5 λεπτά με έναν συγγραφέα. Σήμερα, ο Γιώργος Μολέσκης για το μυθιστόρημά του «Τα κλεμμενα σταφύλια» (εκδ. Βακχικόν).
Επιμέλεια: Book Press
Πώς ξεκινήσατε να γράφετε το βιβλίο σας; Θυμάστε το αρχικό ερέθισμα;
Η ιδέα για το βιβλίο αυτό γεννήθηκε πολύ παλιά, γύρω στα 1970. Στόχος μου ήταν να καταγράψω διάφορες προσωπικές μου εμπειρίες, που σε μια ιστορικά ταραγμένη εποχή για την Κύπρο, σημάδεψαν τα παιδικά και τα εφηβικά μου χρόνια, δίνοντάς τους μια μυθιστορηματική μορφή, με κάποια δόση μυθοπλασίας.
Αναφέρομαι στην περίοδο 1955-1964, που σημαδεύτηκε από τον αγώνα της ΕΟΚΑ του 1955-1959 για την Ένωση της Κύπρου με την Ελλάδα, την ανακήρυξη της Κυπριακής Ανεξαρτησίας το 1960 και τις διακοινοτικές συγκρούσεις της περιόδου 1963-1964. Παράλληλα, ήθελα να μιλήσω για κάποιους ανθρώπους που γνώρισα εκείνη την περίοδο και στη δική μου παιδική αντίληψη κουβαλούσαν κάτι το διαφορετικό.
Η πλοκή ή οι χαρακτήρες είναι ο οδηγός σας καθώς γράφετε; Πού ρίχνετε το μεγαλύτερο βάρος;
Το βιβλίο είναι στην ουσία μια καταγραφή εμπειριών που βιώνει ο ήρωας του έργου, ο Όμηρος Αρτεμίου, κάτω από την πίεση των ιστορικών γεγονότων. Μιλά για πρόσωπα του οικογενειακού του περίγυρου, αλλά και για άλλα, όπως ο Γρηγόρης Αυξεντίου και άλλοι νεκροί του αγώνα, που κατάγονταν από το χωριό του και ο θάνατός τους σημάδεψε τα παιδικά του χρόνια, για ανθρώπους που γνώρισε από κοντά και που οι ιστορίες τους αποτυπώθηκαν μέσα του.
Ένας παππούς, που το πάθος του για την αγιογραφία τον οδήγησε στην εγκατάλειψη της οικογένειας του, μια αναλφάβητη γιαγιά που κουβαλά μέσα της μια ιδιαίτερη πρόσληψη της ζωής, ένας λαϊκός καλλιτέχνης, ένας ήρωας του αγώνα που με τη θησεία του σημάδεψε την ιστορία του τόπου και άλλα. Κατά συνέπεια τόσο η πλοκή, όσο και οι χαρακτήρες, ως πραγματικά πρόσωπα, καθορίζουν και τον τρόπο παρουσίασής τους. ΄Έτσι το βάρος πέφτει στη μεταφορά του ιστορικού κλίματος της εποχής και στον τρόπο που αυτό επηρεάζει τις ζωές των ανθρώπων.
Παρόλο που υπάρχουν στο βιβλίο κάποια στοιχεία μυθοπλασίας, το βάρος είναι σίγουρα στην απόδοση της πραγματικότητας
Το μυθιστόρημά σας διαδραματίζεται στην Κύπρο την περίοδο του αγώνα της ΕΟΚΑ. Με ποιον ιδιαίτερο τρόπο προσεγγίζει αυτή την περίοδο;
Η περίοδος αυτή παρουσιάζεται μέσα από τον τρόπο που τη βιώνει ο κεντρικός ήρωας του βιβλίου, πρώτα ως παιδί και στη συνέχεια ως έφηβος. Είναι οι ειδήσεις που ακούει κάθε μέρα για θανάτους νέων σε μάχες με τους κατακτητές, οι απαγχονισμοί αγωνιστών, οι διαδηλώσεις.
Παρόλο που υπάρχουν στο βιβλίο κάποια στοιχεία μυθοπλασίας, το βάρος είναι σίγουρα στην απόδοση της πραγματικότητας και του κλίματος της εποχής
Το έργο μιλά για τον τρόπο που οι θάνατοι ανθρώπων, οι κατ’ οίκον περιορισμοί που επέβαλλαν οι Άγγλοι, οι συγκεντρώσεις στα γήπεδα και τα βασανιστήρια, καθώς και οι συγκρούσεις με τους Τούρκους επηρέαζαν τις ζωές των ανθρώπων. Όλα αυτά παρουσιάζονται μέσα από τις προσλήψεις και τις προσωπικές εμπειρίες του ήρωα του βιβλίου, από τον τρόπο που επηρεάζουν τον ψυχικό του κόσμο.
Ανάμεσα στην πραγματικότητα και την επινόηση, πού γέρνει η πλάστιγγα;
Παρόλο που υπάρχουν στο βιβλίο κάποια στοιχεία μυθοπλασίας, το βάρος είναι σίγουρα στην απόδοση της πραγματικότητας και του κλίματος της εποχής, και του πώς τα βιώνουν όλα αυτά οι άνθρωποι. Όσον αφορά τους διάφορους ήρωες του βιβλίου, το βάρος είναι στην απόδοση των πραγματικών γεγονότων που επηρέασαν τις ζωές τους και καθόρισαν την πορεία τους
Λένε ότι «ένα μεγάλο μυθιστόρημα, χρειάζεται ένα μεγάλο θέμα». Ποιο θα λέγατε ότι είναι το βαθύτερο θέμα στο δικό σας μυθιστόρημα;
Θα έλεγα πως αυτό είναι, κατά κύριο λόγο, η ταραγμένη εποχή που έζησε ο τόπος και που καθόρισε την παραπέρα ιστορική του πορεία, καθώς και το πως αυτή επηρέασε τις ζωές των ανθρώπων.
Λίγα λόγια για τον συγγραφέα
Ο Γιώργος Μολέσκης γεννήθηκε το 1946 στο χωριό Λύση. Φοίτησε στο Αγγλικό Κολλέγιο Λευκωσίας και στο Κρατικό Πανεπιστήμιο Μόσχας «Λομονόσοφ», απ’ όπου απέκτησε πτυχίο (Μ.Α.) στη Ρωσική Γλώσσα και Λογοτεχνία, καθώς και διδακτορικό δίπλωμα (Ph.D.) στη Λογοτεχνία.
Εργάστηκε στις Πολιτιστικές Υπηρεσίες του Υπουργείου Παιδείας και Πολιτισμού, απ’ όπου αφυπηρέτησε με τον βαθμό του Ανώτερου Μορφωτικού Λειτουργού. Υπηρέτησε επίσης ως Εκτελεστικός Σύμβουλος στο Ίδρυμα Συμφωνική Ορχήστρα Κύπρου. Διετέλεσε πρόεδρος της Επιτροπής Κρατικών Βραβείων Λογοτεχνίας, της Εθνικής Επιτροπής Κύπρου για το Ευρωπαϊκό Βραβείο Λογοτεχνίας, καθώς και της Ένωσης Λογοτεχνών Κύπρου.
Έχει δημοσιεύσει μελέτες και δοκίμια για τη λογοτεχνία, ενώ έχει εκδώσει δεκαπέντε ποιητικές συλλογές, δύο συγκεντρωτικούς τόμους ποιημάτων, τρία έργα πεζογραφίας και πέντε βιβλία μεταφράσεων ποίησης από την αγγλική και τη ρωσική γλώσσα. Δέκα ποιητικές συλλογές του έχουν μεταφραστεί και εκδοθεί στα γαλλικά, ιταλικά, βουλγαρικά, ρουμανικά, σερβικά, αλβανικά και ισπανικά. Το ημιτελές ποίημα (εκδ. Μεταίχμιο, 2014) μεταφράστηκε και εκδόθηκε στα τουρκικά, ενώ η συλλογή διηγημάτων Όταν ο ήλιος μπήκε στο δωμάτιο (εκδ. Βακχικόν, 2017) μεταφράστηκε και εκδόθηκε στα αλβανικά.
Έχει τιμηθεί με Κρατικό Έπαινο και Κρατικό Βραβείο Ποίησης της Κύπρου, με το Μετάλλιο Πούσκιν της Ένωσης Ρώσων Συγγραφέων, το Βραβείο Γ. Φ. Πιερίδης της Ένωσης Λογοτεχνών Κύπρου, καθώς και το Βραβείο Πολιτιστικής Προσφοράς «Τεύκρος Ανθίας–Θοδόσης Πιερίδης» της Κεντρικής Επιτροπής του ΑΚΕΛ. Είναι Επίτιμο Μέλος της Κρατικής Ακαδημίας Σλαβικού Πολιτισμού της Ρωσικής Ομοσπονδίας, της Ένωσης Λογοτεχνών Κύπρου και του Συνδέσμου Πολιτισμού Ελλάδας–Κύπρου.
Από τις εκδόσεις Βακχικόν κυκλοφορούν τα βιβλία του: Όταν ο ήλιος μπήκε στο δωμάτιο (διηγήματα, 2017), Κάθε Ιούλιο επιστρέφω (αφήγημα, 2019), Ανοιχτός ουρανός (ποιήματα, 2022) και Τρία προσωπικά ποιήματα (2024). Καθώς και οι μεταφράσεις του: Ρωσική ποίηση 20ού αιώνα (2018), Προεπαναστατικά ποιήματα του Βλαντίμιρ Μαγιακόφσκι (2019) και Δαβίδ ο Σασούνιος (2021).
Το μυθιστόρημα Τα κλεμμένα σταφύλια εκδόθηκε το 1985 και επανακυκλοφορεί από τις εκδόσεις Βακχικόν.
