τη συγγραφέα

Η Βαρβάρα Χ. Ασημακοπούλου (γνωστή και ως Barbara ή Varvara Asimakopoulou), είναι διεθνής συγγραφέας και βραβευμένη Executive & C-Suite Coach, και CEO της Human Resources Expertise (HRE), με διεθνή δραστηριότητα σε ηγετικά στελέχη και οργανισμούς που διαχειρίζονται πολυπλοκότητα και μετασχηματισμό.

Είναι γνωστή για την προσέγγισή της στη Reflective Leadership και την Inner Emancipation, συνδυάζοντας την Κλασική Φιλοσοφική σκέψη με τη σύγχρονη πρακτική του executive coaching, ώστε να επιτυγχάνονται ουσιαστικές και μετρήσιμες αλλαγές στην ηγεσία και την οργανωσιακή απόδοση.

Είναι δημιουργός του International Philosophical Coaching Diploma (ICF-accredited), ενός προγράμματος που εξελίσσεται σε διεθνές σημείο αναφοράς για το coaching και την ηγεσία με νόημα και βάθος.

Τα βιβλία της για την προσωπική ανάπτυξη και την ηγεσία έχουν αγγίξει αναγνώστες σε όλο τον κόσμο και επικεντρώνονται στο να βοηθά τους ανθρώπους, γυναίκες και άντρες, στελέχη και ηγέτες να σκέφτονται με καθαρότητα, να δρουν με συνείδηση και να δημιουργούν ξεχωριστή ταυτότητα με θετικό αντίκτυπο. 

→ Η πρώτη παρουσίαση του βιβλίου της Καπετάνισσα, Πρόσω ολοταχώς! έχει προγραμματιστεί για την Κυριακή 26 Απριλίου 2026, στις 19:00, στον Πανελλήνιο Όμιλο Ιστιοπλοΐας Ανοιχτής Θαλάσσης, Ακτή Δηλαβέρη, Πειραιάς. Περισσσότερες πληροφορίες για την εκδήλωση μπορείτε να βρείτε εδώ.