Πέντε λεπτά με έναν συγγραφέα. Σήμερα, ο Κωνσταντίνος Γιατράς, για το μυθιστόρημά του «Ηθική και ανήθικοι» (εκδ. Νίκας).
Επιμέλεια: Book Press
Πώς ξεκινήσατε να γράφετε το βιβλίο σας; Θυμάστε το αρχικό ερέθισμα;
Η γραφή είναι μια σημαντική μορφή έκφρασης για μένα. Αποτελεί μια οδό εξωτερίκευσης ιδεών, απόψεων και προβληματισμών. Μέσα στα ενδιαφέροντά μου είναι και η έρευνα σχετικά με το κοινωνικό, πολιτικό και οικονομικό πλαίσιο ενός κράτους. Πόσο μάλλον αν αυτή αφορά ένα κράτος που έζησα και γνώρισα, δυστυχώς ή ευτυχώς, πολύ καλά. Η προσωπική μου εμπλοκή σε γεγονότα και καταστάσεις δημιούργησαν τη μεγάλη πρόσκληση του να αποτυπώσω στο χαρτί αυτή την «περιπέτεια».
Το βιβλίο σας εκτυλίσσεται στη Ρουμανία, μετά την πτώση του καθεστώτος Τσαουσέσκου. Ο χαρακτήρας, που είχε επισκεφτεί τη χώρα στα φοιτητικά του χρόνια, επιστρέφει για να ιδρύσει ένα νοσοκομείο. Θέλετε να μας πείτε δυο λόγια για τον κεντρικό ήρωά σας;
Ο ήρωας του βιβλίου είναι ένας καταξιωμένος γιατρός του δυτικού κόσμου. Πιστός στον όρκο του Ιπποκράτη και στον ανθρωπιστικό χαρακτήρα της επιστήμης του, επιχειρεί να φέρει την αλλαγή σε μια χώρα που το κρατικό σύστημα υγείας είναι δυσλειτουργικό. Οι προσπάθειές του να ιδρύσει ένα σύγχρονο νοσοκομείο, προσφέροντας στους ανθρώπους αξιοπρέπεια στην περίθαλψη, θα τον φέρουν αντιμέτωπο με ένα άκαμπτο, διαβρωμένο σύστημα. Η ηθική του θα έρθει σε αντιπαράθεση με την ανηθικότητα. Αυτή η «κόντρα», σελίδα τη σελίδα του βιβλίου, θα αναδείξει έναν ήρωα, όχι μόνο της μυθοπλασίας αλλά και της πραγματικής ζωής. Βλέπετε, αυτό το δίπολο «ηθική-ανήθικοι», όπως χαρακτηριστικά αναφέρεται και στον τίτλο του βιβλίου, είναι που δυστυχώς χαρακτηρίζει την ιστορία των ανθρώπων από καταβολής χρόνου...
Η πλοκή ή οι χαρακτήρες θεωρείτε ότι είναι ο οδηγός σας όταν γράφετε; Πού ρίχνετε μεγαλύτερο βάρος;
Και στα δύο. Μια ιστορία που αξίζει να διαβαστεί θα πρέπει, κατά τη γνώμη μου, να είναι ισοβαρής ανάμεσα σε πλοκή και ήρωες. Γι’ αυτό τον λόγο δουλεύω πάνω σε κάθε μικρή και μεγάλη λεπτομέρεια της δράσης και των χαρακτήρων. Οδηγός στη γραφή μου είναι η κινηματογραφική εξιστόρηση. Θέλω η αφήγησή μου να δημιουργεί εικόνες που εναλλάσσονται δυναμικά, κρατώντας αμείωτο το ενδιαφέρον του αναγνώστη.
Η αυτομυθοπλασία με γοητεύει. Οι λεπτές ισορροπίες που καλείται να κρατήσει ο συγγραφέας, ανάμεσα στην αλήθεια που θα μπει στην ιστορία και τον μύθο που θα πλάσει και θα ταιριάξει με την αλήθεια, είναι κάτι που μου εξάπτει τη δημιουργικότητα.
Ανάμεσα στην πραγματικότητα και την επινόηση, πού γέρνει η πλάστιγγα;
Το Ηθική και ανήθικοι είναι αληθινή ιστορία, δίχως ίχνος μυθοπλασίας. Αφηγείται γεγονότα που έζησα και που μπορεί να μοιάζουν ψέματα, αλλά, δυστυχώς, δεν είναι. Όσον αφορά στο συγγραφικό μου μέλλον, θα πω ότι ανάμεσα σε πραγματικότητα και επινόηση, διαλέγω και τα δύο. Η αυτομυθοπλασία με γοητεύει. Οι λεπτές ισορροπίες που καλείται να κρατήσει ο συγγραφέας, ανάμεσα στην αλήθεια που θα μπει στην ιστορία και τον μύθο που θα πλάσει και θα ταιριάξει με την αλήθεια, είναι κάτι που μου εξάπτει τη δημιουργικότητα.
Πολλοί μου λένε πως το βιβλίο θα μπορούσε να γίνει άνετα ταινία. Όσο το σκέφτομαι, καταλαβαίνω γιατί το λένε αυτό. Τα γεγονότα που περιγράφονται μέσα, με τις καταιγιστικές και τελείως αναπάντεχες συγκρούσεις και ανατροπές, όντως ταιριάζουν σε μία ταινία δράσης.
Λένε ότι «ένα μεγάλο μυθιστόρημα, χρειάζεται ένα μεγάλο θέμα». Ποιο θα λέγατε ότι είναι το βαθύτερο θέμα στο δικό σας μυθιστόρημα;
Το μεγάλο θέμα του Ηθική και ανήθικοι είναι η παρατήρηση και ανάλυση της κοινωνικής εξέλιξης και των προβλημάτων στη Ρουμανία και κατ’ επέκταση στα κράτη του ανατολικού μπλοκ μετά την αλλαγή του καθεστώτος. Η διαφθορά και η διάβρωση των κρατικών δομών, η τόσο διαφορετική νοοτροπία σε σχέση με τον δυτικό κόσμο, αποτυπώνονται στο βιβλίο μέσα από μια ιστορία που δεν πιστεύεις ότι συνέβη, αλλά συνέβη. Πολλοί μου λένε πως το βιβλίο θα μπορούσε να γίνει άνετα ταινία. Όσο το σκέφτομαι, καταλαβαίνω γιατί το λένε αυτό. Τα γεγονότα που περιγράφονται μέσα, με τις καταιγιστικές και τελείως αναπάντεχες συγκρούσεις και ανατροπές, όντως ταιριάζουν σε μία ταινία δράσης. Κι αν σκεφτεί κανείς πως δεν υπάρχει τίποτα το ψεύτικο μέσα στο βιβλίο, επιβεβαιώνεται αυτό που λένε πως η ζωή πλάθει τα καλύτερα σενάρια.
Δυο λόγια για τον συγγραφέα
Ο Κωνσταντίνος Γιατράς γεννήθηκε στην Αθήνα. Σπούδασε και πήρε πτυχίο Ιατρικής στη Ρουμανία. Ειδικεύτηκε επί εφτά χρόνια στο Παρίσι στη γυναικολογία. Κατόπιν μετακόμισε στη Νέα Υόρκη, όπου έγινε επίκουρος καθηγητής στον τομέα της υποβοηθούμενης αναπαραγωγής - εξωσωματικής. Είναι μέλος του γαλλικού τμήματος La Chaîne de l'Espoir και των Γιατρών Χωρίς Σύνορα, πραγματοποιώντας πολλαπλές αποστολές στον Τρίτο Κόσμο. Έχει εκδώσει το λεύκωμα Πρόσωπα του κόσμου από 60 τέτοιες αποστολές.
